منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابداران، تفکر خلاقانه، آموزش و پرورش، عصر اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

درمجموع سطح مهارت سواد اطلاعاتي کتابداران اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غير کتابداري در حد مطلوب نيست. اما با مقايسه بين نتايج حاصله از پژوهش حاضر با نتايج حاصله از پژوهش هايي پيشين در مورد سواد اطلاعاتي کتابداران در مکان ها و موقعيت هاي شغلي بر اساس رشته تحصيلي آنها در مقايسه با استانداردهاي سواد اطلاعاتي مغايرت وجود دارد. با بررسي پژوهش هاي پيشين که نوع پرسشنامه تدوين شده از نوع «خودسنجي» بوده است، يادگيرندگان به قضاوت عملكرد خود پرداخته اند. به جز يک مورد پژوهش ( داورپناه، سيامك،۱۳۸۸) با عنوان “تدوين ابزاري استاندارد براي سنجش مهارت‌هاي سواد اطلاعاتي پايه دانشجويان مقطع كارشناسي و آزمون آن بر روي دانشجويان دانشگاه فردوسي”از نوع دوم پرسشنامه «سنجش واقعي»، استفاده شده است. پرسشنامه تحقيق حاضرنيزاز نوع «سنجش واقعي» است که در اين شيوه توانايي و مهارت افراد مستقيما اندازه گيري ميشود. با توجه به استفاده از اين نوع پرسشنامه افراد پاسخ دهنده توانايي و مهارت سواد اطلاعاتي خود را به طور مستقيم سنجيده اند. باتوجه به اينکه هر جواب درست يک امتياز محسوب شده است و نتايج حاصله بدين شرح است :
کتابداران فارغ تحصيل در رشته کتابداري فقط در استاندارد اول يعني شناخت و تعيين ماهيت و گستره نياز اطلاعاتي خود و مراجعه کنندگان به آنها، نسبت به کتابداران فارغ تحصيل سايررشته ها از مهارت سواد اطلاعاتي بيشتري برخوردار هستند. بطوريکه ميانگين کل امتيازات فارغ تحصيلان کتابداراي برابر با 51/6و ميانگين کل امتيازات فارغ تحصيلان غيرکتابداري برابر با 59/5است. اما در ساير مهارت‏ها هيچ تفاوتي بين دو گروه کتابداري و غير کتابداري وجود ندارد. دليل چنين نتيجه اي را مي توان عدم استفاده از گروه غير کتابداري در بخشهاي اطلاع رساني نسبت به ساير بخشهاي ديگر در کتابخانه ملي دانست. همچنين مي توان نتيجه گرفت که تحصيل در رشته کتابداري به دليل گذراندن واحدهاي درسي مرتبط با استاندارد اول در ميزان مهارت سواد اطلاعاتي آنان حائز اهميت است. اما بر اساس نتايج آزمون حاضرمهارت سواداطلاعاتي کتابداران بدون در نظر گرفتن رشته تحصيلي آنها مي توان چنين عنوان کرد که از182 نفر کتابداران کتابخانه ملي امتيازميانگين مقايسه شده(60درصد کل نمرات) در مهارت سواد اطلاعاتي استاندارد دوم برابربا 6/12 ، است. يا به عبارتي ديگر به شيوه‌اي مؤثر و كارآمد به اطلاعات مورد نياز دسترسي پيدا مي‌کنند. مهارت آشنايي با مناسبترين روشهاي جستجو، نظامهاي بازيابي اطلاعات را براي دستيابي به اطلاعات موردنياز وانتخاب ،اجرا راهبردهايي براي طرح جستجو را در سطح مطلوبي دارا بوده. اما در ساير استاندارها آزمون از لحاظ آماري معنادار است . با توجه به اين که مقدار t در همه موارد منفي است نشان مي‏دهد بين ميانگين نمرات کسب شده و 60 درصد حداکثر نمرات، تفاوت معنا‏داري از لحاظ آماري وجود دارد. اين موضوع حاکي از آن است که کتابداران کتابخانه ملي اين مهارت‏ها را به طور معني‏داري کمتر از 60 درصد دارند. با توجه به نتايج پژوهش مي توان گفت که کتابداران براي پاسخ دادن به انواع نيازهاي اطلاعاتي که وجود دارد بايد توانايي و قابليت مهارت سواداطلاعاتي خود را افزايش داده اين مهم نياز به آموزش رسمي داشته تا با حرکت به سوي پژوهش و پرسش محور بودن زمينه هاي توسعه سواد اطلاعاتي فراهم شود.همچنين مراکزکتابداري و اطلاعرساني بايد به اين مسله توجه بکنند فارغ تحصيلان کتابداري به لحاظ سواداطلاعاتي تفاوت معناداري با ساير رشته ها که به صورت تجربي کتابدار شده اند ندارند.پس بايد در طرح درس کارشناسي و ارشد کتابداري توجه شود.ما کتابداران داعيه اين را داريم که عهده دار سواد اطلاعاتي هستيم بنابراين بايدبه اين امر بيشترتوجه داشته باشيم. نکتۀ ديگردرک کتابداران اعم ازفارغ تخصيلان کتابداري و رشته هاي ديگر، از کتابخانه و استفاده کننده کتابخانه است، زيرا کتابخانه يک سازمان پيچيده است که اين سازمان براي استفاده کننده پيچيده ست. سواد اطلاعاتي ابزاري براي يادگيري است و حلقه اي است براي برقراري پيوند بين منابع و يادگيرنده که فرآيند يادگيري را تسهيل کند و با تفکر خلاق، يادگيري را گسترش دهد. کتابداران چون بيشترين ارتباط را با منابع دارند از مفهوم سواد اطلاعاتي بيشتر بهره مي گيرند . بنابراين يکي از وظيفه کتابداران آموزش سواد اطلاعاتي به کاربران است و مفهوم سواد اطلاعاتي تنها مختص رشته کتابداري نيست.
5-6 پيشنهادات
5-6-1 پيشنهاد براي پژوهشهاي آينده
– انجام يک مطالعۀ ديگربا توجه به نتايج در زمينۀمهارت اول سواد اطلاعاتي کتابداران فارغ تحصيل رشته کتابداري ومهارت اول سواد اطلاعاتي کتابداران فارغ تحصيل سايررشته‌ها،چراکه اين پژوهش نشان داد که ابتدا قابليت تشخيص و تعريف يک نياز اطلاعاتي و‌ توانايي‌شناسايي‌انواع‌ منابع‌اطلاعاتي در دارا بودن مهارت‌سواد اطلاعاتي حياتي و ضروري است ولي‌به‌دلايل آماري،اين مهارت در کتابداران فارغ‌ تحصيل ساير رشته هااز امتياز پاييني برخوردار است و اين مسأله شايسته بررسي بيشتر است.
– با توجه به نتايج در زمينۀ مهارت دوم سواد اطلاعاتي کتابداران کتابخانه ملي از امتياز بهتري برخوردارند؛درمهارت اول، سوم، چهارم، پنجم از امتياز کمتري برخوردارند؛ پيشنهاد‌ميشود‌پژوهشي‌انجام‌شود و دليل وجود‌اين‌تفاوت در مهارتهاي سواد اطلاعاتي کتابداران مورد سنجش قرار گيرد.
– انجام‌مطالعۀ‌کيفي‌اکتشافي‌در‌مورد‌نقش‌تحصيلات‌عاليه‌کتابداري‌در‌ارتقاي‌سواد اطلاعاتي.
– بررسي نقش و تاثير تفکر خلاقانه و نقادانه بر روي مجموعه مهارتهاي سواد اطلاعاتي

5-6-2 پيشنهاد به مديران سازمان
– برگزاري کارگاه‌هايي‌که به نيازهاي فراگيران‌و به روشـهاي‌يادگيري و ساختار شناختي آنان توجه دارند و از روش هاي تدريس سوال و جواب بحث و گفتگو و تمرين استفاده ميکنند و امکان مشارکت همه فراگيران را در روند آموزش و يادگيري فراهم ميکنند؛اين نوع از کارگاه ها ميتوانند به اهداف خود يعني تقويت مهارتهاي سواد اطلاعاتي در کتابدارن برسند.
– توجه مديران به تفاوت بـين مهـارت سـواد اطلاعاتي کتابدارن ،قبل از شرکت در کلاس وکارگاه سواد اطلاعاتي با بعد از کلاس .
– دعوت از استادان و پيش کسوتان کتابداري جهت ارايه دوره هاي آموزشي و توجيه نقش کتابخانۀ ملي و کتابداران در توسعۀ اهداف آموزشي – پژوهشي حرفۀ کتابداري.
– توجه به اين نکته که آموزش کتابداران بايد پرسش محور و پژوهش محور باشد.جزوات مورد نظراساتيد به جاي اينکه حاوي جملات خبري باشد حاوي پرسش و پيشنهادهايي براي مطالعه بيشتر باشد و اين پروسه بايد در کتابخانه شکل گيرد.
– توجه به نقش پژوهش در کنار آموزش رسمي ،با حرکت به سوي پژوهش و پرسش محور بودن آموزش زمينه هاي توسعه سواد اطلاعاتي براي کتابدارن فراهم مي شود.
– بررسي نقش کتابخانه ملي در جهت الگوسازي آموزش مهارت سواد اطلاعاتي در کشور.
– ارزيابي کيفي کتابداران به جهت آشنايي با مهارت سواداطلاعاتي در بدو استخدام و تداوم آن در طول سابقۀ کار.
5-6-3 پيشنهاد به آموزش عالي
– توجه به آموزش بايد پرسش محور و پژوهش محور باشد.چرا که آموزش غير از اين هيچ کدام از مراحل سواد اطلاعاتي را جواب نميدهد. پس بهتر است کتاب هاي درسي به جاي اينکه حاوي جملات خبري باشد حاوي پرسش و پيشنهادهايي براي مطالعه بيشتر باشد و اين پروسه بايد در کتابخانه شکل گيرد.آموزش رسمي مي تواند با حرکت به سوي پژوهش و پرسش محور بودن زمينه هاي توسعه سواد اطلاعاتي را تعيين کند.”
– با توجه به وضعيت بهتر فارغ تحصيلان کتابداري در استادارد اول يعني کتابداري كه از سواد اطلاعاتي برخوردار است ماهيت و گستره نياز اطلاعاتي خود را تشخيص مي‌دهد نسبت به استاندارد دومکهکتابدار داراي سواد اطلاعاتي، به شيوه‌اي مؤثر و كارآمد به اطلاعات مورد نياز دسترسي پيدا مي‌كند. استاندارد سوم، تأكيد مي‌شود كه کتابدارداراي سواد اطلاعاتي به روش نقادانه به ارزيابي اطلاعات گردآوري شده مي‌پردازد و اطلاعات گزينش شده را با دانش پيشين خود تلفيق و نظام را ارزيابي مي‌نمايد. استاندارد چهارم، به اين مي‌پردازد كه فرد داراي سواد اطلاعاتي چگونه از اطلاعات استفاده مؤثر مي‌كند. واستاندارد پنجم به درك کتابدارداراي سواد اطلاعاتي از محيط اقتصادي، قانوني، و اجتماعي پرداخته و يادآور شده است كه چنين فردي به شيوه‌اي اخلاقي و قانوني به اطلاعات دسترسي پيدا مي‌كند و از آن استفاده مي‌نمايد. بنابراين ضروري است درساختاردروس دوره کارشناسي تجديدنظرشود.

5-6-4 پيشنهاد به کتابداران سازمان
نتايج حاصله از پژوهش هاي پيشين و پژوهش حاضر برکارايي مثبت و سودمندي کارگاه هاي سواد اطلاعاتي،برگزاري کلاس هاي آموزشي ضمنخدمت،آموزش مداوم زبان انگليسي براي تقويت مهارت سواد اطلاعاتي تاکيدداشته اما اين نکته نيز حايز اهميت است: افراد باسواد اطلاعاتي آنهايي هستند که يادگرفته اند چگونه ياد بگيرند. آنها به آساني در درياي بزرگ اطلاعـات راه خود را يافته و اطلاعات درست و موثر را در مورد هر نياز اطلاعاتي به شـيوه اي مناسـب به کار مي بندند. جامعه آماري پژوهشها ميخواهد اعم از پرستاران، مهندسان ،کتابداران و يا اعضاي هيأت علمي، که خود در بطن آموزش و پژوهش هستند باشند، بيان کننده مطلب مهمي در خصوص داشتن مهارتهاي سواد اطلاعاتي براي همگان است. چرا که با ظهورعصر اطلاعاتي و شکاف ديجيتالي ميان کشورها و ملت ها،فاصلۀ اطلاعاتي روز به روزگسترده تر مي شود و در اين ميان، اين سواد اطلاعاتي است که همگان را قادر به دستيابي به اطلاعات مي کند و فاصله ميان فقرو غناي اطلاعاتي را مي کاهد. همچنين مجموعه مهارت هاي سواد اطلاعاتي بدون تفکر خلاق در مسير درستي حرکت نمي کند در نتيجه تفکر خلاقانه و نقادانه عنصر اساسي در حوزه سواد اطلاعاتي است.

منابع و مآخذ

فهرست منابع فارسي
– آزاد پيله ورد ، ليلا (1385). “بررسي سواداطلاعاتي اعضايهيأت علمي گروههاي کتابداري و نقش آن برتوليد اطلاعاتعلمي آنان در دانشگاههاي آزاد و دولتي شهرتهران”. پاياننامه کارشناسيارشد کتابداري و اطلاعرساني. تهران : دانشگاه آزاد اسلامي ، دانشکده علوم انساني واحد تهران شمال.
– اباذري، زهرا. (1387). “طرح توسعه آموزش سواد اطلاعاتي در سند ملي چشم انداز بيست ساله آموزش و پرورش و ارايه الگويي جهت تحقق اهداف سواد اطلاعاتي”. رساله دکتري. دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم تحقيقات تهران.
– ابراهيم زاده، عيسي. (1375).” آموزش بزرگسالان”. تهران. دانشگاه پيام نور
– اجلالي، حسين؛ تابش، احمد. (1378).” تعريف و طبقه بندي کتابخانه ها در ايران”. پيام کتابخانه، سال نهم، 34، ص 11-6.
– اسدي، کرگاني؛ اباذري، زهرا. (1380).” واژه نامه علوم کتابداري و اطلاع رساني”. تهران: کتابدار.
-اسکامبر، ليندا. “نقش كتابخانه ها در سوادآموزي نقش كتابخانه ها در سوادآموزي”؛ مترجم فرض الله عزيزي. قابل دسترس در:
http://mlibrarianship.blogfa.com/post-.aspx
– اصنافي،اميررضا.(1387). “سواد اطلاعاتي ،مهارتي چندگانه درگفتگوي با دکترزاهد بيگدلي”. کتاب ماه کليات،مرداد . ص. 12-8
– اکبرزاده، فريده.( 1383 ). “بررسي رفتار اطلاع يابي الکترونيکي اعضاي هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني کرمانشاه”. پايان نامه کارشناسي ارشد. تهران.دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران
– انجمن کتابداران آموزشگاهي ،” آموزش استانداردهاي سواد اطلاعاتي به دانشجو : شاخص ها و استانداردها”؛ مترجم: فرض الله عزيزي . قابل دسترس در:
http://www.farzollah.blogfa.com
– انگورج تقوي، معصومه.(١٣٨٧ ). ” بررسي ميزان سواد اطلاعاتي کتابداران کتابخانه هاي عمومي شهر تهران وابسته به نهادکتابخانه هاي عمومي کشور” . پايان نامه کارشناسي ارشد کتابداري و اطلاع رساني. تهران: دانشگاه آزاد اسلامي، دانشکدهتهران شمال.

– بختيارزاده ، اصغر (1381). ” بررسي سواد اطلاعاتي دانشجويان سال آخردوره کارشناسي دانشگاه الزهرا ” . پايان نامه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابداران، ضمن خدمت Next Entries پایان نامه با موضوع کتابداران، روش پژوهش، اشاعه اطلاعات، آموزش زبان