منبع پایان نامه ارشد درمورد آموزش خانواده، آموزش و پرورش، انتقال دانش، قرن نوزدهم

دانلود پایان نامه ارشد

معلمي است كه تدريس كلاس خاصي را به عهده ندارد. بلكه وظيفه او تدريس به دانش‌آموزان عقب مانده تحصيلي مختلف است. اين معلم دانش‌آموزان ضعيف را به صورت انفرادي يا در گروههاي كوچك در ساعات مختلفي از روز مي‌پذيرد و به آنان درس مي‌دهد.
معلم تطبيقي با ايجاد جوي مثبت در كلاس و رابطه‌اي صميمانه با دانش‌آموزان، كمبودهاي آنان را در زمينه‌هاي مختلف درسي رفع مي‌كند. لازمه اين نوع آموزش اصلاحي اين است كه معلم تطبيقي توانايي شناخت فرآيند يادگيري و مشكلات خاص دانش‌آموزان را داشته باشد و به محتواي برنامه‌هاي درسي كلاس هر پايه تسلط داشته، از عهده تدريس هر كلاس برآيد. ايجاد چنين ساختار حمايتي در مدرسه به معلماني با صلاحيت و با سابقه نيازمند است كه از نيازهاي شناختي، عاطفي و اجتماعي دانش‌آموزان عقب مانده تحصيلي آگاه باشند. و بتوانند رابطه‌اي شخصي و مثبت به هر دانش‌آموز برقرار كنند.
استفاده از كلاس تطبيقي بيش از 50 دقيقه در روز توصيه نمي‌شود و دانش‌آموزاني كه دچار مشكلات درسي است بايد بتوانند بقيه برنامه‌هاي درسي را با ساير دانش‌آموزان همراه باشد . لازمه ارائه اين خدمات، همكاري دسته جمعي گروه تربيتي براي نيل به اهداف تعيين شده است.

2-16-3- آموزش متقابل
استفاده از دانش‌آموزان براي تدريس به برخي ديگر پديده جديدي نيست . اين روش آموزشي كه با عنوانهاي مختلف مانند روش شاگرد – معلمي، آموزش متقابل، خليفه گري و غيره ناميده شد، پيش از قرن هجدهم وجود داشته است. اين روش در انگلستان براي اولين بار به وسيله آندره بل و ربرت لنكستر مبارزه با نابرابريهاي آموزشي مطرح شد، پس در قرن نوزدهم در فرانسه مورد آزمايش قرار گرفت، و گسترش يافت. در ايران سابقه طولاني شاگرد و معلمي را مي‌توان در مكتب خانه‌هاي قديم و در حوزه‌هاي علميه جست و جو كرد. اين روش آموزشي كه مدتي فراموش شده بود، در چند دهة اخير توسط مربيان و معلمان آمريكايي مورد تجديد نظر قرار گرفت و به صورتي جديد و قابل استفاده تغيير شكل يافت. در آمريكا فعاليتهاي وسيعي در زمينه اين نوع آموزش با عنوان« آموزش كودكان توسط كودكان» بر مبناي اصل يادگيري از طريق تدريس آغاز شد. استقبال از اين برنامه در حدي بود كه در سال 1968 حدود 24 نوع برنامه آموزشي متقابل وجود داشت و تدريس كودكان به وسيله كودكان در 250 مدرسه در مقاطع مختلف تحصيلي انجام مي‌گرفت. اين روش در حال حاضر در كشورهاي اروپايي، از جمله انگلستان، فرانسه، سوئد،‌بلژيك و روسيه مورد استفاده قرار مي‌گيرد يكي از عوامل مهم گسترش آموزش متقابل نقش آن در عدم تمركز و در انفرادي كردن آموزش و پرورش است. در اين روش، با نفي رقابت در محيط كلاس و استفاده از نيروي انساني وسيع تر براي انتقال دانش و اطلاعات، وضعيت مناسبي براي همكاري و تشريك مساعي كودكان و نوجوانان به وجود مي‌آيد. از آموزش متقابل مي‌توان به عنوان وسيله‌اي براي مبارزه با نابرابري‌هاي اجتماعي استفاده كرد. مهمترين فايده‌ي اين روش براي شاگردان خردسال اين است كه از امتياز آموزش و پرورش فردي شده، يعني آموزشي كه با تواناييهاي ذهني و روحيه‌ي آنان سازگار است، استفاده كرد، مي‌توانند ضمن تماس با شاگردي بزرگتر، از همانند سازي با او و دوستي و ارتباط مثبت با او و ارزشيابي مستقيم كار خود بهره‌مند شوند.
2-16-4- جنبشهاي مبارزه با نابرابريها
يكي از جنبشهاي مبارزه با افت تحصيلي كه با اهداف اجتماعي وسيعتر به وجود آمده است، جنبش مدارس تكليف شب است . اين جنبش براي اولين بار در سال 1967 در ايتاليا شروع شد . آغاز آن هم انتشار كتابي بود كه توسط عده‌اي از دانش‌آموزان عقب مانده تحصيلي و ترد شده از نظام آموزشي رسمي تحرير گرديده بود.
در اين كتاب كه «نامه‌اي به مدير مدرسه » نام داشت كمبودهاي نظام آموزشي ايتاليا كه به عقب ماندگي تحصيلي و ترك تحصيل عده‌اي بسياري از دانش‌آموزان مي‌انجامد، زير ذره‌بين قرار گرفته بود. انتشار اين كتاب و انتقادهاي شديدي كه به دنبال آن نظام آموزشي ايتاليا به عمل آمده باعث شد كه مراكز متعددي در محله‌هاي مختلف و عمدتاً در محله‌هاي محروم اين كشور به نام «مدارس تكليف شب» براي كمك به انجام تكاليف درسي دانش‌آموزان داير شود.
اين نوع مدارس در نقاط مختلف كشورهاي غربي، پس از پايان ساعات درسي، خدمات ويژه‌اي را چه از نظر تحصيلي و چه از نظر امور تفريحي و فوق برنامه به دانش‌آموزان ارائه مي‌دهند. موسسان اين نوع مراكز، سازمانهاي خدماتي داوطلبانه، مانند انجمنهاي اولياء و مربيان، خانة جوانان، انجمن محله و جنبشهاي فرهنگي هستند. هدف مراكز تكليف شب در ابتدا كمك به بهبود وضعيت تحصيلي دانش‌آموزاني بود كه دچار شكست تحصيلي مي‌شوند، امّا كم كم كار آنان جنبة اجتماعي وسيعتري به خود گرفت.
يكي از اهداف اساسي اين مراكز، تحليل عوامل افت تحصيلي و كوشش در تغيير اقدامها و روشهاي مدرسه است. بنابراين مربيان داوطلب مدارس تكليف شب ضمن برقراري تماسهاي دائم با مدرسه و معلمان، دانش‌آموزاني كه به اين مركز مراجعه مي‌كنند مي‌كوشند واقعيت زندگي، مشكلات و توانائيها و نقاط مثبت هر دانش‌آموز را به معلم وي بشناسانند و معلمان مدرسه در ارائه راه‌ها و روش‌هاي ديگري براي موفقيت تحصيلي دانش‌آموز تشويق كنند.
به طور كلي در بين انواع مختلف مدارس تكليف شب، سه نوع زير از همه رايج‌تر است:
1- مدارسي كه با انگيزه خيرخواهانه تاسيس شده است و در تلاش براي فراهم كردن كمكهاي درسي ضروري براي دانش‌آموزان هستند. اين مدارس با اولياء و مدرسه كاري ندارند و تمام توجه آنان معطوف به تقويت و رشد همه جانبه دانش‌آموزان است.
2- مدارسي كه در مورد مدرسه نظر مثبت داشته، مشكلات تحصيلي دانش‌آموزان محروم ناشي از خانواده و محيط فرهنگي – اجتماعي آنان مي‌دانند. بنابراين تلاش اينان در جبران كمبودهاي خانوادگي توسط آموزش و پرورش از نوع جبراني است. اين مدارس گاه مشاركت اولياء‌را نيز جلب كرده، برنامه‌هايي براي بهبود روش‌هاي تربيتي اولياء ترتيب مي‌دهند.
3- برخي از مدارس تكليف شب با انتقاد بر روش‌ها و برنامه‌هاي مدرسه كه به شرايط و نيازهاي كودكان بي‌توجه است، سعي دارند با استفاده از فرهنگ خانوادگي و كودكان و تاييد و تشويق خصوصيات مثبت آن رابطه‌ي ديگري بين كودك و دانش‌آموز و معلومات برقرار كنند. هدف اين نوع مدارس تنها ترميم شكستهاي تحصيلي نيست، كه سعي دارند به تقويت اعتماد به نفس، استقلال و احساس مسئوليت در كودكان پرداخته ، آگاهي دانش‌آموزان را در مورد اهداف يادگيري افزايش دهند. و ميل يادگيري را در آنان بوجود آورند.
ارزيابي مدارس تكليف شب دركشور بلژيك نشان مي‌دهد كه اين نوع برنامه ها براي كودكاني كه مشكلات تحصيلي عميقي ندارند، امّا به يك محيط آرام براي انجام تكاليف و نظارت و سرپرستي يك بزرگسال با صلاحيت نيازمندند،‌بسيار مفيد است.
امّا اين مدارس هنوز نتوانسته‌اند به رسالت سنتي خود كه براي تغيير نظام آموزشي تعيين كرده‌اند عمل كنند( بازرگان،‌ ‌آذرماه، 1379، 43 الي 35)
2-16-5- آموزش خانواده
آموزش خانواده يكي ديگر از ورشهاي مؤثر امّا غير مستقيم مقابله با افت تحصيلي و ناسازگاري تحصيلي و رفتاري است كه از سالهاي 1960 ميلادي در آمريكا، سپس در اروپا و ساير كشورها رواج يافته است. طرفداران كار با اولياء و آموزش آنان با تأكيد بر ناتواني نظام‌هاي آموزش و بعضي ديگر از سازمانهاي اجتماعي در مبارزه با خشونت ، بزهكاري و سوء استفاده جنسي از كودكان عقيده دارند كه در مبارزه با مسأله افت تحصيلي و ناسازگاري رواني و اجتماعي و خشونت كه درخانواده در مورد كودكان اعمال مي‌شود، موثرترين راه‌حل، تنظيم برنامه‌هايي در جهت آگاهي دادن به اولياء و جلب همكاري آنان است.
از دلايل رواج و شكوفايي برنامه‌هاي آموزش اولياء نياز و تقاضاي روزافزون خانواده براي كسب اطلاعات در مورد نيازهاي كودكانه است. نتايج تحقيقات وسيعي كه توسط گودسن و هس (1976) در غرب،‌ به خصوص در مناطق پر جمعيت و غير مرفه، انجام شده نمودار اين واقعيت است كه اولياء به اين قبيل آگاهي‌ها به شدت نيازمندند.
از طرفي مطالعات متعدد در زمينه اثر محيط خانواده بر پيشرفت تحصيلي و رشد اجتماعي كودكان نشان مي‌دهد كه آموزش خانواده نتايج موفقيت مدرسه در مورد دانش‌آموزان را تقويت مي كند. ارزشيابي‌هاي مختلفي كه از برنامه‌هاي آموزش و پرورش جبراني انجام شده اين نتايج را بدست داده كه در هر برنامه‌اي كه اولياء در آن مشاركت و تشريك مساعي داشته‌اند آن برنامه موفقيت بيشتري نسبت به ساير برنامه‌ها داشته است. از فوايد مهم آموزش خانواده اين است كه روابط افراد را در جامعه غني مي‌سازد و به سلامت جامعه و روابط سازنده بين انسانها كمك مي‌كند.
پورتوا در مطالعات خود در زمينه اثر محيط خانوادگي بر سازگاري تحصيلي و اجتماعي به اين نتيجه دست يافت كه 70% درصد رشد كودكان تحت تاثير واقعيت‌هاي زندگي خانواده (رفتار، نگرشها، خصوصيات شخصيتي، توانايي‌هاي ذهني، مقام و موقعيت اجتماعي و محيط زندگي اولياء ) قرار دارند. هدف اصلي كليه برنامه هاي آموزش خانواده كمك به رشد ذهني، بهبود يادگيري و تسهيل كننده مشاركت اجتماعي كودكان و نوجوانان است.
با اينكه برخي از محققان مانند بوتن دخالت در روشهاي تربيتي و ورود به محيط خانواده را از نظر اخلاقي صحيح نمي‌دانند، چرا كه نظام ارزشي خاصي به خانواده تحميل خواهد شد يا آموزش خانواده اولياء را نسبت به روشهاي تربيتي خود نا مطمئن و متزلزل سازد و غيره ولي به طور كلي نتايجي كه آموزش و مشاركت اولياء مي‌تواند در رشد شناختي و اجتماعي كودك داشته باشد، مثبت اعلام شده است.
2-16-6- پيوند خانه و مدرسه
از ديگر روشهاي موثر در مبارزه با افت تحصيلي ، پيوند خانه و مدرسه و ايجاد رابطه موثر بين اولياء و مربيان است. در برقراري اين ارتباط سازنده و موثر دو عامل عمده يعني مدرسه و عامل اولياء وجود دارد. بسياري از معلمان در مورد محيط فرهنگي زندگي دانش‌آموزان كه اغلب از محيط زندگي آنان متفاوت است، داراي پيش داوري منفي هستند.
اكثر معلمان شاغل در مناطق محروم عقب ماندگي تحصيلي را به رفتار نامتعادل و بي‌توجهي خانواده و فقر اقتصادي آنان نسبت مي‌دهند و نگرش منفي در مورد خانواده‌بسياري از دانش‌آموزان خود دارد، در نتيجه ، توانايي‌ها و غناي فرهنگي خانواده را به حساب نمي‌آورند. كمبود اعتماد به نفس معلمان در مورد اوليايي كه از سطح دانش و اطلاعات بيشتري برخودار هستند، مانع ديگري براي ارتباط ثمربخش محسوب مي‌شود. اين ترديد و عدم اعتماد به نفس را رفتار مبتكرانة برخي از اولياء كه تصور مي‌كنم چون در رشته‌اي تخصص دارند مي توانند در همه چيز، از جمله در طرز تدريس معلم نيز اظهار نظر قاطع و خرده‌گيري نمايند افزايش مي‌دهد. از ديگر عوامل مانع ارتباط صحيح و منطقي بين والدين و معلمان، وجود جوي خصمانه در برخي از مدارسي است كه جبهة بين معلم و دانش‌آموزان، جبهة بين مدير و معلمان و جبهه بين مدير و اولياء كه به طور مسلم چنين محيطي درهاي مدرسه را به روي كسانيكه مي‌توانند قدمي در راه بهبود مدرسه برداند بسته نگاه مي‌دارد و مدرسه را به سازمان منزوي، خشك، بي‌تحرك و بي‌فايده تبديل مي‌كند .
در مورد اولياء هم نتايج مطالعات متعدد از جمله تحقيق تدسكو نشان مي دهد كه آنان نيز در ايجاد رابطه با معلمان دچار مشكل هستند.
اولياء به خصوص در مناطق محروم نه تنها اطلاعات كافي در مورد مدرسه و فعاليتهاي آموزشي آن ندارند، بلكه با توجه به وضعيت اجتماعي و بي‌سوادي و محروميت خود غالباً در مقابل معلمان و مسئولان مدرسه احساس ناتواني و حتي حقارت مي‌كنند. از اين رو در برقراري ارتباط با مدرسه محتاط هستند. از طرفي مدارس اين مناطق زماني اولياء را اخطار مي‌كنند كه فرزندان آنان دچار مشكلات درسي يا رفتاري‌اند و همين امر مقاومت اولياء را براي مراجعه به مدرسه مي افزايد. در برخي از كشورهاي اروپايي مانند بلژيك، در دوره تربيت معلم چند واحد درسي تحت عنوان برقراري رابطه با اولياء

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، آموزش خانواده، سلسله مراتب، انتقال دانش Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، دوره متوسطه، ضمن خدمت، زبان و فرهنگ