منبع پایان نامه ارشد درباره قرآن کریم، زمان پیامبر، قانونگذاری، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

پيدا مي‌شود. و اين غير از ضلالت و كوري اول است كه گهنكار را به گناه وا داشت، ‌چون خداوند « با اين مثل گمراه نمي‌كند مگر فاسقان را». اضلال را اثر و دنباله فسق معرفي كرده نه جلوتر از فسق؛ معلوم مي‌شود كه اين مرحله از ضلالت غير از آن مرحله‌اي است كه قبل از فسق بوده و فاسق را به فسق كشانده است (طباطبائي، 1417: 1، 141) بنا بر این اگر قلب انسان را قساوت بگیرد، دیگر نسبت به امور لطیف و حقانی تأثیرپذیر نخواهد بود. در نتیجه بسیاری از امور که باعث تنبه و رشد مؤمنین است در رشد و ترقی او تأثیر نخواهد داشت. این همان فساد قلب است.
در بسیاری دیگر از آیات قرآن مجید نیز این معنی مورد توجه قرار گرفته است. در یک جا می‌فرماید:«کَذلِکَ یَطبَعُ الله عَلی کُلِّ قَلبِ مُتَکَبِّرٍ جَبَّارٍ»:«این گونه خداوند بر قلب هر متکبر طغیانگری مهر می نهد. » (غافر/ 53)
و در جای دیگر درباره گروهی از گنهکاران لجوج و عنود می‌فرماید:«خَتَمَ اللهُ عَلی قُلُوبِهِم وَ عَلی سَمعِهِم وَ عَلی أَبصارِهِم غِشاوَه وَ لَهُم عَذابٌ عَظِیمٌ»:‌«خداوند بر دل‌های آنان مهر نهاده، و همچنین بر گوش‌های آنان، و بر چشم‌هایشان پرده‌ای فرو افتاده، و برای آنان عذاب بزرگی است. » (البقره/7)
و در آیه 46 سوره الحج می خوانیم: « فَإنَّها لا تَعمَی الأَبصارُ وَ لکِن تَعمَی القُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ»:‌«چشم‌های ظاهر نابینا نمی‌شود، بلکه دلهایی که در سینه‌ها جای دارد نابینا می‌گردد. »
بنا بر مطالب مذکور می‌توان به این نتیجه رسید که بدترین اثر گناه و ادامه آن، تاریک ساختن و در نهایت فساد قلب است، یعنی از میان بردن نور علم و حس تشخیص. گناهان از اعضاء و جوارح، سرازیر قلب می‌شوند، و قلب را به یک باتلاق متعفن مبدل می سازند. اینجاست که انسان به کلی گمراه می‌شود، و مرتکب گناهان دیگر می‌گردد و تا نهایت شقاوت و قعر جهنم پیش می‌رود.
2- ضعف و نابودی اعتقادات مذهبی: از دست دادن اعتقادات از دیگر آثار باطنی گناه است. در آیه 5 سوره قیامت آمده است: «… بَل یُریدُ الاِنسانُ لِیَفجُرَ اَمامَه»:« (انکار معاد دلیل موجهی ندارد) بلکه انسان می خواهد در آینده‌ی خود بدکاری کند. »
کفر به معنی پوشاندن است چون کفر به عقیده مربوط می‌شود. به کافر از آن جهت کافر گفته می‌شود که حقیقتی را درک می‌کند ولی آن را می پوشاند و برخلافش عقیده دیگری را اظهار می‌دارد. به همین خاطر است که اثر برخی گناهان، محو ایمان شمرده شده است:اذا اتهم المؤمن اخاه انماث الایمان من قلبه كما ینماث الملح فى الماء»:« هنگامى كه مسلمانى برادر مسلمانش را به چیزى كه در او نیست متهم سازد ایمان در قلب او ذوب مى شود، همانند نمك در آب!» (کلینی، 1365: 2، 171) از امام باقر سؤال شد شرب خمر بد‌تر است یا ترک نماز ؟گفتند شرب خمر چون در آن حال پروردگارش را نمی‌شناسد. (شیخ صدوق، 1368:‌243)
3- گناه باعث ثقل روح است: گناه انگیزه حرکت به سوی الله را از میان می‌برد. چون جدا نشدن از دنیا نتیجه توجه به دنیا و دنباله روی از غرایز است..:‌« بَلى‏ مَن كَسَبَ سَيِّئَه وَ أَحاطَت بِهِ خَطيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصحابُ النَّارِ هُم فيها خالِدُون»:« بله كسى كه گناه مى‏كند تا آنجا كه آثار گناه بر دلش احاطه يابد اين چنين افراد اهل آتشند و بيرون شدن از آن برايشان نيست ». (البقره/81)
قرآن کریم در سوره توبه جریان گروهی را نقل می‌کند که حیات دنیا را به همراهی پیامبر ( در جهاد ترجیح دادند. به نقل قرآن آنها مانند بار گرانی به زمین چسبیده بودند:«اِثّاقَلتُم اِلَی الاَرض» (التوبه/37). طبق برخی تفاسیر منظور از زمين در آیه مذکور، زمين خاكى يا زمين طبع، يا زمين نفس است (گنابادی، 1408 :‌6، 142)
در باره بلعم باعورا که از دانشمندان بنی اسرائیل بود و در آخر، دنیا پرست شد عبارت«اَخلَدَ اِلَی الاَرضِ وَ اِتَّبَعَ هَواهُ» را به کار می‌برد. به بیان گنابادی چون از آيات جدا شده است استعداد ترقّى خود را از دست داده است. او خود را در زمين طبع جاودانه ساخته است و بعد از آن به سوى زمين گل فرود مى‏آيد، تا مشتهيات خود را از آن زمين بر آورده سازد و از هوا و هوس خود پيروى كند (گنابادی، 1408:‌5، 477)
4- اثر در ملکوت عالم: در حدیث است که زمان پیامبر ( کسی را سنگسار کردند. پس از انجام حکم، پیامبر شنید که کسی با دیگری در باره شخص سنگسار شده غیبت می‌کند در همین حال به جسد متعفن سگی رسیدند. پیامبر رو کرد به غیبت کننده و فرمود از این سگ بخور که غیبت تو از این سگ متعفن‌تر بود. (نوری، 1408: 9، 120)
به نقل از پیامبر ( همین بوی تعفن غیبت در قیامت به مشام همه می‌رسد. (شیخ طوسی، 1417: 515) بوهای گناهان دیگر هم چنین بوهائی دارند. (حمیری، 1413: 28) بالعکس اعمال نیک انسان نیز در ملکوت عالم با صوری زیبا و خوشبو متمثل می‌شوند. (شیخ طوسی، 1402: 66)

4-2) آثار ظاهری
آدمي علاوه بر ارتباط با طبيعت و هم نوعان، با خالق هستي نيز در ارتباط است و رفتار و اعمال او در تعامل با خالق هستي نيز بررسي و ارزيابي مي‌شود. هرگاه اين رفتارها موجب خشنودي خالق هستي نشد و خشم او را برانگيخت بايد منتظر عذاب باشد. بخشي از اين عذاب در زندگي دنيا بر انسان فرود مي آيد و بخش مهم‌تر آن به قيامت و زندگي آخرت موكول مي‌شود. آن بخش كه در همين دنيا به فرد يا جامعه مي‌رسد، ممكن است به شكل‌هاي مختلف خود را نشان دهد. براي يكي به صورت بيماري سخت درمان، براي يكي به شكل تصادف و براي ديگري به شكل كشته شدن فرزند، ورشكستگي در تجارت و ناكامي‌در رسيدن به هدف‌هاي تعيين شده، رخ نمايد. گناه در ظاهر بر کردار ظاهری فرد و جسم او وجامعه تاثیردارد. تا جایی که می‌تواند باعث نابودي و هلاكت شخص و جامعه شود. طبق تعالیم قرآنی بر اثر ظلم و ستم و گناه و نافرمانی خدا مرگ فرد و جامعه پیش می آید. این نکته قابل تأمل است که عذاب اخروی باطنی نخواهد بود چرا که آخرت محل ظهور بواطن است و پیامد‌ها و مجازاتهای گناه به امر الهی و به واسطه سوء اختیار انسانها در دنیا، خواه نا خواه در آن عرصه ظاهر خواهد شد.

4-3) آثار تکوینی
بسیاری از آثار دنیوی و اخروی گناه تکوینی است و اصولا تناسب مجازات‌های اخروی با گناهان نیز تکوینی است. از اینجا تقسیم بندی به تکوینی و تشریعی برای عذاب گناهان مطرح می‌شود. بنا به حسن وقبح ذاتی، همه گناهان تکوینا زشت و بد هستند و آثار بدی دارند. کیفرهایی است که رابطه علی و معلولی با جرم دارند، یعنی معلول جرم و نتیجه طبیعی آن است. این کیفرها را ” مکافات عمل ” یا ” اثر وضعی و تکوینی گناه ” می نامند. بسیاری از گناهان، اثرات وضعی ناگواری در همین جهان برای ارتکاب کننده بوجود می آورد هَمّ و غَمِ شخص حریص و طمع کار که رنج و عذاب تکوینی است، فحشاء موجب شیوع سوزاک و سفلیس می‌شود و شرابخواری علاوه بر اینکه زیانهای اجتماعی ببار می آورد صدمه‌هایی بر روان و جسم شرابخوار وارد می سازد. اینها اثر ذاتی گناه است. این مجازاتها مجازاتهای تکوینی هستند.
حاجیه امین در تفسیر مخزن العرفان در بیان این آیه:‌« نارُ اللَّهِ المُوقَدَه اَلَّتی تَطَِلِعُ عَلَی الاَفئِدَه»:‌«آتش بر افروخته الهى است كه از دلها سر بركشد (در قلبها راه یابد) » (الهمزه/6و7) می‌گوید: قلبى كه لطيفه الهى و ظهور فيض رحمانى و جلوه ربّانى است و از عالم روحانيين در اين ظلمت‏كده طبيعت فرود آمده و بايستى منبع معارف و مشكات علوم و عرش رحمان و محل هبوط الهام و تردد ملائكه مقربين گردد و با دو بال علم و عمل در عالم (ما فوق الطبيعه) با ابناء جنس خود در پرواز آيد و على الدوام از نفحات رحمانى فيض گيرد، اگر بعكس آن لطيفه ربانى منبع فساد و جايگاه بهائم و سباع و غولان قواى شهوانى و غضبانى و شياطين قرار گرفت و خار و خاشاك آرزو و آمال طبيعى دنيوى سرتاسر قلب را پر نمود ديگر چنين قلبى غير از كوره حدادى لايق جاى ديگرى نخواهد بود (امین، 1361:‌15، 280) در حقیقت حسرت و عذاب وجدان یکی از عوامل سوزش تکوینی قلب شخص گناهکار در قیامت است.

4-4) آثار تشریعی
دسته‌ای دیگر از مجازات‌ها تشریعی هستند. این مجازاتها را قانونگذار بشری یا الهی تدوین و تقنین می‌کند. هر چند این نوع از قانونگذاری نیز حساب و کتاب و میزانی واقعی (و لو نوشته نشده) دارد، اما از آن جهت که قلم به دست قانونگذار است آن را تشریعی می نامند.
قرآن کریم در باره حرام شدن برخی حلال‌ها بر یهود بواسطه جرائم مالی آنها می‌فرماید: «فَبِظُلمٍ مِن الَّذینَ‌هادوُا حَرَّمنا عَلَیهِم طَیِّباتٍ اُحِلَّت لَهُم وَ بِصَدِّهِم عَن سَبیلِ اللهِ کَثیراً وَ بِاَخذِهِم الرِّبا وَ قَد نُهوُا عَنه وَ بِاَکلِهِم اَموالَ النّاسِ بِالباطِلِ وَ اَعتَدنا لِلکافِرینَ عَذاباً اَلیما»:«به خاطر ظلمى كه از ناحيه همين‏ها كه در يهوديت خود تعصب ورزيدند سر زد، ما چيزهايى را كه قبلا برايشان حلال و طيب بود بر آنان حرام كرديم و نيز به خاطر اينكه با تلاش بسيار از راه خدا جلوگيرى مى‏كردند و ربا مى‏گرفتند با اينكه از آن نهى شده بودند و اموال مردم را به ناحق مى‏خوردند و ما براى كفر پيشگان از آنان عذابى دردناك آماده كرده‏ايم » (النساء/160و161) یعنی این تحریم برای آنان نوعی مجازات تشریعی بوده است. (ر.ک طباطبائی، 1417: 5، 132)
بنا بر این برای برخی گناهان مجازاتهای تشریعی یاکیفر قانونی نیز وجود دارد به این معنی که قانونگذار الهی یا بشری برای مجازات یا جلوگیری از خطائی به صلاحدید خود مجازاتی برای عمل خلافی قرار می‌دهد. مانند حدود شرعی را که خداوند وضع کرده است و تعزیراتی که در احکام قضایی مطرح است و تعیین آن را خداوند به عهده حاکم شرع گزارده است.
4-5) آثار فردی
گناهان دارای آثار فردی متعددی هستند. از جمله:
1-گناه سبب عدم استجابت دعا: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «همانا بنده از خدا حاجتى مى‏خواهد، اقتضا دارد که زود یا دیر برآورده شود، سپس آن بنده گناهى انجام مى‏دهد خداوند به فرشته مى‏فرماید: حاجت او را روا مکن و او را محروم ساز زیرا در معرض خشم من درآمد و سزاوار محرومیت شد (کلینی، 1365: 2، 271)
2-گناه سبب قطع روزى: امام باقر (علیه السلام) مى‏فرماید:« إنّ الرّجُل لَیَذنب الذَّنب فَیَدرء عنه الرّزق»:« مردى گناهى انجام مى‏دهد و در نتیجه روزى از او دور مى‏شود» (کافی، 1365: 2، 272)
3-گناه سبب محرومیت از نماز شب: از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است:« ان الرجل یذنب الذنب فیحرم صلوه اللیل»:‌« گاهى انسان گناه مى‌کند و از (اعمال نیکى همچون) نماز شب باز میماند » (کافی، 1365: 2، 273)
4- مستی گناه:
از پیامبر خدا نقل شده که به ابن مسعود سفارش می‌کند:‌
از مستی گناه بپرهیز چرا که برای گناه هم جنونی مانند جنون شراب وجود دارد، بلکه جنونش شدید‌تر است. (مجلسی:، 1403: 74، 501)
انسانی که قوای عقلی او رو به ضعف بگذارد، هر خیری از او دور می‌شود و آمادگی هر اشتباه و خطایی را پیدا می‌کند. چرا که فرمودند: فقط با عقل است که هر خیری به دست می آید. (نوری، 1408: 11، 209)
5- از بین رفتن محفوظات: همه دیده ایم که انسان‌ها از نظر قوه حافظه برابر نیستند، بلکه با هم اختلاف دارند. اموری هم در زیاد و کم شدن حافظه تأثیر دارند که از آن جمله معصیت الهی است. بنابر روایات اهل بیت ( معصیت باعث از بین رفتن محفوظات از ذهن انسان می‌شود.
ابن مسعود از پیامبر ( نقل می‌کند:‌از گناهان بپرهیز چرا که گناهان از بین برنده خیرات هستند. وقتی بنده گناه می‌کند، به واسطه انجام آن، علمی‌را که یاد گرفته بود فراموش می‌کند. (مجلسی، 1403: 70، 773)
6-حذف نعمتها: یکی از آثار مهمی‌که گناهان در زندگی هر فرد یا اجتماعی می‌گذارد از بین رفتن نعمت‌هایی است که خداوند به آنان عطا فرموده است. پایداری بسیاری از نعمت‌های الهی مشروط به انجام ندادن گناه و اطاعت او است.
چنان که در قرآن کریم می خوانیم:«وَ لَو أَنَّ أَهلَ القُری آمَنُوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنا

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره عالم برزخ، قرآن کریم، ظاهر و باطن، رفتار انسان Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره قرآن کریم، نهج البلاغه، تجسم اعمال، امام صادق