منبع پایان نامه ارشد درمورد علوم تجربی، معرفت شناختی، انقلاب اسلامی، معرفت دینی

دانلود پایان نامه ارشد

تقيه براي حفظ اسلام و مذهب بود كه اگر تقيه نمي كردند مذهب را باقي نمي گذاشتند. تقيه مربوط به فروع است مثلا وضو را اينطور بگير يا آن طور بگير اما وقتي اصول اسلام و حيثيت اسلام در خطر است ،جاي تقيه و سكوت نيست».
6ـ استظهار ناقص از حكومت حقه اسلامي
برخي عقيده دارند تشكيل حكومت اسلامي تنها وظيفه امام معصوم است . هر حكومتي جز حكومت معصوم ـ عليه السلام ـ ناحق است . يكي از طرفداران اين نظريه مي گويد : « شما آن مصداق حاكم اسلامي را نشان بدهيد , اوني كه معصوم از گناه باشد , اوني كه از هوي و هوس و حب و رياضت و شهوت و غضب و تمايلات نفسي به هيچ وجه در او اثر نكند , نشان دهيد , او بيايد ميدان جلو بيفتد , ملت مي افتد به پايش . »
حضرت امام راحل در پاسخ به اين نوع تفكر مي فرمايند: « اعتقاد به چنين مطالبي يا اظهار آنها , بدتر از اعتقاد و اظهار منسوخ شدن اسلام است … هر كه اظهار كند كه تشكيل حكومت اسلامي ضرورت ندارد. منكر ضرورت اجراي احكام شده , و جامعيت احكام و جاودانگي دين مبين اسلام را انكار كرده است . »
7 ـ جدايي دين از سياست :
يكي ديگر از عوامل انحراف و سقوط قدرت مسلمين , تلقي جدا بودن دين از سياست و ترويج آن است . لازم به ذكر است كه ريشه چنين تفكري به اروپا و به پايان قرون وسطي برمي گردد. و پيدايش اين تفكر در اروپا به منظور تقليل و يا از بين بردن قدرت كليسا و نيز فلسفه« اسكولاستيك » حاكم بر آن بود. بديهي است وارد كردن چنين تفكري در فرهنگ اسلامي سزاوار نبوده و امري نابخردانه است چرا كه اولا : اسلام مانند مسيحيت موجود در تبيين جهان و قبض و بسط علم , متحجرانه برخورد نكرده است . ثانيا : در ايدئولوژي و حكمت عملي هم , روش مسيحيت را كه تنها به حوزه اخلاق پرداخته و از حوزه هاي گوناگون ديگر غفلت كرده بود , نپذيرفته است و علماي اسلام نيز مانند علماي مسيحيت نبوده اند. در هر حال جامعه مسيحيت براي كاستن مشكلات خود , سكولاريسم كه همان دنيايي كردن دين و يا جدايي دين از سياست است را دامن زدند و با انگيزه هاي سياسي به بخش و نشر آن پرداختند .
متاسفانه جوامع مسلمين نيز از خطر اين نوع تفكر در امان نماند و بعضي از علماي حكومت هاي مسلمين و نيز بعضي از روشنفكران وابسته به ترويج و اشاعه اين تفكر ناميمون در جوامع ديني كردند و اثرات نامطلوب آن هم بر اين جوامع و جامعه اسلامي ايران هويدا گرديد و اين خود , ضربه سنگيني بر پيكره قدرت سياسي اسلام وارد كرد كه حضرت امام خميني به مبارزه با اين تفكر برآمد و بارها و بارها بر عدم جدايي دين از سياست و منحرف بودن كساني كه به اين قضيه دامن مي زنند , تصريح فرمودند.
8 ـ تجددخواهي روشنفكران متاثر از فرهنگ غرب و شرق
تاثيرپذيري شتابزده از فرهنگ بيگانه و باور اين كه سعادت ما در گرو پذيرش شش دانگ و دربست فرهنگ و عملكرد بيگانه است نشانه تاثير هجوم افكار بيگانگان غربي و شرقي در كشورهاي اسلامي بود كه اين عامل نيز يكي از مشكلات مهم در استقرار فرهنگ ديني و موجب اختلال عزت اسلامي بود.
در جامعه هیچ انقلاب اساسی رخ نمی دهد مگر اینکه انقلابی در تفکر و اندیشه ها حاصل شود و این امر نیز محقق نخواهد شد مگر با قیام محییانی که به اصول و مبانی توحیدی الهی واقف بوده و خود را وقف در این عرصه بنمایند . و موفقیت و به سرانجام رسیدن انقلاب خونین جمهوری اسلامی را مدیون تلاش بزرگانی هم چون آیت الله طالقانی و شهید مطهری و حضرت امام هستیم که در فضای آکنده از کفر و مادی گرایی به روشن گری اسلام ناب محمدی (ص) پرداخته اند و این امر مرهون بازگشت قران به متن جامعه و جهت گیری از سیره وسنت خاندان وحی خواهد بود.
امام خمینی (ره) بحث ولایت فقیه مظلوم را از قلمرو فقه بیرون کشید و به جایگاه اصلی اش که مساله کلامی است نشاند ، آن گاه با براهین عقلی و کلامی این مساله را شکوفا کرد .93

جمع بندی فصل اول:
پیامبر اکرم (ص) انسان ها را به دین اسلام دعوت می کند، پس اسلام مایة حیات بلکه عین حیات است و آن چه مایه و منشأ حیات است هرگز نمی میرد، پس مراد از احیای دین چیست؟ با تسامح باید گفت که احیای دین عبارت است از فعال کردن دین در قلمرو حیات انسانی ( چه در حوزه فردی و چه در حوزه اجتماعی )، نقش آفرینی دین در فکر و فعل وحرکت انسان می شود ، بنابراین احیای دین یعنی تصحیح فهم دینی ، تصحیح سیر و مسیر دین داری و رفتار دین داران و گرنه هرگز دین نمی میرد. به تعبیر استاد مطهری ” خورشید دین هرگز غروب نمی کند که از نو طلوع کند. “
رسالت ائمّه اطهار«علیهم السلام» در طول حیاتشان احیاگری بود فلذا تاریخ احیاگری از صدر اسلام بوده تا الان . اما سیر تحوّل جنبش های اسلامی از سید جمال الدین اسدآبادی شروع شده تا اینکه این جنبش با انقلاب اسلامی به سر مقصد خود رسید. احیاگران و مصلحان زیادی در این مدت برای معرفت بخشی و احیاگری دینی تلاش کرده اند،گرچه روش ها و ابزارهای متعدد و متفاوتی داشتند ولی دارای جهان بینی واحد یعنی توحید وخدامحوری بودند و در همین راستا قائل بودندکه برای احیای تفکر دینی باید ” قرآن ” به متن جامعه برگردد. در ایران عزیزمان، بزرگ مردانِ دینی و انقلابی بودند که با آسیب شناسی دینی و معرفت افزایی دینی، به کشتی انقلاب کمک کردند تا از سیطره افرادی که با رفتارها و کردار های غیر دینی و احیانا ضد دینی حاکمیت میکردند ، خارج شده و به دست صاحب واقعی آن ، “ولیّ فقیه ” برسانند. از جمله این عالمان طریق هدایت حضرت آیت الله طالقانی و استاد مطهری بودند که با درد آشنایی و دغدغه مندی خود، زمان آگاهی و بلاغت گفتار خود آسیب شناسی فکردینی و رفتاردینی میکردند و برای جامعه و رهپویان حقیقت اسلامی جامع و معتدل ارائه می دادند ،فلذا اهمیت این امر می طلبد که از مبانی معرفت شناختی آیت الله طالقانی و استاد مطهری که از پیش کسوتان انقلاب اسلامی بودند، بحث کنیم تا پشت صحنه های معرفتی انقلاب اسلامی کشف شود .

فصل دوم :
مبانی معرفت شناختی دین در اندیشه آیت الله طالقانی(ره)

2 ـ 1 : روش های معرفت شناختی دینی :
مقدمه :
حرکت رو به کمال انسانی از معرفت و شناخت آغاز و با خواست واراده پدید می آید. هرچه شناخت آدمی از خود ، هستی و اغاز و انجام آن روشن تر و عمیق تر گردد ، حرکت به سوی کمال شتاب می گیرد و نشاط و طراوت تازه ای می یابد و آدمی را به منزلت انسانی و حقیقی اش نزدیک تر می سازد . شناخت اسماء الهی ، آدم (ع) را مسجود ملائکه ساخت. و خلعت خلافت الهی را برازنده او گردانید. چنین شناختی فلسفه وجودی آدمی را معنا می بخشد و تجلّی رحمت الهی در میان بندگان می گردد.
برای رسیدن به چنین معرفتی باید از روش های معرفتی استفاده نمود، روش یعنی چگونگی کشف و استتخراج معانی و مقاصد متون دینی. یعنی وقتی با متون دین مواجه می شویم از چه روشی برای تبیین و تفهیم این متون استفاده می کنیم.
بابررسی آثارو مبانی آیت الله طالقانی این مطلب به نظر می رسد که روش معرفتی ایشان بیشر جنبه نقلی (قرآنی _ روایی) دارد البته از عقل نیز استفاده کردند نه عقل فلسفی که استاد مطهری تبیین نمودند، البته از روش های تاریخی تطبیقی ، کشف و شهودی استفاده کردند نه به اندازه استاد مطهری ، که متناسب هر روش درذیل توضیح خواهیم داد.
2 ـ 1 ـ 1 : جایگاه روش علمی تجربی ایشان در معرفت دینی
تجربه ، یکی از روش های کسب معرفت است که آدمیان در فرهنگ ها و تمدن های مختلف از آن بهره می برند این روش از تنوع و گستره گوناگونی برخوردار است، برای نمونه به انواع ذیل می توان اشاره نمود: تجربه علمی دانشمندان علوم تجربی ، تجربه عرفانی و شهودی عارفان نسبت به وحدت هستی و …و تجربه دینی پیشوایان دین یا وحی و الهام .
تجربه گروی دینی از شلایر ماخر آغاز شد و توسط ویلیام جیمز ، أتو ، استیس ، دیویس و سویین برن ادامه یافت . این طایفه دین را کاملا عرفانی و شخصی کرده و در احساسات و تجارب درونی منحصر ساختند و به تعداد متدینان ، دین عرضه کردند. با این تفسیر ، ثبات دین ، نفی می گردد و ملاک دین داری نسبی می شود و نسبی گروی دینی به جای واقع گروی دینی می نشیند و نقش دین در تدبیر جامعه و حل مشکلات سیاسی و اجتماعی نفی می گردد و دین مطلقا به حاشیه می نشیند. گرچه نمی توان مُنکر بُعد تجربی و احساسی دین شد ـ بُعدی که در درون و قلب و دل آدمی شور و هیجان می افریند ولی این شور وآرامش ، در دین اسلام ، زاییدۀی تعالیم معرفتی و اعتقادی و ارزشی آن است .بر این اساس قابل انتقال است و با توجه به گستره آن به عرصۀی مسائل دنیوی و اجتماعی نیز وارد می شود.94
2-1-1-1. ماهیت مطالعه تجربی دین :
مطالعه تجربی دین ، هم چون هر بررسی علمی دیگر ، ماهیتی جزئی ، نسبی و عینی دارد . از این روی ، دین پژوهی تجربی ، رفتار دینی و نه خود دین را مطالعه می کند و بر همین اساس ،فی نفسه نه حمایتی برای دین به ارمغان می آورد و نه چالشی . برای مثال ؛ بررسی تجربی دین نمی تواند وجود خدا را اثبات یا ردّ کند ، اما مطالعه علمی دین می تواند عوامل ، فرآیند ها و پیامد های درک شخصی و نظام دار از دین و هم چنین احساسات و اعمال دینی را مورد حمایت یا چالش قرار دهد.
مطالعه تجربی دین را می توان بررسی رفتار دینی براساس روش شناسی علوم تجربی دانست ؛ اما این تعریف ، شرح اللفظ و بیان معناست . مراد از روش شناسی علوم تجربی ، کشف متغیّرهای مهم،توصیف ارتباط آن ها و نیز تبیین روابط آن ها در رفتار دینی است.95
2-1-1-2. ویژگی های معرفتی مطالعه تجربی :
روش علمی ، بر پایه مشاهده و تجربه ای عینی است . مراد از عینی بودن ، مشاهده و تجربه ای است که همگانی و تکرار پذیر باشد و در واقع ، همه بتوانند آن را درک و تکرار کنند .
بررسی علمی همواره بر پایة فرضیه است، یعنی مشاهده و آزمایش علمی ، همواره مسبوق به فرضیه ، نظریه و الگوی ذهنی است و در واقع مشاهده در قالب چنین چارچوب های ذهنی ای که هدایت گر مشاهده است و به آن ، ماهیتی گزینشی می دهد ، صورت می گیرد.
روش علمی ، گزینشی است . روش علمی جنبه ای از جوانب بی شمار را مورد بررسی قرار می دهد، بنابراین ، هیچ گاه نمی توان با روش علمی،از حقیقت یک پدیده پرده برداشت .
تفسیر یافته های علمی همواره در سایة تئوری ها و قانون های علمی صورت می گیرد . به عبارت دقیق تر ، پژوهش های گوناگون علمی ، در سایه چارچوب های نظری یک پارچه می شود .
از این روی ، هر بررسی علمی ، هم تجربی و عینی است و هم نظری و مفهومی ؛ زیرا هیچ یک از آن ها بدون دیگری معنی ندارد . 96
حال با توجه به مسأله معرفت دینی در اندیشه آیت الله طالقانی این سوال پیش می آید که ایشان در تبیین گزاره های دینی از مطالعة علمی و تجربی چقدر بهره برده است ؟
آیت الله طالقانی که فرزند زمان خود است ، از دانش زمان خود برای ارائه هر چه بهتر آموزه های دینی بهره برداری خوبی کرده است . و از جمله دانش های زمان او ، دستاوردهای تجربی در زمینه طبیعیات است که آیات زیادی در قران هم ناظر به آن هاست . و البته قابل ذکر است که ایشان تفسیر خود را بر علوم تجربی مبتنی نکرده است ، بلکه علوم و تجربه را برای فهم درست و درک دقیق لایه هایی از معنا به کار گرفته است. او مانند طنطاوی عمل نکرده که برای استخراج دیدگاه های علمی از آیات بکوشد، بلکه هرجا توانسته از دستاوردهای دانش بشری بهره گرفته است تا ایات را تحلیل و به روز و قابل پذیرش کند. برای نمونه ایشان در تفسیر آیه « یسئلونک عن الخمر و المیسر….» آورده که هرچه تجربیات پزشکی و بهداشتی عمیق تر می شود ، زیان ها و آثار سوء این مایع آشکار تر می گردد. او هم از جهت بهداشتی و ضرر ان بر بدن سخن گفته و هم از مستی که باعث می شود که عقده ها و کینه ها وسیع شوند و به جنایتی بی باکانه اقدام کند ، داد سخن داده است.
اگر چه گاهی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد امام خمینی، امر به معروف، نهج البلاغه، روابط اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد علوم تجربی، تفسیر عقلی، زیست شناسی، روش تفسیری