منبع پایان نامه ارشد درمورد امام خمینی، امر به معروف، نهج البلاغه، روابط اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

چند تایی هم از معاملات، از این ها که بگذریم دیگر فکر در ستی در باره دین نداریم.84

استاد مطهری با شگفتی وبا تأسف تمام می گفت: «در حساس ترین نقاط دینی ما اگر کسی عمر خود را صرف قران بکند به هزار سختی و مشکل دچار شود، از نان، از زندگی ، از شخصیت ، از احترام ، از همه چیز می افتد و اما اگر عمر خود را صرف کتاب هایی از قبیل کفایه بکند صاحب همه چیز می شود، در نتیجه هزار ها نفر پیدا می شوند که کفایه را چهار لا بلداند، یعنی خودش را بلدند، ردّ کفایه را هم بلدند، ردّ ردّ او را هم بلدند، ردّ ردّ ردّ او را هم بلدند، اما دو نفر پیدا نمی شود که قران را به درستی بداند.»
از نظر استاد مطهری نفوذ اندیشه های غربی و تجدّد گرایی افراطی دو عامل اساسی که موجب انحراف نهضت های فکری می شود.
هر نهضت فکری و اجتماعی از دو طریق ممکن است مورد تهاجم اندیشه های بیگانه قرار گیرد ، یکی از جانب مخالفان نهضت که سعی می کنند تا اندیشه های تحریف شده را رواج دهند ؛ چنان که در مقاطعی از تاریخ اسلام « اسرائیلیات ، محبوسیات ، مانویات با مارک اسلام وارد حدیث و تفسیر و افکار و اندیشه های مسلمانان گردید.»
راه دیگر تهاجم اندیشه های بیگانه از طریق پیروان مکتب است که به علت عدم آشنایی عمیق با اصول و مبانی با مکاتب دیگر مجذوب یک سلسله اندیشه های بیگانه می شوند.
1-3-10-1. رویکردهای احیاگرانه استاد مطهری
1. خرافه زدایی می کرد ، چهره دین را از زنگارها می پیراست. بیماری شناسی می کرد، از روحانیت می گفت واز مهجور ماندن قران و از رکود فقه شکوه می کرد. مفاهیم اصیل اسلامی را باز شناسی و تبیین می کرد.
2. مسأله شناسی می کرد و به کمک مبانی و موازینی که در دست داشت، در حلّ مسائل می کوشید. می دانست که مباحث معرفت شناسی مسأله روز است، از این رو می کوشید تا بر مبنای اندیشه های حکیمان مسلمان و به کمک ابتکار و تفکر و نو آوری خویش ، این بنا را خود معماری کند و در این زمینه بود که به عرضه و دریافت نکات نوینی توفیق یافت و خصوصا با تکیه بر” معقولات ثانیۀ فلسفی” و ” اصالت وجود” می کوشید گره هایی که کانت و هگل در آن فرو مانده بودند، باب تازه ای بگشاید.
مطهری به راستی یک عقل گرای متصلّب و قوی بود و شکست معتزله را فاجعه ای و شکستی برای اندیشه در عالم اسلام می دانست. به خرده گیری های متکلمان به چشم عبرت می نگریست و ناخن زدن های آنان را پر برکت می دانست.
3. در اندیشه دفع شبهات بود، آن هم نه شبهات کهن که معماها و مشکلات نوین . در عدل الهی و در جامعه و تاریخ ، مطهری یک متکلم است که به دفاع از حریم شریعت و دفع شکوک و تحریفات از ساحت دیانت کمر بسته است.
4. مطهری با عرفان مأنوس بود. شاگردی بزرگانی چون امام خمینی و علامه طباطبایی را که دو روح مطهر و ملکوتی این عصرکرده بود و از اثمار قدسی این دو شجره طیبه گوهر جان را روشنی و فربهی بخشیده بود و همین آتش گرم درون او بودکه به همه نوشته هایش روح و حرارت می بخشید. جرعه های عرفان ناب وعافیت سوز را از سرچشمه های اصیل آن ، یعنی نهج البلاغه و قران می آموخت.
5. جست و جو گر و مساله یاب و به دنبال پاسخی که منبعث از روح مکتب و مبتنی بر تدبری نوین در ریشه ها و مبانی آن . و این امری است که آخرین و والاترین مرحله احیاء است.این عین رشد دادن و بالانیدن آئین است، این فوق پیرایشگری خرافه زدایی و باز آموزی و غبار رویی وباز نمایی ست. این استخراج و به فعلیت رساندن قوه های مکتب است. این صورت نوبخشیدن به مذهب است؛ صورتی که همواره در انتظار عاقلان و مدبران و متفکران است تا ازنهان خانه غیب در اید و مسند نشینش عرصه اندیشه و عمل گردد.85
مرحوم مطهری نیز به صراحت اعلام می دارد که « بحث ما احیای فکر دینی است نه احیای دین » زیرا دین زنده است و هرگز نمی میرد ، یعنی آن حقیقت دین قابل مردن نیست ، حقائق دین و اصول کلی که دین ذکر کرده هرگز نمی میرد ، دین در ذات خودش نه می میرد و نه مردنی است 86 .
به قول ویل دورانت « دین صد جان دارد ، هر چیزی اگر یک بار میرانده شود، برای همیشه می میرد مگر دین که اگر صد بار هم میرانده شود باز زنده است.»87
استاد مطهری در کتاب اسلام و مقتضیات زمان در باب دین تمثیل خوبی به کار می برد. می فرماید: دین همانندآبی است که از چشمه هایی می جوشد و هر چه این آب از سر چشمه خود دورتر می شود آلوده تر می شود. در برابر این الودگی دو راه حل پیش رو داریم ، یکی اینکه از آن آب کدر استفاده نکنیم اما راه بهتر آنست که به تصفیه آن آب بپردازیم. مرحوم مطهری معتقدند دستگاه تصفیه دین ، عقل بشری است.
به اعتقاد شهید مطهری ، برای افزایش کارامدی هرچه بیشتر اسلام در فرایند توسعه ، هرگز نیازی به «اصلاح دینی » نیست ، بلکه تنها با « اصلاح دینداری » در بستر درک و فهم صحیح آموزه های دینی و انطباق رفتارها و روابط اجتماعی با حقایق دین اسلام ، میسّر است .
قرائت مرحوم مطهری از دین ، قرائتی ایدئولوژیک است وی معتقد است که اسلام دینی است که راهنمای عمل است چه در امور دنیوی و چه اخروی . یعنی در اسلام به همه جوانب نیاز های انسانی ـ اعم از دنیایی و آخرتی ، روحی و عقلی و فکری یا احساسی و عاطفی ، فردی و اجتماعی توجه شده است.88
1-3-10-2. خلاصه عملکردهای احیاگرانه استاد مطهری
الف : نقد و بررسی پایه های فکری و پایگاه های حمله غرب زدگان به اسلام .
ب : بررسی و ابطال استدلالی مکاتب فلسفی و فکری و اجتماعی غرب و مبارزه بی امان در برابر تمامی تفکرات التقاطی .
ج : تبیین و تشریح اصول اعتقادی مکتب اسلام در قالب منطقی و استدلالی و در تعبیرات جدید .89
بالاخره امر احیاگری توسط حضرت امام خمینی (ره) به اوج خود رسید.
1-3-11. امام خميني (ره) و شيوه احياي تفكر ديني
چنانكه از سلوك و عملكرد امام خميني مشهود است , شيوه ايشان در احياي انديشه اسلامي , شيوه حضرت رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ بوده است يعني انعكاس همان شيوه رفتاري پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در صدر اسلام و نيز ادامه طريق و روش اهل بيت ـ
امام خميني براي ترويج و گسترش انديشه اسلامي سيره محمد و آل محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ را سرلوحه كار خود قرار دادند و در نتيجه به تعليمات اسلامي بي تحرك , روح و جان تازه اي بخشيد , امت اسلام بدون توجه به اختلاف ميان گروهها و فرقه ها , انديشه هاي امام خميني را پذيرفتند و بدين ترتيب يكي از بارزترين و پرخروش ترين جنبش هاي اسلامي (انقلاب اسلامي ) در جهان به وجود آمد.»90
مهم ترين ويژگي نهضت احياگري امام خميني در تشخيص موانع و تحريفات و انحرافات عارض بر دين و جامعه ديني و سپس ارايه راهكارهاي جدي و اهتمام در اجراي آنها بود. چرا كه احياي حقايق ديني متوقف بر شناخت دقيق موانع و آسيبهاي موجود در راه احياي فرهنگ دين است كه چنين امري با توجه به جامعيت حضرت ايشان , به شكل بايسته و شايسته اي به وقوع پيوست . اكنون به بعضي از اين موانع اشاره مي رود.
1-3-11-1. علل انحطاط دینی در اندیشه امام خمینی(ره)
1ـ عدم احساس استقلال ملت ها و خودباختگي آنها در برابر بيگانگان
سلطه فراگير فرهنگ غرب و شرق بر جوامع اسلامي و باوراندن اين كه چنين جوامعي نمي توانند بدون اتكاي بر فرهنگ غربي و شرقي به حيات خود ادامه دهند و از طرفي تاثيرپذيري برخي روشنفكران داخلي از اين فرهنگ هاي بيگانه , اين باور را در آنها به وجود آورد كه بدون اين قدرت هاي بيگانه ، نمي توانند زنده باشند و يا حق حيات براي آنها ثابت نيست و اين باعث جانشيني فرهنگ بيگانه به جاي فرهنگ ديني و نقطه انحراف از احياگري ناب محمدي ـ صلي الله عليه و آله ـ گرديد. امام خميني در اين زمينه مي فرمايند : « يكي از مصيبت هاي بزرگي كه براي ملت بار آوردند اين كه ملت را نسبت به خودشان هم بدبين كردند. به اين معنا كه ما اگر يك مريض پيدا كنيم در تهران , الان هم مي گويند كه اينجا نمي شود , برويد به انگلستان , برويد به پاريس , اين مطلبي است كه از دست آنها براي ما پيدا شده است يعني ما خودمان را باختيم در مقابل آنها .»91
2 ـ ايجاد اختلاف در جوامع مسلمين توسط قدرت هاي بيگانه
بعد از جنگ هاي صليبي , غربي هاي براي جلوگيري از قدرت مجدد مسلمانان و گسترش اسلام در قلب اروپا , بهترين چاره را تقسيم امپراطوري اسلام به كشورهاي متعدد ديدند استعمار نو نيز با همين روش ناسيوناليسم و ملي گرايي در بين كشورهاي اسلامي , آنها را بدين تلقيات پوچ و واهي واداشته و باايجاد درگيري هاي قومي ـ نژادي , در بين مسلمين , آنها را از توجه به حركت خزنده در غارت و تاراج سرزمين هاي اسلامي منحرف گردانيد. »92
حضرت امام خميني با تشخيص اين توطئه در جاي جاي پيام ها و سخنراني هاي خود نسبت به اين امر هشدار داده است و فرمودند :«آمريكا و شوروي براي تضعيف اسلام و دولت هاي اسلامي , مشغول فعاليت از قبيل تفرقه افكني و ايجاد تشنجات داخلي به دست عمال مزدور يا فريب خورده و برافروختن جنگ بين كشورهاي اسلامي و مستضعف جهان هستند.»
3ـ تحجرگرايي و مقدس مآبي و عدم درك زمان و مكان
يكي از معضلات عمده در باب احياي دين و انديشه اسلامي , وجود تحجرگرايان و مقدس نماهاي وابسته است . امام خميني در گوشزد كردن خطر اين افراد براي دين و نظام اين چنين مي فرمايند : « امروز عده اي با ژست مقدس مآبي چنان تيشه به ريشه دين و انقلاب و نظام مي زنند كه گويي وظيفه اي غير از اين ندارند. خطر تحجرگرايان و مقدس نمايان احمق در حوزه هاي علميه كم نيست . طلاب عزيز لحظه اي از فكر اين مارهاي خوش خط و خال كوتاهي نكنند. اينها مروج اسلام آمريكايي اند و دشمن رسول الله .
4ـ برداشت انحرافي از اخبار
يكي ديگر از موانع احياي تفكر ديني در نهضت امام خميني وجود برخي روايات و يا استنباط ها و برداشت هاي نادرست از رواياتي است كه در منابع اسلامي آمده است از جمله , رواياتي كه پرچمداران قيام ها را طاغوت معرفي مي كند و يا قيام هاي قبل از ظهور حجت را شكست خورده تلقي مي نمايد. در حالي كه تمسك به چنين اخباري از جهاتي ممنوع است زيرا برخي از آنها جعلي بوده , برخي مربوط به موضوع و حادثه شخصي بوده و بعضي هم از روي تقيه صادر شده و قسمتي هم حاصل برداشت غلط از آنها بوده است . غير از همه اينها تمسك به چنين رواياتي با ادله قطعي عقلي و نقلي سازگاري ندارد چرا كه وجود آيات و روايات زيادي مثلا درباره امر به معروف و نهي از منكر , مبارزه و جهاد با دشمن , عدم پذيرش ظلم و… وارد شده است كه با مفاد آن روايت در تعارض است . در هر حال اين هم يكي از چالش هاي موجود , بوده است كه حضرت امام خميني در مقابل آن بارها موضع گيري كرده اند.
ايشان در اين خصوص مي فرمايند :« ممكن است فراوان , روايت را نشان بدهند كه (به وسيله ) عمال ظلمه و آخوندهاي درباري در تعريف و تمجيد سلاطين جعل شده است . به طوري كه ملاحظه مي كنيد با دو روايت ضعيف چه بساطي راه انداخته اند و آن را در مقابل قرآن قرار داده اند. قرآني كه جديت دارد (كه ) بر ضد سلاطين قيام كنيد و موسي را به قيام عليه سلاطين وامي دارد . »
5ـ تحريف بخشي از مفاهيم و آموزه هاي ديني
يكي از آسيب هايي كه در انحراف جامعه اسلامي تاثير بسزايي داشته است تحريف در آموزه هاي ديني است . مثلا توكل كه در اسلام به آن سفارش شده و سازنده است , برخي آن را به معناي تبليغ تنبلي و كسل بودن و تلاش نكردن تعبير و يا تفسير كرده اند و يا زهد را كه به معناي دل نبستن به دنيا است , به معناي رها كردن كار و تلاش در امور زندگي , گرفته اند و يا انتظار فرج كه به معناي آمادگي براي نبرد بزرگ است را , به انتظار نشستن و كاري نكردن و دست روي دست گذاشتن تلقي كرده اند و يا تقيه را كه خود يك روش مبارزه براي حفظ دين و مذهب است به گونه اي معنا و تفسير گرديد كه مانعي در راه مبارزه براي حفظ اسلام و مذهب بود. حضرت امام خميني در اين خصوص مي فرمايند : «

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد قضا و قدر، جامعه اسلامی، امر به معروف، آموزش و پرورش Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد علوم تجربی، معرفت شناختی، انقلاب اسلامی، معرفت دینی