منبع پایان نامه با موضوع آداب و رسوم، پیامبر (ص)، کشورهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

مانند خشکسالی، چشم زخم، و غیره بسیار جدی گرفته شدهبود. گوشت قربانی را بین فقرا، یتیمان و … تقسیم کرده و گاهی نیز در مهمانیهای خود در این عید با گوشت قربانی حلیم نذری میپختند و علاوه بر پذیرایی مهمانان، آن را بین همسایگان و نیازمندان تقسیم میکردند.
در گذشته قوچ و یا دیگر حیوانات قربانی را قبل از ذبح با گلها، مهرهها تزئین میکردند، و همچنین به دست و پای حیوان نیز کمی خمیر حنا میکشیدند. قصاب یا قربانیکننده نیز دست خود را قبل از ذبح قربانی حنا میزد. به نظر میرسد این کار در طول نسلها تبدیل به یک سنت شدهبود، علاوه براینکه حنازدن در این روز یک عمل مبارک است، حنا بر روی دستان قصاب باعث جلوگیری از نفوذ میکروبها و آلودگی به بدن میشده، زیرا حنا خاصیت گندزدایی و ضد میکروب دارد، به نوعی خون ناپاک و آلوده است و حنا بدن را پاک و خالص میکند؛ عمل قربانی برای خداوند باید با دستان زیبا، پاک و تمیز و خوشبو انجام شود، و بر اثر بوی خوش حنا نیز دست قصاب بوی بد حیوان ذبح شده را به خود نمیگرفت؛ البته این اعمال امروزه منسوخ شدهاست.
حنا زدن خود یک سنت حَسنه از اسلام است و در گذشته یکی از آیینهای خوشیُمن و با خیر و برکت در ایام مبارک در میان اهالی بندرعبّاس بوده است، و حنابستن در اعیاد جزئی از ملزومات مراسمها در روزهای با برکت عید بودهاست. عمل حنابستن در این عید به نوعی برای نزول برکت و رحمت، رفع چشم زخم نیز بوده است. امروزه آیین حنابندان در عید قربان منسوخ شده، و فقط گاهی زنان مسن بندرعبّاسی بر پایه یک سنت قدیمی حنای بدون نقش و نگار میبندند. (مصاحبه با اهالی مسن بندرعبّاس)

4-1-2-4- عید فطر
روز شکستن روزه و یک روز بعد از ماه رمضان روز عید فطر نامیده میشود، بنابراین عید فطر روز اول ماه شوال است، «بنابر معنای عید فطر، به معنای بازگشت به فطرت می‌باشد.» (مکارم شیرازی، 1373: 131) تعطیلات مذهبی مهم عید فطر توسط مسلمانان در سراسر جهان جشن گرفتهمیشود، که نشان از پایان ماه مبارک رمضان52، ماه مقدس اسلامی دارد. عید مذهبی یک روزه که در طی آن مسلمانان مجاز به روزه گرفتن نیستند. (نویسنده)
«این جشن ” ضیافت کوچک “، یا “عید فطر” در مقایسه با “جشن بزرگ” “عید قربان” در پایان حج نامیده میشود.» (Cartwright-Jones 2003b,4) عید فطر به مناسبت این‌که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می‌گردد و آلودگی‌ها که برخلاف فطرت است، از میان می‌رود، عید گفته شده است. (مکارم شیرازی 1373، 131)
«این روزی است که مسلمانان در سراسر جهان یک هدف مشترک از اتحاد را نشان میدهند. تاریخ آغاز هر ماه هجریقمری براساس مشاهده ماه نو توسط مقامات مذهبی محلی متفاوتاست، به طوریکه روز دقیق جشن عید فطر از کشوری به کشور دیگر متفاوتاست. »(Eid al-Fitr 2013)
قبل از ظهور اسلام در عربستان، و نیز برخی دیگر کشورها در میان اعراب اشارهای به جشنها وجود دارد. عید فطر توسط پیامبر اسلام محمد (ص) نشات گرفته شدهاست، که در اول ماه شوال و در پایان ماه رمضان و در طی آن مسلمانان تحت یک دوره روزه داری جشن میگرفتند. با توجه به سنتهای خاص، این جشنها در مدینه پس از هجرت محمد از مکه آغاز شد: هنگامی که پیامبر (ص) وارد مدینه شد، او از مردم خواست تا دو روز را جشن بگیرند. پیامبر (ص) اظهار داشت که قادر متعال دو روز [از جشن] مشخص کردهاست که عبارتند از: عید فطر و عید قربان.
«پایان ماه رمضان است با هدیه ، مهمانیهای خانوادگی، کارناوالهای خیابانی، لباس جدید و حنا جشن میگیرند. ]…[ در ترکیه، مصر، مراکش، الجزایر، عربستان، ایران، عراق، پاکستان، تمام کشورها در سراسر شمال آفریقا تا جنوب آسیا، مردم مسلمان مشتاقانه در انتظار جشنهای عید هستند، مانند مسیحیان که مشتاقانه در انتظار عید پاک هستند. » (Cartwright-Jones 2003b,4)
در بسیار از جوامع آداب و رسوم رایج در عید فطر این است که لباس نو میپوشند و دست و پای خود را با حنا تزئین میکنند. در هند زنان، به خصوص دختران جوان، اغلب مِهِندی سنتی، و یا حنا بر دستها و پاها میزنند و النگو رنگارنگ میپوشند. ((Watson 2013

4-1-2-4-1-حنابندان عید فطر در بندرعبّاس
اهالی بندرعبّاس به عید فطر “عید رمضون” و یا “عید کوچیکو” میگویند. در گذشته اکثر مردم این شهر از بزرگ و کوچک در پایان ماه مبارک رمضان حنا میبستند، کودکان، زنان مسنتر، و مردان فقط کمی حنا، شاید فقط به کفدست خود، یا ناخنهایشان حنا بهکار میبردند، ولی زنان جوانتربهطور مفصلی بر روی دست و پای خودشان با حنا نقش و نگار میانداختند.
اهالی بندرعبّاس در روز عید فطر یا حناریز را به خانههای خود دعوت میکردند و به صورت جمعی جشن آیینی حنابندان را برگزار میکردند، و یا شب قبل در حمام حنا میبستند؛ و با دست و پای حنازده صلهرحم را بهجا میآوردند؛ و کودکان نیز در این عید مانند اعیاد دیگر با دست و پای حنایی به در خانهها برای عیدی گرفتن میرفتند.
زنان بندرعبّاسی در قدیم برای رفتن به یک حمام ویژه در شب قبل از عید فطر برنامهریزی میکردند. در حمام، موهای خود را میشستند، و به روش سنتی به زدودن تمام موهای بدن خود میپرداختند، و سپس برای تسکین محل خارش، جوش به بدنشان حنا میزدند. گاهی نیز فقط نوکانگشتان، کف دستها و پاهایشان را حنا میزدند.
عمل حنا بستن و یا اجرای آیین حنابندان در این عید برای برآورده شدن حوائجی مانند بازشدن بخت و خوشبختی، بچهدار شدن، به نیّت سلامتی، رفع چشم زخم، زیبایی و غیره بود؛ حنا زدن در این عید یک امر مبارک و خوش یُمن بودهاست، که امروزه مانند آیین حنابندان عید قربان منسوخ شده، و فقط گاهی زنان مسن بندرعبّاسی بر پایه یک سنت قدیمی حنای بدون نقش و نگار میبندند. (گفتگو با اهالی مسن بندرعبّاس)

4-2- آیینهای نیمه مذهبی
4-2-1-حنابندان عروسی
«مراسم و رویدادهای قبل از عروسی گاهی اوقات مهمتر از مراسم عروسی هستند. بعضی یک هدف جدی دارند – حقوقی، مذهبی و یا معنوی – مثلا خواندن اعلان ازدواج در کلیسا و یا نامزدی رسمی، شب حنابندان و یا مراسم حمام کردن، خواستگاری و اقدامات توافق و تنظیم و ترتیب آداب و رسوم مهم قبل از ازدواج می باشد». Monger George, 2004: 219)) همه عروسان مسلمان شب قبل از عروسی خود شبحنابندان دارند. )همان ، 14)
مردم به طور معمول خودرا در جشنهای مبارک، به خصوص مراسمهای ازدواج آراسته میکردند. به طور سنتی، دوستان طرحهای پیچیده بر روی دست ها و پاهای عروس بهکار میگیرند. گاهی در میان الگوهای در هم پیچیده حروف اول نام از عروس و داماد پنهان است. S.V.Henna,7))
عملکرد حنا در آیینهای عروسی بسیار فراتر از زیبایی و اجتماعی گسترش یافتهاست؛ و با ورود دختران به حس زنانگی در ازدواج مرتبط است. رابطهای بین حنا، خون شب زفاف، و چرخه قاعدگی وجود دارد. (McQueen 2013, 19)
در مراسم ازدواج کاربرد اصلی حنا آرایش دست و پا عروس قبل از مراسم ازدواج در هندو و فرهنگهای مسلمان است. مِهِندی یا حنای عروسیِ سنتی میتواند فوقالعاده متراکم و انبوه شبیه دستکش توری باشد، حنا اغلب پشت و کف دستها پوشش میدهد و تا بازوها گسترش مییابد و درکف و پشت پا تا رانها گسترش مییابد. حنای عروس نشانهای از موقعیت جشن است و یکی از اولین هدیههای شوهر به همسر است. (همان، 16)
مراسم واقعی ازدواج ممکن است از یک جامعه تا جامعهی دیگر متفاوت باشد اما همیشه شامل جشن مفصل و مشارکت اجتماعی در آماده سازی عروس است، حمام کردن او و آراستنش با حنا (یک بخش جداگانه و جدایی ناپذیر از مراسم عروسی در برخی از جوامع). Monger George 2004,170)) حنا در برخی از جوامع بسیار شهوانی در نظرگرفتهشده و به عنوان یک عامل زیبایی برای تزئین دستها و پاهای تازه عروسان، با الگوهای بسیار پیچیده استفاده میشده. (همان، 150)
عروسان، دستها و پاهایشان را با حنا که یک رسوم نسبتا جهانی میان مسلمانان است، تزئین میکنند. حنابندان بسیار مبتنی بر لذت جسمانی قرار گرفته و مسلمانان استفاده از تزئینات حنا را در مراسمهای خود دارند.( همان، 12) زمانیکه آنها بر روی صندلی مینشینند برای خوش شانسی و شادی قرآن را در بالای سرشان نگه میدارند و حنا را در دستشان قرار میدهند. ( همان : 7) آداب و رسوم خاص بر این باورند که زمانی که عروس وارد خانه شوهر میشود او کارهای خانه را انجام نخواهد داد، تا زمانیکه حنای او قابل مشاهدهاست. این اجازه میدهد که زن خودش را با خانواده جدیدش آشنا کند و جایگاهش درون آن خانواده پیداکند. هنگامی که حنا کمرنگ و محو شد او مراقبت از خانواده جدید خود آغاز خواهدکرد. اغلب این اولین و آخرین تعطیلات یک زن در خانواده مهم خود است. (McQueen 2013, 18)
در تمام کشورهای اسلامی حنا عروس را پاک و آراسته کرده و از او برای شب حنابندانش قبل از اولین زناشویی وی محافظت میکند]….[در افغانستان، عقیدهدارند حنا خوششانسی و شادی میآورد. کولیها بلغارستانی از حنا برای رسوم “پاک” عروس در طول یک هفته جشن استفاده میکنند. در این فرهنگ حنا سمبل دستمالهای به خون آغشتهشده از عروس باکره پس از انجام مراسم ازدواج است، و گفتهشدهاست که هرقدر مدت طولانیتری حنا بر روی دست دختر باقی بماند، شوهرش به مدت طولانیتری او را دوست خواهدداشت. در اسکاتلند نیز سنتی از سیاه کردن پای داماد در روز یا شب قبل از عروسیشان وجود دارد. Monger George 2004,150))
در هند شب قبل از ازدواج عروس و داماد هردو دستها و پاهایشان را با « مِهندی » 53 تزئینمیکنند، خمیر حنا شامل: مهندی یا حنا، آب لیمو، روغن، و آب که در برگهای چای قرارداده شدهاست، و عقیده بر آن است که خمیر حنا نشاندهنده قدرت عشق بین زن و شوهر است. حنای تیرهتر، پیوند عشق قویتر. اغلب عروسها مهندی را برای دستان و پاهایشان استفاده میکنند.(همان ، 254)

در مصر بین یک تا سه روز قبل از عروسی، دوستان و بستگان عروس جمع میشوند برای جشنگرفتن با عروس و داماد در یک مهمانی حنا، که در آن مهمانی به رقص و آواز میپردازند و دست و پای خود را با طرحهای حنا تزئین میکنند.(همان، 112)
در ترکیه، اعتقاد بر این است که حنا خاک مقدس بهشت یا پردیس است. عطر و بوی حنا عطر و بوی آسمانی یا بهشتی بود، پالاینده، و خاکی بیشاز خاک زمینی است. بدن زن بازنمایی بدن خاکی است، و با بهکاربردن خاک مقدس پاک و خالص شده او را به “عروس بهشتی” تبدیل میکند. در ترانه های محلی ترکی، گفتهمیشود حنا فرخنده و یک مبشر باروری است. در این تفسیر محلی حنا به عنوان یک پالاینده خون باروری شناختهشدهاست، و عامل سلامتی و باروری است، تمرکز بر حنا به عنوان استعارهای برای خاک پاک و خالص و حاصلخیز بود. (Cartwright-Jones 2003a,37 – 38)
4-2-1-1-حنابندان ازدواج در بندرعبّاس
محبوبترین استفاده سنتی حنا در بندرعبّاس ارتباط نزدیکی با مراسم عروسی دارد؛ بزرگترين مراسم شاديآور در بندرعبّاس مراسم وجشنهاي مربوط به عروسي است که بسيار جالب و ديدني است. مراسم عروسی در بندرعبّاس از گذشته تا کنون دربردارنده بسیاری از آداب و سنن و فرهنگ مردم در این شهر در طی چند قرن است، که شباهت بسیاری به مراسمهای عروسی در هند و پاکستان دارد، شب حنابندان، نقش دست عروس، طلاها، لباس هندی، دود کردن اسفند و گِشته54 از جمله رسومات هندیها است، حتی در گذشته داماد را با قبا و شال وشمشیر سوار بر اسب یا شتر میکردند و به همراه عده زیادی از خویشاوندان داماد همراه با ساز ودُهل و رقص شادیکنان داماد را با صندوق لباس عروس و سینی حنا تا خانه عروس میبردند.
آیین عروسی در بندرعبّاس با حنابندان آغاز میشود و در باور عوام حنابندان عروسی از واجبات است و بستن حنا به دست و پای عروس (در گذشته در گویش بندری به عروس “گَوو” گفته میشد.) و داماد ملزم و حنابندان مراسم آیینی جدانشدنی از جشنعروسی است.55
اهالی بندرعبّاس معتقدند حضرت محمّد در شب عروسی دخترش حنا بر پای وی میبندد، زیرا حنا را گیاه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع امام حسین، استان هرمزگان، زنان و دختران Next Entries منبع پایان نامه با موضوع حنای، میشود،، حناش