منبع پایان نامه ارشد درباره علامه طباطبایی، نسخه عربی

دانلود پایان نامه ارشد

من مولای او هستم علی مولای اوست. خدایا دوست بدار هر که او را دوست بدارد و دشمن بدار هر کس که با او دشمنی کند.
هـ) وَأخرج أَبُو الشَّیخ وَابْن مرْدَوَیه عَن عَلی بن أبی طَالب قَالَ نزلت هَذِه الْآیة على رَسُول الله فِی بَیته (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین) إِلَى آخر الْآیة فَخرج رَسُول الله فَدخل الْمَسْجِد جَاءَ وَالنَّاس یصلونَ بَین رَاکع وَسَاجِد وقائم یصَلِّی فَإِذا سَائل فَقَالَ: یاسائل هَل أَعْطَاک أحد شَیئا قَالَ: لَا إِلَّا ذَاک الرَّاکع – لعَلی بن أبی طَالب – أَعْطَانِی خَاتمه.95
و ابو شیخ و ابن مردویه از علی ابن ابی طالب نقل می‌کند: این آیه شریفه(اِنَّمَا وَلِیکمُ اللَّهُ…) در منزل پیامبر بر قلب مبارک ایشان نازل شد. حضرت از منزل خارج شده و داخل مسجد شدند هنگامی که وارد مسجد شد مردم مشغول نماز بودند، عده ای در حال رکوع، عده ای در حال سجود و عده ای ایستاده نماز می‌خواندند. در این هنگام از سائل پرسید: ای سائل آیا کسی چیزی به تو داده است؟ گفت: خیر، مگر آن مرد در حال رکوع (و اشاره به علی ابن ابی طالب کرد) او انگشترش را به من داد.
و) وَأخرج ابْن أبی حَاتِم وَأَبُو الشَّیخ وَابْن عَسَاکر عَن سَلمَة بن کهیل قَالَ: تصدق عَلی بِخَاتمِهِ وَهُوَ رَاکع فَنزلت (إِنَّمَا وَلِیکم الله) الْآیة.96
همچنین ابن ابی حاتم و ابو شیخ و ابن عساکر از سلمة بن کهیل نقل می‌کنند که گفت: حضرت علی با انگشتر خود در حال رکوع صدقه داد، لذا آیه (إِنَّمَا وَلِیکم الله) نازل شد.
ز) وَأخرج ابْن جریر عَن مُجَاهِد فِی قَوْله (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله) الْآیة نزلت فِی عَلی بن أبی طَالب تصدق وَهُوَ رَاکع.97
هچنین ابن جریر از طریق ابن مجاهد در خصوص آیه(إِنَّمَا وَلِیکم الله) می‌گوید: آیه در شأن حضرت علی نازل شده است. او در حال رکوع صدقه داد.
ح) وَأخرج ابْن جریر عَن السّدی وَعتبَة بن حَکیم مثله.98
ابن جریر نقل می‌کند از السُدی و عتبه بن حکیم مثل روایت فوق را نقل می‌کنند.
ط) وَأخرج ابْن مرْدَوَیه من طَرِیق الْکلْبِی عَن أبی صَالح عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَتَى عبد الله بن سَلام ورهط مَعَه من أهل الْکتاب نَبِی الله عِنْد الظّهْر فَقَالُوا یارسول الله إِن بُیوتنَا قاصیة لانجد من یجالسنا ویخالطنا دون هَذَا الْمَسْجِد وَإِن قَومنَا لما رأونا قد صدقنا الله وَرَسُوله وَتَرکنَا دینهم أظهرُوا الْعَدَاوَة وأقسموا ان لَا یخالطونا وَلَا یؤاکلونا فشق ذَلِک علینا فبیناهم یشکونَ ذَلِک إِلَى رَسُول الله إِذْ نزلت هَذِه الْآیة على رَسُول الله (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا الَّذین یقِیمُونَ الصَّلَاة وَیؤْتونَ الزَّکاة وهم رَاکعُونَ) وَنُودِی بِالصَّلَاةِ صَلَاة الظّهْر وَخرج رَسُول الله فَقَالَ: أَعْطَاک أحد شَیئا قَالَ: نعم قَالَ: من؟ قَالَ: ذَاک الرجل الْقَائِم قَالَ: على أَی حَال أعطاکه قَالَ: وَهُوَ رَاکع قَالَ: وَذَلِک عَلی بن أبی طَالب فَکبر رَسُول الله عِنْد ذَلِک وَهُوَ یقُول99 (وَمن یتول الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا فَإِن حزب الله هم الغالبون)100
ابن مردویه از طریق کلبی از ابی صالح از ابن عباس نقل می‌کنند که وی گفت: عبدالله ابن سلام که گروهی از اهل کتاب همراه او بودند به هنگام ظهر نزد پیامبر شرفیاب شدند. و گفتند: یا رسول الله خانه‌های ما دور است و کسی که همنشین باشد و با ما رفت و آمد کند جز این مسجد سراغ نداریم و قوم ما هنگامی که دیدند ما ایمان آورده و دینشان را ترک کرده ایم با ما اظهار عداوت می‌کنند و قسم خورده که با ما مخالفت و همنشینی نکرده و هم غذا نشوند. این امر بر ما گران آمد، در همین حال که این‌ها از حال خود نزد پیامبر شکایت می‌کردند آیه شریفه(55 سوره مائده) بر قلب مبارک پیامبر نازل شد همزمان بانگ اذان به صدا در آمد پیامبر بیرون آمده از شخص سائل پرسید آیا کسی چیزی به تو داد؟ گفت: بله. فرمود: چه کس؟ گفت: آن مرد ایستاده. فرمود: در چه حالی آن را به تو داد؟ گفت: در حال رکوع. و فرمود: او علی ابن ابی طالب است در این هنگام پیامبر تکبیر می‌گفت و آیه شریفه 56 سوره مائده را تلاوت می‌کرد. (هر کی که ولی و فرمانروای او خدا و رسول و اهل ایمانند (پیروز است) که تنها لشکر خدا(در دو عالم) فاتح و غالب خواهند بود).
ی) وَأخرج الطَّبَرَانِی وَابْن مرْدَوَیه وَأَبُو نعیم عَن أبی رَافع قَالَ دخلت على رَسُول الله وَهُوَ نَائِم یوحى إِلَیهِ فَإِذا حَیة فِی جَانب الْبَیت فَکرِهت أَن أَبیت عَلَیهَا فأوقظ النَّبِی وَخفت أَن یکون یوحى إِلَیهِ فاضطجعت بَین الْحَیة وَبَین النَّبِی لَئِن کانَ مِنْهَا سوء کانَ فی دونه فَمَکثت سَاعَة فَاسْتَیقَظَ النَّبِی وَهُوَ یقُول (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا الَّذین یقِیمُونَ الصَّلَاة وَیؤْتونَ الزَّکاة وهم رَاکعُونَ) الْحَمد لله الَّذِی أتمَّ لعَلی نعمه وهیأ لعَلی بِفضل الله إِیاه.101
طبرانی از ابن مردویه و ابو نعیم از ابی رافع نقل می‌کنند که او گفت: خدمت پیامبر رسیدم در حالی که وحی بر او نازل میشد در این هنگام ماری را در کنار منزل دیدم پس ترسیدم که اونجا بمانم پیامبر از حالت وحی خارج شد من دوباره ترس بر من قالب شد پس بین مار و پیامبر قرار گرفتم که اگر مار بخواهد آسیبی برساند به من آسیب رسانده و گزندی به پیامبر نرساند ساعتی درنگ کردم پیامبر از حالت خلصه وحی خارج شد در حالی که این آیه را تلاوت می‌کرد(إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا الَّذین یقِیمُونَ الصَّلَاة وَیؤْتونَ الزَّکاة وهم رَاکعُونَ) و می‌گفت: خدای را سپاس که نعمتهایش را بر حضرت علی تمام کرد.
س) وَأخرج ابْن مرْدَوَیه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: کانَ عَلی بن أبی طَالب قَائِما یصَلِّی فَمر سَائل وَهُوَ رَاکع فَأعْطَاهُ خَاتمه فَنزلت هَذِه الْآیة (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله) الْآیة قَالَ: نزلت فِی الَّذین آمنُوا وَعلی بن أبی طَالب أوّلهم.102
ابن مردویه از ابن عباس نقل می‌کند که ایشان گفت: امام علی در حال نماز بود که سائلی نزد ایشان آمد در حال رکوع انگشترش را به سائل داد پس آیه 55 سوره مائده نازل شد. این آیه در مورد کسانی که ایمان آورده اند نازل شده است و حضرت علی اولین آنهاست.
ع) وَأخرج ابْن أبی حَاتِم وَابْن جریر عَن ابْن عَبَّاس فِی قَوْله (إِنَّمَا وَلِیکم الله) الْآیة قَالَ: یعْنِی من أسلم فقد تولى الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا.103
ابن حاتم و ابن جلیل از ابن عباس نقل می‌کنند که وی گفت: در آیه شریفه(إِنَّمَا وَلِیکم الله)… هر کس ایمان آورد و مسلمان شد. خداوند و پیامبر و مؤمنین را ولی خود قرار داده است.
ف) وَأخرج عبد بن حمید وَابْن جریر وَابْن الْمُنْذر عَن أبی جَعْفَر أَنه سُئِلَ عَن هَذِه الْآیة من الَّذین آمنُوا قَالَ: الَّذین آمنُوا قیل لَهُ: بلغنَا آن‌ها نزلت فِی عَلی بن أبی طَالب قَالَ: عَلی من الَّذین آمنُوا.104
عبد ابن حمید و ابن جریر و ابن نذر از ابی جعفر نقل می‌کنند که از او پرسیده شد در مورد این آیه که چه کسانی ایمان آورده اند؟ فرمود: به ما رسیده است که این آیه در مورد حضرت علی است ایشان از کسانی که ایمان آورده اند می‌باشد.
ص) وَأخرج أَبُو نعیم فِی الْحِلْیة عَن عبد الْملک بن أبی سُلَیمَان قَالَ: سَأَلت أَبَا جَعْفَر مُحَمَّد بن عَلی عَن قَوْله (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا الَّذین یقِیمُونَ الصَّلَاة وَیؤْتونَ الزَّکاة وهم رَاکعُونَ) قَالَ: أَصْحَاب مُحَمَّد قلت یقُولُونَ عَلی قَالَ: عَلی مِنْهُم.105
ابو نعیم در کتاب الحلیه از عبدالملک بن سلیمان گفت: از امام جعفر صادق درمورد آیه (إِنَّمَا وَلِیکم الله وَرَسُوله وَالَّذین آمنُوا الَّذین یقِیمُونَ الصَّلَاة وَیؤْتونَ الزَّکاة وهم رَاکعُونَ) سؤال کردم فرمود: یاران حضرت رسول الله گفت: می‌گویند در مورد حضرت علی است؟ فرمود: امام علی از آنان می‌باشد.
2-4-بررسی روایی و دیدگاه علامه طباطبایی در مورد آیه ولایت
علامه طباطبایی(ره) با بیان بسیار زیبا و شیوا و کامل و با اسنادی مستدل نیز به این موضوع پرداخته و با ادله عقلی و نقلی ثابت کرده است که این دو آیه (55 و 56) سوره مائده در حق حضرت علی(ع) نازل شده است. وی می فرماید:1
اين دو آيه شريفه همانطورى كه مى بينيد مابين آياتى قرار دارند كه مضمون آنها نهى از ولايت اهل كتاب و كفار است ، به همين جهت بعضى از مفسرين اهل سنت خواسته اند اين دو آيه را با آيات قبل و بعدش در سياق شركت داده و بگويند همه اينها در صدد بيان يكى از وظائف مسلمين اند ، و آن وظيفه عبارتست از اينكه مسلمين بايد دست از يارى يهود و نصارا و كفار بر دارند، و منحصرا خدا و رسول و مؤ منين را يارى كنند، البته مؤ منينى كه نماز بپا مى دارند و در حال ركوع زكات مى دهند، نه هر كس كه در سلك اسلام در آمده باشد، پس منافقينى كه در دل كافرند نيز مانند كفار نبايد يارى نمود.
خلاصه كلام مفسرين نامبرده اينست كه ولايت در اين دو آيه به همان معنا است كه در آيات زير به آن معنا است (و الله ولى المؤ منين ) و (النبى اولى بامؤ منين من انفسهم ) و نيز اين آيات كه ولايت را به مؤ من ين اطلاق كرده (اولئك بعضهم اولياء بعض ) و (و المؤ منون و المؤ منات بعضهم اولياء بعض يامرون بالمعروف و ينهون عن المنكر) همانطورى كه در اين آيات ولايت بمعناى نصرت است در دو آيه مورد بحث هم به همان معنا است ، پس مدعاى اماميه كه مى گويند اين آيه در شاءن امام على بن ابيطالب (عليه السلام ) و در تنصيص ولايت و خلافت آن جناب است ، زيرا تنها اوست كه در حال ركوع انگشتر خود را به سائل داد، مدعائى است بدون دليل ، آنگاه از اين مفسرين سؤ ال شده است پس جمله حاليه (و هم راكعون ) در اين بين يعنى در دنبال جمله (و يوتون الزكوه ) چكاره است ؟ اگر شاءن نزول آيه ، امام (عليه السلام ) نباشد، چنانچه اماميه مى گويند جمله : (در حالى كه آنها در ركوعند) چه معنا دارد؟
علامه با اسناد به معانی و مفاهیم آیات دیگر به روش تفسیر آیه به آیه موضوع را بخوبی بررسی نموده و نتیجه بسیار معقول و قابل قبولی گرفته است، ایشان می فرمایند:
در پاسخ گفته اند در اينجا معناى حقيقى ركوع مراد نيست بلكه مراد معناى مجازى آن يعنى خضوع در برابر عظمت پروردگار يا خضوعى است كه از جهت فقر يا از جهات ديگر در نهاد آدمى پديد مى آيد، و معناى آيه اينست كه : اوليا و ياوران شما يهود و نصارا و منافقين
1) طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تسیر القرآن،ج5 ص6 ، دار احیاء التراث العربی1427ه بیروت – لبنان (نسخه عربی)
نيستند، بلكه اوليا و ياوران شما خدا و رسول اويند و آن مؤ منين كه نماز بپا مى دارند و زكات مى دهند و در همه اين احوال خاضعند، يا آنهائى كه زكات مى دهند در حاليكه خود فقير و تنگدستند، ليكن دقت در اطراف اين آيه و آيات قبل و بعدش و نيز دقت درباره تمامى اين سوره ، ما را به خلاف آنچه اين مفسرين ادعا كرده اند و آن جوابى كه از اشكال داده اند رهبرى مى كند، و نخستين شاهد بر فساد ادعايشان بر اينكه ولايت به معناى نصرت است همانا استدلال خود آنان است به وحدت سياق و به اينكه همه اين آيات كه يكى پس از ديگرى قرار گرفته اند در مقام بيان اين جهتند كه چه كسانى را بايد يارى كرد و چه كسانى را نبايد، زيرا درست است كه اين سوره در اواخر عمر رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) در حجه الوداع نازل شده و ليكن نه تمامى آن، بلكه بطور مسلم پاره اى از آيات آن به شهادت مضامين آنها، و رواياتى كه در شاءن نزولشان وارد شده است قبل از حجه الوداع نازل شده است.
بنابراين صرف اينكه فعلا اين آيات يكى پس از ديگرى قرار گرفته اند دلالت بر وحدت سياق آنها ندارد، كما اينكه صرف وجود مناسبت بين آنها نيز دلالت ندارد بر اينكه آيات اين سوره همه به همين ترتيب فعلى نازل شده است.
بنظر می رسد سیوطی در روایاتی که از طبقات مختلف روایت کرده به صحت سند و یا استدلال عقلی کاری نداشته و به صرف اینکه این روایات در طبقات مختلف

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره حاکمیت سیاسی، خلفای راشدین، امام علی علیه السلام، اندیشه شیعی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره فریقین، علامه طباطبایی، فخر رازى، مجمع البیان