منبع پایان نامه ارشد درمورد سرمایه اجتماعی، نهاد خانواده، اوقات فراغت، برنامه های تلویزیون

دانلود پایان نامه ارشد

ر مجموع سرمایه اجتماعی، توش و توان زایدالوصفی است که از آمادگی روحی و روانی آحاد یک جامعه برای درگذشتن از منافع شخصی و درگیر شدن در عمل جمعی پدید میآید. به بیان دیگر، ثروت و دارایی نهفتهای است که به شکل بالقوه در تمامی جوامع انسانی وجود دارد و برای شکوفا شدن و به فعلیت درآمدن، نیاز به گرد آمدن عواملی چند و تحقق شرایطی ویژه دارد که به ندرت و دشواری فراهم میآید ولیکن چنانچه در هنگام فوران، به موقع مورد شناسایی و امعان نظر قرار گیرد و به درستی هدایت شود، قادر خواهد بود موجبات یک تحول شگرف و یک توسعه کیفی شتابان را پدید آورد. در غیر اینصورت کاهش سرمایه اجتماعی و عدم توجه به آن در یک جامعه باعث بروز آسیبهای اجتماعی از جمله افزایش جرم در جامعه، بروز رفتارهای ضد اجتماعی و… خواهد شد که خود این آسیبها تأثیرات منفی زیادی به سلامت جامعه خواهند گذاشت و روند پیشرفت و ترقی جامعه را با اختلال زیادی روبرو خواهند ساخت ( شارع پور، 1380، ص 112).
از آنجا که نیازهای بشر گوناگون است و جامعه از سادگی به سوی پیچیدگی حرکت میکند، وسایل ارتباطی نقشهای گوناگونی همچون نقش آموزشی، اطلاع رسانی، هویت دهی، پرکردن اوقات فراغت و… را در جوامع جدید ایفا میکنند ( دادگران، 1389، ص32). در این بین نقش رسانهها و استفاده از آنها بویژه در بین جوانان اهمیت فراوانی دارد، چراکه فعالیت مورد علاقه نوجوانان و جوانان برای گذراندن اوقات فراغت به ترتیب عبارتند از: فعالیت ورزشی، تماشای تلویزیون و مطالعه. یکی از کم هزینهترین راههای گذران اوقات فراعت تماشای تلویزیون است. ضمن اینکه تلویزیون را در همه ساعات شبانهروز و در خانه میتوان استفاده کرد. شاید به همین دلیل تلویزیون همچنان یکی از پرطرفدارترین رسانههای جمعی است. در بین رسانههای جمعی تلویزیون تنها وسیلهای است که از حواس بینایی و شنوایی در آن واحد استفاده میکند و دارای پوشش وسیع و سرعت انتقال پیام است. ( معتمدنژاد، 1379، ص122)
دانشمندان علوم اجتماعی راهحل مشکل را در سرمایه اجتماعی میدانند. سرمایه اجتماعی همچون مفاهیم سرمایه فیزیکی و سرمایه انسانی به ویژگیهای سازمان اجتماعی از قبیل شبکهها،هنجارها و اعتماد اشاره دارد که هماهنگی و همکاری برای کسب سود متقابل را تسهیل میکنند.
یکی از عوامل مهم مرتبط با سرمایه فرهنگی و اجتماعی افراد و جوامع، گسترش رسانهها و نقش آن در انواع ارتباطات است. رسانهها امکان مبادلات مختلف اجتماعی و فرهنگی را دوچندان کرده است. پیدایش و گسترش انواع رسانههای صوتی و تصویری و الکترونیکی،نقاط مختلف جهان را به هم پیوند داده است. تسلط کشورهای پیشرفته به رسانههای ماهوارهای باعث گسترش و انتقال عناصر فرهنگی این کشورها به نقاط مختلف جهان شده است. این روند باعث شکلگیری بحث جهانی شدن گردیده است. جهانی شدن فرهنگ روندی است که طی آن عناصر فرهنگی اروپایی و آمریکایی بعنوان منابع استاندارد شده، ظاهراً بیطرف و عامگرا معرفی شده و با تأکید بر تکنولوژی ارتباطی بدون توجه به حافظه تاریخی و بومی و محلی ملتها، به جوامع دیگر انتقال یافته و سرمایههای فرهنگی افراد و جوامع را تحت تأثیر قرار داده است.
رسانهها میتوانند نقش بر جستهای در بهبود و تعمیق سرمایه اجتماعی داشته باشند. رسانهها به شکل مستقیم بر روی مؤلفههای سرمایه اجتماعی تأثیر میگذارند و از این طریق بخش عظیمی از رسالت توسعه را بر دوش دارند. بنابراین در این پژوهش به مطالعه رابطه بین تماشای برنامههای تلویزیون با سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی میپردازیم و به این پرسش پاسخ میدهیم که ارتباط بین تماشای برنامههای تلویزیون با اعتماد، انسجام اجتماعی، پیوندهای اجتماعی، آگاهی و دانش مردم چگونه است؟ آیا تلویزیون توانسته است میزان اعتماد مردم را بالا ببرد و آیا کارکردش در همبستگی و انسجام اجتماعی موفق بوده است؟ آیا توانسته است به تقویت پیوندهای اجتماعی در جامعه تاثیرگذار باشد؟ و …
سوال اصلی: چه رابطهای بین تماشای برنامههای تلویزیون و سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
سوالات فرعی
1- چه رابطه ای بین تماشای برنامه های تلویزیون و اعتماد اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
2- چه رابطه ای بین تماشای برنامه های تلویزیون و انسجام اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
3- چه رابطه ای بین تماشای برنامه های تلویزیون و شبکه های اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
4- چه رابطهای بین تماشای برنامههای تلویزیون و آگاهیهای سیاسی اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
5- چه رابطهای بین نوع شبکه تلویزیونی مورد استفاده و سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
6- چه رابطهای بین اعتماد به برنامههای تلویزیون و سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
7- چه رابطهای بین رضایت اجتماعی و میزان تماشای برنامههای تلویزیون وجود دارد؟
8- چه رابطهای بین نوع برنامههای تلویزیونی مورد استفاده(سیاسی، ورزشی، و…) و سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
9- چه رابطهای بین متغیرهای زمینهای(جنس، قومیت، تحصیلات و وضعیت اشتغال) و میزان سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی وجود دارد؟
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق
جامعهشناسی با تمایز قائل شدن بین دو نوع جامعه (سنتی و جدید) میتواند در شناسایی تلویزیون به عنوان یکی از مؤلفههای دوران جدید یاری رساند. از نظر جامعهشناسی ارتباطی و جامعهشناسی تلویزیون و یا وسایل ارتباطی دیگر، یکی از ویژگیهای جامعه سنتی، وجود روابط چهره به چهره و غلبه سازمانهای سنتی بر روابط اجتماعی است. افراد در روابط چهره به چهره کسب خبر میکنند و روند فرهنگپذیری و اجتماعی شدنشان بیشتر در گروههای همسالان و خانواده شکل میپذیرد. عواملی چون رسانههای جمعی در این جوامع یا وجود ندارند و یا اینکه توانایی اثرگذاری در فرآیند زندگی اجتماعی را ندارند تا بتوانند بعنوان واسطه ارتباطی بین مخاطبان و سازندگان و پیام قرار گیرند. در جامعه جدید با تقلیل روابط چهره به چهره و در مقابل با توسعه روابط رسمی، سازمانها و مؤسسههای اجتماعی و وسایل ارتباط جمعی نقشی مهمتر از خانواده دارند. افراد بیش از پدر و مادر(والدین) از وسایل ارتباطجمعی از قبیل رادیو، تلویزیون و سازمانهایی چون مهدکودک، آموزش و پرورش و جامعه تأثیر میپذیرند (دورکیم، 1385، ص 35).
ظهور رسانههای همگانی سبب شد گسترش عظیم اعتماد مبتنی بر اوهام کاهش یابد. از نگاه کلمن اخیراً تغییری در رسانهها در جهت کم شدن میزان اعتماد به وجود آمده است اما از طرفی تکنیکهای جدید رسانهای سبب بازسازی و بازپسگیری اعتمادها شده است. رشد و افزایش اعتماد به اخبار تلویزیون و ثبات اعتماد به مطبوعات نشان میدهد که کاهش اعتماد به بعضی نهادها، ممکن است ناشی از قدرت فزایندهی رسانهها، به عنوان منبع و تفسیرکننده اطلاعات باشد. رسانههای همگانی بهگونهای فزاینده تبدیل به واسطههایی میشوند یا شدهاند که افراد به قضاوت آنها اعتماد میکنند. (جوادییگانه و همکاران، 1384، ص 144)
رسانه را نمیتوان یک ابزار ساده انتقال پیام به حساب آورد. رسانه با حضور در همه عرصههای زندگی بشر و مشارکت در بسیاری از فعالیتهای زندگی انسان، شیوه زندگی نوع بشر را تغییر داده است. مسأله اصلی در ارتباط با رسانهها صرفاً افزایش کیفیت تبادل اطلاعات و برقراری ارتباط و تأثیر آن در عرصههای اقتصادی و گذران اوقات فراغت نیست بلکه دگرگونی گسترده و دامنهدار فرهنگ و سبک و روش شکلگیری و ساخته شدن هویتهاست. رسانهها اکنون بخشی از محیط و زندگی روزمره شدهاند. وقت زیادی از زندگی روزمره را میگیرند، به زندگی ما شکل میدهند و زمان و مکان ما را تسخیر کردهاند و به گفته مک کوئیل : « نقش رسانهها در زندگی روزمره ما انکارناپذیر است .» ( مک کوئیل، 1380، ص 159).
میدانیم یکی از مهمترین ابعاد توسعه در کشورهای جهان سوم، توسعه فرهنگی میباشد و عامل انسانی از مهمترین عوامل توسعه شناخته شدهاست. تهدیدات خارجی و تنگنظریهای دشمنان و دسایس فکری و فرهنگی برای تهی کردن خانوادهها از هویت و ارزشهای دینی، فرهنگی و بومی خویش همیشه وجود دارد. مهمترین رسانه در دسترس در ایران برای اکثریت خانوادههای ایرانی تلویزیون است. بودجه کلانی که امروزه در کشور ما صرف برنامهسازی، تحقیق و پژوهش، ارزیابی محتوا و عملکرد و بررسی بازخورد مخاطبین از برنامههای تلویزیونی میشود، ما را به این وا میدارد که بازنگری وسیعی در باب این رسانه جمعی و محتوای برنامههای پربیننده آن بهعمل آوریم.
تلویزیون در دوره مدرن ابزار مناسبی در انتقال اطلاعات، آموزش عمومی، ایجاد نگرش مثبت یا منفی و یا تغییر نگرش سیاسی اجتماعی و اقتصادی مردم است. به همین دلیل است که تلویزیون و رادیو از ابزارهای مورد استفاده برنامهریزان، دولتمردان و سیاستمداران در کشور برای اداره امور، در جریان تغییر دیدگاهها و رفتار افراد، بوده است. (کازنو، 1356، ص 38) با مراجعه به آمار و ارقام موجود در مورد تماشای تلویزیون در جهان میتوان به این واقعیت پی برد که تلویزیون بیشترین سهم را در گذران اوقات فراغت افراد دارد. (آزاد ارمکی و بهار، 1377، ص 127) آمار نشان میدهد که در خانه هر فرد تهرانی حداقل یک دستگاه تلویزیون وجود دارد. (روستا، 1375، ص12) قبل از انقلاب اسلامی میزان تماشای تلویزیون بررسی شده است؛ در این بررسی حدود 60 درصد از مردم تهران به تماشای تلویزیون میپرداختهاند، در حالیکه در شرایط فعلی در بعضی روزها بیش از 90 درصد به طور متوسط به تماشای تلویزیون میپردازند و تا حدود 60 درصد نیز به رادیو گوش میدهند. (روستا، 1375، ص 12)
در دو دهه اخیر، میزان تماشای تلویزیون، به لحاظ زمان و حجم مخاطبان، افزوده شده است. زیرا با افزایش پوشش و علاقه مخاطبان به تلویزیون و دیگر رسانهها، امکان استفاده از تلویزیون افزوده و نقش وسایل ارتباطی در تحولات اجتماعی بیشتر شده است. به جای اینکه در دوران مدرن و بعد مدرن، روشنفکران، فلاسفه و استادان دانشگاه تعیین کننده تلقیها، جهتگیریها و نحوه زندگی افراد باشند، هنرپیشهها، تهیهکنندگان کالاهای هنری و سرمایهگذاران در عرصه هنر و رسانهها تعیین کننده ماهیت زندگی اجتماعی هستند (آزادارمکی و بهار، 1777، ص7).
به طور کلی میزان سرمایه اجتماعی در هر گروه یا جامعهای نشاندهنده میزان اعتماد افراد به یکدیگر است. همچنین وجود میزان قابل قبولی از سرمایه جتماعی موجب تسهیل کنشهای اجتماعی میگردد. به طوری که در مواقع بحرانی میتوان برای حل مشکلات از سرمایه اجتماعی به عنوان اصلیترین مبع حل مشکلات و اصلاح فرآیندهای موجود سود برد.
با توجه به نقش و اهمیت سرمایه اجتماعی در پیمودن راه توسعه و تکامل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، کارکرد صدا و سیما و تأثیر برنامههای آن بر اعتماد، مشارکت، پیوندهای اجتماعی و … از اهمیت بسزایی برخوردار است .
اهمیت و ضرورت نهاد خانواده در پژوهشهای مختلفی از نظر پاسخگویان بیان شده است. برای مثال بررسی یافتههای پیمایش در 28 استان کشور با عنوان «ارزشها و نگرشهای ایرانیان» که در پاییز 1380 صورت گرفت، بیانگر اهمیت نهاد خانواده از دید مردم ایرا ن است. اگر نگاهی به یافتههای این پیمایش بیندازیم متوجه اهمیت نهاد خانواده در ایران میشویم. در پاسخ به این سوال که نهاد خانواده چقدر برای شما اهمیت دارد، نتایج نشان دهنده این است که در اراک 6/97 درصد، در اردبیل 1/97 درصد، در اصفهان 2/96 درصد، در ارومیه 98 درصد، در اهواز 5/97 درصد، درایلام 2/98 درصد، پاسخ زیاد و خیلیزیاد دادهاند. سایر نتایج به دست آمده هم، مشابه درصدهای فوق میباشد که نشاندهندة اهمیت نهاد خانواده از دید مردم ایران است و اینکه حفظ کیان آن از هر چیزی مهمتر به نظر میرسد. (آزادارمکی و همکاران، 1383، ص63)
ضرورت و اهمیت این پژوهش در این است که علاوه بر مشخص شدن میزان سرمایه اجتماعی خانوادههای تهرانی، نقش برنامههای تلویزیونی در شاخصهایی همچون اعتماد، مشارکت، پیوندهای اجتماعی و … تا حدی مشخص میشود. این

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد سرمایه اجتماعی، علوم اجتماعی، نهاد اجتماعی، ارزشهای اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، رضایت اجتماعی، انسجام اجتماعی