منبع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، دوره متوسطه، دانشگاه تهران، دارالفنون

دانلود پایان نامه ارشد

تمايلات طبيعي و كنجكاوي و حركات و فعاليت طفل بايد محور آموزش و پرورش واقع گردد. (نيك‌زاد، 1375، 11الي 7)
امّا دوركيم8 جامعه‌شناس معروف فرانسه كه يكي از مراجع بزرگ «تعليم و تربيت » مي‌گويد:
«تربيت عملي است كه نسلهاي بزرگسال بر روي نسلهايي كه هنوز براي زندگاني اجتماعي پخته نيستند انجام مي‌دهند و هدف آن اين است كه در كودك شماري از حالات جسماني و عقلاني و اخلاقي برانگيزد و پرورش دهد كه جامعه سياسي بر روي هم و نيز محيط ويژه‌اي كه فرد به نحو خاصي براي آن آماده مي‌شود اقتضاء مي‌كنند» از اين تعريف چنين بر مي‌آيد كه تربيت اجتماعي كردن روشمند نسل جوان و وسيله‌اي است براي جامعه كه با آن كودكان شرايط اساسي بقاي خود را فراهم مي‌سازد. (دوركيم ، 1376 ،48)
البته دوركيم معتقد است كه عمل تربيت كه بزرگترها در حق كوچكترها انجام مي‌دهند عمدتا بر محور «وجدان جمعي» به منظور اجتماعي بار آوردن افراد لازم‌التعليم است. (نيك‌زاد، 1375، 9)
امّا آخرين تعريف از آموزش و پرورش را از ديدگاه دكتر فومني در اينجا مي‌آوريم:
«آموزش و پرورش عبارتست از شيوه عمل و اعمال روش در سوادآموزي، فرهنگ‌آموزي، گسترش علوم و فنون و تخصص با برنامه‌هاي از پيش انديشيده شده در چارچوب سازمانهاي منطبق با نيازهاي اقتصادي-اجتماعي. (فومني، 1382 ،61)
2-3- جامعه‌شناسي آموزش و پرورش
آموزش و پرورش نهادي است اجتماعي كه در ارتباط با ساير نهادهاي اجتماعي عمل مي‌كند. كار جامعه‌‌شناسي مطالعه نهادهاي اجتماعي و چگونگي پيدايش و سير تكويني آنهاست و هم اينجاست كه جامعه‌شناسي درمطالعه نهاد آموزش و پرورش، اهميت پيدا مي‌كند. در چكيده كارهاي هانري‌ژان9 جامعه شناسي آموزش و پرورش چنين تعريق شده است:
«جامعه شناسي آموزش و پرورش عبارتست از مطالعه نهادها و روابط اجتماعي در ارتباط با آموزش و پرورش»از طرف ديگر اهميت جامعه شناسي آموزش و پرورش در آن است كه مقتضيات اجتماعي در زندگي انساني نقش عمده دارد. در نتيجه آموزش علمي كه در حدود سالهاي 1900 در اروپا به وجود آمده ابتدا از فيزيولوژي10 و روانشناسي11 و مخصوصاً از روانشناسي الهام گرفته و سپس در مسايل مربوط به بازده آموزش و پرورش وارد شده است. ديدگاه جامعه شناختي و مطالعه تجربي آموزش و پرورش قدري ديرتر در ايالات متحد آمريكا گسترش پيدا كرد. اسميت اولين كسي بود كه براي اين كار عنوان خاصي انتخاب كرد: «جامعه شناسي آموزش و پرورش» سال 1917.
بعد از جنگ جهاني اول (1914-1918) چهار واقعه عمده در جهت‌گيري آموزش به طرف علوم اجتماعي به ويژه جامعه شناسي موثر بوده است:
1-آموزش عمومي 2-سازمانهاي آموزشي 3-دگرگوني نقش خانواده 4-اوج‌گيري انقلاب صنعتي
مطالعه سازمانهاي آموزشي، نقش آموزش و پرورش در تحولات اجتماعي، فنون آموزش ناشي از اين روند تحولي، تحول جمعيت و گسترش مدارس رسمي مورد نياز جمعيت رو به افزايش جوامع، اعم از شهري و روستايي، از جمله موضوعاتي هستند كه در چارچوب نهادهاي اجتماعي و در حيطه مطالعات جامعه شناسي است. بر اساس چنين ملاحظاتي، جامعه شناسي آموزش و پرورش به منزله يكي از رشته‌هاي مهم جامعه شناسي به وجود مي‌آيد و با كاربرد روشهاي تحقيقي مشخص، مطالعه تحولات جامعه در زمينه‌هاي مختلف و رشد جمعيت و رابطه آنها با آموزش و پرورش مي‌پردازد. (فومني، 1382 ،24 الي 19 )

2-4- هدف جامعه شناسي آموزش و پرورش
هدف جامعه شناسي آموزش و پرورش آن است كه پديده آموزش و پرورش، نحوه تشكل و سازمان پذيري، و كاركردهاي عمومي آن را در زندگي اجتماعي مطالعه كند. بديهي است كه در هر جامعه‌اي، دامنه آموزش و پرورش از چارچوب نظام آموزش و پرورش فراتر مي‌رود. آموزش و پرورش پديده‌اي است كه آشكار يا نهان در تمام اركان و نهادهاي اجتماعي جاي دارد و از راه تأثيرات متقابل، دركل نظام اجتماعي نفوذ مي‌كند.
فراگرد آموزش و پرورش، متضمن تركيبي از روابط و كنشهاي متقابل اجتماعي است. تحليل جامعه شناختي آن مي‌تواند هم به آموزش و پرورش رسمي كه تحت شرايط معين در آموزشگاهها صورت مي‌گيرد و هم به فراگردهاي تربيتي بي‌شماري كه در خانواده و محيط زندگي به صورت ضمني اتفاق مي‌افتند، ناظر باشد. بنابراين، جامعه شناسي آموزش و پرورش در تعريف وسيع آن، نه فقط مطالعه نهاد آموزش و پرورش و سازمانها و روابط آن، بلكه مطالعه جوانب تربيتي ساير نهادهاي اجتماعي، يا به طور كلي، تماميت تجربه‌هاي يادگيري و پرورشي افراد جامعه را شامل مي‌شود. پس جامعه شناسي آموزش و پرورش رسمي، بخشي از جامعه شناسي آموزش و پرورش است. (علاقه‌‌بند، 1382، 20-19)
2-5- نظام جديد آموزش و پرورش در ايران
نظام جديد آموزش و پرورش در ايران با تاسيس مدرسه دارالفنون در سال 1228 آغاز شد. اين مدرسه كه به سبك اروپايي اداره مي‌شد، شامل دوره‌هاي متوسطه و عالي بود. به دنبال آن با تشكيل وزارت علوم در سال 1232 و سپس آغاز حكومت مشروطه، مدارس متعددي در سطح ابتدايي و متوسطه در تهران و شهرستانها توسعه يافت. (صافي، 1382، 8)
امّا با مطالعه اسناد و مدارك مربوط به تاريخ آموزش و پرورش در ايران نشان مي‌دهد كه نخستين بار در نهم آبان ماه 1290 هجري شمسي، مجلس شوراي ملي، قانون تعليمات اجباري را تصويب كرد. در سال 1294 هجري شمسي، نظارت دولت در امر آموزش و پرورش به صورت يك اصل در متمم قانون اساسي مطرح شد و از اين تاريخ، سازمانهاي آموزشي در ايران شكل منظم و متمركزي به خود گرفتند و نظارت دولت بر موسسات آموزشي جنبه قانوني پيدا كرد ولي مي‌توان گفت، نظام آموزش و پرورش رسمي ايران در واقع از انقلاب مشروطيت و پس از وضع قانون اساسي و متمم آن به وجود آمده است.
تا قبل از انقلاب مشروطيت، آموزش و پرورش در مكتب خانه‌هاي سنتي ادامه داشت و معمولا دولت و سازمانهاي دولتي هيچ‌‌گونه نظارتي بر آنها نداشتند. امّا در سال 1225 هجري شمسي اولين سنگ‌‌بناي مدرسه دارالفنون توسط ميرزاتقي‌خان امير كبير بر زمين نهاده شد. در اولين دوره اين موسسه عالي به سبك نوين، يكصد نفر جوان در رشته‌هاي نظامي(توپخانه، پياده نظام، سواره نظام)، مهندسي، پزشكي(طب و جراحي)، داروسازي، فيزيك و معدن شناسي در آن به تحصيل پرداختند.
در سال 1237 هجري شمسي، وزارتخانه‌اي به نام وزارت علوم تأسيس شد كه مسئووليت آموزش و پرورش فرزندان جامعه از ابتدايي تا عالي را بر عهده داشت. در شهريور 1289 قانون اداري «وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه» به تصويب اين قانون بلافاصله مدارس دولتي در تهران و مراكز استان و شهرستانها بر اساس نظام آموزشي غرب تأسيس شد و وزارت معارف وقت تصميم به تربيت معلميني گرفت كه بتوانند عهده‌دار تدريس در مدارس شوند. به اين ترتيب مراكزي به نام«دارالمعلمين» تأسيس شد كه بعدها به نام دانشسراي مقدماتي به خود گرفت. در سال 1289 هجري شمسي برابر 1329 هجري قمري قانون فرهنگ نيز به تصويب رسيد كه متضمن اجباري بودن تعليمات ابتدايي براي عموم ايرانيان بود.
در سال 1300 شمسي قانون شوراي عالي فرهنگ تصويب شد كه به موجب آن اداره كليه مدارس، از تهيه برنامه‌هاي درسي و آموزشي و تربيتي گرفته تا برنامه‌ريزي امتحانات و تعيين صلاحيت معلمان تحت نظر اين شورا درآمد. وزارت فرهنگ كه عهده‌دار تعليمات از دوره ابتدايي تا عالي بود، سنگ‌بناي دانشگاه را نهاد و به موجب قانون 8 مرداد 1312 شمسي، دانشگاه تهران تأسيس شد.
در اسفند سال 1312 شمسي قانون تربيت معلم از تصويب مجلس گذشت. دانشسراي مقدماتي با هدف آشنا كردن معلمان به اصول جديد آموزش و پرورش، وظيفه تربيت آموزگاران دبستانها را برعهده گرفت و دانشسراي عالي موظف به آموزش دبيران دبيرستانها شد. اهم اقدامات دولت از 1300 شمسي به بعد در زمينه آموزش و پرورش از ابتدايي تا عالي را مي‌توان در چند مورد زير خلاصه كرد.
1-تأسيس دانشسراهاي مقدماتي و عالي براي تربيت معلم و دبير
2-تأسيس دانشگاه تهران در سال 1312
3-گسترش مدارس در مراكز استان و شهرستانها و بخش‌ها
4-ايجاد مدارس اكابر براي آموزش بزرگسالان در سال 1315
5-اعزام دانشجو به كشورهاي اروپايي به منظور استفاده از آنها در مراحل آموزشي كشور
تا سال 1343 دو مقطع آموزشي وجود داشت. يكي دوره ابتدايي به مدت شش سال از سن هفت سالگي و ديگر دوره متوسطه كه آن هم شش سال بعد از دوره ابتدايي به طول مي‌انجاميد.از سال 1343 سطوح آموزشي، به سه دوره تقسيم شد. دوره ابتدايي پنج سال از سن شش سالگي،‌دوره راهنمايي به مدت سه سال و دوره دبيرستان به مدت چهار سال كه از مهرماه سالي تحصيلي 46-1345 به اجرا درآمد.
از سال 1345به بعد به خاطر تحولات اجتماعي و اقتصادي و ضرورت تغيير در برنامه‌هاي آموزشي به منظور دست‌يابي به اهدافي جديد از جمله : پرورش ذوق هنري، پرورش جسمي (تربيت بدني) . تاكيد بر اخلاق و فلسفه اجتماعي، پرورش نيزوي انساني ماهر و متخصص وغيره، انتقال قدرت تصميم‌گيري از مركز به سطوح پايين و ايالات، اقدامات مفيدي در منطقه‌اي كردن آموزش و پرورش به عمل آمد كه اهدافي از قبيل: مشاركت مردم در امر آموزش و پرورش تعيين اولويتهاي محلي و منطقه‌اي در برنامه‌ها و فعاليتهاي آموزشي غيره را در برداشت. (فومني،‌1382، 87الي83)

2-6- نظام آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران
شوراي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش با تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي از فروردين 1365 شمسي، رسما آغاز به كار كرد و پس از بحث و بررسي و بهره‌گيري از تجارب ساير كشورها و پس از 150 جلسه بحث و گفتگو«طرح كليات نظام آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران» را تدوين نمود و در سال 1362 به شوراي انقلاب فرهنگي ارائه داد. (فومني ،1382، 87)
در طرح مزبور درباره مباحث ذيل بحث شده است12:
-مباني تعليم و تربيت اسلامي
-اهداف كلي تعليم و تربيت اسلامي
-اصول حاكم بر نظام آموزش و پرورش
-ساختار نظام آموزش و پرورش شامل دوره‌هاي اساس، اركان، ارشاد و متوسطه فراگير.
-برنامه‌ريزي ادامه كار طراحي آموزش و پرورش
(صافي ، 1382 ،9)
اجزاء عمده ساخت نظام آموزش و پرورش به شرح زير خلاصه مي‌شود:
1-دوره آموزش و پرورش عمومي به مدت نه سال كه اجباري و شامل سه مرحله است.
-مرحله آموزش و پرورش «اساس» به مدت دو سال
-مرحله آموزش و پرورش «اركان» به مدت چهار سال
-مرحله آموزش و پرورش «ارشاد»به مدت سه سال
2-دوره آموزش و پرورش فراگير كاربردي – علمي كه مدت آموزش در اين دوره به تناسب شاخه و نوع آموزش متفاوت است.
جدول شماره يك دوره اي تحصيلي و مقايسه نظام فعلي و نظام پيشنهادي و مدت تحصيل در هر يك از اين دوره‌ها را نشان مي‌دهد.
دوره‌هاي تحصيلي
وضعيت در نظام فعلي آموزش و پروش
وضعيت در نظام پيشنهادي
آموزش ابتدايي
5 سال
6 سال: 2 سال اساس +4 سال اركان
آموزش متوسط
7 سال: 3 سال راهنمايي تحصيلي+4 سال متوسطه
6 سال: 3 سال ارشاد+3 سال متوسطه فراگير
آموزش عمومي (همگاني – اجباري)
8 سال:5 سال ابتدايي+3 سال راهنمايي تحصيلي
9سال: 2 سال اساس+4 سال اركان+3 سال ارشاد
آموزش رسمي پيش دانشگاهي
12 سال: 8 سال عمومي+4 سال متوسطه
12 سال: 9 سال عمومي+3 سال متوسطه فراگير
جدول شماره (1)
(فومني، 1382، 89 الي 87)
2-7- آموزش و پرورش دوره متوسطه
در قانون اساسي معارف: مصوب 1290، مدارس متوسطه به عنوان مدارسي كه بعد از دوره ابتدايي و قبل از مدارس عالي تشكيل مي‌شود مطرح شده است. اين دوره با سنيني چهارده تا هفده و هيجده سالگي مقارن است. در گزارش نهايي اجلاس منطقه‌اي يونسكو آمده است: دوره متوسطه عبارتست از دوره برزخ يا دوره انتقالي ميان آموزش پايه كه عمومي و غير تخصصي است و آموزش تخصصي تر در سطح آموزش عالي.
دوره متوسطه دروه انتقالي ميان كودكي و جواني است و يك دوره مياني كه به واسطه بسياري از فشارهاي رواني، جسماني، و مشكلات سازگاري، ويژگي‌هاي خاصي را به نوجوان و جوان مي‌بخشد.
اين دوره ممكن است از سه جهت دوره انتقالي مي‌باشد:

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد نگرش معلمان، آموزش و پرورش، دانش‌آموزان دختر، ساختار و محتوا Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، دوره متوسطه، اوقات فراغت، ضمن خدمت