منبع پایان نامه ارشد درمورد دانشجویان، کتابخانه های دانشگاهی، کتابخانه دانشگاهی، کتابداران

دانلود پایان نامه ارشد

ی ناپذیری از جامعه هستند. از این رو وظیفه اجتماعی آنها ایجاب می کند در رفع مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جامعه بکوشند.تسهیلات پژوهشی دانشگاهها بطور فزاینده ای در این جهت بکار گرفته شده است. اساتید و پژوهشگران دانشگاهها کوشش مداومی داشته اند تا نتایج تحقیقات خود را در مورد جامعه که به طرق مختلف صورت پذیرفته است ارائه دهند(کومار7،1991).
درخصوص اینکه کتابخانه دانشگاهی چرا بوجود می آید و وظیفه و نقش آن در دانشگاه چه باید باشد ، باید گفت: منظور مقدماتی کتابخانه دانشکده ای فقط فراهم آوردن منابع و مواد آموزشی برای تقویت برنامه های آموزشی نیست، بلکه منظور اصلی آن تشویق و تحریک در ایجاد یک عادت مادام العمر برای زیاد و صحیح مطالعه کردن است. این دو هدف یعنی جمع آوری منابع و ایجاد اشتیاق در مطالعه وظایف کتابخانه دانشگاهیی را معین می کند که می توان آن را به چهار دسته تقسیم کرد:
الف) انتخاب و تهیه مواد کتابخانه
ب) تنظیم و نگهداری و توجه به مواد از طریق جریان فهرست نویسی، طبقه بندی و صحافی.
ج) پیش بینی کمک فردی و گروهی برای مطالعه کنندگان در استفاده بردن از مواد کتابخانه.
د)تشویق دانشجویان به مطالعه کتب و مواد مربوط به دروس آنان و تشویق به مطالعه آزاد.
اما متاسفانه کتابخانه های دانشگاهی ایران ، قسمت اعظم کار خود را به دو وظیفه اول خلاصه می کنند و دو وظیفه دوم را چندان مد نظر قرار نمی دهند (علوی،1370).

2ـ3.کتابخانه دانشگاهی، اساسی ترین نهاد پژوهشی
از مهم ترین و اساسی ترین نهاد های آموزشی هر کشور، دانشگاه ها هستند که تعلیم و تربیت و آموزش دانشجویان در راس اهداف اولیه آنان قرار دارد و برای رسیدن به آن فعالیت های آموزشی مختلفی انجام
می گیرد.کتابخانه به عنوان بخش مهمی از دانشگاه، نقش شایانی را در تکمیل آموزش دانشجویان ایفا می کند. هزاران سال است که کتابخانه ها به اشکال مختلف وجود داشته اند. جهان امروز، جهان اطلاعات ، ارتباطات و دانش است ، از این رو توسعه علوم مختلف، عامل مهمی در پیشرفت هر جامعه ای محسوب می شود.(سلطانی،1372).
امروزه با رشد روزافزون اطلاعات و دانش در زمینه های مختلف موضوعی و نیاز پژوهشگران و محققان به اطلاعات روزآمد و جدید، تاسیس و ایجاد مراکز و سازمان هایی که بتوانند این اطلاعات را به نحو مطلوب سازماندهی کرده و اشاعه دهند، از اهمیت زیادی برخوردار است و کتابخانه ها ، به ویژه کتابخانه های دانشگاهی و دانشکده ای،بخشی ازاین رسالت مهم را برعهده دارند.کتابخانه های دانشگاهی یکی از مهم ترین مراکز اطلاع رسانی و اشاعه دانش هستند که اطلاعات مورد نیاز پژوهشگران را در زمینه های موضوعی مختلف در اختیار آنها قرار داده و محلی است که دانشجویان برای تهیه منبع اطلاعاتی مورد نیاز خودمی توانند به آن رجوع کنند.
در دانشگاه های امروزی نقش کتابخانه به اندازه ای مهم و برجسته است که نمی توان دانشگاه بدون کتابخانه را حتی تصور نمود.کتابخانه در ساختار دانشگاهی عاملی بسیار مهم به شمار می آید.امروزه دانشگاه ها با امکانات و تسهیلات بسیار زیاد، دانشجویان متعدد و متنوع به سازمانهای بزرگ و پیچیده ای تبدیل شده اند و در صدد هستند تا از این منابع مادی و معنوی در جهت خدمت به جوامع حداکثر استفاده را بکنند و یکی از وسایلی که دانشگاه را در رسیدن به این هدف یاری می کند کتابخانه دانشگاه است،که اهمیت کتابخانه را روز به روز بیشترنشان می دهد. از نظر پژوهشگران، اساتید و دانشجویان کتابخانه دانشگاه یک عامل تقویت کننده و مهم در پژوهش و تدریس
می باشد( اسدی ،1379).
2ـ4.کارکرد واهداف کتابخانه های دانشگاهی
کتابخانه دانشگاهی، به یک کتابخانه یا شماری کتابخانه که برای جوابگویی به نیازهای دانشجویان واستادان ، توسط یک دانشگاه تاسیس، نگهداری و اداره می شود گفته می شود.اساساً هدف از تاسیس کتابخانه دانشگاهی نیل به اهداف دانشگاه یعنی حفظ، اشاعه ، و ارتقای دانش است و از این رو، هدف های آن هماهنگ با هدف های دانشگاه شکل می گیرد ومعنی دار می شود.این نهاد ارتباط مستقیمی با نیازهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه است.فراهم ساختن امکان پیشرفت تحصیلی دانشجویان،خدمت به استادان در امر انتقال دانش، و اعتلای برنامه های پژوهشی گسترده دانشگاه و برگزاری دوره های عالی تحقیقاتی و تخصصی، منوط به تدارک منابع غنی و ارائه خدمات شایسته توسط کتابخانه دانشگاهی است.امروزه، اعتبار و عظمت دانشگاه ها نه در شمار زیاد دانشجویان، که در شهرت آنها در پرداختن به امر پژوهش و پیشرفت دانش است.توفیق یک دانشگاه در گرو تجهیز خود به ابزار تحقیق، از جمله آزمایشگاه های مجهز و کتابخانه های غنی است.(تامپسون8،1991).
در یک جمع بندی کلی اهداف یک کتابخانه دانشگاهی شامل موارد ذیل می باشد:
2ـ4ـ1. مجموعه
ارائه انواع اطلاعات ، از مواد کتابی و نشریات گرفته تا مواد سمعی و بصری ، دیسک های فشرده و
سایت های اینترنتی که این امر باید مطابق با نیازگروههای مختلف استفاده کننده و وظایف خاص کتابخانه باشد و در حد امکان فوری و در بالاترین ظرفیت ارائه شود.
2ـ4ـ2. دسترسی به منابع
آگاه نمودن استفاده کنندگان از مجموعه موجود بوسیله بکاربردن فهرست هایی که جامع و به روز هستند و به آسانی قابل استفاده می باشند
اطمینان از دسترسی سریع به مواد و قفسه های بسته
ساعات کار کتابخانه متناسب با تقاضای منطقی باشد.
اطمینان از اینکه گروهها به آسانی به خدمات ارائه شده دسترسی دارند و ارائه خدمات مناسب به اشخاص معلول و ناتوان.
تهیه سریع موادی که در مجموعه کتابخانه موجود نیست ولی از جاهای دیگر می توان آنها را بدست آورد( امانت بین کتابخانه ای )
2ـ4ـ3.کاربرد درون سازمانی
فراهم نمودن فضا و تسهیلات کافی برای مطالعه و تحقیق در کتابخانه
پیش بینی تجهیزات کافی برای استفاده از مواد غیر چاپی
2ـ4ـ4. آموزش استفاده کنندگان
آگاهی عمومی استفاده کنندگان از خدمات کتابخانه
یاری نمودن استفاده کنندگان در پیدا کردن اطلاعاتی که آنان در درون یا بیرون کتابخانه لازم دارند ( این امر به وسیله آموزش و تعاملات شخصی امکان پذیر می گردد.)
2ـ4ـ5. ذخیره و نگهداری
ذخیره مواد مورد نیاز در کتابخانه( که برای کارهای تحقیقاتی یا دیگر وظایف دانشگاه در دراز مدت مورد استفاده قرار می گیرد.)
فراهم نمودن مکان کافی و مناسب برای همه مواد (مومنی،1388).

2ـ5. نقش آموزشی کتابخانه دانشگاهی
تحولات اجتماعی قرن حاضر باعث شد که تغییراتی در هدف ها و رسالت دانشگاه ها بوجود آید. به عقیده جس هوك شرا9 اهداف تمام نهادهای اجتماعی در یک جامعه توسط نیازهای آن جامعه و اهداف و وظایف
حرفه ای تعیین می گردند. از آنجایی که تغییر و تحول در یکی از اعضای یک سیستم طبعاً بر سایر اعضا نیز تاثیر
می گذارد، انتظار می رود تغییر و تحول جامعه در رسالت دانشگاه ها و بر نقش آموزشی کتابخانه های دانشگاهی و آموزش استفاده کننده نیز تاثیر بگذارد. در تحولات جدید دانشگاه ، نقش کتابخانه که به عنوان قلب دانشگاه از آن یاد شده مفهوم بهتری پیدا می کند.(اسدی،1379)
تعداد زیادی از دانشجویان در کشورهای توسعه نیافته و کمتر توسعه یافته در داخل دانشگاه تصور محدودی نسبت به جهان کتاب دارند. کتابدار در کتابخانه دانشگاهی در قبال توسعه فکری دانشجویان متعهد می باشد، که
می تواند این را از طریق غیر رسمی و شخصی بوسیله ارائه کمکهای اطلاعاتی و آموزشی انجام دهد و همچنین
می تواند از ابزارها و مفاهیم رسمی تر آموزش استفاده از کتابخانه و دستور نامه های دانشجویی کتابخانه، استفاده نماید. ابزارها و مفاهیم رسمی آموزش ممکن است به شکل ایجاد گردش هایی برای دانشجویان جدید، سخنرانی ها در باره معرفی ابزارها و روشهای اساسی کتابخانه مانند فهرست نویسی و کتابهای مرجع ، سخنرانی های پیشرفته در مورد چگونگی استفاده از منابع اطلاعاتی خاص و نشان دادن فیلم در مورد نحود استفاده از کتاب وکتابخانه باشد(گلفند10،1971).
اولین فردی که به نقش آموزشی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی اشاره کرده رالف والدو امرسون11 است که در سال 1845 کتابداران را ” کتاب شناس “12 نامید. تاکید بردوره های پژوهش گرا مثل دوره های کارشناسی ارشد و بالاتر که از حدود سال 1860 شروع شد، توجه را بسوی کتابخانه های دانشگاهی به عنوان مکانهایی برای آموزش جلب کرد. تاکید بر کتابخانه های دانشگاهی به عنوان نهادی آموزشی می تواند به نیازهای جامعه بعد از جنگ جهانی دوم نیز مرتبط شود.جامعه بعد از جنگ نیاز به افرادی آگاه و ماهر داشت. بنابراین آموزش عالی مسئولیت تربیت چنین افرادی را برعهده گرفت. میزان موفقیت این مهم به کیفیت آموزش عالی و در نتیجه کیفیت یادگیری دانشجویان از موقعیت های یادگیری و روشهای تدریس به عنوان دو متغیری که نیاز به تحول دارند یاد شد. در رابطه با متغیر اول تشخیص داده شد که یادگیری نمی تواند تنها در کلاس درس صورت گیرد بلکه هر موقعیتی یا امکانی که یادگیری را تسهیل کند، این طرز تلقی وجهه کتابخانه ها را به عنوان محیطی برای یادگیری و نهادی برای آموزش افزایش داد.
سالهای دهه 1970 دورانی بود که فعالیت آموزشی کتابخانه ها از حمایت موثر منابع حرفه ای و غیر حرفه ای بهره مند شد. و از سال 1980 شرایط بهتری برای کتابخانه های دانشگاهی فراهم شد تا بتوانند نقش آموزشی خود را ایفا کرده و نظریه های مورد نیاز برای حرفه خود را شکل دهند.(اسدی،1379).
تولید و استفاده از منابع الکترونیکی از جمله پایگاه های اطلاعاتی کتابشناختی از سال های 1980 بطور شدیدی تسریع شده است. اطلاعات به شکل الکترونیکی تولید شده و از طریق شبکه های داخلی و بین المللی قابل دسترس هستند.امکانات الکترونیکی ، ساختار تولید و استفاده از اطلاعات را تغییر داده است . دسترسی به مجموعه کتابخانه ها در سراسر جهان اکنون از طریق ترمینال های موجود در کتابخانه ها و یا در دفتر کار ممکن است. ارتباط متخصصین در سراسر جهان از طریق رسانه های رایانه ای فرصت دیگری برای بدست آوردن و مبادله اطلاعات فراهم نموده است. فن آوری اطلاعات یکی از عواملی است که به کتابخانه ها کمک کرده تا از حالت انباری از اطلاعات به تسهیل کننده دسترسی به اطلاعات تبدیل شوند. اما تولید سریع منابع مختلف اطلاعاتی و احاطه
فن آوری اطلاعات، دسترسی به اطلاعات مورد نیاز را امری پیچیده کرده است و برای استفاده از اطلاعات و تجزیه و تحلیل نمودن آن احتیاج به مهارت های متعددی نیاز دارد. واضح است که در چنین جامعه ای مجهز بودن به اطلاعات به عنوان قدرت برای تصمیم گیری ، کلید اصلی موفقیت برای دولت مردان ، صاحبان مشاغل و استادان و صاحب منصبان دانشگاهی به شمار می رود. افراد باید به این مهارتها مجهز شوند تا با سواد اطلاعاتی به شمار آیند. بنابراین تربیت کسانی که سواد اطلاعاتی دارندامروزه از جمله چالشهای اصلی کتابداران کتابخانه های دانشگاهی به شمار می آید (پریرخ،1380).

2ـ6. کتابخانه های دانشگاهی نوین
کتابخانه دانشگاهی نوین ، اهداف روشن و دقیق دارد. این اهداف با توجه به نوع کتابخانه ، کارکرد
موسسه ای که بدان تعلق دارند و ماهیت کاربرانی که به آنها خدمت می شود، متفاوت است. نیاز به خط مشی روشن از اهداف که مورد موافقت کتابداران متخصص باشد ، ضروری و مبرهن است. در صورت عدم وجود این خط مشی ، کتابخانه در رسیدن به اهدافش دچار سر درگمی می شود.
به عبارت دیگر تمام تلاش کتابخانه دانشگاهی نوین، در راه رضایت کاربران و جامعه متعلق به آن است که این نوع کتابخانه را می توان کتابخانه مشتری مدار13 نامید. ایجاد چنین برنامه ای آسان است ولی عمل به آن ، کار مهم و دشواری است .تا به حال هیچ کتابخانه ای نبوده است که صددرصد برای کاربرانش طراحی شده باشد اما کاربران باید هدف داشته باشند، یعنی درک شوند و نیازهای آنها نه فقط باید در محیط درون کتابخانه برآورده شود بلکه با توجه به فناوری های نوین ، به خدمات مرجع

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابخانه های دانشگاهی، آموزش عالی، اطلاع رسانی، نیروی انسانی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابداران، اطلاع رسانی، کتابخانه های دانشگاهی، کتابخانه ملی