منبع پایان نامه ارشد درمورد روان درمانی، ایفای نقش، مشارکت اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

وعواطفش را نسبت به آن فرد خیالی نشسته روی صندلی خالی برون ریزی کند،به نوعی می تواند با مشکلش برخورد واقع گرایانه ای پیدا کند(جونز،1985؛ترجمه یثربی،1383)در واقع با اجرای صحیح این فن،مشاور بستر مناسبی را فراهم می آورد تا مراجع هیجان هایی را که تاکنون فرصت بروز دادنشان را پیدا نکرده است به راحتی در جلسه مشاوره تخلیه کند.در اجرای این فن به پنج نکته مهم باید توجه شود:نکته اول این که این مشاور باید این آمادگی را داشته باشد تا هیجان های ابزارنشده از سوی مراجع را به نحو صحیح مدیریت کند،به نحوی که مراجع پس از ابراز هیجان های خود،به احساس آرامش نسبی دست یابد؛نکته دوم:بهتر است هنگامی که مراجع به صندلی خالی حرف می زند مشاور تمام توجه اش را به آن صندلی معطوف سازد.نکته سوم:مشاور در بیان درخواستش از مراجع(مبنی براینکه با صندلی خالی حرف بزند)باید بسیار جدی باشد.نکته چهارم:این فن در زمان مناسب آن اجرا شود زیرا اگر مراجع از نظر شناختی،رفتاری وهیجانی آمادگی لازم را برای اجرای این فن نداشته باشد احتمالا نتیجه درمانی مطلوب حاصل نخواهد شد.نکته پنجم:مشاور بهتر است اجرای این فن را به مراجع پیشنهاد دهد نه اینکه او را به اجرای این فن مجبور کند(کنت؛ترجمه بالازداه،1391)
2-مضاعف سازی یا فن دوتایی47:این فن شامل ورود به دنیای درونی موضوع توسط یک عضو کمکی است.عضو کمکی”خود”دومی از موضوع را به پروتاگونیست ارائه می دهد وتمام حرکات،اعمال وشگردهای او را همانند خود تقلید می کند وبا این کار کمک می کند تا او احساسات خود را عمیقا درک کند.کمکی را گاه”بخش آگاه یا ناآگاه”موضوع هم می نامند(نوابی نژاد،1389).به این ترتیب شخص اصلی،عواطف،هیجانات ومسائل ومشکلات خود را از نگاه یک فرد دیگر به نظاره می نشیند.مضاعف سازی یکی از مهم ترین تکنیک های تئاتر درمانی است.مردم وقتی ترس ها،هیجانات،شادی ودل مشغولی های خود را در قالب شخصیت های نمایشی می بینند،بنا به اصل تزکیه وتصعید ارسطو به نوی پالایش روحی دست می یابند.وبا همذات پنداری با شخصیت های نمایش به درک جدیدی از مشکلات خود می رسند(جونز،2008)
3-پری رویایی:اکثر صاحبنظران،ایده پردازی این فن را به نویسندگان پست مدرن واجرای آن را درمانگران راه حل محور(درمانگرانی که عمدتا بر راه حل مشکلات تاکید می کنند)نسبت می دهند.اما شواهدی در دست است که نشان می دهد آلفرد آدلر،در دهه 1920،اولین بار نوع متفاوتی از این فن مشاوره ای را روی مراجعانش اجرا کرده است.البته او عنوانی برای فن فوق در نظر نگرفته بود.آلفرد آدلر از مراجعانش این سوال را می پرسید”اگر من چوب جادو را در دست داشته باشم وهمین الان،با استفاده از آن تمام مشکلاتت را یکجا برطرف کنم،زندگی ات چه شکلی خواهد شد؟در واقع،آدلر با طرح این سوال سعی داشت به این نکته مهم پی ببرد که مراجع آرزو دارد در زندگی فعلی اش چه تغییراتی اتفاق بیفتد،.حدود 6دهه بعد،استیو دشارز(1988)فن جدیدی را تحت عنوان”اگر معجزه اتفاق بیفتد؟”ابداع کرد.به عنوان مثال،مراجعی که درپاسخ به این سوال می گوید:”اگر معجزه ای که شما می گویید اتفاق بیفتد،دیگر شاهد دعوای پدر ومادرم نخواهم بود”،به طور غیرمستقیم به مشاور می گوید که چه مشکلی دارد.طرح این سوال وسوالات مشابه آن،به مشاور کمک می کند تا پی ببرد که مراجع در حال حاضر با کدام مشکلات درگیر است(کنت؛ترجمه بالازاده،1391)در این تکنیک یکی از افراد یاور در نقش پری رویاها ظاهر می شود وسعی می کند شخصیت اصلی را در زندگی یاری برساند ودست کم سه آرزوی او را برآورد کند.در این تکنیک،شخصیت اصلی موقعیتی می یابد که طی آن مجبور به مواجهه با امیال وآرزوهای واقعی اش می شود.او باید دقیقا آرزوهای خود را بشناسد وبداند که هر آرزویی چه بهایی را طلب می کند.توسط این تکنیک فرد به برداشتی واقع گرایانه تر از توانایی ها وایده آل هایش می رسد(جونز،1985؛ترجمه یثربی،1383).
4-نقش گذاری روانی48:افرادی که می کوشند خود را برای مواجهه با مشکلات احتمالی آماده کنند،در مدیریت آن مشکلات عملکرد بهتری به نمایش خواهند گذاشت.پس افراد می توانند با پیش بینی به موقع رویدادهای چالش انگیز(رویدادهایی که ممکن است در آینده برایشان دردسرساز شود)،نحوه مدیریت صحیح آن رویدادها را یادبگیرند.فن”نقش گزاری”از جمله فنون سودمندی است که مشاور را قادر می سازد تا با مراجع درباره نحوه مدیریت رویدادهای چالش انگیز صحبت کند وبه او کمک کند شیوه های مدیریتی را در جلسه مشاوره تمرین کند واین فرصت را در اختیار مراجع قرار می دهد تا تجربه مورد نیاز را مدیریت رویدادهای چالش انگیز آتی را کسب کند،بدون اینکه در محیط های واقعی شکست بخورد.در واقع با اجرای صحیح این فن،مراجع تجربه های جدید کسب می کند،بدون اینکه بعدها با افسوس یا پشیمانی مواجه شود(کنت؛ترجمه بالازاده،1391)”مورینو”(1975)هدف نقش گذاری روانی را به صورت امکان پذیر ساختن فرد در مشارکت اجتماعی تعریف کرده است،به اعتقاد وی نقش گذاری روانی با اهداف مشخصی انجام می شود که از آن جمله می توان به “اهداف مشاوره ا”فراهم کردن رویارویی یا مواجهه در وضعیت موجود”،”غلب بر الگوهای دفاعی موجود اشاره کرد(امرایی،مجید ،1389)
5-اتاق تاریک:در این تکنیک شخص اصلی روبه دیوار و پشت به افراد دیگر می ایستد ویا در اتاقی دیگر(در مجاورت اتاق اصلی)در تاریکی می نشیند.درمانگر از سایر افراد گروه می خواهد که با صدای بلند درباره شخص اصلی صحبت کنند ونظرات ودیدگاه های خود را نسبت به او به زبان آورند.فرض بر این است که شخص اصلی در آنجا حضور ندارند وصحبت های آن ها را نمی شنود.بنابراین افراد گروه تئاتر درمانی می توانند آزادانه درباره شخص اصلی صحبت کنند ونقاط قوت وضعف او را برشمارند.این تکنیک به شخص اصلی کمک می کند که بازتاب رفتار وشخصیت خود را بر دیگران شاهد باشد وبا استفاده از نظرات وقضاوت های دیگران درباره خودش به درک صحیح تری از خویش برسد ومعایب خود را بهتر بشناسد(جونز،1985؛ترجمه یثربی،1383)
6-پنج سال بعد یا فن فرافکنی آینده49:این فن کمک می کند تا پروتاگونیست پیشگویی خود را از آینده اش ارائه دهد.ادراک وچشم انداز آینده معمولا برای جوانان قوی تر است.فرافکنی آینده با بالا رفتن سن کمتر می شود.در ارائه نمایش آینده،پروتاگونیست،آرزوها وآمال وادراک واقع بینانه خود آینده را به تصویر می کشد(نوابی نژاد، شکوه ،1389)در این تکنیک درمانگر از شخص اصلی می خواهد که خود را در 5سال بعد مجسم کند وببیند که درچه وضعیت جسمانی وروحی قراردارد.گاهی درمانگر در این تکنیک از سایر افراد می خواهد که درقالب شخص اصلی پنج سال به جلو سفر کنند وشخص اصلی را در 5سال آینده نمایش دهند.گاه این بازی تراژیک وگاهی طنزآمیز است.افراد گروه ممکن است شخص اصلی را در 5سال آینده در وضعیتی بهتر ویا بدتر از امروز به تصویر بکشند.ممکن است او را در 5سال بعد مرده بپندارند ویا او را صاحب خانواده ویا شغلی مهم به تصویر بکشند.به هر حال هر تصوری که افراد گروه از پنج سال آینده شخص اصلی داشته باشند در جهت شناخت بیشتر امکانات،توانایی ها ومحدودیت های روحی شخص اصلی کمک کننده است(جونز،1985؛یثربی،1383).مراجع هنگام اجرای فن فرافکنی آینده،راه های مواجهه با موقعیت های آینده را فرا می گیرد.وبخشی از دلهره های وی،پیش از درگیری های واقعی با آن موقعیت ازمیان می رود(فتحی،طاهر ،1380)
7-فن خودگویی مستقیم:50پروتاگونیست با خود گفتگو می کند وبا صدای بلند افکارش را آزادانه با خود واعضاء در میان می گذارد(نوابی نژاد،1389).درمانگر از شخص اصلی می خواهد که بالای میز یا صندلی برود وآن بالا به مدت یک دقیقه به طور بداهه سخنرانی کند.این تک گویی بداهه بسیاری از دغدغه ها،ترس ها احساسات سرکوب شده ویا حتی منع های اخلاقی شخص اصلی را آشکار می سازد.چرا که یک تک بداهه گویی فرد را وادار به برون ریزی افکار واحساساتش می کند(جونز،یثربی،2008)
8-فن آیینه: 51از این فن هنگامی استفاده می شود که فرد قادر به بیان مساله خود نیست ویک عضو کمکی به جای پروتاگونیست ایفای نقش می کند.او به قدری واقعی اختلالات ومشکلات پروتاگونیست راارائه می دهد که خود پروتاگونیست گویی خود را در آیینه می بیند(نوابی نژاد،1380)حضور شخص در فن آیینه بیشتر جسمی وفیزیکی است نه روانشناختی.مقصود اصلی فن آیینه این است که شخص بتواند خود را ببیند،درست همانطور که در آیینه می بیند،هدف این دیدن نیز برانگیختن شخص به عمل براساس این دیدن است(امرایی، مجید ،1389)

2-9 مراحل تئاتر درمانی
پسیکودرام یکی از اولین مدل های روان درمانی گروهی در قرن بیستم می باشد ودر جریان گروه درمانی با بحث وایفای نقش مشخص می شود وهر جلسه پسیکودرام به ترتیب از سه مرحله زیر تشکیل می شود(بلانر،1996،ص129)
1-آمادگی
2-اجرا
3-مشارکت
آماده سازی یا گرم کردن
به طورکلی،گرم کردن یک اصل مهم روانشناختی در همه جنبه هاست که اغلب نادیده گرفته می شود.اصلی ترین هدف آماده سازی،ایجاد فضای”خودجوشی”است
اجرا
دومین مرحله از پسیکودرام،اجرا است.اجرا به طور خلاصه یعنی انجام فعالیت هایی که اجزای پنهان مساله شخص اول را روشن می کند
درون پردازی:تمرین رفتاری،مشارکت،اختتام
درون پردازی سومین وآخرین پسیکودرام است.در ابتدای این مرحله،شخص اول آماده است تا دوباره تعادل روان شناختی خود را بدست آورد.هدف های این مرحله به اختصار شامل موارد ذیل می باشد:
1-تسلط بر مساله
2-کسب حمایت های گروهی وبازسازی دفاع های روانی
3-جبران گذشته و ورود به دنیای خارج
تسلط فرد بر مساله در مرحله درون پردازی یکی از اهداف اصلی پسیکودرام است.منظور از تسلط،اکتساب ویادگیری پاسخ های رفتاری متناسب وموثر در موقعیت هایی است که فرد دچار تعارض ودر نتیجه نارسایی رفتاری بوده است(مثلا:هنگام درخواست ارتقای درجه از مافوق،بهترین روش کدام است؟شخص اول هنگام بازگشت به خانه چطور با مادرش برخورد کند؟شخص اول در مقابل دوستی که از او تقاضایی مغایر تمایل وی دارد،چه عکس العملی باید نشان دهند؟و…
معمولا در پسیکودرام به فرد کمک می کند تا خارج از حیطه منطق،احساسات خود را به مجزای تصمیم گیری های مربوط به آن کار بکشاند.تخلیه،نمایش،تداعی وپالایش مجموعا در خدمت این هدف هستند.به هر حال درموقعیت هایی مانند مدرسه یا محل کار که افشای مسائل فردی به صلاح نیست،ودر عین حال پیدا کردن رفتار متناسب با موقعیت،با روش های ایفای نقش،سوسیودرام ویا آموزش نقش بسیار مفید است.درچنین موقعیت هایی اجرای بسیاری از مطالب مربوط به مرحله اجرا ضرورت ندارد وبخش اعظم پسیکودرام با درون پردازی که بیشتر شامل تمرین های رفتاری است،انجام می شود(نریمانی،رجبی،1386)
2-10 همسویی تئاتر درمانی با سایر روش های روان درمانی
روش های تئاتر درمانی با سایر روش های روان درمانی همسوئی دارد ومی توان آن ها را در جلسات روان درمانی علی رغم مکتب خاصی نیز به کار گرفت(بلاتنر،2007b).تئوری های مختلف روان درمانی و روش های آن ها در امر درمان مکمل یکدیگر است.هر روش متناب جنبه هایی خاص از رفتار انسان می باشد؛اما گاه کاربرد انعطاف پذیر چند روش در روان درمانی یک فرد لازم به نظر می رسد.به علاوه غالبا تلفیق دو روش درمانی می تواند نتایج مفیدتری از کاربرد تک تک هر یک از روش ها بدست دهد.به عنوان مثال پویایی های تبادلات بین فردی که سولیوان52،آدلر53 واریک برن54 اشاره می دارند،می توانند در روان درمانی ها وتئاتر درمانی گروهی با اجراهای تئاتری برای درمان افراد در نظر گرفته شوند.مفاهیم نظری در مورد مطالبی مانند “از هم گسیختگی ایگو”(در تئوری روابط عینی)،عقده ها(در تئوری یونگ)،و حرکات خود به خود در زبان تجسمی(در تئوری گشتالت می توانند در عینیت بخشی به رفتار فرد درجریان تئاتر درمانی به خوبی به کار گرفته شوند.سایر نظریه هایی که در تئاتر درمانی به کار گرفته می شوند،شامل نظریه ساز فردی جورج کلی،سیستم تحلیل مستقیم”روزن”55 وسایر نظریه های سنتی سایر درمانگران مکاتب دیگر می باشد.روش های روان

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد ایفای نقش، خودانگیختگی، همسان سازی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد مهارت های اجتماعی، عزت نفس، احساس تنهایی