منبع پایان نامه با موضوع آداب و رسوم، استان هرمزگان، خلیج فارس

دانلود پایان نامه ارشد

و کلید آن با شبکه اقتصاد جهانی است. Dumper& Stanley2007,69)) و « در سالهای اخیر بواسطه موقعیّت استراتژیک و وجود بنادر و همچنین صادرات و واردات کالا رشد و توسعه بیسابقهای را یافته است.»23(سیاهویی و همکاران1389،37)
«در طی دهههای اخیر بواسطه مهاجرتهای زیاد به شهر بندرعبّاس سبب شد مرکز شهر جوابگوی مهاجران نبوده و این افراد در محلات غیر رسمی شهر با بدترین وضعیت زندگی کنند. وجود این محلات در شهر بندرعبّاس سبب شده این شهر با مشکلات متعدد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مواجه شود.» (سیاهویی و همکاران1389،40)
3-1-3-جمعیت
اخیرا، توسعه سریع اقتصادی بندرعبّاس به افزایش جمعیت منجر شده است. (BANDAR-E ʿABBĀS(Ī),Encyclopaedia Iranica) «بر اساس آمار سال 1385 جمعیِت شهرستان بندرعبّاس 515577 نفر بوده است که از این تعداد 383277 نفر ( 33 / 74درصد) در نقاط شهری و 131922 نفر (78/25 درصد) در نقاط روستایی و بقیه غیر ساکن بودهاند. تراکم نسبی 9/38 نفر در سال 1385 بودهاست. ]…[ رشد جمعیِت طی 30 سال از 1355 تا 1385 بطور متوسط معادل 2/6 در صد بودهاست که این رشد جمعیت در پی افزایش روند مهاجرت در طی دهههای ذکر شده در بالا رخ دادهاست، که به دلیل تغییر موقعیت این شهر و تبدیل آن از یک تبعیدگاه در سالهای اولیه دهه 1340 و قبل از آن به یک شهر مهم و سوق الجیشی و بخصوص در سالهای جنگ به دلیل دور بودن این بندر از مشکلات متعلق به دوران جنگ بودهاست.» (نوحگر و همکاران1390، 69)

اکنون جمعیت این شهر در فصول مختلف سال متفاوت است. به همین دلیل جمعیت این شهر را نمی‌توان به طور دقیق عنوان کرد زیرا از بومیان و مهاجرین تشکیلشده و تعداد مهاجرین بنا به فصول سال متغیراست. بندرعباس به دلیل شرایط خاص توریستی همواره پذیرای مسافران زیادی از اقصی نقاط ایران است. (مصاحبه با دکتر علی رضایی 1392)
3-1-4- ویژگیهای فرهنگی
«خلیج فارس از روزگاران قدیم، محل رفت و آمد و ارتباط اقوام مختلف و دریانوردانی بود که با آداب و سنن مختلفی پا به این سرزمین میگذاشتند.» (آداب و رسوم بندرعبّاس مردمانی خونگرم1390، 6) «دریانوردان خلیج فارس و جزایر آن به دریاهای دور یعنی دریای هند، آفریقا، اندونزی، چین و… سفرهای طولانی داشتهاند، به این طریق آداب و سنن و لهجههای این سرزمینها را به ارمغان میآوردهاند و کمکم رواج چنین فرهنگی در سواحل خلیج فارس و مناطق داده میشد و در نتیجه فرهنگ و فولکلور (زبان، لباس، موسیقی، تصنیفها، افسانهها…) مردم سواحل خلیجفارس را دستخوش تحولات و تغییرات در این زمینه ساخته است.» (اطلاعات تاریخی جغرافی… 1385)
«اهالی این شهر «مردمی صمیمی و خونگرم و مهمان نوازند و بالطبع این خصوصیات در عقاید دینی آنها هم تاثیر میگذارد. در بندرعبّاس سالها و قرنهاست اهل سنت و تشیع با هم زندگی مسالمتآمیزی دارند و هر کدام مساجد و حسینیه خود را داشته و به آزادی مراسم خود را انجام میدهند. این اخلاق حسنه آنقدر وسیع و فرامنطقهای است که هندوها هم جذب آن شده و در بندرعبّاس رو به بازار معبد آنها وجود دارد که پذیرای جهانگردان و توریستهاست.» (ملکپور 1389، 12)
جاذبههای فرهنگی بندرعبّاس امروزه به یکی از مهمترین ابزارهای این شهر در جلب گردشگران مختلف ایرانی و خارجی تبدیل شدهاست. صنایعدستی بندرعبّاس از زیباترین و جالبترین جاذبههای فرهنگی این منطقه به شمار میآیند که در همه نقاط شهر و روستاهای اطراف تهیه میشوند. (مصاحبه با اهالی بندرعبّاس،1393)
آداب و رسوم اهالی بندرعبّاس به دلیل این که کمتر تحت تاثیر فرهنگهای غربی قرار گرفتهاند، و به لحاظ مجاورت با دریا و تماس کمتر با دیگر شهرهای ایران شباهت کمتری با آداب و رسوم مردم سایر شهرها دارد و دارای جاذبههای اجتماعی خاص هستند و این جاذبهها برای گردشگران جذاب و دیدنی است. یکی از مهمترین جاذبههای اجتماعی شهرستان بندعبّاس جشنها و آیینهای متعدد مردمان این شهر است که با رسمهای خاص خود برگزارمیشوند. به دلیل این که بندریها پایبند اصول دين اسلام هستند، آداب و رسوم آنها نيز غالبا در حولوحوش مراسم مذهبی و برگزاری جشن‎ها و اعياد مذهبی قرار میگیرد. (مصاحبه با دکتر علی رضایی و اهالی بندرعبّاس 1392)
پوشش اهالی بندرعبّاس عبارتند از: لباسهای عربی به رنگ سفید و بلند برای مردان و لباس رنگی و شلوار محلی زریدوزی شده برای زنان. البته در گذشته دختران و زنان روبند و یا نقاب از جنس چرم به چهره داشتند، و مشخصه زنان بندرعبّاسی و بهطور کلی هرمزگانی بود. این نقاب بُرگه یا بُرقه نامیده میشد و برای پنهان ماندن چهره زنان و دختران از نامحرم و غریبه بهکار میرفت. همچنین وسیلهای است برای حفظ صورت آنان از تابش شدید نور خورشید بود. اما امروزه زنان و دختران فقط چادر و لباس محلی خود را حفظ کردهاند. (مشاهده نویسنده و گفتگو با زنان بندری)

اهالی این شهرستان مخلوطی از ایرانی ، بلوچی، عرب، و افرادی از اولاد سیاهپوستان هستند که به نام عباسی نامیده میشوند. نژاد این سامان شامل خصایص ذیل می باشند.
• چهره گشاده با رنگ پوستی گندم گون و یا سیاه سوخته
• موی سرمشکی که ندرتا سفید می شود
• قد بلند با ابروانی کشیده
• استقامت فوقالعاده به ویژه در دو و راهپیمائیها.( (اطلاعات تاریخی جغرافی… 1385)
3-1-5-مذهب و زبان
اغلب اهالی بندرعبّاس مسلمان و پیرو مذهب شیعه و سنی میباشند. اهل سنت بیشتر در محلههای اِوَزیها و سورو و شهرک توحید (شغو) زندگی میکنند. زبان رسمی آنها فارسی و با گویش ویژه بندری صحبت میکنند. بندری یکی از گویشهای زبان فارسی اصیل است که ویژگیهی زبان فارسی دری را در خود دارد. همچنین به دلیل روابط تجاری و اقامت بازرگانان خارجی چندی از ‌واژه‌های انگلیسی و عربی، هندی نیز در گویش بندری مشاهده می‌شود.
گویش بندری در بندرعباس به دلیل وجود تنوع اقوام و نژادهای متنوع در محلههای مختلف، مانند سورو، نایبند، قلعهشاهی، شاه حسینی، نخل پیرمرد، پشتشهر، سیدکامل، گلشهر، بهشتبندر، دامایی، خواجه عطاء، شمیلیها، سرریگ، دوهزار(کوی ملّت)، نخل ناخدا، شغو(شهرک توحید)، اوزیها، و… میباشند، و در روستاهای کوچک اطراف با لهجههای مختلف صحبت میشود. (مصاحبه با دکتر علی رضایی 1392)
3-1-6-آب و هوا
«آب و هوای این شهرستان به علت شرایط خاص خود متغییر بوده زیرا در نواحی کوهستانی گرم وخشک و در نواحی ساحلی و جلگه ای گرم و مرطوب است.»(اطلاعات تاریخی جغرافی… 1385) آب و هوای نوار ساحلی این شهرستان در فصل تابستان بسیار گرم و مرطوب(دمای هوا در فصل تابستان بیش از 40 ° C (104 ° F) است.) ودر فصل زمستان هوا نسبتا معتدل میشود. فصل تابستان در این نواحی به مدت 9 ماه ادامه مییابد که به تدریج از اوایل آبان ماه از گرمای هوا کاسته میشود. وزش بادها شمالی دراین شهرستان توام با گرد وغبار بوده که گاهی اوقات این بادها با رطوبت زیاد دریا همراه شده و هوای گرم و مرطوبی را به وجود میآورد که این پدیده را در اصطلاح محلی هوای ” شرجی ” گویند.
دراثر مجاورت نواحی شمالی با استانهای کرمان و دوری از سواحل خلیجفارس در مقایسه با شهرهای نوار ساحلی ملایمتر است، حداکثر درجه حرارت دراین ناحیه از شمال شهرستان در اواسط تابستان 30 تا49 درجه و حداقل آن در  دیماه 2 تا 5 درجه سانتیگراد متغییر است. با وجود این موانع دافعه، این شهرمحل بسیار مناسبی برای روابط دریایی ایران با جهان خارج است. (اطلاعات تاریخی جغرافی… 1385 و (BANDAR-E ʿABBĀS(Ī),Encyclopaedia Iranica)

3 -1-7- پیشینهی تاریخی حنا در بندرعبّاس و پیرامون آن
در گذشته در بندرعبّاس زنان هرهفته حنا میزدند، و هرگز نمیشد که دست و پای آنها بدون حنا باشد، زیرا معتقد بودند حنا برای رفع سردرد، استخوان درد، ترک کفپا و غیره مناسب و درد و مریضی را رفع میکند. زنان غالبا از حنا استفاده میکنند و ارزش آن برای برخی زنان بهاندازهای بالا است که به یک متخصص ماهر در این زمینه تبدیل شوند، و از الگوهای حرفهای حنا استفاده کنند.
ترسیم الگوها بر دست و پا نه تنها بخشی مهم از جشنهای سنتی شهر بندرعبّاس است، بلکه در شمار هنرهای ممتازی است که زنان و دختران این شهر به آن بسیار علاقهمند هستند. از حنا علاوه بر عروسیها درجشنهای دیگر نیز استفادهمیشد مانند: عید سعید فطر و قربان که مهمترین اعیاد در همه شهرهای استان هرمزگان بود، و همچنین در مراسمهای حنابندان قاسم در ایّام محرم و تولد نوزادان نیز حنا بهکار میرود.
به اعتقاد مردم بندرعبّاس ˈحنا از جنت استˈ، و اثری از بهشت و نشانهای از شادی و خوشبختی دارد، حنا که در گویش محلی به آن ˈحنیرˈ میگویند، خنک کننده است؛ و برای درمان تمام آفتهای پوستی و تاول های دردناک موثر است. در باور مردم بندرعبّاس حنا گیاهی مقدس است، بنابراین نقش اصلی در برگزاري آیین حنابندان در مراسمهایی مانند عروسي، تعزيه، اعیاد مذهبی، زایمان و … دارد. همچنین، از حنا براي درمان و رنگرزي نيز استفاده ميكردند، و در گذشته حنا به عنوان يكي از مهمترين محصولات كشاورزي در بندرعبّاس سهم قابل توجهي از زمينهاي كشاورزي در این شهر را به خود اختصاص داده بود.
كشت و كار وسيع حنا در بندرعبّاس، رنگ خوب و کيفيت بالای آن که از مرغوبترین حناهای کشور است، باعثشده که بهعنوان کالای صادراتی به کشورهاي حاشيه خليجفارس مانند عمان، هند، قطر، امارات متحده عربي و غيره صادر شود. (مصاحبه با اهالی بندرعبّاس) «وجود همه ويژگیهای سازگار برای كشت و كار حنا در استان سبب گشته بود تا حنا چهارمين فرآورده كشاورزی مهم استان باشد.]…[ سديدالسلطنه 24 در توصيف فرآوردههای جلگه ميناب، حنا را در جايگاه چهارم فرآوردههای كشاورزی قرار میدهد: « بیشتر حاصل آنها خرماست، درجه دوم لیمو و انبه و بعد “حنا” است.»(عباسی دمشهری 1386، 137)
در مناطقی از استان، از جمله قلعه قاضی، گودو، تخت، سرخون، سردره، كشكو، شهرو، داودی، ميانی، شيرو، بِن در، گلستان، ابراهيمي، مزاركو، ايسين و دَزِك نيز بيش و كم حنا كشت ميشد. (همان، 138)

3-1-7-1-کشت حنا در بندرعبّاس
همانطور که گفته شد حنا «از جمله فرآوردههاي مهم كشاورزی و از عمده صادارت استان هرمزگان است كه در گذشتههای نه چندان دور در بسياری از مناطق استان، به ويژه خاور آن، كشت ميشد. در بسياری از مناطق استان هرمزگان كشتزارهای پُرشماری بود كه به ” بند حَنیری”، “مهرغ25 حنیری” و “باغ حنیری” ناميده ميشد. ويژگيهای آب و هوايی و آب كافي به همراه نياز به چنين گياه سودمند و مقدسی موجب شده بود تا زمينهای زيادی برای كشت اين گياه اختصاص يابد.» (همان: 136) «شرايط مناسب جوي در فصل گلدهي و مراقبت از اين درختان سبب افزايش توليد حنا میشود.» (آغاز برداشت حنا در هرمزگان،1390) براي كاشت حنا زمینهای کشاورزی باید رو به آفتاب و داراي آب كافي باشد.(مصاحبه با کشاورزان حنا 1393)
در گذشته «همانگونه كه برگهای درخت چای را در سهچين برداشت ميكردند، حنا را نيز در سهچين با فاصله چند ماهه، برداشت میكردند و “سه چین” مینامیدند. نخستين چين حنا در تيرماه (=برج سرطان) آغاز میشد كه به” چین کنگان” معروف بود. حنای چین نخست، مرغوبترين و بهترين حنا بود و در مقايسه با چينهاي ديگر بهای بيشتری داشت.
چين دوم در شهريور (=برج سنبله) آغاز میشد و ” چین شهریماه” نامیدهمیشد، و سرانجام چین سوم که در بهمن(=برج دلو) برداشت میشد و به ” چین زازغ”26 معروف بود.
حناهای چيده شده را در گونیهای بزرگی به نام “جانمخانی”(=جانخانی) میکردند و برای صادرات و آسياب به جاهای ديگرميبردند.» (عباسی دمشهری 1386، 140)
به گفته سديدالسلطنه حنا را در جلگه ميناب در برجهایي ميزان و عقرب تخمدان ميكردند و در برج سرطان غرس27 مینمودند. در فصل بهار نيز به مانند درختان ديگر كرتهای كشتزارهای حنا مرتب میشد و كود مورد نياز به آنها داده میشد. (همان،141)
امّا امروزه اينگونه گياهي سالي دو بار در

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع جزیره هرمز، خلیج فارس، شاه عباس اول Next Entries منبع پایان نامه با موضوع دوران باستان، شرق مدیترانه، لوازم آرایشی