منبع پایان نامه ارشد درمورد امام صادق، رسول خدا (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

درانتقام نيست.
هرچندكه مصلحت عموم باقصاص تأمين مي شوداما”لعلكم تتقون “در178/بقره به پرهيز از قتل دعوت مي كند.152 وفرقي درپرهيزاز قتل بين ارتكاب جنايت قتل ياقصاص قاتل نيست بلكه اين ذات قتل است كه بايدترك شود.ودرهردومورد فوايدي خودرادارد.درپرهيزازقتل كه حافظ حرمت خون مسلمان است ودرعفو ازقصاص بادريافت ديه مانع از تضييع خون مسلمان مي شود.
دستور عادلانه قصاص وعفو يك مجموعه كاملا انساني ومنطقي راتشكيل مي دهد.ازيك سوروش فاسدعصرجاهليت راكه هيچ گونه برابري درقصاص قائل نبودندوهمچون دژخيمان عصرفضاگاه دربرابريك نفرصدهانفر رابه خاك وخون مي كشيدندمحكوم مي كند.وازسوي ديگرراه عفووبخشش رابه روي مردم نمي بندد،درعين حال احترام خون رانيزكاهش نمي دهدوقاتلان راجسورنمي سازد،وازسوي سوم مي گويدبعدازبرنامه عفو وگرفتن خون بهاهيچ يك ازطرفين حق تعدي ندارند،برخلاف اقوام جاهلي كه اولياي مقتول گاهي بعدازعفووحتي گرفتن خون بهاقاتل رامي كشتند.153
عفو ازجانب ولي دم به دوصورت مي باشد:مطلق ومقيد.
درعفو مطلق هيچ گونه مسئوليتي متوجه جاني نيست .وممكن است عفومقيدبه ديه باشد كه درآيه178/بقره”فاتباع بالمعروف ” اشاره به آن دارد . اين دستور متوجه بخشنده است كه در گرفتن ديه راه معروف وپسنديده را در پيش گيردوبيش از اندازه طلب نكند وباخشونت با جاني رفتار ننمايد .وبه جاني سفارش شده است كه درپرداخت ديه راه پسنديده را در پيش گيرد وسهل انگاري در پرداخت آن ننمايد وقيمت آنرا ناقص وارزش آن را پايين نياورد وپايمال نكند بلكه براي عفواو قدر داني وتشكرنمايد.چون اين عفو به قيمت گذشت ازخون انسان بوده است كه خونش داراي حرمت است ونبايدپايمال شود.154
اصحاب اماميه مي گويند:عفوبعضي از اوليا ي دم ازقصاص حق قصاص را براي ساير اولياي دم ساقط نمي كندبلكه برآنها واجب است سهم قصاص آن ولي دمي كه عفو كرده وديه مي خواهدرابر مقتول اداكند. وروايات متعددي به آن دلالت دارد .حسن بن محبوب از أبي ولاد ازامام صادق (ع) درمورد مردي كه كشته شده بود وپدر،مادر وپسر داشت،نقل كرده است: .پسرش گفت :من مي خواهم قاتل پدرم رابكشم .پدر ش گفت :من مي بخشم .مادرش گفت:ديه مي گيرم.امام فرمودند:پسر بايد يك ششم ديه را به مادربدهدوبايد به ورثه قاتل يك ششم ديگر راكه حق پدربودوقاتل راعفو كرد به آنان بدهدوقاتل رابكشد.155
پس حقوق اسلامي بااخلاق اسلامي آميخته است.خداوندپيرامون احكام شرعي ازاحساس وعاطفه اثري برجا مي گذاردتاروش عمل به آن احكام چنان سخت نباشدكه بااوضاع واحوال خاص ناسازگاري پيدانكند.وبه صاحب خون حق مي دهدكه از قصاص چشم بپوشدتاصاحب خون وشخص قاتل برادران يكديگر درآيند.وبرقاتل است كه اين برادري را به نيكي واحسان مراعات كنديعني واجب است كه جنايت به صورت عامل اصلاحي درزندگي شخص جاني درآيدولي اگراين رحمت احكام الهي كه عفوولي دم به قصاص قاتل موجب تشويق اوبه ارتكاب جنايت شود،لازم است اجتماع به صورت قاطع بااوبرخوردكند.156
2)حفظ حرمت خون مسلمان درروايات مساوات قصاص وعفو:
1-2)حفظ حرمت خون مسلمان بامساوات درقصاص نفس:
هردونفري كه خونشان همسان وهم ارزش باشد حرمت (قتلشان)هم برابر است.وقصاص بين آنها اجرا مي شود.بنابراين حردربرابر حر،آزاده دربرابر آزاده ،عبددربرابر عبد،كنيز دربرابركنيز كشته مي شود. يهودي دربرابرنصراني ،مجوسي دربرابريهودي ونصراني دربرابرمجوسي كشته مي شودچون شرك يك ملت واحد است.157
در روايات مانند آيات برابري قصاص در حريت ورقيت ،مذكر ومونث بودن مدنظر قرار داده شده است.
ابوبصيرازامام صادق(ع) درموردعدم قصاص حردربرابرعبد نقل مي كندكه ايشان فرمودند:”لا يقتل حرّ بعبد و إن قتله عمداً و لكن يغرم ثمنه و يضرب ضرباً شديداً إذا قتله عمداً و قال دية المملوك ثمنه. “158 حر دربرابر عبد كشته نمي شود هرچند اورا عمدا كشته است ولي قيمت عبد را غرامت مي دهد وهرگاه اوراعمدا كشته است به شدت زده مي شود. پس برتري ارزش خون حربه معني عدم مجازات اودركشتن عبد نيست هرچندكه به سبب همين برتري ازقصاص درامان است.
امام حسن عسكري (ع)درموردمساوات دراجراي قصاص براساس آيه “يااأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى” فرمودند: قال يعنى المساواة و أن يسلك بالقاتل في طريق المقتول المسلك الّذى سلكه به من قتله “الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى بِالْأُنْثى”
آيه به معني مساوات است وقاتل در مسيري كه مقتول راوارد كرده است داخل مي شود كه اورا به قتل رسانده است حر در برابر حر ،عبد دربرابر عبد وزن در برابر زن كشته مي شود.159درقصاص برابري وهمگوني (مساوات ومماثله)ميان جنايت وكيفرمعتبراست.160اجراي مساوات درقصاص ،اجراي آن را عادلانه مي كند تامانع ازتضييع خون مسلمان شود.
2-2)جايگزين كردن عفو باديه به جاي قصاص درحفظ حرمت خون مسلمان:
در مورد عفو روايات مانند آيات اختيار را به ولي مقتول داده است وديه دادن به جاي قصاص را براي جلوگيري از هدررفتن خون مسلمان مي داند.عفوهم ازراههاي عدم تضييع خون مسلمان محسوب مي شود.
براي اينكه عفو جنبه عملي به خودبگيردشارع ديه راوضع كرده است تاكساني كه حاضر به عفوبدون عوض نيستند،دربرابرعفو،ديه وياخون بهايي بالاتر ازآن براساس مصالحه دريافت كنند.161
حلبي ازامام صادق (ع)درموردعفوودريافت ديه ولي دم درگفتار خداوندمتعال “فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْ‌ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسان “نقل كرده است:” ينبغى للّذى له الحقّ أن لا يضرّ إذا كان قادراً على ديته و ينبغى للّذى عليه الحقّ أن لا يمطل أخاه إذا قدر على ما يعطيه و يؤدّى إليه بإحسان قال يعنى إذا وهب القَوَد اتّبعوه بالدية إلى أولياء المقتول لكى لا يبطل دم امرء مسلم”162 شايسته است براي كسي كه حقي برايش است ضررنكند. زماني كه آن كسي كه حق به عهده اواست قادر به پرداخت ديه باشد وشايسته است كسي كه حق عليه اوست زماني كه قادربه پرداخت ديه است دراداي حق سهل انگاري نكند وبه بهترين نحو بدهد امام فرمودند:يعني زماني كه قصاص را بخشيد ديه به اولياءمقتول بدهيد تا خون به هدرنرود.
هرصاحب حقي،اختيارسقوط حقش راداردامااصل عدم سقوط حق اوست پس مردم برمال وجان خود مسلط اند.استيفاي قصاص حقي است كه به ولي دم اعطاشده است امادركنارقصاص،خداونداختيارعفو ودريافت ديه رابه ولي دم داده است تاراه بازگشت جاني واصلاح اوبسته نباشد.163وباپرداخت ديه خون مسلمان هم هدرنمي رود.
روايات هم مانند آيات به عفو ترغيب مي كند:
3-2)عفوقاتل مسلمان نشانگربرتري احكام اسلام برسايراديان:
روايت به سبب وجودعفو به برتري دين اسلام برقوانين يهود اشاره دارد.زيرادردين يهودعفووأخذديه وجودنداردوتنها به قصاص جاني حكم مي شود.ودردين مسيحيت قصاص وجودندارد.امادردين اسلام عفووقصاص هردو قراردارد.164تا ولي دم درفرصت مناسب تر به دوراز غم واندوه ازدست دادن مقتول،تصميم عاقلانه تري رااتخاذ كنند.ووضعيت بوجودآمده حاصل ازقتل عضوخانواده خودرابدتر نكنند.وبه عبارت ديگر جواب بي حرمتي كردن به خون رابا ريختن خون ندهند.
دادن اختيارقصاص وعفوبه صاحب حق براي اين است كه تصميم عجولانه اي نگيردوفورا قصاص راانتخاب نكند.هردوعفووقصاص عامل بازدارنده ازتعدي به حرمت خون مسلمان است.چون قصاص مجازات جسمي است وجان جاني رامي گيردوعفومجازات مالي است درحالي كه جسم جاني وراه بازگشت اوبه اجتماع براي اصلاح وتربيتش باقي است.دردين اسلام هميشه يك راه بازگشت ازخطاها براي انسانها وجودداردبرخلاف دين يهودكه فقط قصاص راتنهاراه حل جلوگيري ازوقوع قتل وسايرجرايم مي دانند.165
روايتي ازامام موسي كاظم (ع) ازپدرانش ازحضرت علي (ع) نقل كرده است:” بينما أصحاب رسول الله صلى الله عليه و آله جلوس في مسجده بعد وفاته يتذاكرون فضله إذ دخل علينا حبر من أحبار اليهود و منها انّ القاتل منهم عمداً إن شاء أولياء المقتول أن يعفوا عنه فعلوا ذلك و إن شاءوا قبلوا الدّية و على أهل التّوراة و هم أهل دينكم يقتل القاتل و لا يعفى عنه و لا تؤخذ منه دية قال الله تبارك و تعالى “ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ”.166هنگامي كه اصحاب رسول خدا (ص)در مسجدش بعد وفات ايشان نشسته بودند و از فضايل پيامبر(ص) مي گفتنديكي ازفضايل پيامبراكرم (ص) اين است كه اولياي مقتول اگربخواهندمي توانندقاتل عمدراازقصاص عفو كنندواگربخواهندديه بگيرند.دراين هنگام عالمي از علماي يهود برما وارد شد ولي اهل تورات يعني يهوديان كه ازهمكيشان شماهستندبراين عقيده اندكه قاتل كشته مي شودعفونمي شودوديه گرفته نمي شود. خداوند متعال فرمود:”ذلك تخفيف من ربكم ورحمة”.پس حكم به ديه به جاي قصاص تخفيف وتسهيلي ازطرف خداونداست برخلاف دين يهودكه موظف به قصاص بودند.167 مختاربودن ولي دم درقصاص وعفو اشاره به توجه داشتن خداي متعال به عفوقاتل ودرنتيجه حفظ خون اوبوده است.
آيه سوم:
1)حفظ حرمت خون بابرابري درانواع قصاص:
يكي ازراههاي عدم تضييع خون مسلمان ،قصاص است.قصاصي كه براساس برابري باشد مي تواند ازتضييع خون مسلمان جلوگيري كند.يعني اگرجان قاتل دربرابر كشتن مقتول مسلمان ،اعضا وجراحات جاني دربرابر اعضاوجراحات مجني عليه قصاص شود.برابري دراجراي انواع قصاص موجب بازدارندگي ازارتكاب جنايت وحفظ حرمت خون مسلمان مي شود.
كشتن جان دربرابر جان ،درآوردن چشم دربرابر چشم ،بريدن بيني دربرابربيني،قطع گوش دربرابرگوش ،كندن دندان دربرابر دندان وجاري شدن قصاص درجراحت ها به اين معني است كه مساوات وبرابري تاجايي كه ممكن است بايد اجراشود.168
اولين چيزي كه شريعت اسلامي درموردقصاص مقرركرده است مبدأمساوات است.مساوات درخون ها ومساوات درعقوبت است.كه درشريعت ديگري غير ازاسلام چنين نيست.باتوجه به مساوات بين جان هاست كه جان دربرابر جان واعضابه مثل آن قصاص مي شوند.وتفاوت مقام ها،طبقه ها،نسب ها،خون هااجناس و… موجب تمييز درانواع قصاص نمي شودوعنصر،طبقه،حاكم ومحكوم تفاوت ندارد.همه تابع احكام شريعت اند.پس نفس واحددرخلقت خداوندهستند.169
برابري دراجراي قصاص نفس،برابري دراجراي قصاص براعضا وجراحات راهم شامل مي شود.خداوندمتعال مي فرمايد:”وكتبنا عليهم فيها أن النفس بالنفس والعين بالعين والأنف بالأنف والاذن بالاذن والسن بالسن والجروح قصاص فمن تصدق به فهوكفارةله ومن لم يحكم بماأنزل الله فاولئك هم الظالمون “170 ودر(تورات)به آنها مقرر كرديم كه جان دربرابر جان،وچشم دربرابرچشم ،وبيني دربرابر بيني ،وگوش دربرابر گوش ،ودندان دربرابر دندان مي باشد وزخم ها قصاصي دارند .وهركه ازآن درگذرد پس آن كفاره (گناهان)اوخواهدبود.وكساني كه به موجب آنچه خدانازل كرده داوري نكرده اند ،آنان خودستمگرانند. 171
آيه بر بيان حكم قصاص در انواع جنايات از جمله قتل ،قطع وزخمي كردن دلالت دارد.ومقابله واقع شده درسخن خداوند”النفس بالنفس ” است.كه فقط بين قصاص كننده وقصاص شونده است.172 آيه ديگركه دلالت برمقابله به مثل دارد واجراي قصاص جاني در برابر مجني عليه را بيان مي كندآيه اي است كه خداوند متعال مي فرمايد:”جزاءسيئةسيئة مثلها فمن عفا واصلح فأجره علي الله”173جزاي بدي ،مانند آن،بدي است .پس هركه درگذرد ونيكوكاري كند ،پاداش اوبرعهده خداست.174آيه حكم مظلوم رابيان مي كند كه اودر مقابل ستمگر رفتاري مانندرفتار اوداشته باشد كه چنين تلافي وانتقامي ظلم نيست.175
ظلم دراين جاكليه جنايت هايي مانندقتل است كه ممكن است جاني مرتكب آن شودوموجب به خطرافتادن خون مسلمان مي شود.مجازات ظلم ظالم وجنايت جاني مانند قتل قاتل است كه همان فعل بزه خود را كه بربزه ديده مرتكب شده است ،اجرا مي شود.اجراي مجازات است كه موجب ترويج عدالت و تربيت مجرمين مي شود.
افرادبشرازلحاظ بشريت وحقيقت انسانيت يكسانندوهريك عضو اجتماع هستند واحترام وعضويت هرفردي ماننداحترام هريك ازافراد وهم وزن آن است،دراين صورت چناچه فردي احترام حيات وزندگي ديگري راهتك كندوحيات اوراسلب كند،حق زندگي راازخودسلب كرده وخودرادرمعرض

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد قتل عمد، امام صادق Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد امام صادق، آرامش خاطر، جارومجرور