منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری ایران، میراث فرهنگی، نواحی روستایی، ایران باستان

دانلود پایان نامه ارشد

بر اساس مناطق جغرافیایی (همان)

نمودار شماره 4-3: تعداد گردشگران ورودی سال 2011 (منبع: برگرفته از آمارهای رسمی (UNWTO, 2012, p. 8, 9)

شکل شماره 4-1: ارکان تنوع فرهنگی

2. گردشگری در ایران
آمارهای گردشگری ایران از چند منبع منتشر می شود که هر یک از این منابع اطلاعاتی اطلاعات متناقضی با هم در اختیار عموم قرار می دهند. با این حال سعی کرده ام دقیق ترین آمار منتشر شده را بیان کنم.
منوچهر جهانیان در گفت‌وگو با خبرنگار جامعه فارس، اظهار داشت: طی 6 ماه نخست سال 1391، 2 میلیون و 469 هزار و 246 نفر گردشگر خارجی به ایران وارد شده است که در مقایسه با مدت مشابه 41 درصد رشد را نشان می‌دهد. وی در ادامه افزود: درآمد حاصل از ورود این گردشگران معادل 4.5 میلیون دلار است و متوسط اقامت شب حضور در ایران 3.5 شب بوده است. به گفته معاون گردشگری کشور بیشترین گردشگران، از کشورهای عراق، آذربایجان، ترکیه، افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، عربستان، کویت، هند و بحرین بوده است. معاون گردشگری کشور بیشترین استان‌هایی را که این گردشگران بازدید کرده‌اند به ترتیب خراسان رضوی، ایلام، آذربایجان غربی، اردبیل، آذربایجان شرقی، تهران، خوزستان، گیلان، سیستان و بلوچستان و کردستان اعلام کرد.
وی درباره میزان تأثیرگذاری تبلیغات و شناخت از ایران گفت: 81 درصد گردشگران ورودی شناخت قبلی و آشنایی با ایران داشتند، 14.5 درصد از طریق تورهای گردشگری و رایزنان به ایران جذب شده‌اند، 4 درصد بر اثر تبلیغات ماهواره‌ها و تنها نیم درصد از طریق نمایشگاه‌های خارجی تمایل به سفر به ایران را پیدا کرده‌اند(خبرگزاری فارس، 1392).
جدول 4-2-1 : ورود گردشگران بین المللی به کشور بر اساس مدل سفر در سال ۱۳۸۸   و ۱۳۸۹
سال
گردشگران ورودی
ورود زمینی
هوایی
دریایی
۱۳۸۸
۵۷۵/۲۷۲/۲
۳۱۱/۶۲۱/۱
۵۲۲/۶۳۴
۷۴۲/۱۶
۱۳۸۹
۲۸۲/۱۲۱/۳
۱۳۵/۴۷۴/۲
۶۲۲/۶۲۸
۵۲۴/۱۸
منبع: اداره آمار و اطلاعات سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

2-1 تاریخچه گردشگری ایران
هر يك از محيط هاي طبيعي، جغرافيايي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي زمينه ساز فعاليتهاي گوناگوني هستند، كه توريسم نيز از جمله اين فعاليتها محسوب مي شود. شدت و ضعف فعاليتهاي جهانگردي به طور نسبي متأثر از كاركردهاي فوق الذكر و امكانات و توانمنديهاي موجود در هر يك از اين زمينه ها است؛ لذا به همان نسبت كه حوزه هاي زيست محيطي و اماكن جغرافيايي هر كدام داراي خصوصيات و ويژگيهاي منطقه اي خاص خود هستند، حوزة فعاليتهاي توريستي نيز متنوع بوده و از حوزه اي به حوزة ديگر متفاوت است ( عیسی زاده، 1386: 98).
سرزمين ايران با آثار تاريخي، هنر و ميراث گرانسنگ فرهنگي خويش بطور قطع براي جهانگردان عهد قديم، يكي از بهترين مقصدهاي توريستي، محسوب مي شده است. اين مهم را مي توان از آثار هردودت56، اراتوستين57 و ديگران در قبل از اسلام (Bunbury, 1883 & Baker, 1948) و سياحان مسلمان، عرب و اروپايي بعد از اسلام، بخوبي فهميد ( اسطخري، 1347 ؛ ابن حوقل، 1345 ؛ گيرشمن، 1364 ؛ كريستين سن، 1345 و غيره). در اين خصوص مي توان بسياري از جاذبه هاي توريستي و چگونگي گردشگري در ايران را در قرون اوليه اسلامي در آثار متعدد سياحان مسلمان همچون مقدسي، ياقوت حموي، ابن بطوطه، ابودلف و ديگران جستجو نمود. در عين حال جاذبه ها و جايگاه گردشگري ايران در قرون وسطي تا دورة متأخر را نيز در آثار مستشرقين و اروپائياني همچون پيترودلاواله، ژان شاردن،كمپفر، تاورنيه، شرلي، ديولافوا، هانري رنه، پيرلويي و غيره پي جو يي كرد (بديعي، 1362: 522). با اين وجود ايران از روند شتاباني كه در دهه هاي اخير در صنعت توريسم در جهان اتفاق افتاده دور مانده و عليرغم اينكه جزو يكي از10 كشور اول جهان به لحاظ اكوتوريسم و دارا بودن مواريث فرهنگي غني تلقي مي گردد، ليكن از نظر جذب توريسم در رديف شصتم جهان قرار دارد؛ اين مهم ضرورت بازنگري اساسي در برنامه ها و سياست گذاري ها و عطف توجه جدي مسئولين به اين صنعت را بيش از پيش مي طلبد ( عیسی زاده، همان: 99).
همانگونه که بیان شد گردشگری پدیده‌ای است که از زمانهای بسیار دور، در بین انسانها وجود داشته و این پدیده کم‌کم رواج داشته تا امروز با توجه به تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به صورت کنونی رسیده است. ایران یکی از ده کانون مهم شکل‌گیری تمدن بشری در جهان بوده است و نخستین آثار مدنیت که در این سرزمین کشف شده، به هزاره‌ی پنجم پیش از میلاد مسیح تعلق دارد (محلاتی،270:1380).
به لحاظ تاریخی، بررسی روند رشد گردشگری در ایران به چند دوره تقسیم می شود. هر یک از دوره ها دارای مظاهر خاص گردشگری خود می باشد که متناسب با تحولات زمان خود از محبوبیت بیشتری برخوردار است. جالب است که بدانیم در تمامی این دوره ها توجه به فرهنگ ایرانی به عنوان شاخص ترین ویژگی گردشگری ایران با در نظر گرفتن تنوع فرهنگی موجود در آن همواره لحاظ شده است. در ادامه ی بحث هر یک از این دوره ها به دقت مورد واکاوری قرار می گیرد و آثار و مستندات جهت نزدیک شدن به موضوع این رساله پیگیری می شود.
ورود آریایی‌ها در هزاره‌ی دوم پیش از میلاد به ایران و حکومت عیلامی‌ها، مادها، هخامنشیان، ساسانیان و … حکایت از ایجاد تمدن پربار و دیرینه در این سرزمین دارد. در عین حال ایران در طی دوره‌های مختلف مورد توجه بسیاری از افراد بوده که به منظورهای خاصی از تجارت و دادوستد، تفریحی، فرهنگی و … به آن مسافرت می‌کرده‌اند و همین طور وجود رسوم‌ مختلف در این کشور از جمله پناه بردن به طبیعت در ایام مختلف سال به صورت دسته‌جمعی و گروهی، نشان از وجود روحیه‌ی گردش و تفریح را در بین مردم این سرزمین داشته است (مهدوی،31:1383-30). هرچند مطالعات و تحقیقات انجام شده در زمینه‌ی گردشگری و مسافرت و شیوه و قوانین مربوط به آن در ایران باستان و حتی در ایران پس از اسلام بسیار اندک است، ولی آنچه مسلم است اینکه در ایران قبل از اسلام و حتی قبل از ورود آریایی‌ها به این سرزمین، مسافر و جهانگرد دارای حقوق و امتیازات ویژه‌ای بود که در حکومتهای مختلف در شکل‌های مدنی هر دوره حدود و میزان آن یکسان و مشابه نبوده است، بلکه با توجه به انگیزه و هدف مسافر یا جهانگرد، آن حقوق و حدود آن تعیین و اجرا می شده است (محقق داماد،32:1377). علاوه بر این ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و وجود فرهنگ و آداب و رسوم، آثار تاریخی، هنری و میراث فرهنگی خود به طور قطع برای جهانگردان و گردشگران عهد قدیم بهترین مقصد محسوب می‌شده است (رضوانی،89:1379). در واقع در مورد مسافرت به نواحی روستایی در این زمان (ایران باستان) تحقیقات و مطالعات، بسیار بسیار اندک است و اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی با توجه به آداب و رسوم ایرانیان و وجود اکثریت جمعیت در مناطق روستایی می‌توان گفت که گردشگری روستایی در ایران از زمان شکل‌گیری تمدن‌های بزرگ و ایجاد شهرها شکل گرفته و گردشگران در این زمان به منظور خاصی به این نواحی سفر می‌کرده‌اند (مهدوی،31:1383).
در ایران پس از اسلام، با توجه به سابقه‌ی زندگی مدنی و تجربیات حاصل از حسن خلق و رفتارهای موجود نزد ایرانیان که از گذشته‌های کهن باقی مانده و همچنین فرهنگ خاص ایرانیان که با میهمان ‌نوازی‌های خاص شرقیان توأم بوده و به ویژه در پرتوی اجرای آیات قرآن و احکام اسلامی، گردشگری رونق بیشتری یافته و با ایجاد تأسیسات جدید رفاهی و درمانی، ایجاد مهمانسراها و محل‌های پذیرایی از میهمان به طریق وقف، باعث شد تا گردشگری در ایران به مرحله‌ی تازه‌ای برسد که در سفرنامه‌ها و یادداشت‌های سیاحان متعدد و مشهور اعم از ایرانی و خارجی به نیکی یاد شده است (محقق داماد،36:1377). در دوره‌ی بعد از اسلام، قرآن مجید، نهج‌البلاغه، روایات و احادیث امامان و بزرگان دین به انحای گوناگون مسلمانان را به گردشگری و گردشگری تشویق و ترغیب نموده‌اند. چنانکه از دیدگاه اسلام گردشگری و سیر و سیاحت رشد و تعالی انسانی را به دنبال خواهد داشت. بنابراین اسلام ضمن تشویق و تأکید بر گردشگری و سیاحت به فواید معیشتی و بهره‌مندی از نعم انبوه خداوندی اشاره می‌نماید و معتقد است که گردشگری با همه‌ی اثرات و فواید معیشتی و دنیوی، هیچگاه فی‌نفسه ناقض جنبه‌های اخلاقی، عبادی و سازندگی نفس و هدفهای فراتر از خاک و خدامحوری نبوده، بلکه تمام سفرها تمهیدی است برای سفر به سوی خداوند و صعود به دارالقرار. در زمینه‌ی اهمیت سیر و سیاحت در اسلام و قرآن همین بس که تعداد 29 آیه از 24 سوره‌ی کلام الله مجید به این امر اختصاص دارد که در هفت آیه‌ی اول صراحتاً به عنوان «سیروا فی‌ الارض» و در هفت آیه دیگر عنوان «أفلم یسیروا فی الارض» بیان شده است (سازمان میراث فرهنگی اصفهان، 1392). همین امر باعث به وجود آمدن سیاحان مسلمان شد که تا مدت ها در کشورهای مختلف جهان برای دیدار از فرهنگ های مختلف دست به سفر می زدند. با توجه به مطالب فوق می‌توان دریافت که اسلام تأثیر بسزایی در گردشگری و نحوه‌ی مسافرت و همچنین انگیزه‌های مسافرت در ایران بجای نهاده است. در این دوره سیاحان زیادی به ایران مسافرت کرده‌اند و از مناطق مختلف از جمله نواحی روستایی و ایلات و عشایر این سرزمین دیدن کرده‌اند که در کتب تاریخی و سفرنامه‌های مختلف به آن اشاره شده است. در این دوران علاوه بر سفرهای یاد شده، سفرهای مذهبی برای زیارت اماکن مقدس در ایران نیز وجود داشته است. گردشگران در آن زمان در دو گروه قرار داشتند؛ اول آن دسته که خود مسلمان بودند و به دلیل قرابت مذهبی با ایران، به این کشور مسافرت می کردند، دوم آن دسته از سیاحانی که برای آشنایی با دین اسلام و اثراتی که در ایران بوجود آورده است، دست به مسافرت می زدند.
در زمینه‌ی گردشگری، ایران به ویژه از قرن هفدهم میلادی دوران حکومت صفویان به عنوان یک کشور مورد توجه جهانگردان قرار گرفته و اذهان اروپاییان را به خود جلب نموده است، صرفنظر از صدها مسافری که قبل از قرن هفدهم به ایران سفر کرده‌اند. قرن هفدهم میلادی که مقارن با قرن یازدهم و دوازدهم هجری قمری است را می‌توان سرآغاز توجه گردشگری خارجی به ایران دانست. در این دوره می‌توان از سیاحان و گردشگران مختلفی که قبلا بیان شده، نام برد که با ملیت‌های مختلف به همراه فهرست بلندی که جرج کروزن انگلیسی در پایان قرن 19 میلادی در جهان معروف خود (ایران و قضیه‌ی ایران) از مسافرانی که به ایران سفر کرده‌اند، منتشر می کند، که همگی نشانگر جای گرفتن ایران در صدر کشورهای آسیایی به لحاظ تعداد گردشگران در طی قرون 17 و 18 میلادی است(سازمان میراث فرهنگی اصفهان، 1392).
دوران صفویه همانگونه که در حال حاضر شاهد آن هستیم یکی از پربارترین دوره های تاریخی ایران به لحاظ آفرینش شاهکارهای هنر و معماری ایران است. شهر اصفهان که اکنون به یکی از پربازدید کننده ترین شهرهای ایران برای مسافران داخلی و خارجی تبدیل شده است، مرکز این شاهکار جهانی است. تلفیق هنر اسلامی با مظاهر ایرانی در یادبودهای این شهر به وفور یافت می شود. تنوع در سبک نقاشی ها، کاشی کاری ها، مقرنس ها و صدها هنر دیگری که در ابنیه ی آن زمان دیده می شود، نشان از ذوق و سلیقه ی هنرمندانی است که هر یک به سبک و سیاق فرهنگ و هنر خویش به این بناها رنگ و لعاب دادند. البته این شکوفایی تنها به این شهر ختم نمی شود، بلکه در سراسر ایران شاهد خلق آثاری بودیم که طراحان و سازندگان آن ها با توجه به محل زندگی و باورهای کهن و به طور کل فرهنگ خویش، آثار و ابنیه هایی را به یادگار گذاشته اند.
قرن نوزدهم، قرن متفاوتی در تاریخ گردشگری ایران شناخته می‌شود. سیاحان، دیپلماتها، بازرگانان، باستان‌شناسان، محققان و حتی افراد کنجکاو به ایران سفر می‌کردند تا صرفاً حس کنجکاوی خود را ارضا کنند (مهدوی،33:1383). در نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم، لیدی، شل، وانسون، گوبینو و دکتر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، توسعه ی گردشگری، تحلیل داده، توزیع فراوانی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره گردشگری مذهبی، امام رضا (ع)، ادیان توحیدی، میراث فرهنگی