منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری فرهنگی، گردشگری مذهبی، میان رشته ای، قرون وسطی

دانلود پایان نامه ارشد

اجتماعی کنونی خود رسیده است ( رضوانی، 1386: 27). از عهد باستان انسان ها برای یافتن غذا، دوری از خطرهای طبیعی و رسیدن به مناطقی با آب و هوای مساعد دست به سفر می زدند. در قرن‌های چهارم و پنجم میلادی با سقوط امپراطوری روم، امنیت سفرهای تفریحی و گردشگری در اروپا دچار بحران شد و از فروپاشی این امپراطوری (یعنی آغاز قرن وسطی) تا دورۀ رنسانس (تا قرن 14 م) سفر در اروپا با خطرات بسیار همراه بود. مهم‌ترین حادثه قرون وسطی در اروپا را می‌توان جنگ‌های صلیبی دانست. در پایان قرون وسطی، بسیاری از زائران به زیارتگاه‌هایی مانندCanterbury در انگلستان و سنت جیمز در Composteia سفر می‌کردند. عده‌ای اندک شمار نیز به سفرهای طولانی، پرهزینه و اغلب خطرناکی چون سرزمین مقدس می‌رفتند (الوانی، 1385: 27). در زمان قرون وسطی مبلغان مذهبی برای دعوت مردم به مسیحیت به مکان های مختلف مسافرت می کردند. دوره ی رنسانس بیشتر سفرها با هدف کسب دانش و تجربه آموزی انجام می شد. با بوجود آمدن انقلاب صنعتی و بوجود آمدن زمان هایی برای اوقات فراغت، سفرهای دسته جمعی که با هدف تفریح بود، صورت گرفت. اکنون جهانگردی به شیوه ی نوین خود شکل گرفته است و این موضوع به شکل علمی مورد بررسی قرار می گیرد. پیشرفت های سریع چند دهه ی اخیر، گردشگری را نیز تحت تاثیر قرار داده است و برنامه های سفر با شیوه ی علمی انجام می شود. مطالعات در حوزه ی گردشگری تعاریف مفاهیم را نیز دربرداشته است.
گردشگری یک صنعت میان رشته ای است و دارای خصوصیاتی خاص می باشد. این میان رشته ای بودن سبب تعاریف مختلفی از گردشگری می شود که هر یک از اندیشمندان در حوزه ی تخصصی خود، گردشگری را تعریف می نمایند. لذا با توجه به هدف این پژوهش مسافرت بدین گونه تعریف می شود: ” عمل جابه جایی به خارج از جامعه ببرای تجارت یا تفریح و نه برای انجام کار روزمره یا تحصیل” ( گی، ماکنز و چوی، 1989: 12). در مارس 1993، کمیسیون آمار ملل متحد، تعریف ارائه شده از جهانگردی توسط سازمان جهانی جهانگردی را پذیرفت. بر اساس این تعریف گردشگری عبارت است از ” مجموعه ی فعالیت های افرادی که به مکان هایی خارج از محل زندگی و کار خود به قصد تفریح و استراحت و انجام امور دیگر مسافرت می کنند و بیش از یک سال متوالی در آن مکان ها نمی مانند” (داس ویل، 1387: 19). البته این تعاریف هر یک به جند نکته ی اساسی توجه می کنند که عبارتند از: عمل جابه جایی به دور از محل زندگی، قصد از مسافرت که به دلیلی غیر از به دست آوردن پول بایستی صورت بگیرد و مدت زمان سفر که بایستی کمتر از یکسال باشد. از بعد اجتماعي نيز تعريف گردشگري فصل بين زندگي عادي ساكنان بومي و زندگي غيرعادي گردشگران را در برميگيرد ( بارنارد، 1996: 556). اين دو تعريف خود نشان تمايز مابين تعاريف مختلف از گردشگري است كه هر يك برگرفته از آيتم هاي مورد نظر در مطالعات گردشگري مي باشند.
با در نظر گرفتن اهداف و مقاصد گردشگری، طبقه بندی انواع گردشگری شکل گرفته است و هر یک دارای تعاریف مختص خود هستند. این تعاریف نشان دهنده ی انگیزه های سفر، خواسته های مسافرت، تسهیلات و خدمات مورد نیاز، تسهیلات زیربنایی و هر آنچه که نیاز آن نوع گردشگری است را مشخص می نماید. همانگونه که در فصل قبل در بخش ضرورت پژوهش بیان شد غریب به اتفاق گردشگری امروز به موضوع فرهنگ و البته تنوع فرهنگی باز می گردد. درست است که گردشگری فرهنگی خود شاخه ای جدا از سایر مسافرت ها است، ولی شایان ذکر است که به دلیل پیچیدگی ها، به خصوص میان رشته ای بودن این صنعت و ویژگی های آن مانند ناملموس بودن، چتری بودن، غیر تملک بودن و ناهمگن بودن، نمی توان به صورت صد در صد شاخه های گردشگری را از هم متمایز نمود. این امر چون تیری دو لبه است که هم توان نابودی این صنعت را دارد و هم برتری. لذا مطالعات در زمینه ی ادبیات گردشگری به همین منظور صورت می گیرد. در این بخش با معرفی شاخه های گردشگری که بدنه ی اصلی شان با تنوع فرهنگی شکل گرفته است، سعی داریم تا این پژوهش در راستای دقیق تری قرار بگیرد.

2-5-1 گردشگری فرهنگی
امروزه، جاذبه هاي فرهنگي از عوامل مهم در جذب گردشگر فرهنگي است.گردشگري فرهنگی، مجموعه اي از مکان ها، سنت ها، هنرها، جشن ها و تجاربی است که یک کشور و مردم آن را به تصویر می کشد و تنوع و شخصیت آن کشور را منعکس می کند و هدف اصلی گردشگران دیدن جلوه هاي فرهنگی یک مقصد از قبیل مراسم، رفتارها، هنر و موسیقی آن است، در مناطق در حال توسعه، اماکن مذهبی یا کارگاه هاي صنایع دستی از جمله جاذبه هاي فرهنگی براي گردشگران است (عمران پور، 1388: 4). به عبارتی دیگر گردشگري فرهنگي هم نوعي از گردشگري است كه براي شناخت تمدن ، فرهنگ، آداب و رسوم و سنت هاي يك گروه، جامعه ، منطقه يا يك كشور از طريق بازديد بناهاي باستاني و معماري دوره هاي مختلف تاريخي ، موزه ها و شركت در جشنواره هاي هنري انجام مي شود. گردشگري فرهنگي خواهان آشنايي با فرهنگ مناطق مختلف و كاوش در چشم اندازهاي فرهنگي جوامع انساني و درك آن هاست (ساعی و همکاران، 1389: 77).
طبق تقسیم بندي که از لحاظ موضوعی انجام گرفته گردشگري فرهنگی به انواع زیر تقسیم می شود:
انواع گردشگری فرهنگی و هنری ( گردشگری میراث):
1- آثار باستانی
2- آثار تاریخی
3- آثار فرهنگی ( موزه ها، گالری ها، کنسرت ها، جشنواره های فیلم سینمایی، فستیوال ها، سالن های مد و …)
4- آثار سنتی ( مردم شناسی، لباس شناسی، غذای محلی، پایکوبی، مراسم ملی و محلی)
5- گردشگری غذایی
6- گردشگری دینی ( زیارت، عبادت، انجام وظایف شرعی، هیات های مذهبی و …) ( پاپلی یزدی و سقایی، 1386: 5).
ریچاردز و ویلسون41 (2006)، به فرهنگ به عنوان یک عنصر مهم سیستم گردشگری اشاره می کنند. تعاریف مختلفی برای گردشگری فرهنگی وجود دارد. به عنوان مثال ریچاردز گردشگری فرهنگی را همه ی حرکات افراد به سمت جاذبه های فرهنگی خاص، مانند سایت های میراث فرهنگی، تجمعات هنری و فرهنگی، هنر و تئاتر در خارج از محل طبیعی اقامت خود، تعریف کرده است. در واقع این به عنوان یک شکل از گردشگری تجربی بر اساس جستجو و شرکت در تجربه های جدید و عمیق فرهنگی، ماهیت زیبایی شناختی، فکری، عاطفی و یا روانی است (Richardes, 1997: 24 ). هیوز42 (2002)، گردشگری فرهنگی را از لحاظ دامنه، طیف گسترده ای از فعالیت ها و اشیاء از جمله عتاصر اصلی زندگی روزمره، شیوه های ار، لباس های محلی، معماری، صنایع دستی، اماکن تاریخی، زبان، مذهب، سایت های مذهبی، سنت ها، فعالیت های اوقات فراغت، گالری های هنری، موسیقی، غذاهای محلی، تئاترها، موزه ها، رویدادهای خاص، جشنواره ها، نمایشگاه ها و جوامع محلی را دربر می گیرد (Okumus & et, 2013, 640). ایران نیز با توجه به تمدن کهن خود، از کشورهای صاحب تجربه و سابقه در گردشگری است ( شالچیان، 1372: 12). ایران به ویژه از قرن هفدهم میلادی، اوج دوران حکومت صفویان، به عنوان یک کشور جذاب، نظر بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرد و در عصر مشروطیت رو به فزونی نهاد و در دوران رضا پهلوی در آستانه تبدیل شدن به یکی از نقاط جذب گردشگر قرار گرفت ( سازمان ایرانگردی و گردشگری، 1376: 12).
در واقع آن دسته از گردشگرانی که با هدف شناخت فرهنگ، هنر، تئاتر، موسیقی، آداب و رسوم، صنایع دستی، معماري و آثار تاریخی هر منطقه به آن منطقه سفر می کنند، گردشگر فرهنگی نامیده می شود. گردشگر فرهنگی براي بالا بردن اطلاعات علمی و فرهنگی خود با آگاهی کامل منطقه سفر خود را انتخاب می کند نه با انگیزه ي تفریح و سرگرمی43 و خوشگذران (عیان بد، 1382: 15). اگر فرهنگ به عنوان نیروي محرك در نظر گرفته شود و به گردشگري شکل دهد آن صورت گردشگري فرهنگی می توان بدین شکل تعریف کرد: حرکت انسان به سوي مراکز جاذب فرهنگی و دور شدن از محل سکناي خویش به قصد جمع آوري اطلاعات و تجربه جهت تامین نیازهاي فرهنگی خود (پارسایان و اعرابی، 1386: 304 )
گردشگری فرهنگی بخش مهمی از تقاضای جهانی گردشگری را تشکیل می دهد. طبق آمار سازمان جهانی گردشگری44 37 درصد گردشگری بین المللی با انگیزه فرهنگی انجام می شود و این تقاضا، سالانه در حال افزایش است. رشد گردشگری فرهنگی و گردشگری میراث به عنوان عناصر گردشگری نوین، توجه سیاستگداران و محققان را در سراسر دنیا به خود جلب کرده است. گردشگری فرهنگی شامل تمام اشکال گردشگری می شود که با انگیزه ی فرهنگی صورت می گیرد ( کاظمی، 1386: 153-154).

2-5-2 گردشگری مذهبی45
گردشگري مذهبی یکی از رایج ترین اشکال گردشگري در سراسر جهان است و شامل سفرها و بازدیدهایی میشود که اصلی ترین هدف آن ها تجربه اي مذهبی است. گردشگري مذهبی یکی از رایج ترین اشکال گردشگري در سراسر جهان است که سابقه آن به قرون و اعصار گذشته بر می گردد و شامل سفرها و بازدیدهایی می شود که اصلی ترین هدف آن ها تجربه اي مذهبی است. جاذبه هاي مذهبی، زیارتگاه ها و اماکن مقدس هر ساله تعداد زیادي از گردشگران مذهبی را به سوي خود جذب میکنند، تاسیسات اقامتی و پذیرایی این نوع از گردشگري مانند مسافرخانه ها و زائرسراها با توجه به بافت اجتماعی، فرهنگی و عقیدتی گردشگران و جامعه میزبان داراي ویژگی هاي خاص خود است که در هر کشوري از تنوع بسیار بالایی برخوردار می باشد. نکته قابل توجه در این زمینه، این است که گردشگري مذهبی تنها شکلی از اشکال گردشگري می باشد که بر موانع آب و هوایی غلبه می نماید و با تغییرات فصلی و تحولات آب و هوایی تعداد گردشگران و بازدید از شهرها و مراکز مذهبی دچار تغییر نمی شود. براي این نوع گردشگر، تنها مقصد حائز اهمیت نیست. تجربه او از همان ابتداي ترك مبدا آغاز می شود و تمام مسیر و وقایعی را که در طول مسیر با آن مواجه می شود، در بر می گیرد. گردشگري مذهبی نقش عمدهاي در زندگی اجتماعی کشورهاي اسلامی ایفا می کند.
گردشگري مذهبی، علاوه بر جنبه هاي اقتصادي و مالی، باعث ارتباط بیشتر با سایر جوامع اسلامی شده و تعامل بین ملل و فرهنگهایی را که نقاط مشترکی دارند، سبب میشود. در ضمن باید توجه داشت که، پایدارترین گردشگران، گردشگران مذهبی هستند که برپایه مذهب به زیارت اماکن مذهبی میروند. زیرا گردشگران مذهبی ممکن است بارها به زیارت اماکن مقدس بروند و یک بار رفتن به این اماکن، آن ها را از مراجعه مکرر منصرف نمی کند. هم اکنون زیارت، یکی از مهمترین مقاصد سفر و گردشگري بسیاري از مردم کشورهاي مسلمان است، بنابراین میتوان از این امکان استفاده کرد و با تبلیغات در اینگونه کشورها زمینه ورود گردشگران مذهبی و توسعه گردشگري مذهبی را فراهم کرد.( فیض آبادی، محبوب، 1390: 3).
گردشگری مذهبی در زمرۀ قدیمی ترین و پُررونق ترین گردشگری های گذشته و حال سراسر جهان قرار دارد و قدمت آن ،که دشواری های اقلیمی یا بدیِ آب و هوا نیز مانع آن نمی شود ( منشی زاده، 1384: 139)( Adjit,2004:2) و قدمت آن به قدمت خود فرهنگ دینی می رسد. مدارک و مستندات تاریخی موجود از تمدن های عظیم بین النهرین و مصر و دیگر سایر آثار و قرائن بر جای مانده از روزگاران پیش از تاریخ، از دیرباز از سفرهای مذهبی هزاران نفر از انسان ها حکایت می کنند، به طوری که توده های متراکم انسانی از هزاران سال قبل به منظور انجام فرایض دینی هر رنجی را بر خود هموار می کردند و راهی سفرهای دور و دراز می شدند. در واقع زیارت و گردشگری مذهبی ریشه در باورها و اعتقادات دینی مذهبی دارد ( مومنی و همکاران، 1387: 14). امروزه گردشگری مذهبی با همۀ اجزا و گونه های مختلف، به سبب ویژگی های ساختاری و کارکردی بارز آن، توانسته است در متن گردشگری جهانی جای گیرد، به طوری که حوزه نفوذ آن سراسر جهان را فرا گرفته است (santos, 2004: 4) ، بر اساس برآورد سازمان جهانی سفر و جهانگرد ی46، گردشگری مذهبی 26 درصد از کل جریان های گردشگری جهان را به خود اختصاص داده است (Icep, 1997: 30).
در این نوع از گردشگری انگیزه اصلی زیارت اماکن مقدسه و زیارتگاه هاست، که

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره جنگ جهانی دوم، محل سکونت، پناهندگان، مرزهای سیاسی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، اوقات فراغت، توسعه ی گردشگری، سبک زندگی