منبع پایان نامه ارشد درباره لیبرالیسم، روابط بین‌الملل، جوادی آملی، پیش‌فرض‌ها

دانلود پایان نامه ارشد

و منشأ این نکوهش‬ها طبیعت‬گرایی انسان است.(جوادی آملی، 1390: 214) این دیدگاه فرانظری در صورت به‬کارگیری موجب شکل‬گیری نظریه‬ای چندوجهی در روابط بین‬المل می‬شود که علی‬رغم تأکید بر همکاری و صلح ، اهمیت منازعه و جنگ در روابط را نادیده نمی‬گیرد.
سوابق پژوهش
بیشترین پژوهش‬ها‬ در روابط بین‬الملل در حوزه‬ی تحلیل پدیده‬ها (مباحث محتوایی) بوده است و توجه به مبانی فرانظری (هستی‬شناسی، معرفت‬شناسی و انسان‬شناسی) با تأخیر مواجه شده است. در حالی‬که تبیین بنیان‬های نظری یک نظریه بر تبیین خود نظریه مقدم است.
منابع فراوانی درباره‌ی نظریه‌های روابط بین‌الملل به زبان‌های مختلف وجود دارد؛ گر چه این نظریه‌ها هرکدام مبتنی بر انسان‌شناسی معینی هستند ولی تاکنون به‬طور صریح و مستدل کسی مباحث انسان‌شناختی آن‬ها و تأثیر آن بر دیدگاه این نظریه‬ها در مورد روابط بین‬الملل، به خصوص نظریه‌های لیبرالیسم، واقع‌گرایی و اسلام را مورد بررسی قرار نداده است؛ بلکه انسان‌شناسی این نظریه‌ها را می‌بایست از افکار و ذهنیت‌های نظریه‌پردازان آن‬ها بیرون کشید. البته در مورد انسان‬شناسی در اسلام پژوهش‬های فراوانی انجام گرفته است.
حمیرا مشیرزاده در کتاب «تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل»(مشیرزاده، 1388) ابتدا کلیات نظریه‬پردازی در روابط بین‬الملل و تحولات آن‬را بررسی می‬کند. سپس ابعاد محتوایی نظریه‬های کلان بین‬المللی، زمینه‬ی شکل‬گیری و مبانی فرانظری آن‬ها را مورد بررسی قرار می‬دهد.
«نظریه‬های متعاض در روابط بین‬الملل»(Dougherty and Pfaltzgraff,1971) نوشته‬ی جیمز دوئرتی و رابرت فالتزگراف یکی از مهم‬ترین و جامع‬ترین منابع آموزشی در زمینه‬ی نظریه‬های روابط بین‬الملل در غرب است. این نویسندگان سعی کردند که به صورت خلاصه همه‬ی نظریه‬های را به‬ویژه نظریه‬های لیبرالیسم و واقع‬گرایی معرفی کنند.
«آرمان‬گرایی و واقع‬گرایی» و «صلح لیبرالی»( لینک‬لیتر، 1385) مجموعه مقالاتی هستند که توسط آقای آندرو لینک‬لیتر جمع‬آوری و ویراستاری شدند. در این آثار نظریه‬های واقع‬گرایی و لیبرالیسم مورد بررسی قرار گرفتند. در تمام این آثار مباحث انسان‬شناسی نظریه‬ها به‬ویژه لیبرالیسم و واقع‬گرایی به صورت تلویحی و گذرا بحث شده‬اند.
در زمنه‬ی انسان‌شناسی اسلامی و دین و روابط بین‬املل کتاب‬ها و مقالات زیادی نوشته شدند. کتاب «اسلام و روابط بین‬الملل(چارچوب‬های نظری، موضوعی، تحلیلی)»(پوراحمدی، 1389)، مجموعه‬ای است از مقالات که با تکیه بر منابع اسلامی تلاش دارد ضمن نقد روابط بین‬الملل از منظر اسلامی نگاه اسلام به روابط بین‬الملل را نیز تبیین نماید. در این کتاب سعی شده است ابعاد نظری یعنی مبانی هستی‬شناسی، معرفت‬شناسی و روش‬شناسی اسلام و موضوعات مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی . نظامی امنیتی روابط بین‬الملل از نگاه اسلام مورد مطالعه قرار گیرد.
«دین و روابط بین‬الملل»(هابرماس و دیگران، 1388) اثر یورگن هابرماس، فرد دالمایر و دیگران، به تحقیق عسگر قهرمان‬پور مجموعه‬ای از مقالات گوناگون است که به بررسی تأثیر دین به‬طور کلی بر روابط بین‬الملل می‬پردازند و این‬که بشر به‬طور فطری گرایش به دین دارد و نمی‬توان آن را از زندگی حذف کرد و واقعیت دین و دین‬داران در نظام بین‬الملل را نمی‬توان نادیده گرفت. مقالات این کتاب توسط استادان و اندیشمندان غربی نوشته شدند و اطلاع چندان دقیقی از اسلام و مبانی اسلامی ندارند. منظور نویسندگان از اسلام، بیشتر اسلام اهل سنت بوده است و شیعه مورد توجه قرار نگرفته است.
«روابط بین‬الملل در اسلام»(جوادی آملی، 1388) اثر آیت‬الله جوادی آملی در حوزه‬ی روابط بین‬الملل است. این اثر به مباحث نظری و مناسبت‬های اجتماعی در عرصه‬ی بین‬الملل از منظر اسلام پرداخته و بر محورهای اساسی آن روابط همانند، فطرت بشری تأکید می‬ورزد. از سوی دیگر به علل و عواملی که به نظر برخی قانون روابط انسانی در عرصه‬ی جهانی است اشاره و علت ناصحیح بودن آن‬را آشکار می‬کند. این کتاب شامل دو بخش است: بخش نخست به مباحث کلی در زمینه‬ی خاستگاه تنظیم روابط بین‬الملل و اصول حاکم در این روابط می‬پردازد و در بخش دوم هم‬زیستی مسالمت‬آمیز در حوزه‬های دینی و غیر دینی و محورهای این هم‬زیستی و موانع آن مورد بحث قرار گرفتند.
«اسلام در سیاست بین‬الملل»(جانز و لاهود، 1389) ترجمه‬ی رضا سیمبر مجموعه‬ای از مقالات است که به بررسی موضوعات مربوط به ظهور اسلام به عنوان بازیگر سیاسی می‬پردازد و ابعاد مختلف این پدیده را مورد مطالعه قرار می‬دهد. نویسندگان به موضوع جهان اسلام و چالش‬های بربوط به آن می‬پردازند که در آن گروه‬های افراطی مانند طالبان به عنوان تهدیدی برای نظام بین‬الملل و جهان اسلام مطرح می‬شود.
«دین و سیاست در نظام بین‬الملل معاصر»( هانسون، 1389) نوشته‬ی اریک او. هانسون توسط ارسلان قربانی ترجمه شده است. در این کتاب مؤلف به بررسی ارتقای نقش‬آفرینی دینی در سطح بین‬المللی می‬پردازد و نشان می‬دهد که چگونه دین می‬تواند منبع مهمی برای ارتقای مشروعیت این دسته از بازیگران محسوب شود.
همان‬طور که گفته شد کتب و مقالات فراوانی در مورد نظریه‬های روابط بین‬الملل به‬ویژه لیبرالیسم و واقع‬گرایی نوشته شد؛ ولی مبانی انسان‬شناختی آن‬ها به صورت جداگانه و مفصل مورد توجه قرار نگرفت. در مورد انسان‬شناسی اسلامی کارهای زیادی صورت گرفته ولی تأثیر این انسان‬شناسی در حوزه‬ی روابط بین‬الملل کم‬تر به آن توجه شده است. در این پژوهش سعی می‬کنیم ضمن توصیف و تبیین نظریه‬های لیبرالیسم، واقع‬گرایی و اسلام، مبانی انسان‬شناختی آن‬ها و چگونگی تأثیر آن بر فهم آن‬ها از روابط بین‬الملل را بررسی کنیم. در جمع‬بندی پایانی از روش مقایسه‬ای برای تطبیق نظریه‬های واقع‬گرایی و لیبرالیسم با اسلام استفاده خواهد شد.

اهداف پژوهش
هدف اصلی این پژوهش تبیین دیدگاه نظریه‌های لیبرالیسم و واقع‌گرایی و اسلام نسبت به انسان و تأثیر آن بر فهم آن‬ها از پدیده‌های بین‌المللی است.
یکی از اهداف این پژوهش این است که دیدگاه نظریه‌ی لیبرالیسم را نسبت به انسان تبیین کند و آن‌چه را که از اندیشه‌ها، افکار و مفروضات نظریه‌پردازان لیبرالیسم در مورد تک‌بعدی بودن نگاه آنان نسبت به انسان وجود دارد و این‬که انسان سرشتی نیک دارد را توضیح دهد؛ سپس تأثیر این دیدگاه را بر روابط بین‌المللی بررسی کند.
هدف دیگر این تحقیق بررسی نگاه واقع‌گرایان نسبت به انسان و تبیین این‌که انسان موجودی غریزی است که مانند سایر حیوانات، دغدغه‌ی اصلی او حفظ جان و امنیتش و تأثیر این تک‌بعدی‌نگری بر تحلیل آن از پدیده‌های بین‌المللی است.
‌تحلیل چند‌وحهی بودن دیدگاه اسلام نسبت به انسان، و این‬که ‌انسان از دیدگاه اسلام هم متعالی و الهی است و هم می‌تواند براساس غریزه رفتار کند و خشن باشد و تأثیر این دیدگاه بر درک و شناخت پدیده‌های بین‌المللی، هدف دیگر این پژوهش می‌باشد.

اهمیت و ضرورت طرح
موضوع این پژوهش از آن جهت دارای اهمیت می‌باشد که اولاً در مورد مسائل انسان‌شناختی نظریه‌های واقع‌گرایی و لیبرالیسم بحثی جداگانه صورت نگرفته است، بلکه همان‌طور که گفته شد، انسان‌شناسی این نظریه‬‬ها‬ را باید از فهم و پیش‌فرض‌های نظریه‌پردازان آن‬ها درآورد؛ براین اساس این پژوهش بر آن است که این برداشت انسان‌شناسانه‌ از نظریه‌پردازان را به صورت جداگانه بررسی کند و نشان دهد که این برداشت چه تأثیری بر شناخت آنان نسبت به پدیده‌های بین‌المللی داشته است. بحث انسان‌شناسی اسلامی هم با توجه به مباحث جدید درباره‌ی تأثیر دین در روابط بین‌الملل و مباحثی که در مورد نظریه‌اسلامی روابط بین‌الملل است، دارای اهمیت می‌باشد؛ بر همین اساس مطرح شدن انسان‌شناسی این نظریه‌ها و اسلام ضروری به‌نظر رسید.

روش پژوهش
روش تحقیق در این پایان‌نامه تلفیقی است از چند روش: تبیینی – تفسیری، تحلیلی و مقایسه‬ای؛ به‬این صورت که نظریه‬های واقع‬گرایی و لیبرالیسم و مبانی انسان‬شناسه‬ی آن‬ها را تبیین می‬کنیم سپس به تحلیل تأثیر این شناخت از انسان بر روابط بین‬الملل می‬پردازیم. برای مبانی انسان‬شناختی اسلامی، به دلیل تأکید بر آیات قرآن از روش تفسیری استفاده خواهیم کرد و در پایان برای تطبیق نظریه‬های واقع‬گرایی و لیبرالیسم با اسلام از روش مقایسه‬ای بهره خواهیم جست. روش گردآوري اطلاعات و داده‬ها، کتابخانه‬ای و با استفاده از کتب، تفاسیر، مقالات علمی پژوهشی می‌باشد.

تعريف مفاهيم و واژگان اختصاصي طرح
انسان‌شناسی5: انسان‌شناسی از دو واژه‌‌ی یونانی «Anthropos» به معنای انسان و «logos» به معنای بررسی ریشه می‌گیرد.(سایمون و هلن، 1372: 2) این اصطلاح مفهومی کاملاً فلسفی دارد و به تحلیل بنیادها و پیش‌فرض‌هایی درباره‌ی شناخت انسان می‌پردازد. از این‌رو با مردم‌شناسی متمایز است.(روحالامینی، 1374: 38)
نظریه6: این واژه از «theoria» کلمه‌ی یونانی به مفهوم شناسایی هنر و دانش در یک امر معین گرفته شده و عبارت است از سیستم مفاهیم و نظریه‬های. یعنی مجموعه‌ای از اندیشه‌های راهنما در این یا آن زمینه از دانستنی‌های بشری، و توجیح علمی قوانین تکامل در طبیعت یا در اجتماع. نظریه مجموعه‌ی نظام معرفت تعمیمی بشر که نه همه‌ی واقعیت، بلکه این یا آن جهت واقعیت را توضیح می‬دهد از این‬رو، تئوری بخشی از جهان‌بینی است. یک جهان‌بینی می‌تواند مرکب از تئوری‌های مختلف مربوط به مسایل مختلف باشد.(آقابخشی و افشارزاده، 1379: 585)
لیبرالیسم7: از ریشه‌ی لاتینی «Liber» به معنای آزادی گرفته شده‌است. نوعی ایدئولوژی و گونه‌ای جهان‌بینی که فرد را پایه ارزش‌های اخلاقی می‌شمارد و همه‌ی افراد را دارای ارزش برابر می‌داند. از این‌رو، فرد باید در انتخاب هدف‌های زندگی خود آزاد باشد.(آقابخشی و افشارزاده،1379: 325)
واقع‌گرایی8: این اصطلاح اشاره دارد به نظامی از عقاید یا معیار انگیزشی که بر ارزش آن‬چه عینی و ضروری است.( علی‬بابایی،1383: 355) برخی مواقع مکتب فکری سیاست قدرت9 نامیده می‬شود. واقعگرایی سیاسی در اشکال مختلف مسلماً از زمانی که ماکیاولی این موضوع را مورد توجه قرار داد، بر اندیشه‬ی آکادمیک مربوط به روابط بین‬الملل حاکم بوده است. این سنت فکری بر دولت-ملت10 به عنوان کنش‬گر اصلی در روابط بین‬الملل متمرکز است و پیش‬فرض اصلی آن این است که چون هدف اصلی کشورداری11، بقای ملی در یک محیط خصمانه است، کسب قدرت هدف عقلایی و اجتناب‬ناپذیر سیاست خارجی است. از این‬رو سیاست بین‬الملل و هر سیاست دیگر به عنوان مبارزه برای قدرت تعریف می‬شود.(ایوانز و نوام،1381: 705-704)
نگاه تک‌وجهی: نگرش تک‬وجهی در رئالیسم به‬این صورت است که نگاهی بدبینانه به ماهیت و سرشت انسان دارد. این نگاه صرفاً غریزی و طبیعت‬انگارانه است. در لیبرالیسم نگاه به انسان و ماهیت او خوش‬بینانه است. به‬این دلیل که معتقد است انسان‬ها عاقل هستند و منافع مشترکی با هم دارند؛ بنابر این با هم همکاری می‬کنند. هر یک از این نگاه‬ها فقط به یکی از وجوه انسان می‬پردازند و آن جنبه‬ی طبیعی و مادی‬انگارانه‬ی به انسان است.
درک یک‬بُعدی: دیدگاه نظریه‬ی واقع‬گرایی نسبت به ذات انسان، موجب می‬شود تا نطریه‬پردازان آن درکی یک‬بُعدی از پدیده‬های بین‬المللی داشته باشد؛ به‬این صورت که روابط بین‬الملل را همواره عرصه‬ی رقابت و منازعه بر سر منافع می داندو این‬که این نزاع دایمی می‬باشد. در مورد درک لیبرالیسم هم همین‬طور نگاه تک‬وجهی خوش‬بینانه موجب درک یک‬بعدی که بر همکاری و صلح دایمی است، می‬گردد.
نگرش چند‬وجهی: اسلام نسبت به انسان رویکرد جامعی دارد. از نظر اسلام انسان علاوه‬بر جنبه‬ی مادی و طبیعی دارای جنبه‬های ملکوتی و روحانی نیز می باشد. بر اساس این دیدگاه، برای شناخت انسان بایستی همه‬ی جنبه‬های او را در نظر گرفت. چنان‬چه انسان از سرشت اولیه‬ی خود یعن

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره لیبرالیسم، ماهیت انسان، روابط بین‌الملل، جوادی آملی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره جوادی آملی، لیبرالیسم، رویکرد تاریخی، علوم سیاسی