منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری فرهنگی، گردشگری ایران، فرهنگ و تمدن، آداب و رسوم

دانلود پایان نامه ارشد

بروگسی از زمره نویسندگانی بودند که با کتابهای خود نام ایران را به نیکی بر سر زبانها افکندند (مرسلوند، 12:1376).
جامعه ايراني از گذشته هاي دور تا قبل از جنگ جهاني اول و مشخصاً تا چند دهه ي اخير ، عمدتاً جامعه اي فئودالي و روستايي بوده است. بطوريكه بيش از 72 درصد جمعيت كشور روستا نشين، و بيش از 80 درصد توليد داخلي58 تا سال 1299 در بخش كشاورزي توليد مي شده است ( حساميان، 1377: 38) . ولی با گذشت زمان و ورود به قرن بیستم، به مرور، رشد شهر نشینی در ایران گسترش یافت و زمینه های ظهور گردشگری نظام یافته پایه ریزی شد. علاوه بر تحولات ساختاری و اجتماعی، افزایش قیمت نفت در سال 1350 نیز موجبات سفر گردشگران خارجی به ایران را افزایش داد. عمدتاً موضوعاتي كه مورد توجه جهانگردان در ايران در اين دوره واقع مي شد، در برگيرندة كاركردهايي همچون؛ سفرهاي شغلي و كنفرانسها، تورهاي جامع جهانگردي، سفرهاي جوانان، هيپي ها و جهانگردان ترانزيتي، توقف ميان راهي، بطوريكه بازرگانان و صاحبان مشاغل خارجي از فرصت اقامت در تهران براي تماشاي اصفهان و تخت جمشيد و شيراز نيز استفاده مي كردند . اهداف بيشتر جهانگردان از سفر به ايران در اين دوره گشت و گذرهاي فرهنگي بوده است (ابراهیم زاده، 1386: 102). این در حالی است که در دوران قبل از انقلاب جمهوری اسلامی ایران شرایط برای رشد گردشگری تعطیلات و فراغت نیز وجود داشته، به نحوی که اولین بار در برنامه ی عمرانی پنج ساله ی چهارم کشور (1351- 1346) گردشگری به عنوان یک بخش مستقل در نظر گرفته شد و طرح های مختلفی در زمینه ی گسترش گردشگری فراغت انجام شد. این امر بر اهمیت تنوع فرهنگی ایران اشاره دارد که با وجود توان کشور در زمینه ی گردشگری تعطیلات، باز هم میزان رشد گردشگری فرهنگی نسبت به گردشگری فراغت افزون بوده است.
بعد از دوران انقلاب و در زمان جنگ تحمیلی به دلیل شرایط نابه سامان و جنگ زده ی آن دوران میزان سفرهای داخلی و خارجی به شدت کاهش داشت. پس از جنگ رفته رفته با بازسازی مناطق جنگی و بازگشت آرامش و ثبات نسبی به جامعه ی ایرانی، مجددا نیاز به سفر و گردشگری برای مردم ایران مطرح شد. با تاسیس آژانس های مسافرتی که اغلب کار خود را با مسافرت های مذهبی چون کربلا، سوریه و مکه ی مکرمه آغاز کرده بودند؛ حجم مسافرت های داخلی و خارجی نیز افزایش یافت. روند رو به رشد گردشگری با بوجود آمدن رشته های دانشگاهی مرتبط و سازو کار نسبتا خوب سازمان گردشگری ایران با رشد چشم گیری روبه رو شد. هر روز بر تعداد آزانس های مسافرتی، رستوران ها، هتل و مراکز اقامتی افزوده شد. مرمت و بازسازی مکان های فرهنگی، ایجاد تسهیلات و امکانات گردشگری در مناطق مربوطه،گسترش جاده ها و حمل و نقل ریلی و افزایش سایت و وبلاگ های گردشگری نیز به رشد این روند کمک کرد.
در امتداد اقدامات فوق در برنامه ی توسعه اول کشور در سال 1372-1368 رشد گردشگری نیز مد نظر قرار گرفت. از مفاد این برنامه به شرح زیر است:
– گسترش مبادلات و همکاری های بین المللی و تقویت همبستگی میان مسلمانان جهان به منظور زمینه سازی جهت صدور انقلاب و توسعه تفاهمات بین المللی و انتقال نکات مثبت و سازنده ی سایر فرهنگ ها به داخل کشور
– استفاده از هنرهای سنتی و مصنوعات داخلی در ساخت تاسیسات و واحدهای اقامتی به منظور جلوگیری از ورود مظاهر فرهنگ غیر ایرانی (روزنامه ایران، 1391: 4).
در اغلب برنامه ی اول تا چهارم توسعه ی همه جانبه ی کشور که از سال 1368 تا سال 1384 به طول انجامید، توجه به تنوع فرهنگی به عنوان رکنی مهم در توسعه ی گردشگری همواره مورد توجه قرار داشته است ولی در برنامه ی اول توسعه که بهتر از سایر برنامه ها انجام شد، بیشترین کار برای این موضوع انجام شد. افزایش مکان های فرهنگی از قبیل موزه های تاریخی، فرهنگی با کاربری های محلی، ملی و بین المللی ، پایگاه های میراث فرهنگی و افزایش اشیاء مرمت شده نیز از کارهایی است که در چند سال انجام شده است.
در این شرایط راه برای آشنایی مردم با جاذبه های مختلف گردشگری بیش از پیش هموار شد. بسیاری از مردم جامعه با شناسایی مناطق بکر و دست نخورده ی گردشگری دست به سفر زدند و برای گردش در سراسر ایران مسیرهای جدیدی فراهم آمد. به طبع گسترش حجم گردشگری داخلی، گردشگری ورودی نیز رشد مناسبی را تجربه کرد. گردشگران خارجی نیز از این منظر که می توانستند با میراث کهن ایران در اقصا نقاط این کشور آشنا شوند، سفرهای متعددی به ایران داشتند.
در حال حاضر، طی چند سال گذشته به دلیل مسایل سیاسی، تحریم ها، نوسانات شدید دلار و رکود اقتصادی دنیا، با اینکه هنوز هم ایران ارزان ترین کشور توریستی جهان است، باز هم میزان گردشگری ورودی و حتی داخلی افت شدیدی پیدا کرده است. جالب است که طول سفرهای داخلی کاهش یافته و مردم ایران به سفرهای کوتاه تر و یا آخر هفته تمایل بیشتری پیدا کرده اند. در این میان شهرهای مازندان و گیلان به دلیل همجواری با شهر تهران که بیشترین حجم مسافران را دربردارد، بیشترین سهم ورود گردشگر را به خود اختصاص داده است. با این حال همچنان تعداد گردشگران فرهنگی ورودی به ایران نسبت به سایر انوع دیگر گردشگری قابل ملاحظه است، چنانکه روزنامه آمریکایی واشنگتن پست طی گزارشی از رونق گردشگری ایران صحبت می کند. به نقل از نویسنده ی این روزنامه ی آمریکایی، « تحریم های نفتی و بانکی ایران موجب فشرده شدن درآمدهای نفتی این کشور شده، اما برای خارجی ها فرصتی ناب برای سفر به ایران فراهم آورده است. این گزارش می افزاید: روند رونق گردشگری ایران در سال های اخیر با توجه به میانگین جهانی از رشد خوبی برخوردار بوده است؛ چراکه بر اساس آمارهای رسمی UNWTO بین سالهای 2004 تا 2010 میانگین رشد سالانه ی گردشگری در سطح جهان 2/3 درصد بوده است، در حالی که سهم ایران از این رشد در همین دوره ی زمانی به 7/12 درصد رسیده است (همان، 1390: 4).

2-2 گردشگری فرهنگی در ایران
یکی از عواملی که به رشد گردشگری کمک می کند، فرهنگ هر کشور و شاخصه های آن می باشد که نبايد فراموش كرد كه از دهة ۱۹۸۰ به بعد، نوعي از جهانگردي كه همواره وجود داشته و ليكن در حاشيه قرار داشته است، اهميتي كم نظير به كف آورده است كه آن را « گردشگری فرهنگی» خوانده اند ( کروبی، 1387: 320). تاریخچه ی گردشگری ایران نشان می دهد که این کشور همواره در طول تاریخ مورد بازدید مسافران متفاوتی بوده که هر یک با هدف های خاصی به ایران آمده اند. سفرنامه ها و کتاب هایی که از گذشته تا کنون باقی مانده است، بیانگر آن است که اغلب این گردشگران برای گذار فرهنگی می آمدند. با شکل گیری سازمان های دولتی گردشگری و توسعه آن ها در دهه های قبل، بازار گردشگری فرهنگی ایران نیز مراتبی را طی کرده است. گردشگری ایران در این دهه ها دچار تحولات زیادی بوده که دوران رکود و رونق های مختلفی را تجربه نموده است. گردشگري فرهنگی، مجموعه اي از مکان ها ،سنت ها و هنرها و جشن ها و تجاربی است که یک کشور و مردم آن را به تصویر می کشد و تنوع و شخصیت آن کشور را منعکس می کند و هدف اصلی گردشگران دیدن جلوه هاي فرهنگی یک مقصد از قبیل مراسم، رفتارها، هنر و موسیقی آن است، در مناطق در حال توسعه، اماکن مذهبی یا کارگاه هاي صنایع دستی از جمله جاذبه هاي فرهنگی براي گردشگران است (عمران پور، 1388: 4).
گردشگري با ا نسان و انگيزه ها، خواستها و آرزوهاي او كه منبعث از فرهنگ جامعه است، ارتباط دارد، به حدي كه مي توان گفت محرك اصلي گردشگري، در واقع همين اختلاف فرهنگهاست (ضرغام،391:1376). در عصر حاضر، رابطه اي دو جانبه بين فرهنگ و گردشگري به وجود آمده است. فرهنگ منبعي حياتي براي توسعه گردشگري محسوب مي شود و گردشگري نيز سهم مهمي در توسعه فرهنگي دارد (Richards،9 :2000 ).

بر محور گردشگری فرهنگی ایران می توان به طور کلی گردشگران خارجی را به چند گروه تقسیم کرد:
• زائران اماکن مقدس که با هدف زیارت به ایران سفر می کنند و در کنار آن برنامه های سیاحتی و بازدید از مراکز تاریخی و فرهنگی را در برنامه خود دارند.
• گردشگرانی که هدفشان جاذبه های تاریخی و فرهنگی ایران است؛
• گردشگرانی که علاوه بر تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران گذشته مایل به آشنایی ایران امروزی هستند. جایگاه ایران پس از انقلاب اسلامی در نظام بین الملل، این انگیزه را در ملت ها تقویت کرد است؛
• گردشگرانی که موقعیت جغرافیایی ایران و تنوع آب و هوا و طبیعت گوناگون آن برایشان جاذبه دارد.
• گردشگرانی که رویکرد علمی و تخصصی داشته و بیشتر از افراد عادی مایل هستند به مطالعه و پژوهش در مواریث فرهنگی ایران بپردازند؛
• گردشگران سلامت که با عدف بهره مندی از ظرفیت پزشکی و سلامت ایران برای معالجه و مداوا و در کنار آن بازدید از مراز فرهنگی و تاریخی به ایران سفر می کنند ( مجیدی، 1389: 269).
تقسیم بندی گردشگران فرهنگی به درستی حاکی از نسبت روشن میان گردشگری فرهنگی با میراث فرهنگی و تاریخی کشور ایران دارد.
گردشگري فرهنگي براي آشنايي ميراثهاي هنري و فرهنگي، آداب و رسوم، بناهاي تاريخي با هدف هاي آموزشي، تحقيقاتي و پژوهشي، صورت مي گيرد.گردشگر فرهنگي مايل به آشنايي با فرهنگ مناطق مختلف، خواهان كاوش در چشم اندازهاي فرهنگي جوامع انساني و درك آن ها است. در اين نوع گردشگري به جذابيت هاي فرهنگي توجه مي شود، از قبيل موزه ها، نمايشگاه ها،اركسترها، نمايشنامه ها،هنرهاي دستي،معماري و… که در ايران علاوه برموارد فوق،آيين هاي سنتي نظير تعزيه، مراسم چهارشنبه سوري، جشن هاي مذهبي زرتشتي و اسلامي، عزاداري ها مانند محرم و… نيز از جذابيت هاي فرهنگي مي تواند تعريف شود. ايران در مقايسه با ساير كشورها در حوزه ي فرهنگ و دينداري از فضاي گردشگري مناسب تري برخوردار است. توانمندي هاي كشور ما براي جذب توريست با موضوع فرهنگ قابل توجه است، يعني به خاطر قدمتي كه كشور ما دارد بيشترين جذابيت را در حوزه ي فرهنگ و تمدن دارد. بسياري از كشورها قادرند در حوزه هاي ديگر راحت تر فضاسازي كنند، ولي كشور ما در حوزه ي فرهنگ و مؤلفه هاي فرهنگي توانسته از مزيت نسبي لازم برخوردار شود.
عناصر اصلي فرهنگ ايراني را در مجموع مي توان به اختصار چنين برشمرد:
• زبان هاي ايراني، به خصوص زبان پارسي كه از شاخص ههاي اصلي فرهنگ ايراني است
• آداب و رسوم و اعياد ملي از جمله نوروز و شب يلدا و تقويم هجري شمسي
• ادبيات وشخصيت هاي اسطوره اي از جمله رستم و اساطير تمثيلي همچون ديو، سيمرغ و..
• معماري و هنر ايراني
• تنوع قومي
• دين اسلام و به خصوص مذهب تشيع و هم چنين دين ها و آيين هاي ديگر مانند،زرتشتي، مهرپرستي و غيره ( شمس و امینی، 1388: 84- 85).
چند رویداد فرهنگی مهم کشور ایران که به عنوان جاذبه های گردشگری هم مورد استقبال قرار می گیرد، به شرح زیر است:
• جشن سال نو ایرانیان (نوروز) که در هر شهر، قوم و مذهبی با سبک و سیاق خود انجام می شود.
• سیزده به در
• جشن تیرگان (در حال اغلب زرتشتیان این جشن را برگزار می کنند)
• جشن مهرگان (جشن زرتشتیان)
• شب یلدا
• چهارشنبه سوری ( بهاره پورافکاری، 2009: 100).
• جشن سده
• جشن روش هشانا ( جشن سال نو عبری، کلیمیان)
• جشن برغندان و عید عروج حضرت مریم ( عید مسیحیان)
جشن ها و رویدادهای فرهنگی موجود در ایران علاوه بر جشن های باستانی، شامل جشن های قومیت و اقلیت های مختلف ایرانی است که در ابعاد گسترده و یا کوچک توسط قومیت های مختلف انجام می شود. باید یادآور شد که تعداد این رویدادهای فرهنگی به قدری زیاد است که حتی اغلب از ایرانیان، بسیاری از این جشن ها را برگزار نمی کنند.
چنانچه در بالا اشاره شد، پرواضح است که غریب به اتفاق گردشگران خارجی در ایران از نوع گردشگران فرهنگی می باشد. قدمت و تاریخ گردشگری در ایران نیز حاکی از آن است که گردشگری فرهنگی نسبت به سایر گونه های گردشگری از جذابیت بیشتری برای مسافران خارجی برخوردار است. این

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، توسعه ی گردشگری، تحلیل داده، توزیع فراوانی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری مذهبی، امام رضا (ع)، ادیان توحیدی، میراث فرهنگی