منبع پایان نامه ارشد درمورد جهانی شدن، محیط زیست، کیفیت محیط، رشد اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

ه مالی فرایندی است که طی آن کمیت، کیفیت و کارایی خدمات و واسطهگریهای مالی بهبود مییابد (ابونوری و تیموری، 1392). توسعه مالی از طریق کانالهای مختلف میتواند بر کیفیت محیط زیست مؤثر باشد: (1)، توسعه مالی از طریق تأمین سرمایه لازم برای فعالیتهای صنعتی و کارخانهای ممکن است منجر به آلودگیهای زیستمحیطی گردد (سادرسکی23، 2010). (2)، واسطههای مالی ممکن است به تکنولوژیهای جدید دوستدار محیط زیست دسترسی پیدا کنند که میتواند بهبود محیط زیست را به همراه داشته باشد (تامازین و همکاران، 2009). (3)، توسعه مالی ممکن است منابع مالی بیشتری را با هزینههای مالی کمتر از جمله برای پروژههای محیطزیست فراهم کند (تامازین و همکاران، 2009 و تامازین و رائو، 2010).
2-3- اندازه دولت و کیفیت محیط زیست
تئوری دولت به عنوان فراهم کننده کالاهای عمومی از طریق مطالعه رابطه بین اندازه دولت با فراهم کردن کالای عمومی خاصی به نام کیفیت محیط زیست ارزیابی میشود. کیفیت محیط زیست میتواند به عنوان یک کالای عمومی محض در نظر گرفته شود .همچنین بر خلاف سایر کالاهای عمومی کیفیت محیط زیست میتواند با دقت بالایی برای کشورهای مختلف و در زمانهای مختلف به صورت کمی اندازهگیری شود. درست است که برخی از اجزای کیفیت محیط زیست به عنوان یک کل، به طور مشخص بر اساس دسترسی بخشهای مختلف جامعه به آن کالا، ممکن است کالای عمومی محض نباشد به عنوان مثال مردم فقیر ممکن است مجبور به زندگی در مناطقی باشند که در آن آلودگی هوا بالا بوده و آب آشامیدنی سالم وجود نداشته باشد اما ما معتقدیم که اگر هوای پاکیزه، آب سالم یا سایر کالاهای زیستمحیطی به مقدار مناسب در یک کشور موجود باشند اکثر اعضای جامعه میتوانند از آنها بهرهمند شوند، همچنین میتوان گفت که مصرف چنین کالاهایی به وسیله یک عضو از اعضای جامعه، در دسترس بودن آن کالا یا منابع برای مصرف دیگر اعضای جامعه را کاهش نمیدهد.
سیاستهای دولت میتواند عامل مؤثر در افزایش آلایندههای محیطی باشد. بنابراین با توجه به اهمیت توسعه اقتصادی و تأثیر آن بر سایر بخشهای اقتصادی، لازم است تصمیمات درستی در زمینه سیاستگذاریهای دولت اتخاذ شود تا آلایندههای هوا همگام با توسعه اقتصادی افزایش نیابد.
به عبارت دیگر، اهداف دولت باید در راستای اتخاذ سیاستهای زیستمحیطی قرار داشته باشد تا در این بین از معضلات و اثرات زیان باری که تخریبهای زیستمحیطی بر اقتصاد تحمیل مینماید اجتناب گردد.
از طرفی، به واسطه ارتباط مستقیمی که بین سرمایهگذاریهای دولت با میزان انتشار دیاکسیدکربن وجود دارد که البته منشأ آن استفاده از سوختهای فسیلی است؛ کشورهایی که در صدد پیوستن به توسعه اقتصادی هستند لازم است قبل از هر تصمیمی دلایل این تأثیر مثبت را بررسی کرده و با شناخت کامل از وضعیت حاکم بر کشور خود در قالب وضع قوانین و تدوین استانداردهای زیستمحیطی مناسب، فرآیند توسعهاقتصادی را با صرف هزینههای زیستمحیطی کمتری طی نمایند تا شرایط لازم برای فراهم سازی زمینه مناسب کاهش آلایندههای هوا مهیا گردد. در اولین گام نیز میتوان به جایگزینی سوختهای غیر آلاینده بهجای سوختهای فسیلی یا استفاده از سوختهایی که آلودگی کمتری ایجاد مینمایند اشاره کرد (آماده و همکاران، 1391).
2-4- جهانی شدن و کیفیت محیط زیست
روند عقلی جهانی شدن بر خلاف جهت مبانی و فلسفه اساسی توسعه پایدار حرکت میکند. این روند نمیتواند دوام داشته باشد زیرا از یک سو فاقد چهرهی انسانی است و از سوی دیگر مخرب محیط زیست و مغایر با هنجارهای پایندگی است. چنانچه این روند با همین وضع ادامه یابد حتماً بحرانزا شده و ما را به ورطهی نابودی خواهد کشاند.
هرگاه انسان در طبیعت و عناصر اساسی آن یعنی آب، هوا، خاک، صوت و دما مداخله کند به طریقی به توازن آن خدشه وارد میسازد. روند جهانی شدن باعث شده شتاب تخریب و عمل مداخلهی بشر در طبیعت افزایش یابد و به جای سازش با طبیعت به هجمه به طبیعت و استثمار عنان گسیختهی منابع آن مبدل شود. امروزه روند تخریب طبیعت شدت یافته و نظام ارزشهای مصرفی و مسابقه بین خواستن و داشتن تا عمق جوامع بزرگ و کوچک انسانها رخنه کرده است. جست و جوی روزافزون برای کشف داراییهای طبیعت، تلاش بیوقفه برای رفاه بیشتر و فرهنگ مصرف پایانناپذیر همگی باعث مداخلهی افراطی بشر در طبیعت شدهاند و تعادل و توازن محیط طبیعی را بر هم زدهاند تا بدان حد که هم اینک زندگی خود بشر نیز به مخاطره افتاده است. گرم شدن زمین، افزایش تغییرات آب و هوایی در سطح جهان، افزایش آلودگیهای آب، هوا، خاک و انقراض سریع گونههای زیستی هشدارهایی از عدم تعادل در طبیعتاند که توجه جدی ما را میطلبند.
جهانی شدن روندی رو به رشد و غیر قابل توقف است که با رویکرد یکپارچه سازی اقتصاد جهانی و تجارت آزاد آغاز شد؛ اما حوزههای مختلف به جز اقتصاد را نیز تحت تأثیر قرار داده و یکی از مهمترین بخشهای متاثر از آن محیطزیست است. برخی بر این باورند که فعالیتهای اقتصادی ممکن است محیطزیست را با خطر جدی مواجه کند. در مقابل گروهی عقیده دارند رشد اقتصادی برای رسیدن به محیطزیست سالمتر با آلودگی کمتر لازم است.
برای جهانی شدن تعاریف مختلفی بیان شده است. بنا به تعریف گیدنز، جهانی شدن، بسط و تقویت روابط جهانی است؛ به نحویکه باعث خواهد شد حوادث داخلی یک منطقه بر وضعیت سایر مناطق اثر داشته باشد و بالعکس (گیدنز24، 1990).
یکی از حوزههای مهم تأثیرگذار در فرایند جهانیشدن، حوزه محیطزیست است. محیطزیست به مجموعه عناصر زنده و غیر زنده در برگیرنده یک موجود یا گروهی از موجودات اطلاق میشود و محیطزیست در واقع همه شرایط، اجزا و عواملی که در رشد و نمو یک موجود تأثیر میگذارند اعم از عوامل زنده یا غیر زنده مانند نور، دما، آب و هوا را در بر میگیرد.
فرایند جهانیشدن با هدف افزایش تجارت بینالمللی و با ابزار کاهش تعرفههای تجاری شروع شد. مطالعات جهانی نشان میدهد که تجارت جهانی در این دوره، افزایش قابل توجهی داشته است این در حالی است که به دنبال این رشد، میزان انتشار گاز دیاکسیدکربن که در بین گازهای گلخانهای نقش مهمی در گرم شدن زمین و تغییرات اقلیمی ناشی از آن داشته نیز به میزان قابل توجهی افزایش داشته است.
از نگاه اقتصادی، این فرایند میتواند از چند طریق به محیطزیست ضرر وارد نماید:
1- حذف تعرفهها امکان تجارت کالا با هزینۀ کمتر را فراهم نموده و تقاضا برای کالای تولیدی کشوری که در تولید آن کالا، مزیت نسبی بیشتری دارد افزایش مییابد. در این حالت، کشور تولیدکننده، با افزایش تولید خود سعی در صادرات حداکثری محصول فوق در بازار رقابتی خواهد کرد. تولید بالا، فشار مضاعفی بر مواد اولیۀ کشور وارد کرده و در مواردی برداشت ناصحیح از جنگل، دریا، زمینهای کشاورزی، رودخانهها و منابع معدنی، اثرات غیرقابل جبرانی بر محیطزیست خواهد گذاشت.
2- سود اغوا کنندۀ ناشی از تولید بیشتر و تجارت آزاد در فضای جهانی شدن، تولیدکنندگان را به تولید با به کارگیری هر نوع تکنولوژی تشویق میکند. رویکرد کاملأ اقتصادی و لاغیر، منجر به استفاده از روشها و تکنولوژیهای ساتع کنندۀ گازهای گلخانهای و آلودهکنندۀ هوا، تخلیۀ پسابهای صنعتی در رودخانهها، عدم توجه به اثرات سوء سلامت انسانی در تولید کالا، آلودگی صوتی و مواردی از این دست خواهد شد. (فریدمن، 1386)
2-4-1-اثرات مثبت و منفی جهانی شدن بر محیطزیست
با بررسی نظرات موافقان و مخالفان جهانی شدن، میتوان اثرات مثبت و منفی آن بر محیطزیست را چنین برشمرد:
-با گسترش جهانی شدن اقتصاد و متخصص شدن کشورها در تولید کالاهایی که در آن مزیت نسبی دارند موقعیت جغرافیایی صنایع تغییر میکند. برخی کشورها صنایع کثیفتر مانند کارخانههای فولاد و مواد شیمیایی و برخی دیگر بخشهای تمیزتر مانند برنامهریزی کامپیوتر یا مراکز تلفن را جذب میکنند. بنابراین در مواردی مشکلات آلودگی به اطراف جهان منتقل میشود.
-فرایند جهانی شدن میتواند تجارت و رشد اقتصادی را تقویت کند. در این شرایط چنانچه تمایلی نسبت به تولید پاک و بازیافت زبالهها ایجاد نشود، این رشد اقتصادی به زیان محیطزیست خواهد بود؛ زیرا رشد اقتصادی به رشد درآمد و در نتیجه تقاضای کل منجر شده و از این طریق، تولید تحت هر شرایط و پرداخت از منابع اولیه بدون رعایت اصل جایگزینی را تشدید میکند.
-جهانیشدن میتواند موجب یک رقابت به سوی پایین شود، زیرا ممکن است دولتها برای جلب سرمایههای خارجی، استانداردهای زیستمحیطی خود را نادیده گرفته و یا پایین بیاورند
در کنار آثار منفی که ممکن است به دنبال روند جهانیشدن بر محیطزیست بروز نماید، برخی آثار مثبت را نیز میتوان برشمرد:
-جهانیشدن فنآوریهای سبز را گسترش میدهد. شرکتهای پیشرفته که کارخانههایی در خارج ایجاد میکنند، غالباً فنآوریهای سودمند برای محیطزیست را با خود به همراه میآورند و رقبای محلی را مجبور میکنند برای بقاء بهرهوری بالا، در عملیات تولید خود از تکنولوژی پاک استفاده کنند؛ در عین حال، صادر کنندهها بیش از پیش مجبور میشوند معیارهای خود را بالا ببرند تا پاسخگوی تقاضاهای مشتریان سختگیر خود باشند (لوگرن25، 1382).
-رشد اقتصادی میتواند نهایتاً به یک محیطزیست پاک منجر شود. واضح است چنانچه دولتها مجبور باشند به قوانین زیستمحیطی سختگیرانهتری پاسخ گویند هزینۀ نهایی اجرای آن برای مردم افزایش مییابد. جهانیشدن میتواند با کمک به افزایش رشد اقتصادی و بالا بردن درآمد سرانه، این هزینه را پوشش دهد؛ زیرا وقتی مردم پولدارتر شوند، به سمت جامعهای میل میکنند که افراد در آن جامعه، محیطزیست پاکتری را تقاضا میکنند، چرا که در این شرایط، توان مالی برای پرداخت بهای رسیدن به چنین تقاضایی را هم خواهند داشت (لوگرن، 1382).
-جهانیشدن شرایطی را به وجود آورده که فشارها و اعتراضات زیستمحیطی دیگر محدود به مرزهای کشورها نیست. به عبارت دیگر امکان همکاری و وحدت رویه و تصمیم مشترک برای فعالان محیطزیست ایجاد شده است. امروزه به واسطۀ فعالیتهای مؤسسههای مردم نهاد بینالمللی و انتشار جهانی اطلاعات، فعالیتهای زیستمحیطی در سطح جهان در حال گسترش است.
-قدرت مصرف کنندهها میتواند به عنوان یکی از پیامدهای تجارت جهانی شده به عنوان ابزاری برای کمک به محیطزیست به کار گرفته شود. چرا که با توجه به تمایلی که به برچسبگذاری زیستمحیطی کالاها در جهان ایجاد شده، مصرفکنندگان این امکان را مییابند تا با استفاده از ابزار تمایلشان به خرید کالاهای سازگار با محیطزیست، خواستههایشان را بیان کنند. برچسب زیستمحیطی در واقع نشانهگر جنبههای زیستمحیطی یک محصول یا خدمت است (بینام، 1385). در عین حال برای اینکه این راهکارها تأثیرگذاری بیشتری داشته باشند نیاز است قوانینی وضع و استانداردهایی اعمال شوند که در نبود آنها تولیدکنندگان نتوانند به خلاف واقع محصولشان را سازگار با محیطزیست معرفی کنند یا اینکه کشوری به طور ناعادلانه برچسب نادرستی بر واردات کالای رقیب بزند تا بازار آن کالا را به خود اختصاص دهد.
-از دیگر تأثیرات مثبت جهانیشدن بر محیطزیست، به وجود آمدن نظامی است که به واسطۀ آن، کشورها بتوانند ذیل برخی قواعد که به واسطۀ مذاکرات چند جانبه وضع شدهاند با یکدیگر تعامل داشته باشند و در عین حال عملکردشان هم توسط برخی سازمانهای چند جانبه، دیدهبانی گردد. نیاز به وجود چنین نظامی به ویژه در مشکلات و مباحث جهانی محیطزیست که بیش از یک یا چند کشور در آن درگیرند به خوبی احساس میشود.
این نهاد میتواند مانند نقشی که سازمان تجارت جهانی در حوزه اقتصاد به عنوان دیدهبانی و سازماندهی جهانی ایفا میکند در حوزه محیطزیست عمل کرده و زمینۀ اجرای قراردادهای قبلی همچون پیمان کیوتو را فراهم آورد.
-جهانی شدن، این امکان را فراهم میسازد که کشورها بتوانند از تجربیات یکدیگر برپایۀ مستندات آماریشان در حوزۀ محیطزیست استفاده کنند و نهایتاً با درک صحیح از اینکه چگونه جهانیشدن و رشد توانسته یا میتواند اهداف زیستمحیطی را تحت تأثیر قرار دهد تصمیمات درستی اتخاذ کنند (فرانکل26، 2003).
2-5 -درآمد

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد محیط زیست، کیفیت محیط، توسعه مالی، رشد اقتصادی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد محیط زیست، کیفیت محیط، مزیت نسبی، رشد اقتصادی