منبع پایان نامه ارشد درمورد گیاهان دارویی، تولید دارو، شرایط آب و هوایی

دانلود پایان نامه ارشد

گرفت.
در مقايسه اسانس حاصل از اندامهاي مختلف، بيشترين بازده اسانس (w/w نسبت به وزن خشک) از گل (67/0%) و برگ (77/0%) و كمترين بازده اسانس از ساقه (11/0%) بدست آمد. بازده اسانس کل سرشاخه گلدار نيز 6/0% بود. طبق اين نتايج همه اندامهاي هوايي اين گياه به صورت مجزا داراي اسانس هستند، هر چند تفاوتهايي در بازده اسانس و تفاوتها و شباهتهايي در اجزاي تشكيل دهنده آنها وجود دارد. برخلاف تحقيقات قبلي كه معمولاٌ فقط از گل گونه‌هاي مختلف بومادران اسانس‌گيري انجام مي‌شد، مي‌توان توصيه كرد كه كل اندام هوايي براي اسانس‌گيري مورد مصرف قرار گيرد. مقدار 1،8-سینئول در اسانس‌ها از 5/5 (در اسانس ساقه) تا 7/33% در اسانس سرشاخه گلدار متغير بود. كمترين مقدار سنتولینا الکل (2/4%) در اسانس ساقه و بيشترين مقدار آن (5/23%) در اسانس برگ مشاهده شد. بيشترين مقدار نریل استات (3/58%) در اسانس ساقه مشاهده شد. همچنين اسانس ساقه داراي كمترين مقدار بورنئول (4/3%) و اسانس سرشاخه گلدار داراي حداكثر مقدار بورنئول (4/20%) بود.
در مقايسه اسانس سرشاخه گلدار جمعيت‌هاي مختلف نتایج نشان داد که بازده اسانس‌ها از 13/0 درصد تا 20/1 درصد متفاوت است. کمترین مقدار بازده اسانس مربوط به جمعیت استان اردبیل، شهرستان مشکین شهر2 (13/0 درصد) و بیشترین مقدار بازده اسانس مربوط به جمعیت آذربایجان غربی، شهرستان پیرانشهر (20/1 درصد) بود. همچنین تجزیه اسانس‌ها نشان داد که كل اكسشن‌هاي مورد مطالعه بر اساس آناليز كلاستر در چهار خوشه مجزا قرار گرفتند. ترکیب اصلی اسانس در خوشه 1 (شامل دو جمعيت) آلفاپینن و بورنیل استات بود و بیشترین مقدار بورنیل استات (3/9درصد) و آلفاپینن (6/6درصد) به ترتیب در جمعيتهای بانه 1 و بانه 2 مشاهده گردید. . در اسانس اکسشن های خوشه 2 (شامل چهارده جمعيت) مقدار بورنیل استات و آلفا پینن نسبت به جمعیتهای خوشه 1 بسیار کمتر بوده و این جمعیتها بر اساس مقادیر تركيب‌هاي بورنئول، سنتولیناالکل، 8،1- سینئول، سیس-کریزانتنیل استات، کامفر، جرماکرنD به صورت کاملاً متمایزی گروه بندی شدند. خوشه 2 به دو خوشه 3 و 4 تقسیم شد. جمعیتهای خوشه 3 (شامل پنج جمعيت) با مقدار میانگین بالاتر 8،1- سینئول و جمعیتهای خوشه 4 (شامل نه جمعيت) با مقادیر میانگین بالاتر سنتولیناالکل از هم متمایز شده‌اند. جمعیت مشکین‌شهر2 موجود درخوشه 3 منبع غنی از 8،1- سینئول (5/73 درصد) بود و جمعیت تبریز بالاترین مقدار بورنئول (4/20 درصد) را در بین همه نمونه ها داشت. خوشه 4 به دو خوشه 5 و 6 تقسیم شدند. . جمعیتهای کلاستر 5 دارای مقدار میانگین بالایی از دو ترکیب 8،1- سینئول و سیس-کریزانتنیل استات بودند.جمعیت سردشت، خوشه 5 بالاترین مقدار کامفر (8درصد) و سیس کریزانتنیل استات (3/14درصد) و جمعیت مریوان بالاترین مقدار جرماکرنD (4/6درصد) را داشتند. جمعیتهای خوشه 6 دارای میانگین بالاتری از سنتولیناالکل بودند. جمعیت استهبان خوشه 6 بالاترین مقدار سنتولیناالکل (6/30 درصد) را داشت.
.

واژه‌های کلیدی Achillea filipendula :، اسانس، 8،1- سینئول، سنتولیناالکل، بورنئول، ای-بتا-اوسیمن

فصل اول
كليات

مقدمه
توجه روزافزون محافل علمي و پزشکي و داروسازي به گياهان داروئي و داروهاي گياهي و فراورده‌هاي آنها و همچنين روند فزاينده مصرف اين گياهان در تمامي کشورها باعث گرديده است که اين گياهان و فراورده‌هاي آنها، جايگاه جديدي در ميان داروها براي خود باز نموده و حتي در بعضي موارد گوي سبقت را نيز از داروهاي شيميايي بربايند. بويژه گزارشهاي زيادي که بصورت مستمر از نتايج تحقيقات جديد در خصوص درمان بيماريهاي صعب‌العلاج با اين گياهان اعلام مي‌گردد، باعث ايجاد علاقه و توجه مردم شده و اين توجه و علاقه موجب هجوم دست‌اندکاران و بهره‌برداران به رويشگاهها و طبيعت و برداشت بي‌رويه اين گياهان مي‌شود. همچنين عدم مديريت کافي جهت بهره برداري اصولي، عدم وجود دستورالعمل بهره‌برداري به همراه عدم آگاهي کافي بهره‌برداران و نهايتاً برداشتهاي بي‌رويه و نامحدود اين گياهان، موجب کاهش تدريجي بعضي از گونه‌ها از عرصه‌هاي طبيعي و رويشگاها گرديده و در نهايت فرسايش ژنتيکي و انقراض اين گونه‌ها را به دنبال خواهد داشت و اين خطر، طبيعت و گونه‌هاي دارويي با ارزش را در آينده به شدت تهديد مي‌کند. در اين رابطه با هدايت و تشويق بهره‌برداران و دست‌اندرکاران گياهان دارويي به کاشت و توليد اين گياهان مي‌توان قدم ‌هاي موثري در جلوگيري از تخريب منابع طبيعي برداشت.
همچنین با نگاهی استراتژیک تولید دارو در جهان و در کشور های پیشرفته که در سال های گذشته در مقابل واردات 550 میلیون دلاری ماده اولیه دارویی حجم 76 میلیارد دلار صادرات دارو را داشته اند، به خوبی اهمیت توجه به تولید دارو در کشور ما مشخص می شود.
در ایران نیز استفاده طبی از گیاهان دارویی از قدیم مرسوم بوده است.ضمن این که کشور ایران به علت موقعیت جغرافیایی ویژه اش از تنوع گونه ای بسیار زیادی برخوردار است.تعداد گونه های گیاهی ایران به تنهایی چند برابر قاره اروپاست. در این میان بسیاری از این گونه ها، گیاهان دارویی می باشند اما متاسفانه هنوز ارزش دارویی آنها شناخته نشده است. لذا شناسایی ، استفاده و حفظ این ذخایر ژنتیکی امری ضروری است. امروزه از گیاهان حاوی مواد موثره بر اساس نوع و نحوه مصرف آنها در گروه بندی گیاهان دارویی (medicinal plants)، عطری (Aromatic plants)، ادویه (spice plants) برای تولید فرآورده های متنوع دارویی، غذایی و آرایشی بهداشتی استفاده می شود و هرروزه اهمیت و تقاضای جهانی آنها افزایش می یابد. بسیاری از گیاهان به خاطر اسانس آنها مورد استفاده قرار می گیرند و به علت خواص دارویی اسانس بعضی از گیاهان دارویی نحوه استخراج و نگهداری آن حائز اهمیت است (1).
1-1. بیان مسأله
از آنجا که کشت و اهلی کردن گونه های ارزشمند دارويي و معطر كشور مي‌تواند در دستور کار محققان و تولید کنندگان گیاهان دارویی در کشور قرار گيرد، در این تحقیق ابتدا بذر اکسشن های مختلف بومادران خزری (به تعداد 16 اكسشن) از رویشگاههای مختلف جمع آوری شده و در شرایط محیطی یکسان در مزرعه تحقیقاتی ايستگاه تحقيقات البرز واقع در شهرستان كرج وابسته به موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور کشت شده است. در این پروژه بررسی و مقایسه کمی و کیفی اسانس اکسشن های مختلف این گونه ی بومادران مد نظر است. بدین منظور گلهاي هر یک از اكسشن‌هاي مختلف این گونه در زمان اوج گلدهی جمع آوری شده و پس از خشک کردن به روش تقطیر با بخار آب مورد اسانس گیری قرار میگیرد. اسانس های حاصل با استفاده از دستگاههای گاز کروماتوگرافی (GC )و کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی (GC-MASS) مورد شناسایی کمی و کیفی قرار میگیرند و در نهایت به مقایسه و بررسی کمی و کیفی اسانس اکسشن های مختلف این گونه ی بومادران کشت شده پرداخته شود.
1-2. ضرورت اهمیت موضوع
با توجه به نیاز کشت و صنعت گیاهان دارویی و صنایع داروسازی کشور به معرفی گونه های جدید و با عملکرد بالا از نظر میزان محصول تولیدی و کیفیت مواد ﻤﺆثره، بررسی گونه های دارای اسانس ارزشمند از جنس بومادران و معرفی اکسشن های برتر آن ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بررسی اکسشن های مختلف Achillea filipendula برای اولین بار در کشور در این تحقیق صورت می گیرد. شرکتهای کشت و صنعت گیاهان دارویی و تولیدکنندگان اسانس در داخل کشور با بکاربردن مناسب ترین اکسشن ها و گونه بومادران زاگرسی (خزری) قابل کشت در شرایط آب و هوایی کرج، به کمیت و کیفیت بهتری از گیاهان و اسانسهای تولیدی دست خواهند یافت و ارزش افزوده بیشتری نصیب آنان خواهد شد. همچنین از آنجايي كه در برنامه‌هاي اصلاحي ژنتيکي براي بهبود کمي و کيفي عملکرد و تحمل شرايط محيطي, بهره‌گيري از تنوع ژنتيكي از ضروريات اوليه توليد ارقام برتر است اين امر با ارزيابي توده‌هاي متنوع گياهي و معمولا از مناطق مختلف جغرافيايي براي صفات مطلوب و بكارگيري ژنهاي كنترل كننده اين صفات، به كمك روشهاي مختلف اصلاحي امكان‌پذير مي‌باشد. چنانچه منابع و ذخاير ژنتيكي از نظر پتانسيل هاي ژنتيكي ارزيابي نگردند، استفاده از ژنوتيپهاي مورد نظر براي ايجاد ارقام برتر امكان‌پذير نبوده و يا داراي نتايج مطلوب و مشخص نخواهد بود. بنابراين ارزيابي ظرفيتهاي موجود در توده‌هاي مختلف گياه از نظر صفات عمده نظير ميزان عملكرد ، بايستي صورت گيرد.
از طرفي ميزان تاثير عوامل ژنتيكي و نيز عوامل محيطي در صفات مختلف متفاوت است و ژنوتيپها و يا اكوتيپهاي مختلف نيز در برابر شرايط محيطي واكنشهاي مختلفي نشان مي‌دهند.
يكي از مهمترين فاكتورهايي كه براي ارزيابي اين توده ها بايد مورد بررسي قرار گيرد بازده اسانس و نوع و درصد اجزاي تشكيل دهنده آن است. بهاي هر واحد (ليتر) از اسانس گياهان معطر بستگي به كيفيت آنها دارد و كيفيت اسانس گونه هاي مختلف بومادران به صورت مستقيم با ميزان تركيبهاي خاصي در اسانس هر گونه نسبت دارد.
از آنجا که بین کمیت (بازده) و کیفیت اسانس اکسشن های مختلف بومادران زاگرسی (Achillea (filipendula که بذور آنها از رویشگاهای مختلف کشور جمع آوری شده و در یک شرایط اکولوژی یکسان (اطراف کرج) کشت شده اند، تفاوت وجود دارد و یک یا چند اکسشن بیشترین بازده و کیفیت اسانس را تولید می کند، می تواند جهت تکثیر و بهره برداری در سطح وسیع پیشنهاد شوند.از این رو در این تحقیق سعی مي‌شود که به بررسی کمی و کیفی اسانس اکسشن های مختلف این گونه در آب و هوای كرج پرداخته شود.
1-3. اهداف
مقايسه كمي و كيفي اسانس شانزده اكسشن مختلف گونه بومادران خزری كشت شده
تعیین مناسب ترين اكسشن گونه بومادران زاگرسی(خزری) براي كشت در شرايط آب و هوايي كرج
مشخص شدن ارزش دارويي و موارد كاربرد بومادران خزري

فصل دوم
مروري بر متون گذشته

2-1. خانواده کمپوزیته(سینانتره/آستره/کاسنی)1
از بزرگترین خانواده دولپه ای با حدود 1000 جنس و 20000 گونه است که تقریبا در تمام سطح کره زمین به ویژه مناطق معتدل و سرد پراکندگی وسیع دارند. برخی طایفه ها و جنس های این خانواده خاص برخی از قاره ها هستند.مثلا زیر خانواده با گل دارای جام دو لبه (لابیاتی فلوره) به آمریکای جنوبی اختصاص دارد و در آن منطقه به طور خاص پراکنده اند و در بین آنها زیر خانواده دیگر دیده نمی شود. لوله گلیها « توبولی فلور» و پرتو آساها «ردایه» تقریبا در تمام سطح زمین به ویژه در نواحی گرمسیری انتشار دارند. زبانه گلیها « لیگونی فلوره » در مناطق معتدل اروپا-آسیا گونه های این خانواده تقریبا 6/1 درصد کل گیاهان گلدار اروپا و آمریکای شمالی را تشکیل می دهند. که 5/1 درصد آن در کالیفرنیا می روید.خانواده کمپوزیته که از گیاهان دولپه است عموما علفی، بندرت چوبی ، یا پیچان، با برگهای متناوب ساده و یا دارای پهنک بریده به اشکال مختلف است. وضع خاص دستگاه زایشی این گیاهان تقریبا در دیگر گیاهان دو لپه ای دیده نمی شود.محور گل آذین یا دمگل آذین در این گیاهان در انتها به صورت نهنجی مشترک و به شکل کوپه توسعه پیدا کرده و در گریبانی از برگها محصور می شود. گل ها معمولا در بغل برگکهای مادر که به صورت پولکها و یا پرز های روی نهنج هستند ظاهرا همیشه بسیار کوچک و ریزند. گاه بیش از هزار گل روی یک نهنج یا کوپه در گل برخی از جنس ها دیده میشود. هر گل آذین کوپه با تمام تعداد گل آن حالت یک گل واحد را دارد. و این امر از خصوصیات بارز تکاملی گیاهان این خانواده محسوب میشود. این ساختار گل آذین نه تنها سبب تمایز آنها با دیگر گیاهان دو لپه ای از نظر ریختار می گردد، بلکه سبب سهولت هر چه بیشتر تولید مثل، ازدیاد و برتری آن ها در اشغال عرصه های رویشگاهی می شود؛ و دارای اهمیت زیست شناسی بسیار است (39).
بسیاری از گونه های جنس کاسنی مصرف غذایی دارند و از برگ ریشه کاسنی معمولی (که بسیار تلخ مزه اند) برای تقویت بنی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد گیاه شناسی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد آنتی اکسیدانت، شیمی درمانی، آسیای مرکزی