منبع پایان نامه ارشد درمورد علوم طبیعی، قرون وسطی، میراث فرهنگی، پردازش اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

در ساختمان قدیم اداره معارف که جزو بنای دارالفنون بود، زیرنظر ایرج میرزا، جلال‌الملک و با عضویت چند تن دیگر از جمله رضاقلی نوروزی بود و موزه‌ای به‌نام موزه ایران یا معارف به‌وجود آمد، شامل 270 قلم اشیاء عتیقه، مفرغی، کاشی، سفالی، شیشه، سکه، سلاح قدیمی، مهر و استخوان بود. به این صورت بود که بنیاد اولین موزه عمومی ایران گذاشته شد تا همه مردم بتوانند از آن بازدید کنند. در زمان پهلوی اول با خریداری محل کاخ مسعودیه، موزه معروف به تالار آینه این کاخ (واقع در خیابان ملت) انتقال داده شد و در سال 1316 هـ. ش به ساختمان جدید موزه ایران باستان منتقل گردید.
در حال حاضر همه تلاش کارشناسان و متخصصان مربوط به این استوار است که موزه‌ها را از سکوت سنگینی که بر آن‌ها مستولی است بیرون بیاورند و جای آن‌ها را در دل و ذهن مردم بیشتر باز کنند. برای این منظور باید جاذبه‌های لازم را برای بازدید مردم از موزه‌ها فراهم نمایند تا ضمن پر کردن اوقات مردم حس کنجکاوی در آنان برانگیزد و نکات آموزشی و علمی و فرهنگی را به هم غیر مستقیم به آن‌ها القاء نماید و به این ترتیب کاربرد واقعی موزه‌ها را به موزه‌های کشور برگردانند (گروه تحقیق، بنیاد گسترش موزه در ایران، انتشارات میراث فرهنگی: 51).

2ـ1ـ4ـ تاریخچه موزه در جهان
در اواخر قرن سوم ق. م بطلمیوس اول (284ـ246 قبل از میلاد) اولین موزه را در شهر اسکندریه تأسیس کرد. بنای این موزه در قسمتی از کاخ سلطنتی ساخته شده بود و در عین حال به‌عنوان کتابخانه از آن استفاده می‌شد. در قرون وسطی نام موزه به‌عنوان محلی به‌کار برده می‌شد که در آن‌جا مجموعه‌هایی از اشیاء کمیاب و جالب ادوار گذشته از قبیل تاریخ طبیعی یا آثار هنری را به نمایش در می‌آوردند. با آغاز دوره رنسانس و بیداری و آگاهی دوباره ملت‌ها از انهدام کامل این گنجینه‌ها جلوگیری به‌عمل آمد. به‌طوری‌که از این پس کلکسیون کردن کارهای هنری با جدیت بیشتری به‌خصوص در مناطق اروپایی شمالی دنبال شد.

جدول (2ـ2): تاریخ موزه در جهان
موزه
سال تأسیس
توضیحات
موزه کزارینی Cesarini
1500 م
اروپا
فانز Fanese
1546 م
اروپا
آفیتزن Afitezen
1581 م
اروپا
موزه آشمولین Ashmolean
قرن 17 م
دانشگاه آکسفورد (Oxford)
موزه لوکزامبورگ
1750 م
اولین موزه در آمریکا در دانشگاه هاروارد تحت عنوان عجایب تأسیس شد.
موزه بریتانیا
1753 م

منبع: (براساس پردازش اطلاعات از نگارنده).

2ـ1ـ5ـ انواع موزه‌ها
منشأ موزهها خواه در گنجینههای سلطنتی یا کلیسائی قرون وسطی و خواه در اطاق‌های کوچک حاوی اشیاء و نمونههای کمیاب که در فاصله قرن‌های شانزدهم ـ هجدهم م. رواج یافتند، نهفته است. به‌طور کلی میتوان گفت که موزه‌های هنری از گنجینه‌هائی دربرگیرنده مجموعه‌های سلطنتی یا کلیسائی پدیدار شده‌اند درحالی‌که موزه‌های علمی محتوای اطاق‌های کوچک نوادر را به ارث برده‌اند. در اواخر قرن هجدهم، تحت تأثیر فلاسفه فرانسوی و عصر روشنگری و در اوایل قرن نوزدهم به انگیزه پژوهشگران بود که طبقه‌بندی موزه‌ها به فراخور نامگذاری رشته‌های مربوط به مجموعه‌هایشان به‌وجود آمد.
نخستین گونه‌بندی که در ممالک بسیاری به قوه خود باقی است و همچنان در اسامی کمیته‌های تخصصی و فنی انعکاس دارند، بین موزه‌های هنری شریفه، موزه هیا کاربردی باستان‌شناسی، تاریخ، مردم‌شناسی، علوم طبیعی، دانش و تکنولوژی موزه‌های منطقه‌ای و محلی و موزه‌های تخصصی، تمایز قائل شده است.
در عین حال مسیر تحول موزه‌ها از جنگ دوم جهانی به این سو تدریجاً مرزهای بین رشته‌ها و مجموعه‌ها را از میان برداشته است. اکنون لازم به نظر می‌رسد که موزه‌ها را به انواع مختلف تقسیم کنیم: هنری، تاریخی و علمی (کرباسی، مجله موزه‌ها، شماره 5: 30ـ12).

2ـ1ـ6ـ موز‌های هنری
موزه‌های هنری آن‌هائی هستند که برای مجموعه‌هایشان اساسنامه‌ای به‌خاطر ارزش زیبائی شناختی‌شان تشکیل و ارائه داده‌اند ولو این‌که همه اشیاء هنری آن‌ها در ذهن خالقشان هنری نبوده باشد. بدین‌سان علاوه بر موزه‌های نقاشی، مجسمه‌سازی، هنرهای تزئینی، هنرهای کاربردی و صنعتی میتوان اکثر موزه‌های آثار عتیقه، فولکور و هنرهای ابتدائی را در همین رده شمرد.
بعضی از موزه‌ها و بیشتر آن‌ها که اخیراً به‌وجود آمده‌اند هنرهائی چون سینا، موسیقی، تئاتر را به نمایش در‌میآورند. همچنان‌که پیش از این گفته شد، اثر هنری به‌خاطر خودش به نمایش گذاشته می‌شود تا تماسی مستقیم و صمیمانه، بتواند بین بینندگان و شیئ برقرار شود. در مورد هنر ابتدائی با مصالح فولکلوریک، این هنر در حدی که اجتماعی شدن امروز فرهنگی دیگر اجازه نمی‌دهد که هنر نخبگان به مفهوم اروپائی لفظ، یگانه هنر ارزنده نگریسته شود، به پیوند یافتن با هنرهای ظریفه متمادی شده است. در هر صوت مفهوم اثر هنری و نقش کاربردی یا ایمنی آن اهمیتی ناچیز دارد. نه پرده منقوش که در قرن پانزدهم از حضرت مریم و فرزندش پرداخته شده و نه یک نقاب آفریقائی، هیچ‌کدام به‌عنوان عناصر مناسب مذهبی عرضه نمی‌شوند. خطر تجزیه زیبائی و عملکرد در این است.

2ـ1ـ7ـ موزه‌های هنری مدرن
موزه‌های هنری مکان ویژه‌ای دارند در واقع یکسره در گروه هنر در حال تکوین و محیط زیبائی شناختی زندگی معاصر هستند. از این‌رو طبیعی است که فعالیت‌هایشان خصلتی اساساً معاصر دارند و بازتابنده تنوع جنبش‌های زیبائی‌شناسی و مسائل روز هستند. موزه‌های استکهلم و نیویورک، موزه هنر شهر پاریس، در میان سایرین، مکان‌هائی برای علوم تجربی هم هستند و هم دیدگاهی به‌سوی انوع صور هنر، از جمله تئاتر و موسیقی گشوده‌اند (کرباسی، مجله موزه‌ها، شماره 5: 30ـ12).

2ـ1ـ8ـ موزه‌های تاریخی
همه موزه‌های که مجموعه‌هایشان از دیدگاه تاریخی تشکیل و عرضه شده‌اند موزه تاریخی شمرده می‌شود و هدفشان اساساً ارائه مستند تسلسل زمانی یک رشته رویداد یا مجتمعی نمایانگر لحظه‌ای از یک صفحه متحول است و موزه تاریخ فرانسه در ورسای به‌وجود آمد و وقایع و شخصیت‌های برجسته تاریخ این کشور در طی بیش از 1000 سال را به کمک تصاویر عرضه می‌کند لیکن کمتر موزه‌ای یکسره مختص کشور است. اگرچه این روش در بعضی کشورهائی که اخیراً به استقلال رسیده‌اند به قصد برانگیختن آگاهی‌های ملی و احساس وحدت فرهنگی ـ تاریخی متداول شده است. مدرن ترین این موزه تمام تاریخی یک کشور، یک منطقه یا یک شهر را (همراه با تاریخی طبیعی و جغرافیائی آن) از زمان پیدایش آن تا عصر حاضر و بدون نادیده انگاشتن دیدگاه‌های واقعی رشد، از قبیل دسترسی به زمین و رشد شهری به نمایش می‌گذارند (ملکی‌نژاد، 1383).

2ـ1ـ9ـ موزه‌های علمی
موزه‌های علوم طبیعی، موزه‌های علوم کاربردی و موزه‌های فنی به استثنای موزه‌های تاریخی علوم فنون که تاریخی شمرده در زمره موزه‌های علمی قرار دارند. وظیفه موزه‌های علمی این است که روحیه و ذهنیت علمی را به سه صورت منقل کنند، تمایل طبیعی به دانش را برانگیزانند، اطلاعاتی در مورد پژوهش‌ها و پیشرفت‌هایی بدهند، به هر فردی احساس مشارکت در پیشرفت فنی را ببخشند و درک و قدردانی نسبت به حفظ و محیط طبیعی از دیدگاه اقلیمی و تاریخی را تشویق کنند، تا به بینندگان را با سیر تحول طبیعت و بشریت آشنا سازند.
هدفشان اساساً تعلیمی است و فعالیت‌های آموزشی آن‌ها بسیار مهم و به دور از تمرکز هستند. بعضی از موزه‌ها، نمایشگاه‌های قابل حمل و سوار کردن به راه می‌اندازند، همچنان‌که در میلان دیده میشود. اخیراً تمایلی به رو آوردن از نام موزه به عبارت مرکز علوم و فنون پدید آمده است، از آن جمله‌اند مؤسساتی که به پشتوانه یونسکو و مرکز علوم «اونتاریو» تأسیس شده‌اند. موزه‌های علمی محتملاً پرفعالیت‌ترین موزه‌ها هستند. پیشرفتشان در موزه‌شناسی و در فنون ارائه از همه حیاتی‌تر بوده است. در چارچوب کوشش‌های مثبت به نگهداشت محیط، موزه‌های علوم طبیعی مییابد نقش ویژه‌ای در مطالعه و متقاعد ساختن مردم ایفا کنند. در سطح علمی این موزه‌ها همچنین اسنادی (بالغ بر میلیون‌ها نمونه) که پیشرفت دانش را از دیدگاه رشته‌های متعدد میسر در اختیار پژوهندگان می‌گذارند (کرباسی، مجله موزه‌ها، شماره 5: 20ـ12).

2ـ1ـ10ـ موزه‌های تخصصی
در ارتباط با موزه در هوای آزاد اشارهای لازم است به موزه‌هائی که نه در یک بنای مشخص بلکه در محدوده یک باغ یا یک پارک مستقر شده‌اند و شیء آن‌ها در هوای آزاد عرضه می‌گردد. این موزه‌ها به همه رشته‌های علوم متکی هستند، ولی مسائل خاصی از حیث موزه‌شناشی و موزه‌نگاری مطرح می‌کنند.
بدین‌سان درپی آن‌ها به موزه‌های مردم‌شناسی و موزه‌های تاریخ و فنون برمی‌خوریم. در این موزهها اگرچه مدیریت خدمات و مخازن در ساختمان‌های وسیعی مستقر هستند، معهذا مسائل خاصی در مورد نگهداری شیء و توجه به دیدارکنندگان، غالباً آن‌ها را سرزنده‌تر از موزه‌های سنتی نگاه میدارد و به‌علاه ابعادشان پذیرائی از جمعیتی بیشتر از هر نوع موزه دیگر را ممکن می‌سازد. به ظن قوی، آینده این موزه‌ها، خصوصاً در ممالک رو به رشد که در آن‌ها زمین حتی در مراکز شهرها ارزان است، نامحدود خواهد بود. از نقطه‌نظر ارائه، در این موزه‌ها، امکانات بازسازی تصنعی اقلیت‌های مختلف به وجهی رضایت‌بخش‌تر از آن‌که در موزه‌های سرپوشیده میسر می‌شود، فراهم است (ملکی‌نژاد، 1383).

2ـ1ـ11ـ موزه‌های منقطه‌ای
موزه‌های منطقهای یا محلی، که به معرض جنبه‌های طبیعی و هنری یک استان و یک ولایت می‌پردازند و نظایر آن را می‌توان در اروپا، هند، مکزیک، شیلی و کانادا یافت، از حیث تعداد ارزش‌های واجد اهمیت هستند، در عین حال در خدمت جامعه‌ای هستند که از نظر فرهنگی همگن است یا قرار است بشود. از این‌رو نخستین مسئولیتشان ارائه بازتابی از این جامعه و ارزش بخشیدن به سنن و روح اخلاقی آن است، مسئولیت دوم‌شان گشودن آن جامعه به روی جهان بیرونی است، به‌ویژه با ایفای نقش امتداد موزه‌های مرکزی که می‌توانند آثار یا مجموعه‌هائی را که میراث فرهنگی و طبیعی، ملی و بین‌المللی را مصور می‌سازند به رسم امانت برایشان بفرستند (کرباسی، مجله موزه‌ها، شماره 5: 30ـ25).

2ـ2ـ هنر
هنر یکی از بارزترین جلوه‌های اسرارآمیز فرهنگ و تمدن انسانی است که همواره بر حیات انسانی سایه افکنده است. هرجا کاوش‌های تاریخ تمدن و باستان‌شناسی، نشانی از تمدن و فرهنگ بشری و تجلی آن کشف می‌کند. در هر سرزمینی که تمدنی به عرصه ظهور می‌رسد، آثار و مظاهر گوناگون هنری، اعجاب پژوهشگران تاریخ تمدن و هنر را برانگیخته است و رموز ناپیدای آن، حکیمان را به اندیشه و تأمل فرو برده است. یک محقق تاریخ هنر با مطالعه آثار هنری و جلوه‌های آن، سیمای روشنی از تمدن و فرهنگ بشری در سرزمین‌های پیشین به نمایش می‌گذارد. هنر، از اسرار آفرینش و حیات فرهنگی انسان است که اندیشمندان علوم انسانی را به پژوهش بیشتر فرا می‌خواند.

2ـ3ـ هنر، تعاریف و مضامین
هنر در لغت به معنای «فن، صنعت، علم، معرفت، امری توأم با ظرافت و ریزه‌کاری آن درجه از کمال که فراست و فضل را دربر داشته و نمود آن صاحب هنر را برتر از دیگران بنمایاند، کیاست، زیرکی، خطر و اهمیت، لیاقت و کفایت و کمال» آمده است. هنر در مفاهیم دیگری نیز، از جمله «عشق» و «حقیقت» آمده چنان که حافظ در شعر زیر هنر را به ترتیب ـ در دو معنی ـ به‌کار برده است.
بکوش خواجه و از عشق بی‌نصیب مباش

که بنده را نخرد کس به عیب بی‌هنری

روندگان حقیقت به نیم جو نخرند

قبای اطلس آن‌کس که از هنر عاری است

در گستره بزرگتر، هنر در اصل یک واژه کلی برای اشاره به حس و انگیزه انجام یک حرکت خلاق است. واژه هنر در پارسی میانه به‌شکل هونر بوده که از دو پاره هو (خوب) + نر (مرد) تشکیل یافته و در جامعه مردسالار ایران همان‌گونه که دلاوری را «مردانگی» و ایستادگی را «پایمردی» نام گذارده‌اند خلاقیت والا را نیز هونر «خوبمردی»

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد طراحی معماری، ناصرالدین شاه، میراث فرهنگی، مراکز آموزشی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد اعجاز قرآن، زمان گذشته، زندگی روزمره، فیزیولوژی