منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابداران، عصر اطلاعات، آموزش و پرورش، اطلاع رسانان

دانلود پایان نامه ارشد

حل مشکلي، به اطلاعات نيازمند است، توانايي پيداکردن و تحليل آن ها را داشته و قادر است محتواي اطلاعات را با ديد انتقادي ارزيابي‌کند، همچنين استفاده از محتواي اطلاعاتي را به درستي و با مهارت انجام دهد و از طرفي، توانايي ايجاد محتواي کيفي را نيز دارد و دسترسي به اطلاعات و استفاده از آن را ازجنبههاي اخلاقي و حقوقي موردتوجه قرار مي‌دهد.
کاربران در فرايند دستيابي به‌اطلاعات با سوالات‌و‌مشکلاتي مواجه ميشوند.حرفه کتابداري و اطلاع رساني، که همواره در ايجاد راههاي موثر دسترسي به اطلاعات نقش اساسي داشته، در رفع اين مشکل نيزپيشگام است. باتوجه به خصوصيات ذکرشده کتابداران موجهترين افراد براي آموزش سواد اطلاعاتي به شمارمي روند. آنها ميدانند چه تحولاتي در محيط اطلاعاتي رخ داده و استفادهکنندگان به چه نيازدارند. آنها براساس تجربه و پژوهش دريافتهاند که چه کساني به چه نوع آموزشي نياز دارند وچه شيوهها و ابزارهايي براي آموزش افراد مختلف مناسبتراست. براساس اطلاعات 8 اورت(۱۹۸۶)در آلمان ازقرن ۱۸ آموزش سادهاي براي مراجعان وجود داشته و اين فعاليت به طورتقريب، در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم به صورت ابتدايي در آمريکا آغاز شد(پريرخ، 1386،ص.24-23). حرفه کتابداري درطول تاريخ خود هيچ گاه ازآموزش جدا نبوده و کتابداران عواملي بودهاند که به ديگران درکسب دانش کمک ميکردند. در چند دهه اخير به آموزش کتابداران براي آموزش توجه خاصي شده است. همچنين با نگاهي‌به فعاليتها و برنامه‌هاي کتابخانه ها و همايشهاي برگزار شده، حرفه کتابداري تا حدي دراين زمينه اقدام کرده است از جمله اين فعاليتها، تشکيل کميتههاي سواد اطلاعاتي در انجمن هاي کتابداري و برگزاري همايشهاي تخصصي در کشورهاي مختلف است اما مساله اساسي اين است که کتابداران تا چه اندازه با مهارت سواد اطلاعاتي آشنايي دارند؟ اگر ميزان آشنايي آنان کم باشد طبيعتاً نميتوانند آموزشگراني موفق باشند.
1-3 تعاريف مفهومي مسأ له
سواد اطلاعاتي: سواد اطلاعاتي عبارتست از ايجاد توانايي درافراد تا بتوانند تشخيص دهند چه وقت به اطلاعات نياز دارند، همچنين توانايي ذخيره کردن اطلاعات، ارزشيابي و استفاده موثر از آن را در زمان نيازداشته باشند(زماني،۱۳۸۲،ص۱۹).
انجمن کتابخانههاي دانشکدهاي و پژوهشي(ACRL) نيز قابليتهاي زير را براي باسواد اطلاعاتي در نظر گرفتهاست:
– ميزان نياز اطلاعاتي خود را تعيين کند؛
– اطلاعات مورد نياز را به صورت مؤثر و کارآمد به دست آورد؛
– اطلاعات و منابع کسب آن را ارزيابي کند؛
– اطلاعات گزيده شده را در مجموعه دانش خود ادغام کند؛
– از اطلاعات به طورمؤثر براي انجام يک کار مشخص استفاده کند؛
– مسايل اقتصادي،حقوقي، و اجتماعي مرتبط با کاربرد اطلاعات را درک کند و در دسترسي و استفاده از اطلاعات به مسايل اخلاقي و حقوقي آن توجه نمايد(پريرخ،1386،ص.17).
کتابدار9: کسي است که با داشتن دانش کتابداري به کار کتابداري و امور فني آن اشتغال داشته باشد(سلطاني، راستين،1379،ص.341).
کتابخانه ملي ايران10: مطابق تعريف يونسکو کتابخانه ملي کتابخانهاي است که بدون توجه به نامي که به آن اطلاق مي شود، وظيفه به دست آوردن و نگهداري نسخه هايي از همه نشريات مهم منتشر شده در کشور را بر عهده دارد. چه اين وظيفه بر اساس قانون به آن محول شده باشد و چه به ترتيبي ديگر، عملا نقش کتابخانه مادر را ايفا مي کند. افزون بر اين، کتابخانه ملي به طور متعارف برخي از وظايف زير را بر عهده دارد. تهيه کتابشناسي ملي، گردآوري و روزآمد نگه داشتن مجموعهاي از متون و کتابهاي خارجي به ويژه آنها که در مورد کشور مورد نظر است، انجام وظيفه به عنوان مرکز اطلاعات کتابداري و چاپ و نشر کتابشناسي ملي(اجلالي و تابش، 1378).

1-4 اهميت و ضرورت انجام پژوهش
هرچند تحقيقات زيادي براي اندازه گيري دانش دانشجويان و کتابداران از يک کتابخانه خاص يا پايگاه اطلاعاتي و… انجام شده است، اما به دليل تفاوت در نوع، فعاليت، توانمندي کتابداران، نظامها و منابع اطلاعاتي کتابخانههاي مختلف، تاکنون تحقيقي با ابزاراستانداردي براي اندازهگيري سواد اطلاعاتي که به آساني قابل اجرا باشد صورت نگرفته است که نشان دهد آيا فارغ التحصيلان کتابداري به عنوان اطلاع رسانان خود تا چه‌اندازه از سواد اطلاعاتي بهرهمند شده اند.اين پژوهش در نظر دارد که‌در کتابخانه ملي به تاثيرات‌تحصيلات کتابدارانه برسواد اطلاعاتي پرداخته و آن را مورد تجزيه و تحليل قراردهد. نتايج اين تحقيق مشخص کند کتابداران و استفاده کنندگان از اطلاعات تا چه ميزاني به مهارتهاي سواد اطلاعاتي نياز دارند، کدام‌يک از مهارتها بايد به آنان آموزش‌داده شود و کلاسهاي آموزشي سواد اطلاعاتي چه‌ويژگيهايي بايد داشته باشند همچنين‌ميتواند برنحوه تدوين سرفصلهاي دروس کتابداري در مقاطع مختلف تاثير داشته باشد.
1-5 اهداف پژوهش
1-5-1 هدف اصلي پژوهش
هدف اصلي اين پژوهش بررسي سواد اطلاعاتي کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران است.
1-5-2 اهداف فرعي پژوهش
– ايجاد هماهنگي و همسوسازي و هم افزايي فعاليتهاي همه کتابداران و اطلاعرسانان در زمينه ترويج و آموزش شيوههاي مطالعه و سواد اطلاعاتي.
– بررسي ميزان انطباق سواد اطلاعاتي کتابداران با استانداردهاي موجود.
– بررسي ابزار استاندارد سواد اطلاعاتي خاص حوزه کتابداري و اطلاع رساني.
– بررسي‌وجود يا عدم وجود تفاوت ميزان مهارت سواد اطلاعاتي کتابداران داراي تحصيلات کتابداري و غير کتابداري شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران.
– يافتن موانع دستيابي کتابداران جهت افزايش مهارت سواد اطلاعاتي خود درکتابخانه ملي.
1-6 پرسشهاي اساسي پژوهش
1- مهارت هاي کتابداران(اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غيرکتابداري) کتابخانه ملي ازنظردرک درست نياز اطلاعاتيشان در چه حداست؟
2- مهارت هاي کتابداران(اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غيرکتابداري) کتابخانه ملي ازنظرراهبردهاي جستجوي اطلاعات در چه حد است؟
۳- مهارت هاي کتابداران(اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غيرکتابداري) کتابخانه ملي از نظراستفاده صحيح از اطلاعات در چه حد است؟
۴- ميزان انطباق مهارت هاي سواد اطلاعاتي کتابداران کتابخانه ملي با استانداردها در چه حد است؟
1-7 متغيرهاي مسأله
متغير مستقل: ميزان سواد اطلاعاتي کتابداران (با معيار استاندارد).
متغير وابسته: ميزان انطباق با استاندارد (ACRL).
1-8 فرضيههاي پژوهش
– بين‌‌مهارتهاي‌سواد اطلاعاتي‌کتابداران فارغتحصيل‌رشته‌کتابداري با کتابداران فارغتحصيل سايررشتهها تفاوت معناداري وجود دارد.
– بين مهارتهاي سواداطلاعاتي کتابدران با استنانداردهاي سواد اطلاعاتي تفاوت معناداري وجود دارد..

فصل دوم:
مباني نظري و پيشينه پژوهش
2-1 مقدمه
زماني فيلسوف كسي بود كه تقريباً تمامي دانش زمان را دارا بود و در آن تبحر كامل داشت. گسترش دانش بشري با عنايت به محدوديت عمر انسان، مسئله تخصص را پيش مي‌آورد. هر فرد ميتواند در يك شاخه، آن هم در جزيي از آن، صاحب نظر شود. حتي ميزان اطلاعات توليد بسياري مواقع غير ممكن است.
در سال 1791 انديشمندي گفته بود كه دانش بر دو گونه است: يا خود آن را مي‌دانيم، يا مي‌دانيم كه در كجا مي‌توانيم اطلاعاتي درباره آن بيابيم. واقعيت اين است كه اين نوع دوم دانش در جامعه اطلاعاتي امروز اهميت قابل ملاحظه‌اي يافته است. شعار بياموزيم كه چگونه بياموزيم – الگوي آموزش قرار گرفته است- به نوعي القاي همين معنا را ميكند .
قبل از ظهور خط ، كاغذ، چاپ حافظه نقش اساسي را در حيات انسان بر عهده داشت و معيار دانايي بود. با گذشت زمان به ويژه با ظهرو چاپ «سواد خواندن و نوشتن» مترادف دانايي شد و حافظه كاربرد كمتري يافت و اكنون در عصر اطلاعات، توانايي جايابي، پردازش، و استفاده مؤثر از اطلاعات جايگزين «حافظه و سواد» شده است(سينگ11، 1999).
امروزه اين توانايي دسترسي، بازيابي و ارزشيابي اطلاعات بخش عمده‌اي از تعريف سواد را شامل شده، سواد اطلاعاتي و كتابخانه اي را مطرح مي‌كند(خسروي،1375).
با توجه به تعريف سواد از نظر مفهومي مي‌توان گفت که سواد يعني : توانايي خواندن و نوشتن. سواد برخلاف تعريف ساده آن، تنها به معناي توانايي خواندن و نوشتن نيست، بلکه مفهومي فراتر و هدفهايي والاتر از آن دارد. مهارتي اساسي براي توانمند‌سازي انسان در رشد عقل، منطق، تفکر نظام‌مند و پژوهش. در واقع سواد پيش نياز اصلي براي رشد فکري و توانايي انجام پژوهش است. بدون داشتن سواد نمي‌توان به منابع دانش بشري دست يافت و از آنها براي توليد دانش نو بهره گرفت. پيشرفت تمدن بشري را وابسته به سواد و توسعه آن در توده هاي سطوح پايين جامعه مي‌داند. هر فعاليت پژوهشي که متکي بر تفکر نظام‌مند و مبتني بر روش علمي است نيازمند داشتن سواد به مفهوم بسيط آن است(فتاحي، 1383).
از نظر تاريخي داشتن سواد فقط براي طبقه نخبه قدرتمند و به طور قابل ملاحظه‌اي براي طبقه اعيان و روحانيون قابل دسترس بود.در قرن 19 ، سواد يک مهارت عمومي شدو در جريان اصلاحات اجتماعي، سوادهدف اصلي آموزش و پرورش به شمار آمد (همايش ملي کتابخانه‌هاي آموزشگاهي پويا سازي نظام آموزشي و مشارکت درفرايند ياددهي _ يادگيري، 1388).
2-2- انواع سواد
در اواخر دهه 90 يونسکو تعريفي ديگر از سواد ارائه داد :
با سواد کسي است که بتواند بنويسد، بخواند ، چهار عمل اصلي را بشناسد بعلاوه به کامپيوتر و زبان دوم تسلط داشته باشد و بتواند در زندگي روزمره از آن استفاده نمايد .
در طي دهه‌هاي اخير پژوهشگران موفق به کشف و معرفي بيش از 34 نوع سواد مفيد و مدرن شده‌اند که عبارتند از :
سواد علمي، سواد رايانه‌اي، سواد شبکه‌اي، سواد آموزي تابعي، سواد رسانه‌اي ، سواد فرهنگي، سواد اجتماعي، سواد سياسي، سواد اقتصادي، سواد اينترنتي، سواد محيط کار، سواد خانوادگي و … سواد اطلاعاتي، هر يک از سوادهاي ذکر شده تعريف، استانداردها و راهکارهاي توسعه خويش را دارند . به عقيده راسل موتور محرك سواد، اطلاعات است در نتيجه همه سوادها سواد اطلاعاتي است. ابتدا تعريفي از سواد پايه يا علمي و سواد اطلاعاتي و نهايتاً سواد فناوري خواهيم داشت .
2-2-1 سوادهاي چندگانه
سواد علمي(پايه)12
سوادپايه يکي از 34 نوع سواد محسوب مي شود. اولين تعريفي که يونسکو ازسواد ارايه داد. سواد پايه يا علمي با معناي مصطلح آن در نظام آموزشي که دربرگيرنده مفهوم توانايي خواندن و نوشتن است. آگاهي نسبت به مفاهيم علمي مورد نياز در عصر اطلاعات، ‏کنجکاوي نسبت به محيط و پيدا کردن سوال ها و پاسخ به آنـها جهت رفع نيازهاي اطلاعاتي‏، توانايي شرح، توضيح وپيش بيني روي داده ها، توان درک مضامين مقاله‌هاي علمي ومشارکت در گفتگوهاي علمي وتصميم‌گيري‌هاي محلي و ملي. (ميرحسيني،1390)

سوادبصري13
درک عناصر اصلي طراحي بصري‏، ‏تکـنيک ها و رسانه ها، آگاهي نسبت به احساسات، روحيات، درک تصاوير نمايشي‏، سمبليک و… (ميرحسيني ،1390).
سواد رايانه اي14
امروزه ICT بخش لاينفک زندگي جوامع مختلف شده است و به روشني تاثير آن را در جنبه‌هاي مختلف زندگي خود مي‌بينيم . براي زندگي در چنين فضايي افراد نيازمند تغييراتي در نگره‌ها ، آموخته‌ها و شيوه‌هاي مختلف زندگي خود هستند .امروزه بسياري از امور علاوه بر آن که رايانه‌اي شده‌اند از سيستم‌هاي سنتي انجام امور فا صله زيادي گرفته‌اند که اين امر ايجاب مي‌کند دانش حداقلي نسبت به رايانه در افراد وجود داشته باشد .مهارت در بهره‌گيري از رايانه بخشي از کل ماجرا است و اصل قضيه در سواد اطلاعاتيINFORMATION LITERACY است . سواد اطلاعاتي به مفهوم مهارت‌هاي بنياني در بهره‌گيري و استفاده از اطلاعات براي امور جاري و فرآيند‌هاي حل مسايل است (صياميان،1383).
اين که هر کس حداقل مهارت‌هاي لازم را در شناسايي، جست و جو و پايش اطلاعات مورد نياز خود از منابع مختلف داشته باشد، بخشي از سواد اطلاعاتي است . مهارت‌هاي سواد رايانه‌اي بخش ديگري از سواد اطلاعاتي است. افخم

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ تحقیق انقلاب اسلامی، زین العابدین، اسماعیلیان، امام خمینی (ره) Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد علم ارتباطات