منبع پایان نامه ارشد درباره قرن نوزدهم، سلسله مراتب، ساختار شهر، عدم تمرکز

دانلود پایان نامه ارشد

همسايگي (محله هاي سنتي) نيز در نقاط مختلف جهان در حال اجرا و يا بررسي و مطالعه مي باشد (فواد مرعشي، 1389 :2_3).
اصول شهرسازي نو شامل: مرزبندي منطبق با بافت اجتماع محله_ ساختار سنتي محله_ مرزبندي با افزايش روابط اجتماعي و افزايش سرمايه اجتماعي_ قابليت پياده روي_ ارتباط پذيري_ کاربري هاي مختلف و متنوع_ مسکن مختلط_ معماري و طراحي شهري با کيفيت (تاکيد بر زيبايي، آسايش انسان و خلق حس مکان و …)_ تراکم افزايش يافته_ حمل و نقل هوشمند_ پايداري_ کارايي انرژي_ بالا بودن کيفيت زندگي (عبدللهي مهر، 1390، 47) و (URL. 2010).
نوشهرسازي و محله: نو شهرسازي با ديدگاه آن در ارتباط با محلات به TND موسوم است، شناخته مي شود. TND که اختصاري از Traditional Neighborhood Development (توسعه سنتي محلات) است، يکي از مهمترين اصطلاحات مورد طرح در نهضت نوشهرسازي است. TND يک سيستم جامع برنامه ريزي است که طيف متنوعي از کونه هاي مسکن و کاربري ها را در يک ناحيه مشخص را در بر مي گيرد. تنوع کاربريها به تسهيلات آموزشي، بناهاي مدني و تجاري اين اجازه را مي دهد که در فاصله مناسب براي پياده روي از واحدهاي مسکوني قرار گيرند. TND از راه هاي مناسب براي افراد پياده حمايت مي کند (عبدللهي مهر، 1390، 49).
اصول طراحي محله از ديدگاه نوشهرسازي: نوشهرسازي بازگشت به الگوي توسعه محلات سنتي را ضروري مي داند تا با آن بتوان به جامعه پايدار و کاربردي دست يافت و دستيابي به اين پايداري در کاهش استفاده از اتومبيل، تنوع کاربري ها و افزايش روابط اجتماعي مي داند. قلب نوشهرسازي طراحي محلات است و براي آن تعريفي مشخص تر از 13 نکته ارائه شده توسط آندره دواني و اليزابت پلاتر، زيبرک وجود ندارد، بنابراين يک محله خوب شامل اجزاي زير است: مشخص بودن مرز و مرکز محلات_ فاصله کوتاه ساکنين با مرکز محله(5 دقيقه پياده روي)_ وجود روابط و سرمايه بالاي اجتماعي_تنوع در کاربري ها و نوع خانه ها_ بر طرف شدن نيازهاي هفتگي ساکنين در لبه محلات_وجود هويت و حس تعلق_ تعبيه يک بنا کوچک و فرعي در حياط پشتي_ وجود مدرسه ابتدايي در محله_ وجود فضاهاي بازي کوچک و قابل دسترسي براي همه_ طراحي پيوسته خيابانها و عدم تمرکز ترافيک_ سهولت حرکت عابران پياده و دوچرخه سواران در خيابانها_ طراحي مطلوب ساختمانهاي مرکز محله_ دسترسي پارکينگها از پشت بنا_توجه به کريدورهاي ديد در چشم انداز خيابانها و يا مرکز محله_ سازماندهي خودمختار محلات (steuteville , 2004).
در کشور ما کمتر تمهيداتي براي برنامه ريزي محله هاي شهري جهت ارتقاي کيفيت زندگي آنها و معاصرسازي آنها انجام شده است و اين محلات که زماني پاسخگوي نياز ساکنان و مقتضيات زمان حاضر خود بوده اند، مسير تنزل را طي کرده اند. در اين راستا به کار گيري اصول شهرسازي نوين در تقويت هويت محلات به همراه داشته است (اصغري زاده يزدي، 1389: 52). مرزبندي محلات بايد به روش سنتي مرزبندي و بافت اجتماعي محله توجه کند و باعث گسست اجتماعي آن نشود.
4-2 مدل ها:39
1-4-2 مدل هاي ساخت شهر:40
الف) نظريه ي ساخت مناطق متحدالمرکز:
بر اساس نظريه برگس ساختار شهر به صورت مناطق متحدالمرکزي که به دور مرکز اصلي شهر قرار دارند. در مرکز فعاليتهاي عمده فروشي و تجارت استقرار دارند و پس از عبور از حلقه ي منطقه تحول به حلقه هاي محلات مسکوني بر اساس تقسيمات محله اي مي رسيم. برگس عمدتا ديدگاهي طبقاتي نسبت به محلات و شهر دارد. (درکوش، 1364: 8_67)
گسترش شهر تهران از تاريخ 1270 به صورت مکانهاي متحد المرکز به دور هسته ي اصلي شهر يعني بازار، گسترش يافته است. (درکوش، 1364: 74)
بر اساس اين نظريه محلات و تقسيم بندي آنها از مرکز شهر به شکل دواير متحدالمرکز است و محله هاي مسکوني در حلقه هاي بيروني هستند.
ب) نظريه ي ساخت قطاعي:41
هومر هويت با تجزيه و تحليل نظريه برگس به اين نتيجه مي رسد که توسعه شهر از مرکز آغاز و به طور قطاعي و در طول راه هاي اصلي پيش مي رود و محلات مسکوني در اين قطاع ها شکل مي گيرد. (شکويي، : 16)
شکل کلي ساختار امروز تهران به صورت قطاعي است که داراي يک مرکز تجاري اصلي در ناحيه ي مرکزي شهر و شمال بازار و دو مرکز فرعي مهم شميرانات و ري و چندين مرکز خرده فروشي است. (درکوش، 1364: 77)
بر اساس اين نظريه تقسيم بندي محلات به شکل قطاعي، در طول راه هاي اصلي و بر اساس پايگاه اقتصادي، قيمت زمين و مسکن انجام مي شود.
پ) نظريه ي ساخت اکولوژي:42
کالوين اشميد بر اين اعتقاد است که ساخت اکولوژي شهرهاي بزرگ کاملا با پايگاه هاي اجتماعي و اقتصادي در رابطه است و ساخت اجتماعي جامعه شهري را بر پايه اصول اکولوژي استوار مي داند. (شکويي،1354: 10)
بر اساس اين نظريه محلات و تقسيم بندي آنها با وضعيت اقتصادي و اجتماعي ساکنين مرتبط است.

ت) نظريه ي واحدهاي همسايگي يا واحدهاي خودگردان43:
از جمله نظريه هايي که در اوايل قرن 20 بر تحولات برنامه ريزي شهري در جهان، به خصوص در اروپا تاثير گذاشت، نظريه ي کلارنس پري44 در سال 1923 با عنوان واحد همسايگي است. پري معتقد بود خدمات عمده و اساسي بايد در نزديکي خانه مسکوني مستقر شود و مسيرهاي دسترسي به خدمات نبايد خيابانهاي اصلي را قطع کند. وي براي هر واحد حداقل يک دبستان، چند مغازه و چند قطعه زمين براي پارک و ورزش و براي محلات مسکوني پردرآمد علاوه بر خدمات ذکر شده، يک کليسا، سال اجتماعات، کتابخانه، باشگاه و استخر شنا در نظر گرفته بود و معيار او 10 هزار نفر جمعيت را براي يک واحد همسايگي پرتراکم بيان مي کند. (Perry,1939: pp. 213_214)
در طرح واحدهاي خوديار(همسايگي) شبکه هاي اصلي ارتباطي شهردر پيرامون محلات قرار گرفته و ارتباطات درون محله اي، از طريق شبکه راه هاي درجه دوم و سوم و جمع کننده صورت مي پذيرد. اين گونه طراحي بيشتر به خاطر تدوين برنامه اي در جهت حفاظت اماکن مسکوني در رابطه با ترافيک، آثار عبور ومرور اتومبيل و ورود به قلب محله مسکوني است و مي گويد که مسيرهاي دسترسي به خدمات نبايد به وسيله ي خيابانهاي اصلي قطع شود. و از سويي ديگر استقرار تاسيسات فرهنگي و اجتماعي در مرکز محلات از خصيصه هاي طرح به شمار مي رود (پاکزاد، 1386: 1_4).
لازم به ذکر است که اتومبيل عامل قدرت بخشيدن به نظريه واحدهاي همسايگي و نيز محرک تفکيک شهرها به تعدادي از واحدهاي ساختاري بود که يک نظام سلسله مراتبي شهري به وجود مي آوردند. (زياري، 1389: 31)
دو ويژگي دسترسي و امنيت در محلات مسکوني شهري در طرح واحدهاي خوديار از ساير خصيصه ها نمود بارزتري دارد. و در اين طرح شناخت و تاکيد بر عواملي چون وسعت، مرزها، فضاهاي باز، محل ساختمانهاي عمومي، مغازه هاي محل و راه هاي داخلي اساس کار به شمار مي رود.
جامعه شناسان شهري برمزاياي طرح مذکور تاکيد داشته و معتقدند که افراد ارتباط اجتماعي مناسبي با يکديگر دارند و ازسويي ديگر ارائه خدمات به خوبي انجام مي گردد.
يکي از ايراداتي که همواره به طرح ياد شده وارد مي شود بحث تقسيمات و به عبارت بهتر، خطکشي هاي فيزيکي است که اين طرح در سطح شهرها ارائه مي نمايد از نظر منتقدين طرح، با توجه به روابط پيچيده اجتماعي_ انساني حاکم بر جوامع شهري امروز و ريشه دواندن بخشهاي مختلف شهري در يکديگر امکان انجام خط کشي هاي فيزيکي وجود ندارد و اين امر به جدا افتادگي بخشهاي مختلف، از دست رفتن بسياري از فضاهاي شهري و در نتيجه ناکارآمدي شهرها در اداي وظيفه خود در ابعاد گوناگون منجر خواهد شد.(Hall: p.43)
در مجموع مي توان گفت، طرح کلارنس پري، علارغم عدم توجه کافي به خصوصيات اجتماعي، اقتصادي و طبيعي شهرهاي مختلف، قابليت اجرايي زيادي دارد و اساس طرح وي مي تواند به عنوان الگويي جهت طراحي و توسعه واحدهاي محله اي قرار گيرد.( رضويان، 1381: 38_40)
ث) تئوري کلرنس اشتاين45:
اين طرح که ازآن به “نظريه ي ايده بلوکهاي بزرگ مسکوني” نيز ياد مي شود. در واقع شکل ديگري از طرحهاي خوديار پري است. در اين طرح قطعاتي با ابعاد بزرگ ايجاد شده و در داخل آنها فقط راههاي بن بستي پيشنهاد مي گردد (ژروندو، 1353 : 38).
در طرح اشتاين موارد زير قابل ذکرند:
? هسته اصلي واحدهاي همسايگي، محدوده يک مدرسه ابتدايي و پارکها و فضاهاي سبز عمومي جنبي ان است.
? خيابانهاي اصلي جهت تردد خودروهاي عبوري، در اطراف واحدهاي همسايگي احداث مي شوند و بخشهاي مسکوني و غير مسکوني به صورت جداگانه در داخل آن ايجاد مي شوند.
? جهت نيازمنديهاي روزانه، يک مرکز خريد کوچک در نزديکي مدرسه ابتدايي ايجاد مي گردد.
? براي هر سه واحد همسايگي، يک دبيرستان و يک مرکز تجاري و فضايي براي پياده روي در نظر گرفته مي شود.
? جمعيتي حدود 5000 نفر در هر واحد خوديار مد نظر بوده و توزيع کاربري ها بر اساس عدد جمعيتي فوق صورت مي گيرد.
? مرز واحدهاي خوديار در اين طرح، بر اساس کاربريهاي عمومي شهري و نحوه توزيع آنها تعيين مي شود.(www.bartleby.com)

2-4-2 مدل شهرهاي سالم:46
ايده شهر سالم به عنوان يك پديده فكري كه به دليل گستردگي در سطح بين المللي و بهره مندي از بنيادهاي علمي و دانشگاهي از پايه هاي منطقي كافي برخوردار است، ابزار مفيدي تلقي مي گردد و مسائل امروزي شهرها ايجاب مي كند كه ايده شهرهاي سالم را به عنوان وسيله اي موثر و جامع مورد توجه قرار داد.( زياري و ديگران،1388: 14 _ 15)
ايده شهر سالم ويا “جنبش شهر سالم” در دهه ي 1980 و از کشور کانادا آغاز شد. اين جنبش در آغاز اهداف زيست محيطي و بهبود وضعيت بهداشتي شهرها و سکونتگاه هاي انساني را مد نظر داشت، ليکن رفته رفته اهدافي فراتر از مسايل بهداشتي شهرها رادنبال نمود. ريشه هاي پيدايش اين جنبش را مي توان در ايده هاي مربوط به آرمانشهرها_ که به دنبال ايجاد سکونتگاه هاي پاک، آرام و بدون هرگونه ناهنجاري بودند و همراه با تعامل بالاي اجتماعي_ که از قرن نوزدهم و به دنبال بروز نابساماني هاي در شهرها مطرح شدند_ جستجو کرد و تفاوت ان با ايده آرمانشهري آن است که بر خلاف آرمانشهرها که به دنبال خلق محيط هاي کوچک و سالم بودند، به دنبال ايجاد محيط هاي سالم در هر مقياسي_ چه کوچک و چه بزرگ_ مي باشد. (احمدي، 1388 :1)
در ايران نيز پروژه شهر سالم با برگزاري” نخستين سمپوزيوم شهر سالم”47 در آذر ماه 1370 در تهران مطرح شد. اين پروژه مبتني بر فرآيند ابتکارات خودانگيخته مردم و سازمانها براي ارتقاء و اعتلاي مستمر سطح سلامت جسمي، اجتماعي، اقتصادي و روحي_ رواني شهروندان بود و محله کوي 13 آبان در جنوب تهران، نخستين محله براي اجراي ابتکار شهر سالم بود (علوي تبار، 1379: 81_79).
جامع ترين تعريفي که از شهر سالم ارائه شده است، تعريفي است که دهل و هنکوک ارائه نموده اند. شهر سالم شهري است که به طور مداوم و مستمر در حال آفرينش و بهبود بخشي به آن گونه محيط هاي کالبدي و اجتماعي و گسترش آن گونه منابع جامعه است، که مردم را قادر مي سازد که يکديگر را در راه اجراي تمامي عملکردهاي زندگي و دستيابي به حداکثر توان هاي خودشان پشتيباني نمايند. (Duhel & sanchez, 1999: p. 23).
تعريف ديگري از شهر سالم تاکيد بر خلق زندگي سالم دارد و شهر سالم را مجموعه اي ميداند از امکانات رفاهي، بهداشتي، اجتماعي و اقتصادي که براي يک زندگي سالم بايد در نظر گرفته شود. (خوش چشم، 1371: 33(. شهر سالم به شهري گفته مي شود که پيوسته به تسهيل خلق و ارتقاء محيط هاي اجتماعي و فيزيکي پرداخته و با شکل گيري شبکه هاي حمايتي در جهت ارتقاء کيفيت زندگي حرکت کند puplic health advisory committee, 2008)). شهر سالم از دو جهت تحقق مي يابد، يکي برنامه ريزي کالبدي و شهري، دوم سلامت جامعه و اصلاح و تعديل رفتارهاي مناسب و معقول. شهرهاي سالم حافظ سلامتي ساکنين بوده و ملزم به تعيين شرايط مناسب براي فعاليت هستند و محيط امني براي زندگي هستند و ارتباط اجتماعي در شهرهاي سالم، تعالي دهنده و در جهت تغيير اصلاح جامعه است (حاجي خاني و صالحي، 1372: 65). مرزبندي محلات بايد به گونه اي باشد که تعامل و همبستگي اجتماعي را از بين نبرد و اصول

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره حمل و نقل، توسعه شهر، رشد هوشمند، کلانشهر تهران Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره اوقات فراغت، انسان سالم، حمل و نقل