منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری مذهبی، آداب و رسوم، گردشگری فرهنگی، امام رضا (ع)

دانلود پایان نامه ارشد

آن را به تصویر می کشد و تنوع و شخصیت آن کشور را منعکس می کند و هدف اصلی گردشگران دیدن جلوه هاي فرهنگی یک مقصد از قبیل مراسم، رفتارها، هنر و موسیقی آن است، در مناطق در حال توسعه، اماکن مذهبی یا کارگاه هاي صنایع دستی از جمله جاذبه هاي فرهنگی براي گردشگران است (عمران پور، 1388: 4).
گردشگري با ا نسان و انگيزه ها، خواستها و آرزوهاي او كه منبعث از فرهنگ جامعه است، ارتباط دارد، به حدي كه مي توان گفت محرك اصلي گردشگري، در واقع همين اختلاف فرهنگهاست (ضرغام،391:1376). در عصر حاضر، رابطه اي دو جانبه بين فرهنگ و گردشگري به وجود آمده است. فرهنگ منبعي حياتي براي توسعه گردشگري محسوب مي شود و گردشگري نيز سهم مهمي در توسعه فرهنگي دارد (Richards،9 :2000 ).

بر محور گردشگری فرهنگی ایران می توان به طور کلی گردشگران خارجی را به چند گروه تقسیم کرد:
• زائران اماکن مقدس که با هدف زیارت به ایران سفر می کنند و در کنار آن برنامه های سیاحتی و بازدید از مراکز تاریخی و فرهنگی را در برنامه خود دارند.
• گردشگرانی که هدفشان جاذبه های تاریخی و فرهنگی ایران است؛
• گردشگرانی که علاوه بر تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران گذشته مایل به آشنایی ایران امروزی هستند. جایگاه ایران پس از انقلاب اسلامی در نظام بین الملل، این انگیزه را در ملت ها تقویت کرد است؛
• گردشگرانی که موقعیت جغرافیایی ایران و تنوع آب و هوا و طبیعت گوناگون آن برایشان جاذبه دارد.
• گردشگرانی که رویکرد علمی و تخصصی داشته و بیشتر از افراد عادی مایل هستند به مطالعه و پژوهش در مواریث فرهنگی ایران بپردازند؛
• گردشگران سلامت که با عدف بهره مندی از ظرفیت پزشکی و سلامت ایران برای معالجه و مداوا و در کنار آن بازدید از مراز فرهنگی و تاریخی به ایران سفر می کنند ( مجیدی، 1389: 269).
تقسیم بندی گردشگران فرهنگی به درستی حاکی از نسبت روشن میان گردشگری فرهنگی با میراث فرهنگی و تاریخی کشور ایران دارد.
گردشگري فرهنگي براي آشنايي ميراثهاي هنري و فرهنگي، آداب و رسوم، بناهاي تاريخي با هدف هاي آموزشي، تحقيقاتي و پژوهشي، صورت مي گيرد.گردشگر فرهنگي مايل به آشنايي با فرهنگ مناطق مختلف، خواهان كاوش در چشم اندازهاي فرهنگي جوامع انساني و درك آن ها است. در اين نوع گردشگري به جذابيت هاي فرهنگي توجه مي شود، از قبيل موزه ها، نمايشگاه ها،اركسترها، نمايشنامه ها،هنرهاي دستي،معماري و… که در ايران علاوه برموارد فوق،آيين هاي سنتي نظير تعزيه، مراسم چهارشنبه سوري، جشن هاي مذهبي زرتشتي و اسلامي، عزاداري ها مانند محرم و… نيز از جذابيت هاي فرهنگي مي تواند تعريف شود. ايران در مقايسه با ساير كشورها در حوزه ي فرهنگ و دينداري از فضاي گردشگري مناسب تري برخوردار است. توانمندي هاي كشور ما براي جذب توريست با موضوع فرهنگ قابل توجه است، يعني به خاطر قدمتي كه كشور ما دارد بيشترين جذابيت را در حوزه ي فرهنگ و تمدن دارد. بسياري از كشورها قادرند در حوزه هاي ديگر راحت تر فضاسازي كنند، ولي كشور ما در حوزه ي فرهنگ و مؤلفه هاي فرهنگي توانسته از مزيت نسبي لازم برخوردار شود.
عناصر اصلي فرهنگ ايراني را در مجموع مي توان به اختصار چنين برشمرد:
• زبان هاي ايراني، به خصوص زبان پارسي كه از شاخص ههاي اصلي فرهنگ ايراني است
• آداب و رسوم و اعياد ملي از جمله نوروز و شب يلدا و تقويم هجري شمسي
• ادبيات وشخصيت هاي اسطوره اي از جمله رستم و اساطير تمثيلي همچون ديو، سيمرغ و..
• معماري و هنر ايراني
• تنوع قومي
• دين اسلام و به خصوص مذهب تشيع و هم چنين دين ها و آيين هاي ديگر مانند،زرتشتي، مهرپرستي و غيره ( شمس و امینی، 1388: 84- 85).
چند رویداد فرهنگی مهم کشور ایران که به عنوان جاذبه های گردشگری هم مورد استقبال قرار می گیرد، به شرح زیر است:
• جشن سال نو ایرانیان (نوروز) که در هر شهر، قوم و مذهبی با سبک و سیاق خود انجام می شود.
• سیزده به در
• جشن تیرگان (در حال اغلب زرتشتیان این جشن را برگزار می کنند)
• جشن مهرگان (جشن زرتشتیان)
• شب یلدا
• چهارشنبه سوری ( بهاره پورافکاری، 2009: 100).
• جشن سده
• جشن روش هشانا ( جشن سال نو عبری، کلیمیان)
• جشن برغندان و عید عروج حضرت مریم ( عید مسیحیان)
جشن ها و رویدادهای فرهنگی موجود در ایران علاوه بر جشن های باستانی، شامل جشن های قومیت و اقلیت های مختلف ایرانی است که در ابعاد گسترده و یا کوچک توسط قومیت های مختلف انجام می شود. باید یادآور شد که تعداد این رویدادهای فرهنگی به قدری زیاد است که حتی اغلب از ایرانیان، بسیاری از این جشن ها را برگزار نمی کنند.
چنانچه در بالا اشاره شد، پرواضح است که غریب به اتفاق گردشگران خارجی در ایران از نوع گردشگران فرهنگی می باشد. قدمت و تاریخ گردشگری در ایران نیز حاکی از آن است که گردشگری فرهنگی نسبت به سایر گونه های گردشگری از جذابیت بیشتری برای مسافران خارجی برخوردار است. این موضوع علاوه بر گردشگران خاص فرهنگی بر دیگر گردشگران هم دلالت دارد. آن چنان که اغلب گردشگران سلامت، مذهبی، اکوتوریسم و متخصصان همگی بخشی از زمان سفر خود را صرف آشنایی با مواریث فرهنگی ایران می کنند.
2-3 گردشگری مذهبی ایران
گردشگری مذهبی یکی از انواع گردشگری است که از دیرباز در اجتماعات انسانی وجود داشته و اکنون به شل مدرن تر و سازمان یافته تری انجام می شود. کشور ایران با وجود داشتن مذهب اسلام و اماکن مقدسه ی اسلامی سهم بسزایی در این گردشگری می تواند داشته باشد. گردشگري وسيله‌اي است كه افراد را با مذاهب و فرهنگ‌هاي متفاوت به يكديگر پيوند مي‌دهد و به آنها كمك مي‌كند تا همديگر را با وجود تنش‌هاي سياسي و اجتماعى، بهتر درك كنند. از نظر سازمان جهاني جهانگردى، مذهب به عنوان يكي از اصلي‌ترين انگيزه‌هاي سفر شناخته شده است. زیارت، رسمی متداول است که از دیرباز میان اقوام و ملل مختلف و نیز در همه ادیان و مذاهب وجود داشته است. اگر چه زیارت در اسلام با آنچه در بودائیان، زرتشتیان، مسیحیان وجود دارد، از نظر محتوایی و روش، تفاوتهاي بنیادین دارد، لکن چون برانگیخته از فطرت آدمی است و با انگیزه هاي درونی انجام می گیرد، گستره اي به وسعت تمام اقوام و ادیان دارد (فیض آبادی و محبوب، 1390: 4).
آداب و رسوم، جشنواره ها، حوادث های تشریفاتی و ساختمان های مذهبی از جاذبه های توریستی اساسی برای پیروان مؤمنی که دارای اعتقاداتی خاص و همچنین برای کسانی با علاقه ی گاه به گاه است. ایران یک کشور جالب با مکان های تاریخی شگفت انگیز در شهرهای مختلف از جمله اصفهان، شیراز، یزد و غیره است که یک مرور کلی فرهنگی اسلامی در طول تاریخ ایران را نشان می دهد (اخوت، 2010).
ایران به دلیل قرارگیری در موقعیت خاص جغرافیایی (خاورمیانه) و همجواری با کشورهایی همچون افغانستان، ازبکستان و پاکستان که دارای مذهب اکثریت اسلام و شیعه هستند، دارای نقطه ی مثبت مذهبی است که با مدیریت درست راه را برای توسعه هر چه بهتر گردشگری ایران، علی الخصوص گردشگری مذهبی آن باز می کند. هم اکنون در دنیا بیش از یک میلیارد و نیم مسلمان وجود دارد که نزدیک به سیصد میلیون آن ها شیعه هستند. با نگاهی به آمار مسلمانان و شیعیان جهان به درستی روشن می گردد که سهم ایران از گردشگری مذهبی در مقایسه با همتای خود عربستان بسیار بسیار ناچیز بوده است و با وجود قرابت مذهبی و فرهنگی که میان ایران و بسیاری از کشورهای مسلمان و غیر مسلمان نشین وجود دارد، باز هم اماکن مقدسه ی ایران شانسی در این رقابت ندارد.
بارگاه مقدس حضرت امام رضا (ع) ، حضرت معصومه (س) و شاه چراغ از نمونه های مهم و شناخته شده ی گردشگری مذهبی ایران است. هر سال شاهد بازدید هزاران زائر اهل بیت از این مکان های مذهبی هستیم. البته مکان ها و بارگاه های مذهبی بسیاری در اقصا نقاط این سرزمین وجود دارد ولی اغلب آن ها گمنام و در حد بازدیدهای محلی باقی مانده اند. گردشگري مذهبی در ایران با وجود 8 هزار و 919 مکان مذهبی مقدس، هنوز فاقد ساماندهی و برنامه ریزي مشخص بوده و این وضعیت حتی در شهرهاي زیارتی مهمی چون مشهد و قم نیز مشاهده می شود. این در حالی است که از این تعداد، حداقل 4 هزار و 319 اثر در زمره آثار ثبت شده در فهرست میراث ملی نیز قرار دارند و علاوه بر داشتن جاذبه زیارتی، داراي جاذبه هاي فرهنگی و تاریخی هم هستند. تقریبا براي هیچ یک از این 8 هزار و 919 نقطه، برنامه مشخصی از نظر توسعه گردشگري تعریف نشده است ( فیض آبادی و محبوب، 1390: 5).
مشهد یکی از شهرهای بزرگ مذهبی کشور محسوب می شود. محمد قانعی رئیس هتلداران خراسان رضوی به آمار 350 تا 500 هزار نفری گردشگران خارجی در مقابل بازدید میلیونی گردشگران داخلی از بارگاه امام رضا (ع) در سال 91 خبر می دهد. جای تاسف بسیار دارد که به گفته ی وی این شهر می تواند پذیرای 10 میلیون زائر از سراسر دنیا باشد (امینی فرد، 1391: 4) ، در حالی که این رقم از چند صد هزار تا در سال فراتر نمی رود. شایان ذکر است که این موضوع دلایل مختلفی دارد که بایستی توسط مسولان ذیربط به صورت جدی حل و فصل شود.
گردشگري مذهبی از نظر اهداف و انگیزه هاي سفر به سه دسته کلی تقسیم می شوند:
– سفرهاي عبادي و زیارتی شامل سفر براي زیارت خانه خدا (سفر حج )، زیارت اماکن و بقاع متبرکه، زیارت آرامگاه ها و قبور و … می شود
– سفر به منظور شرکت در کنفرانس ها، جلسات و جشن هاي مذهبی
– سفر به منظور بازدید از آثار تاریخی و معماري اماکن مذهبی و زیارتی ( فیض آبادی و محبوب، همان: 3)
با توجه به انگیزه های گردشگری مذهبی ایران ذکر این مطلب الزامی است که علاوه بر سفرهای زیارتی به اماکن مقدسه ی ایران و همایش های متفاوتی که در این راستا برگزار می گردد، ایران دارای اماکنی مقدسه ای برای ادیان دیگر نیز می باشد. به گفته ی دکتر محیط طباطبایی «ایران سرزمین ویژه ای برای همه ی ادیان توحیدی و فرقه های مذهبی است، چراکه علاوه بر جاذبه های مذهبی برای شیعیان، آرامگاه 10 پیامبر یهود و همچنین تعداد زیادی از لیساهای تاریخی را در خود جای داده که متاسفانه در این زمینه اطلاع رسانی نشده است» ( امینی فرد، همان: 4) و یا کمتر کسی می داند که آرامگاه برادر امام حسین (ع) یعنی «محمد حنیفه» در جزیره ی خارک قرار دارد. از این دست مکان ها در ایران بسیار است که در زیر به چند نقطه که شهرت بیشتری دارند اشاره می نمایم:
– زیارتگاه پیرنارکی متعلق به زرتشتیان یزد بوده است و در شهر مهریز یزد و در مسیر چند روستای کوچک اما زیبای این شهرکویری واقع شده است. این مکان مهمترین عبادتگاه زرتشتیان جهان به شمار می آید و البته در کنار آن پیر سبز چکچکو در شهرستان اردکان هم از دیگر عبادتگاه های مخصوص پیروان این دین به حساب می آید.
– آرامگاه یا بُقعه اِستِر و مردخای جزء مهم‌ترین زیارتگاه های یهودیان ایران و جهان است. این مقبره جزء آثار میراث فرهنگی ایران ثبت شده‌است. وجود این زیارتگاه، عامل مهمی در شکل گیری و تداوم حضور جامعه یهودی در همدان بوده‌است. مقبره استر و مردخای در مرکز شهر همدان، ابتدای خیابان دکتر شریعتی قرار دارد.
– روستای تاریخی و قدیمی عقدا در یزد كه نیمی از ایرانیان نیز تاكنون نام این روستا را نشنیده‌اند همه ساله تعدادی از زرتشتیان هند به این روستا آمده و در غار شكفت یزدان در كنار این روستا، شبی را سپری می‌كنند و آیین های مذهبی خود را انجام می دهند.
– کلیسای طادئوس، معروف به قره کلیسا، واقع در آذربایجان غربی، محل زیارت مسیحیان ایرانی و خارجی است. در این کلیسا هر سال مراسمی شبیه به مراسم حج مسلمانان در تابستان انجام می شود. علاوه بر این مراسم، جشن های مربوط به مسیحیان نیز در آن انجام می گیرد.

علاوه بر اماکن تاریخی و مذهبی ایران نباید رویدادها، جشن و عزاداری های مذهبی را هم نادیده گرفت. یکی از مهم ترین مراسمی که در ایران علاوه بر گردشگران داخلی گردشگران خارجی را هم به سمت خود کشانده است، مراسم عزاداری روزهای محرم در

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری ایران، گردشگری فرهنگی، میراث فرهنگی، قرن نوزدهم Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری مذهبی، آذربایجان غربی، میراث فرهنگی، خراسان جنوبی