منبع پایان نامه ارشد درمورد اسدی طوسی، گرشاسب نامه، ادب فارسی، شهر سیستان

دانلود پایان نامه ارشد

میکند.در مسیر بازگشت در بیابانی زنگی را شکست میدهد و شهر زرنج را بنیان مینهد .
چون اثرط از شاه کابل شکست میخورد، گرشاسب به کمک اثرط میآید، شاه کابل را شکست میدهد به بتخانهی سو بهار میآید سپس بر تخت سرزمین کابل به شاهی می نشیند . چندی نمیگذرد شهر سیستان را بنیان مینهد.
تا اینکه ضحاک به دیدارش میآید و گرشاسب دوباره نبردهای خود را در منطقهی جغرافیایی آفریقا از سر میگیرد . ابتدا شاه لاقطه را شکست میدهد سپس منهراس
دیو را از پای درمیآورد، آنگاه شاه قیروان را شکست میدهد، به قرطبه میرسد، برهمن رومی از دنیای جان برای او سخن میگوید و شاه روم به استقبالش میرود تا اینکه درنهایت به ایران برمیگردد. اثرط دار فانی را وداع میگوید، فریدون با شکست ضحاک بر تخت پادشاهی مینشیند و گرشاسب را به همراه نریمان به جنگ تورانیان و چینیان میفرستد.چون تورانیان و چینیان را شکست میدهند به ایران بر میگردند .
چندی نمیگذردگرشاسب گنجی که به نزد شاه طنجه به امانت نهاده بود را درخواست میکند. چون شاه طنجه گنج را باز پس نمیدهد گرشاسب با شکست دادنش و آوردن چند شاهد گنج را باز پس میگیرد و با دیدن عجایبی دیگر به ایران بر میگردد و سپس دارفانی را وداع میگوید.

1-1-3- مأخذ گرشاسب نامه :
با توجه به آنچه اسدی طوسی خودبیان کرده است منبع اصلی گرشاسب نامه کتابی بوده باقی مانده از روزگاران کهن :
زکردار گرشاسب اندر جهان
یکی نامه بد یادگار از مهان
پر از دانش و پند آموزگار
هم از راز چرخ و هم از روزگار
زفرهنگ ونیرنگ وداد و ستم
زخوبی و زشتی و شادی و غم
زنخجیر و گردن فرازی و رزم
زمهر دل و کین و شادی و بزم
که چون خوانی از هردری اندکی
بسی دانش افزاید از هر یکی ( همان:44 )
و معلوم است که این کتاب مشحون بوده است از علوم و فنون مختلف، اخلاق و رفتار، آئین و آداب رزم و بزم، شکار ، خوب و بد روزگار و همین طور سرگذشت گرشاسب پهلوان سیستانی. که البته استاد ذبیح الله صفا بیان می دارد این کتاب همان گرشاسب نامه ی منثور ابوالمؤید بلخی است که اسدی درنظم خود از آن بهره برده است .
غیراز کتابی که از روزگاران کهن باقی مانده بوده منبع دیگر اسدی روایت موبدان و دهقانیان اصیل زاده بوده است:
سراینده دهقان موبد نژاد
زگفت دگر موبدان کردیاد ( همان: 45 )
یا در جایی دیگر می فرماید :
مغ ازهیربد مؤبدان کهن
زضحاک راندند زینسان سخن
که بی جادویی روز نگذاشتی
زبابل بسی جادوان داشتی ( همان: 75 )
شاید اسدی در سرودن گرشاسب نامه ازمنابع دیگری مثل سنگ نبشته ها یا آوازها و ترانه های باقی مانده از ایام باستان نیز استفاده کرده است؛چرا که بعد از کشته شدن اژدهای مهیب به دست گرشاسب چنین می گوید:
مرین داستان راسرانجام کار
نبشتند هرکس در آن روزگار
به رود وره جام برداشتند
به ایوان ها نیز بنگاشتند (همان:80 )
1-2- بيان مسئله
گرشاسبنامهی اسدی طوسی اثری است اسطورهای- حماسی که درآن از سرگذشت جهان پهلوان ایران زمین گرشاسب از زمان تولد تا هنگام مرگ سخن به میان آمده است. در این پژوهش به بررسی محتوایی و بلاغی گرشاسبنامه میپردازیم. محتوا به هر چه درون چیزی قرار گرفته باشد گفته میشود. در این جا مراد از محتوا مضمون سخن در گرشاسبنامه است. بلاغت آوردن کلام مطابق حال و مقام مخاطب است به گونهای که دارای شیوایی و زیبایی دلپسندی برای مخاطب باشد. محتوای داستان علاوه بر بیان سرگذشت و چگونگی جنگهای گرشاسب و تعلیم تکنیکها و تاکتیکهای نظامی درخلال داستانها در برگیرندهی مسائل: فلسفی، مذهبی، تاریخی، و جغرافیایی است. اسدی طوسی با بیان موضوعاتی همچون: در شناخت یزدان، در شناخت خرد، در شناخت آفرینش، ستایش دین، شناخت جان و روان، چگونگی سفر، بی اعتباری دنیا، اهمیت نام نیک و همچنین آوردن پند و اندرزهای بهجا در جایجای کتاب خود موضوعات و مطالب متنوع و گستردهای در اختیار خواننده قرار میدهد. قهرمانان داستان مردانی هستندکه به جز خود گرشاسب خیلی به آنها پرداخته نمیشود. زنان جایگاه چندانی در داستان ندارند و فقط دختر شاه زابل است که در زاده شدن شیدسب از جمشید و شروع تسلسل خاندان گرشاسب نقش دارد. بیان شگفتیهای هندوستان گرشاسبنامه را وارد فضای افسانهای میکند.
عناصر و شخصیتهایی از قومها، فرهنگها و ادیان مختلف به گرشاسبنامه راه پیدا کردهاند بهطوری که از عناصر سامی حضور حضرت هود در ازدواج جمشید با دختر شاه زابل را میبینیم. یا داستان طوفان حضرت نوح یا فرود آدم از بهشت بر کوهی در هند؛ از عناصر زرتشتی نیز میتوان از پل چینود یا فرشتهای به اسم سروش را نام برد .
بلاغت در گرشاسبنامه در حد مطلوبی است. اسدی طوسی مانند سایر معاصران خود توجهی خاص به تشبیه دارد. تشبیه محسوس به محسوس حجم عظیم و قابل ملاحظهای را به خود اختصاص داده است. تشبیه ساده از نظر ساختمان در مقام اول قرار دارد. کنایه از نوع فعل یا مصدر بیشتر از سایر کنایات است و استعارهها تقریباً به یک اندازه کاربرد دارند. انواع مجاز نیز به خوبی و با ظرافت تمام در جای جای گرشاسبنامه خودنمایی میکند. صنعتهای بدیعی هم هر کدام به کثرت و به وضوح جلوهگری مینمایند به طوری که کمتر بیتی از این اثر را میتوان دید که درآن صنعتهای بدیعی نباشد. قابل ذکر است که در گرشاسبنامه گرایش به صنایع لفظی بیش از صنایع معنوی است.و جناس جایگاه ویژهای در بین صنایع لفظی در این اثر دارد.

1-3- پرسش ها و یا فرضيههای پژوهش
بلاغت و صناعات ادبی در گرشاسبنامه تا چه میزان است؟
اسدی طوسی در کنار مسائل اساطیری و حماسی تا چه اندازه به مسائل اخلاقی، تربیتی و حکمی توجه کرده است؟
توزیع محتوایی مسائل و موضوعات در گرشاسبنامه چگونه است؟
1-4- روش اجراي پژوهش
شیوهی پژوهش در این طرح به شیوهی توصیفی، تحلیلی است که نخست به بررسی محتوای گرشاسبنامه بر اساس تصحیح حبیب یغمایی پرداخته،در آن جنبه های مختلف فلسفی، مذهبی، تاریخی و جغرافیایی اثر تشریح می شود. سپس جایگاه بلاغت و صناعات ادبی با آوردن نمونه هایی از متن و توضیح تکمیلی به سرانجام می رسد.در ضمن روش اجرا به روش کتابخانه ای می باشد.

1-5-اهداف پژوهش
شناخت و بررسی شخصیتها و باورهای اساطیری و سامی درگرشاسبنامه.
شناخت و بررسی جنبه های بلاغی و ادبی گرشاسبنامه.
بررسی محتوایی گرشاسبنامه که شامل مسائل فلسفی، تاریخی، مذهبی و جغرافیایی است.

1-6- پیشینهی پژوهش
دربارهی بررسی محتوایی و بلاغی گرشاسبنامه پژوهشهای جداگانهای صورت گرفته است. که در زیر به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
جلال خالقیمطلق در دو مقالهی جداگانه با عنوان « گردشی در گرشاسبنامه» شمارههای 3و 4، سال اول،ایراننامه، ابتدا به معرفی و آثار اسدی طوسی میپردازد سپس گرشاسبنامه را در مقایسه با شاهنامه در سطحی پائینتر و تحت تأثیر سبک شاهنامه می داند، آنگاه به لفظ در گرشاسبنامه میپردازد و بیان می دارد اسدی به خوبی از صنایع لفظی استفاده کرده است به طوری که نظامی بدون شک از ایشان در کاربرد صنایع لفظی تأثیر پذیرفته است .در نهایت محتوا را دارای تنوع چندانی نمیداند .در این مقاله خالقیمطلق حجم انبوهی از مطالب را مطرح میکند بیآنکه دقیق و موشکافانه آنها را بررسی کند بنابراین مخاطب به صورت سطحی با مطالب آشنا می شود و مهمتر اینکه پژوهشگر در نهایت هیچ جمع بندی خاصی ارائه نداده است .
ویدا رضایی نیز در مقاله ای با عنوان « ویژگیهای گرشاسپ نامه» در نشریهی آموزش زبان و ادب فارسی ، دوره 21، شماره 4، تابستان 1387، فردوسی را بسیار بلیغ تر از اسدی می داند و سپس از عناصر سامی و آریایی در گرشاسبنامه سخن می گوید به طوری که میگوید خاستگاه داستان گرشاسبنامه از کیفیتی مذهبی برخوردار بوده که عنصر اسطوره نیز به آن راه یافته است. در این پژوهش ، پژوهشگر به قضاوت نشسته است بی آنکه برای قضاوت خود دلیل بیاورد مثلاً از برتری بلاغی فردوسی بر اسدی سخن می گوید در حالی که حتی یک بیت هم از دو شاعر در مقایسه با هم نمیآورد .
مهدی طباطبائی در مقالهای با عنوان « بررسی جایگاه و شخصیت زنان در گرشاسبنامه» در فصلنامه زبان و ادب فارسی شماره 38 تابستان 1387، زنان را از بازیگردانان و فعالان جامعه در گرشاسبنامه مطرح می کند و سعی می کند حضور آنان را برجسته جلوه دهد که این قضاوت و تلاش ایشان به نظر مغرضانه می آید.
فصل دوم
محتوای گرشاسبنامه

2-1 مقدمه
محتوا: به هر چه درون چیزی قرار گرفته باشد گفته میشود. در این جا مر اد ما از محتوا مضمون سخن در گرشاسبنامهی اسدی طوسی میباشد. گرشاسبنامه داستان زندگی گرشاسب پهلوان سیستانی است که با پنج نسل به جمشید،پادشاه مشهور ایرانی،میرسد. چون جمشید از دست ضحاک میگریزد در زابلستان با دخترکورنگ شاه آن سرزمین ازدواج میکند و صاحب پسری به اسم شیدسپ میشود. ازشیدسپ، طورگ و از طورگ، شم و از شم، اثرط و از اثرط گرشاسب متولد میشود. چون گرشاسب در حضور ضحاک هنرنمایی میکند به نبرد اژدها میرود اژدها را میکشد سپس ببر ژیان را نابود میکند. چندی نمیگذرد که بهوی عاصی حاکم سرندیب را شکست میدهد، عجایب هند را مشاهده میکند و به ایران برمیگردد. روزگاری نمیپاید عازم دیار روم میشود با دختر شاه آن سرزمین ازدواج میکند. در نبردهای دیگر: منهراس دیو، شاه کابل، شاه لاقطه، شاه توران ، شاه چین شاه طنجه را شکست میدهد. در پیری بعد از اینکه برادرزادهی خود نریمان پهلوان را پند و اندرزی میدهد دار فانی را وداع میگوید.
جغرافیای گرشاسبنامه تمام دنیای اطراف است که شامل : ایران، هند، چین، روم، توران، سرزمین اعراب، آفریقا میباشد.و قهرمان داستان هر بار به دلیلی از این سرزمینها با موفقیت عبور میکند.
رعایت اخلاق انسانی و اسلامی چیزی است که اسدی در جای جای اثر خود از آن صحبت کرده است بیاعتباری دنیا،توصیه به نیکی و نام نیک، چگونگی سفر، رابطه شاه با کارگزاران، فرماندهان با سربازان، فرا دستان با فرودستان، شوهر با زن بهخوبی بیان شده است.بیان عجایب و شگفتیهای دنیا زیباییها و جذابیت گرشاسبنامه را دو چندان کرده است. از عناصر و شخصیتهای سامی – عربی و همینطور عناصر زرتشتی در گرشاسبنامه نمیتوان چشمپوشی کرد بهطوری که اسدی هر جا فرصت یافته است به جا و مناسب از این عناصر نام برده است.
2-2- حمد خدا
2-2-1- خدا یگانه و یکتاست
بـدان کــز خــرد آشـکـار و نهفت
یکی اوست و دیگر همه چیز جفت
(اسدی،174)
قُل هُوَ اللهُ احَد(آیه1: سوره توحید) (توحید،1)
بگو است آن یگانهی یکتا (میبدی، 1371، ج 10: 664).

2-2-2- خدا بی نیازیست که ما به او محتاجیم
گــر از کـوه داریــم زر بیــش مـا
تـوانگـر خـدایسـت و درویـش مـا
(همان:287)
و انَّ اللهَ لَهوا الغنیٌ الحمیدٌ ( آیه 64/ سوره حج)
و الله تعالی اوست که بی نیاز است و راد و ستوده (میبدی، 1371، ج 6: 64).

2-2-3- قادر مطلق خداست و هر قدرتی در مقابل او هیچ است.
ز یـزدان شمر نیک و بـدها درست
که گردون یکی ناتوان همچو تست
(همان:368)
بــر کــار یـزدان کیهــان خدیــو
چــه دارد بهـا کـار جـادو و دیـو
(همان:348)
إنَّ الله علی کلِّ شیءٍ قدیر(آیه 148/ سوره بقره)
که الله بر هر چیزی تواناست (میبدی، 1371، ج 1: 406).

2-2-4- خدا رزّاق است
کسـی را جهانبـان ز بُـن نـافریـد
کـه از پیـش روزی نکـردش پدیـد
تـرا داد و آنکس کـه پیونـد تسـت
دهـد نیـز آن را کـه فرزنـد تسـت
(همان:394)
إنَّ اللهَ هُوَ الرَّزاقُ ذوالقوّةِالمتین (آیه 58 /سوره ذاریات)
الله اوست که روزی ده است و روزی رسان ]اوست آن[ با نیروی پاک صفت ] پاینده نعمت، نه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد گرشاسب نامه، اسدی طوسی، نثر فارسی، شعر فارسی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد (همان:83)، (همان:242)، (همان:243)، چـو