منبع پایان نامه ارشد درمورد سواد اطلاعاتی، منابع اطلاعاتی، فرایند سازمانی، نیاز اطلاعاتی

دانلود پایان نامه ارشد

جستجو را براي دستیابی بهینه به اطلاعات مورد نیاز انتخاب کند. او قادر است نظامهاي مختلف کاوش را بهکار گیرد تا اطلاعات را درقالبهاي گوناگون بازیابی نموده و استراتژي مناسب جستجو در منابع را تدوین کند. همچنین میتواند مؤثرترین شیوههاي دستیابی به اطلاعات را از میان روشهاي جستجوي اطلاعات انتخاب کند و به بازبینی استراتژي جستجو و انتخاب مناسبترین کلیدواژه ها بپردازد(سیامک،1389)
استاندارد سوم: معیارهاي بررسی و ارزیابی منابع اطلاعاتی
فرد برخوردار از سواد اطلاعاتی منابع بازیابی شده را منتقدانه ارزیابی میکند و اطلاعات انتخاب شده را با مبناي دانشی خود تلفیق میکند. براي تامین این هدف او میتواند ایدههاي که لازم است از اطلاعات گردآوري شده استخراج و خلاصهسازي کند و از معیارهاي مدون براي ارزیابی میزان صحت، دقت، مناسبت و وثوق اطلاعات بهره گیرد. در این حین او میتواند از ایدههاي اصلی براي ساخت مفاهیم جدید استفاده کند و ارزش افزوده ، تضادها، یا سایر ویژگیهاي دانش جدید را با دانش قبلی خود مقایسه کند. در نهایت او از طریق مشورت با متخصصان موضوعی میتواند میزان درستی تفسیر خود را از دانش کسب شده تعیین نموده و اگر لازم است پرسش اولیه خود را مورد بازنگري قرار دهد(سیامک،1389).
استاندارد چهارم: استفاده بهینه از منابع اطلاعاتی
فرد باسواد اطلاعاتی، به تنهایی یا به عنوان عضوي از گروه، میتواند اطلاعات به دست آمده از منابع مختلف را ماهرانه براي نیل به هدفی خاص به کار گیرد. او قادر است اطلاعات جدید و قبلی را براي طرح ریزي و خلق محصول یا عملکردي ویژه مورد استفاده قرار دهد و در صورت نیاز فرایند ایجاد یا توسعه آن را بازبینی کند. در نهایت او میتواند آنچه در طی این فرآیند به دست آورده را به شکل مؤثري در اختیار دیگران قرار دهد(سیامک،1389)
استاندارد پنجم: رعایت مبانی قانونی، اخلاقی و اجتماعی استفاده از اطلاعات
فرد برخوردار از سواد اطلاعاتی مباحث اقتصادي، قانونی، و اجتماعی مربوط به استفاده از اطلاعات را می شناسد. او با رعایت احترام به اصول اخلاقی و قانونی به اطلاعات دسترسی مییابد. همچنین، او از مباحث مربوط به حفظ حریم خصوصی افراد و امنیت در محیطهاي چاپی و الکترونیکی آگاه است و موضوعات مرتبط با دسترسی آزاد در مقابل دسترسی غیر رایگان به اطلاعات را میشناسد. علاوه بر این، او از قوانین، مقررات، سیاستهاي سازمانی، و آداب مربوط به دسترسی و استفاده ازمنابع اطلاعات پیروي میکند و در صورت استفاده از منابع اطلاعات به تولید کنندگان آن استناد خواهد کرد. براي این منظور فرد دارای سواد اطلاعاتی نظام مستندسازي و ارجاع دهی مناسبی برمیگزیند و از آن براي ذکر منابع بهره میگیرد(سیامک،1389)
2-1-1-9 مهارتهای سواد اطلاعاتی
مهارت اول: تعیین نیازهای اطلاعاتی و بیان آن و یا شرح مشکل به صورتی قابل درک شناسایی و تعیین نوع اطلاعات موردنیاز برای پاسخگویی به نیاز اطلاعاتی و یا حل مشکل،
مهارت دوم: آگاهی از شیوه‌های دسترسی به اطلاعات مورد نیاز به هر شکل و در هر کجا که هست با استفاده از ابزارهای فناوری نوین،
مهارت سوم: ارزیابی منتقدانه اطلاعات و منابع اطلاعاتی،
مهارت چهارم: سازماندهی اطلاعات،
مهارت پنجم: استفاده بهینه از اطلاعات گردآوری شده،
مهارت ششم: درک مسائل اخلاقی،حقوقی و اجتماعی مربوط به اطلاعات(پریرخ،1384).
2-1-1-10 آموزش و یادگیری سواد اطلاعاتی
آموزش سواد اطلاعاتی‌ در غرب و کشورهای‌ صاحب‌نام با نظام آموزشی‌ آنها عجین شده است، یعنی آموزشهای درسی‌ و رسمی، خود، زمینه‌ساز کسب دانش و مهارتهای‌ لازم برای استفادهء بهینه‌ از منابع اطلاعاتی،یا همان‌ سواد اطلاعاتی است(اصنافی و بیگدلی زاهد،1387).
• بوجود آوردن محیطهای رسمی و غیر رسمی برای آموزش کتابخانهای میتواند کاربران را در این امر یاری دهد.
• استفاده از شیوههای نوین در طی سالهای اخیر حرکتی بهسوی یادگیری اساسی و شیوههای مناسب از آنها را هموار کرده است.
• انتخاب شیوههای صحیح یادگیری در محیطها تخصصی و یا محیط های سنتی و محیطهای جدید رایانهای را باید مورد توجه قرار داد.
• از چه روشهایی برای بیان شیوههای یادگیری میتوان استفاده نمود تا حداکثر کارایی و اثربخشی را در محیطهای مناسب داشته باشد.
2-1-1-11 ارزشیابی سواد اطلاعاتی
ارزشیابی برنامههای سواد اطلاعاتی، پیامدهای ارزشمندی در پی دارد؛ از جمله: در تعیین ارزش برنامهها و فعالیتها و فنون آموزشی مشخص کننده نیازها و توجه بیشتر مسئوولین به این فعالیتها می باشد و اینکه چه متغیرهای را باید مد نظر قرار داد و مؤثرترین این راهکارها کدامند؟ و اثر این ارزیابی بر روی فرهنگ اساسی و اصیل کتابخانه هایمان را چگونه می توانیم ارزیابی کنیم و آنرا رواج دهیم و اینکه اثرات فرهنگی آنها را بر روی عملکرد افراد یا فکرشان مشاهده نماییم، که آیا این برنامهها اثر کاربردی بر روی موفقیت دانشگاهها، مراکزعلمی و سازمانها دارند؟ و نیزاز چه مواد آموزشی دیگری در این راه می توان کمک گرفت؟ بهترین ومؤثرترین روشهای استاندارد شده جهت ارزیابی سواد اطلاعاتی در گروههای مختلف یادگیری کدامند؟(افراسیابی،1385).

2-1-1-12 انواع سواد اطلاعاتی
• سواد ارتباطی(توانایی کلامی)
• سواد عمومی یا سنتی(تواناییهای کتبی)
• سواد رایانهای(توانایی فنی)
2-1-1-13-1سواد ارتباطی(توانایی کلامی)
برقراری ارتباط صحیح بین اجزاء گوناگون یک سازمان، از ارکان وظایف مدیر در فرایندی مدیریت است(رضائیان،1391). بیشتر وقت مدیریت به ارتباط رودرو یا به تلفن با زیر دستان، همکاران یا ارباب رجوع میگذرد؛ لذا یک مدیر باید در حیطه ارتباط و گفتگو بسیار ماهر عمل نماید. عدم تسلط در شیوه برقراری ارتباط میتواند باعث ایجاد مشکلات روحی و روانی(اعتماد بنفس پایین، عدم شناخت دیگران، نداشتن تسلط در صحبت کردن) و اجتماعی(خشونت، عدم مسؤولیت کاری، سوءظن و…) عدیدهای در نحوه عملکرد مدیریت گردد، لذا یک مدیر باید دانش و سواد کافی در این زمینه داشته باشد تا با چنین مشکلاتی روبه رو نشود. بنابراین یک مدیر موفق باید دارای سواد ارتباطی لازم باشد، تا بتواند عملکرد صحیح و مفیدی ارائه دهد. لذا زبان مهمترین ابزار برقراری ارتباط محسوب میشود. همه انسانها در هر موقعیت و شرایطی که باشند نیاز به سخن گفتن دارند یا به عبارتی ریشه دانش و سواد بشریت در زبان وجود دارد، به طوریکه فراگیری دانش و سواد انسان از ابتدای آفرینش آدمی بر پایه کلام بودهاست. (نبوی،1393). بنابراین اولین سواد اطلاعاتی را میتوان سواد ارتباطی یا سواد شفاهی نامید. زمانی که هنوز خط کشف نشده بود انسانها با استفاده از ارتباط کلامی و شنیداری و دیداری به کسب علم میپرداختند و علوم اخذ شده را در ذهن حفظ میکردند و با کاربردی کردن این علوم یا به عبارتی با کار کردن نزد افراد با تجربه این علوم را در اعماق ذهن خود نهادینه میکردند؛ و سپس دانش کسب شده را سینه به سینه به نسلهای بعدی انتقال میدادند. که مدیران و رؤسا هم از همین طریق راههای عملکرد مدیریتی را میآموختند؛ بنابراین امروزه سواد ارتباطی در امر مدیریت را توانایی پیادهسازی برنامهها و اهدف سازمانی مدیران تعریف میکنند. در حوزه مدیریت، سخن و کلام بسیار مهم است، بهطوریکه بسیاری از فعالیتهای مدیریت در قالب الفاظ و کلمات بررسی میشود، لذا نحوه سخن گفتن میتواند موفقیت یا شکست مدیر را درپی داشته باشد، زیرا کلام انسان بیانگر حکمت و درایت وی به شمار میآید؛ یا به عبارتی، سخن، آیینه تمام نمای عقل انسان است(نبوی،1393). لذا از ویژگیهای کلام شایسته و مفید در امر مدیریت میتوان به خلاصهگویی، رسا و شفافیت در کلام، متانت در سخن، پرهیز از ادعای بیجا، سکوت بیجا، توجیه زیر دستان و پرهیز از منت گذاشتن اشاره نمود(نبوی،1393). در نهایت، مدیران به عنوان مجری اجرای اهداف سازمانی جهت تصمیمگیری، پیگیری و حل مسائل سازمان، به ارتباط با زیر دستان خود نیاز مبرم دارند، لذا این ارتباطات به دو شیوه قابل انجام است: سیستمهای غیر رسمی یا صمیمانه(به دلیل تعامل میان مدیر و کارمندان)، و سیستمهای رسمی که از طریق فرایند سازمانی صورت میگیردبنابراین مدیر، در هر دو شکل انتقال تصمیمات، باید دارای دانش و سواد ارتباطی لازم باشد، تا عملکرد با کیفیت و مفیدی داشته باشد؛ بنابراین، ازجمله راههای کسب و ارتقاء سواد ارتباطی میتوان به: شرکت در سمینارهای مختلف، استفاده از برنامههای صوتی و تصویری، شرکت در کلاسهای مشاوره و گفتگو و استفاده از تجربیات مدیران با تجربه اشاره نمود.
2-1-1-13-2سواد عمومی یا سنتی(تواناییهای کتبی)
کتاب، مجله و مقالات از جمله منابعی هستند که میتوان از طریق آن به اطلاعات مورد نظر دستیابند. کتابخانهها بهترین مکان برای اخذ کتاب و مجلات به شمار می آیند. کتاب(096/0) به عنوان رسانه پرمراجعه معرفی شده است، حال آنکه نشریات ادواری تنها(31% ) واجد چنین ارزشی است(افشاری زنجانی،1371).عرضه خدمات کتابخانه‌ای در موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی در سطوح ساده و ابتدایی آن جریان دارد.این در حالی است که نشانه‌های نیاز به خدمات پیچیده‌تر نظیر نیاز دستیابی به منابع سایر کتابخانه‌ها و تولیدات مراکز تخصصی برون‌مرزی و نیاز به اشاعه اطلاعات به خوبی مشاهده می‌شود.برآوردن چنین نیازی مستلزم توسعه دامنه فعالیتهایی کتابخانه به ویژه در عرصه خدمات است.هر چند باید اعتراف کرد که تحقق آرزویی مانند آگاهی سهل و سریع از منابع موجود در سایر کتابخانه‌های کشور و دستیابی به آنها تنها در چارچوب اجرای یک برنامه ملی و بهره‌گیری از تکنولوژی جدید(کامپیوتر و ارتباطات)میسر است، اما وظیفه هر کتابخانه، از جمله کتابخانه موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی برای آماده شدن به منظور تطبیق خود برای آنچه که در راه است، قابل صرفنظر کردن نیست. سازماندهی مناسب و روش‌گذاریهای خوب، آموزش کارکنان از وجوه برجسته این وظیفه به شمارمی‌رود.
2-1-1-13-3 سواد رایانهای(توانایی فنی)
در عصر حاضر، اينترنت و شبكه جهاني وب بر تمام ابعاد زندگي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي جوامع تأثير گذاشته است. يكي از اين تأثيرات مهم، شكلگيري نوع جديدي از آموزش با عنوان يادگيري الكترونيكي است(حسینی نسب و حسینی،1392). سواد رايانه‌اى، سطحى از خبرگى و آشنايى با رايانه است كه بيشتر به توانايى استفاده از برنامه‌هاى كاربردى اطلاق مى‌شود. در حقيقت سواد رايانه‌اى توانايى استفاده از رايانه و نرم‌افزارهاى آن براى انجام وظايف كاربردى است(هاشمزاده و یاری،1389). فنآوري اطلاعات و ارتباطات، ابزار بسیار قدرتمندي است که ناچاریم با آن مواجه شویم. چراکه در دنیاي امروز گریز از آن امکانپذیر نیست. به خصوص که امروزه تأثیرات شگرفی بر زندگی و نحوه گذراندن آن گذاشته است. فنآوري اطلاعات و ارتباطات با نفوذ سریع خود توانسته است، در میدان علم و عمل وارد شود و دگرگونی وصف ناپذیري در زمینههاي گوناگون به ویژه زمینههاي فرهنگی، اجتماعی و آموزش و پرورش پدید آورد(جاریانی، 1380؛ به نقل از حاجیزاده، صالحی و قایخلو،1390 ). امروزه فنآوري اطلاعات و ارتباطات بر جنبه هاي مختلف زندگی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادي افراد و اجتماع تأثیر گذاشته است. این تغییر و تحولات به قدري عمیق، گسترده و سریع اتفاق افتاده است، که تمامی ابعاد زندگی فردي و اجتماعی به طور محسوس و نامحسوس، تحت تأثیر آن قرارگرفته است. به طوري که هر یک از کشورها، طرح هاي ملی و منطقه اي ویژهاي را براي توسعه فنآوري اطلاعات و ارتباطات اجرا کرده اند (صمدآقایی، 1380؛به نقل از حاجی زاده و همکاران،1390). امروزه در اکثر کشورهاي پیشرفته، سرمایهگذاري در زمینه فنآوري اطلاعات و ارتباطات در بخش آموزش و به خصوص براي کسب مهارتها لازم میباشد. با توجه به اهمیت فوقالعاده اي که در برنامه ملی توسعه و کاربرد فنآوري ارتباطات و اطلاعات ایران براي توسعه منابع انسانی لحاظ شده است، توسعه هرچه بیشتر و سریعتر این زیرساخت ارتباطی از اولویتهاي مهم برشمرده شده است(حاجی زاده و همکاران،

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد سواد اطلاعاتی، عملکرد مدیران، مدیران مدارس، مدارس ابتدایی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد سواد اطلاعاتی، تکنولوژی اطلاعات، نیازهای اطلاعاتی، جامعه آماری