منبع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، توسعه روستا، حمل و نقل، صنعتی شدن

دانلود پایان نامه ارشد

برنامه ريزان را در توسعه روستايي تأمین خواهند ساخت لذا تحليل کارتوگرافيک شامل اين موارد خواهد بود:
1 – نقشه پراکندگي جمعيت ناحيه و خرده ناحيه؛
2 – قلمروهاي خدماتي عرضه شده به وسيله سکونتگاه هاي بزرگ و کوچک؛
3 – پراکندگي امکانات و زيرساخت ها در ناحيه؛
4 – نقشه حمل و نقل ناحيه وحمل ونقل بين سکونتگاه هاي ناحيه و بررسي موانع فيزيکي براي توسعه آن. (شکويي، 1379 : 324)

2 -3 -2 -3 -2 -2 -5 – تحلیل قابلیت دسترسی
با استفاده از اطلاعات بدست آمده از مطالعات منابع ناحيه اي، نظام سکونتگاه ها و پيوندهاي فضايي، همراه با اطلاعات تکميلي از تحليل قابليت دسترسي، امکان تعيين نواحي درون منطقه که ساکنين آن دسترسي کالبدي اندکي به عملکردهاي شهري دارند و يا دسترسي ندارند فراهم مي شود اين امر به برنامه ريزان کمک مي کند تا جاهايي که داراي پيوندهاي ضعيف بين سکونتگاه ها هستند را تعيين کنند و نيز جاهايي را که عملکردهاي مهم محرک رشد اقتصادي و محرک افزايش عدالت اجتماعي وجود دارند را تعيين کنند. براي تحليل نواحي خدمات و دسترسي از روش هاي زير استفاده مي شود:
1 – شاخص هاي حوزه خدمات عملکردي؛
2 – شبکه هاي نواحي بازار و جريان ها؛
3 – خوشه هاي حوزه خدمات؛
4 – مدل هاي دسترسي. (خراط زبردست 1377: 35)

2 -3 -2 -3 -2 -2- 6- تحلیل خلاء عملکردی
از اطلاعاتي که از تحليل هاي مراحل قبل به دست آمده است مي توان براي ارزيابي عملکردهاي موجود در راستاي دستيابي به اهداف توسعه ناحيه اي و ترويج رشد اقتصادي توام با تعادل جغرافيايي، استفاده کرد. با استفاده از معيارهاي خدماتي مناسب براي ناحيه، برنامه ريزان مي توانند شکاف هاي موجود در توزيع خدمات و زير ساخت ها و پيوندهايي که بايستي براي افزايش دسترسي جمعيت روستايي يا سکونتگاه هاي داراي اين گونه خدمات تقويت شوند را شناسايي کنند. (اقدس وطن خواه ، 1378: 34)

2 -3 -2 -3 -2 -2 -7 – تدوین راهبرد های توسعه فضایی
اطلاعات حاصل از تحليل فضايي توأم با نتايج مطالعات اقتصادي اجتماعي و کالبدي به برنامه ريزان کمک مي کند تا راهبردهاي وسيع توسعه که محرک توسعه گسترده بوده و به مردم امکان دسترسي بيشتر به خدمات، تسهيلات و منابع مورد نياز را بدهد. و از طرفي با تدوين استراتژي هاي توسعه عمليات بدين شرح صورت مي گيرد.
1- تقويت عملکردها، در شهرهايي که به حوزه نفوذ وسيعي خدمات رساني مي کنند؛
2- ايجاد عملکردهاي موجود در شهرهايي که به حوزه نفوذ وسيعي خدمات رساني مي کنند؛
3- تقويت پيوندها بين سکونتگاه ها؛
4- ايجاد عملکردهاي جديد در سکونتگاه هاي موجود؛
5- تعيين سياست هايي که بر دسترسي غيرکالبدي تأثیر مي گذارند. (زياري، 1383: 160)

2 -3 -2 -3 -2 -2-8 – شناسایی پروژه ها و برنامه های سرمایه گذاری
تحليل فضايي به برنامه ريزان کمک مي کند تا پروژه هاي بخشي را در مجموعه سرمايه گذاري برای
نواحي و سکونتگاه هاي مختلف درون ناحيه ادغام کنند. به علاوه اطلاعات مي تواند در اولويت بندي پروژه ها و مکان ها به ترتيب و توالي پروژه ها بهبود بودجه بندي و برآوردهاي سرمايه گذاري براي پروژه ها در هر يک از حوزه هاي داخل ناحيه مورد استفاده قرار بگيرد. (خراط زبردست 1377: 36).

2 -3 -2 -3 -2 -2 -9 – بازنگری و ارزیابی
اگر در تصميمات مربوط به سرمايه گذاري ها تأکید از ميان بردن نابرابري هاي شديد اجتماعي، اقتصادي و رعايت عدالت اجتماعي در ناحيه اساس کار باشد. همواره يک سيستم بازنگري و ارزيابي لازم است تا کيفيت و اجرا و تکميل طرح ها، سنجش تأثیرات اجراي طرح ها در رفاه اجتماعي، اقتصادي سکونتگاه هاي ناحيه اي به طور منظم ارزيابي شود. (شکويي1379 : 327)

2 -3 -2 -3 -2 -2-10 – نهادینه کردن تحلیل فضایی در فراینده برنامه ریزی ناحیه ای
هدف نهايي يوفرد توليد يک برنامه جامع ناحيه اي نيست؛ بلکه ايجاد پيوند و اتحاد ميان تحليل هاي فضايي با برنامه هاي بخشي و اقتصادي به منظور بهبود بخشيدن به تصميم گيري هاي مکاني بر مبنايي مستمر و پويا است. به طوري که براي برنامه هاي آتي مي توان با فراهم آوردن اطلاعات مورد نياز جديد، طراحي و ارزيابي و انتخاب طرح ها بر مبناي تحليل هاي قبلي تصميم گيري نمود و با اطلاعات جديد و تجديد نظر بر اصلاح راهبردهاي توسعه ناحيه اي مبادرت کرده، بدون اين که ماحصل تحقيق را از اول آغاز نمود. (زياري،1388: 132)

2 -3 -2 -3 -2 -3 – طبقه بندی وابستگی های مهم فضایی از نظر راندینلی
سيستم ناحيه اي از شکل گيري شبکه هاي اجتماعي، اقتصادي وطبيعي باکنش متقابل نيرو مي گيرد و از آن تأثیر مي پذيرد. روند کنش متقابل از طريق روابط سکونتگاه ها انجام مي شود. روستاها، شهرهاي کوچک، شهرها و مادر شهرها در يک شبکه تعامل اجتماعي داد و ستد متقابل، خدمات، کالا، توليدات، فرآورده هاي کشاورزي و عرضه عقايد به هم مي رسند. به طور کلي ارتباط جديد فيزيکي بين مراکز شهري و روستايي، مسير منابع اقتصادي، روابط اجتماعي، حرکت کالا و حرکت مردم را تغيير مي‌دهد. از اين رو در يک ناحيه توسعه يافته، انواع روابط بين مراکز شهري وحوزه هاي روستايي و شهرهاي مياني به وجود مي آيد، چنانكه راندينلي مطابق جدول (2-3) طبقه بندي نموده است:
جدول (2-3) وابستگی های مهم فضایی از نظر راندینلی
انواع وابستگی ها
عوامل
ارتباط فیزیکی
شبکه راه ها، شبکه حمل و نقل رودخانه ای، شبکه های راه آهن، ارتباط اکولوژیک
ارتباط اقتصادی
ارتباط تولیدی، نحوه مصرف، جریان درآمد، جریان کالای بین ناحیه ای
تحرک های جمعیتی
مهاجرت موقت یا دایم، آمد و شد برای کار
روابط تکنولوژیک
ارتباط تکنولوژیکی، سیستم های آبیاری، سیستم های ارتباط از دور
تعادل اجتماعی
نحوه دیدار، نحوه خویشاوندی، مراسم و فعالیت های مذهبی، روابط متقابل اجتماعی
روابط در زمینه توزیع خدمات
جریان انرژی، شبکه مالی و وام، ارتباط آموزشی و تعلیماتی، سیستم های توزیع خدمات درمانی، عرضه خدمات شخصی، تجاری و فنی، سیستم های حمل و نقل
روابط اداری و سیاسی- اداری
ارتباط متقابل ساختاری، جریان بودجه دولتی، وابستگی متقابل سازمانی، وابستگی اداری و سیاسی
منبع: (زیاری، 1388: 132)

2 -3 -2 -3 -2 -4 – ارزیابی نهایی از رویکرد یوفرد
راندينلي در تحليل روابط شهر و روستا بر محور سياست توسعه در سلسله مراتب به جمعيت شهري تأکید دارد. او اهداف توسعه روستايي را جدا از شهرها عملي نمي داند، زيرا شهرها محل بازارهاي اصلي براي دريافت مازاد توليدات کشاورزي هستند. وي نظريه خودرا بر مبناي عدم تمرکز سرمايه گذاري ها در سکونتگاه هاي انساني با تأکید بر راهبرد توسعه بر محور شهري در تأمین حداقل شرايط براي مردم روستايي قرار مي دهد که آنها را قادر مي سازد تا مراجع روستايي خودرا به توسعه اقتصادي، اجتماعي برسانند.
در ارزيابي رويکرد فوق مي توان به موارد زير اشاره کرد:
– همانند برخي تئوري هاي ناحيه اي وجود يک ساختار سلسله مراتبي از نظام سکونتگاهي براي کاهش اختلالات منطقه اي را ضروري دانسته و بر آن تأکید مي نمايد.
– درمطالعات وبرنامه ربزي ناحيه اي، شهر و روستا را در يک کليت يکپارچه در نظر مي گيرد و به يک تقسيم کار ناحيه در قالب حوزه هاي شهری- روستايي تأکید دارد که هدف آن آرايش و ساماندهي عرصه هاي فضايي به طور عموم است.
– برخلاف سايرتئوري ها به شهرهاي مياني وکوچک که بيشتر با محيط وجامعه روستايي مانوس هستند بها داده وآن را محرک توسعه در عرصه هاي روستايي مي داند.
– با توجه به اينکه فرايند تحليل فضايي اطلاعات ذي قيمتي را در مورد توزيع فضايي منابع وعملکردها در اختيار برنامه ريزان قرار داده، مي تواند ضعف ها و کمبودها را جهت تعادل و توازون نظام جغرافياي فضايي جبران نمايد.
– اصول و مباني اين رويکرد به گونه اي است که نسبت به ساير نظريه هاي مطرح شده ساده تر است، ضمن اينکه از تکنيک هاي ساده و قابل انعطاف براي تبيين و تحليل استفاده مي کند.
– سرمايه گذاري در شهرهاي مياني فقر را کاهش مي دهد، زيرا در بعضي از کشورهاي در حال توسعه جلوه هاي فقر، بيشتر در شهرهاي کوچک و شهرک ها ديده مي شود.
به نظر راندينلي بيشتر کشورهاي در حال توسعه فاقد سيستم هاي کارآمد ميان مرکزي است، از اين رو بايد در اين کشورها سيستم مکان مرکزي کارآمد به وجود آيد. (زياري، 1388؛ 133)

2 -3 -2 -3 -2 -4 -1 – قابلیت ها ومزیت های رویکرد کارکردهای شهری در توسعه روستایی
• سادگي و قابل فهم بودن رويکرد براي برنامه ريزان کشورهاي جهان سوم.
• توجه و اهميت دادن به برنامه ريزي توسعه خدمات به صورت يکپارچه.
• ايجاد پيوند ميان سکونتگاه ها و تقويت روابط شهر و روستا به عنوان يکي از عناصر حياتي در برنامه ريزي و توسعه روستايي.
• تأکید بر ابعاد فضايي و مکاني توسعه منطقه اي و تأکید بر روي شکل مکان گرايي برنامه ريزي و تحليل.
• تأکید بر بکارگيري دانش عمومي (بومی/ محلي) در تحليل ها.
• مناسب بودن روش شناسي يکپارچه کارکردي بر حسب قابليت هاي برنامه ريزي روستايي واقع گرا.
• استفاده حداکثر از اطلاعات و داده هاي موجود براي تحليل و نياز کم آنها به جمع آوري اطلاعات و داده هاي جديد.
• فرايندگرا بودن رويکرد و قابليت انعطاف آن جهت اضافه کردن تکنيک ها باحذف مرحله اي
خاص.

2 -3 -2 -3 -2 -4 -2 – کاستی و محدودیت های رویکرد کارکردهای شهری در توسعه روستایی
• اتکاي زياد به طرف عرضه سلسله مراتب شهري به منظور انتخاب و طراحي مکان هاي تسهيلات و عدم توجه کافي به تقاضاي مؤثر براي کارکردهاي شهري
• توصيف سلسله مراتب سکونتگاهي موجود براي شناسايي شکاف ها و در نتيجه امکان ادامه وضع موجود و احتمال عدم بهبود کافي و رسيدن به يک سيستم متوازن تر و همچنين بهره مندي بيشتر جامعه شهري از خدمات توزيع شده نسبت به جامعه روستايي.
• توجه بيشتر به هدف يکپارچه کردن و پيوند دادن سيستم سکونتگاهي به جاي حداکثر سازي دسترسي مردم به کارکردهاي خاص و در نظر گرفتن حداکثر دسترسي به عنوان هدف فرعي
• امکان انحراف روش به سمت مدلي کردن سلسله مراتب شهري متعادل و اشتباه گرفتن ابزار و هدف به جاي هم.
• عدم توجه به متولي تهيه و تدارک خدمات در مناطق روستايي(بخش خصوصي يا عمومي)
• عدم توجه کافي به دسترسي اقتصادي مردم روستايي به کارکردهاي شهري در ملاحظه و بررسي اطلاعات وتأکید صرف بر لزوم توجه به سکونتگاه ها به عنوان مکان هايي براي توزيع خدمات.

2 -3 -2-3 -3 – نظریه مراکز رشد میسرا
میسرا انتقادات زیر را بر تئوری قطب رشد وارد دانست و به همین دلیل آن را الگویی مناسب برای کشورهای توسعه نیافته نمی دانست. انتقادات وارد بر تئوری قطب رشد عبارت بودند از: (کلانتری، 1388: 79- 87)
1. تئوری قطب رشد ریشه در اقتصاد توسعه یافته غربی دارد و به همین دلیل بر صنعتی شدن تأکید می کند. این تئوری فرایند صنعتی شدن از طریق قطب رشد را مبنایی برای آغاز توسعه اقتصادی می داند. در حالی که ممکن است این نقطه شروع برای اقتصادهای توسعه نیافته امکان پذیر یا مناسب نباشد.
2. در کشورهای توسعه نیافته، قطب رشد باید منجر به ایجاد شرایطی گردد که تحت آن شرایط امکان توسعه صنعتی فراهم گردد. بنابراین به جای تأکید بر صنعتی شدن، این گونه قطب ها باید به عنوان مراکز خدماتی نظیر مکان های مرکزی مطرح شده توسط کریستالر باشند و بعنوان مراکز نوآوری و ترویج رشد عمل کنند.
3. در کشور های توسعه نیافته، قطب های رشد باید به عنوان نقاط ارتباطی ویژه نیز عمل نمایند. این نقاط باید به صورت مراکز پخش اطلاعات، مراکز آموزشی و ترویجی و محل ملاقات نیز انجام وظیفه کنند.
برای رفع اشکالات مطرح شده آر پی میسرا با تلفیق اجزاء عناصر مکان مرکزی، قطب رشد و پخش فضایی29، نظریه سلسله مراتب پنج مرحله ای طیر را ارائه نمود: (زیاری، 1383: 407)

1. قطب رشد30 در سطح

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد روستا- شهر، توسعه روستا، توسعه نیافتگی، توسعه یافتگی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، نخست شهری، سلسله مراتب شهری، نظام شهری