منبع پایان نامه ارشد درباره صنایع دستی، هویت قومی، سیاست گذاری، اجتماعی و فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

ابتکار و نوآوری می زدند. آن چنان که می بینیم مردم هر قومی در هر سرزمینی دارای تنوع غذایی بسیاری هستند. در گذشته انسان تنها به فکر سیر کردن خود بوده اند ولی در حال حاضر این بحث جای خود را به خلاقیت در زمینه ی آشپزی داده است. غذاها همواره بر اساس مواد اولیه ی در دسترس هر منطقه تهیه می شدند؛ از این جهت است که در گذشته تفاوت غذایی در تمامی دنیا بسیار به چشم می خورده است. اکنون نیز این موضوع لحاظ می شود ولی به دلیل ارتباطات سریع و آسان، مردم به غذاها با تنوع بیشتری دسترسی پیدا کرده اند. با وجود رستوران های زنجیره ای بزرگ، فست فود ها و آشپزخانه ها اغلب مردم دنیا به یک سری غذاهای روزمره و خاص دسترسی دارند. البته باید یادآور شویم که زندگی ماشینی امروز هم در این مسیر بی تاثیر نبوده است.
آنچه بیان شد، جستاری کوتاه به مسیر نیاز و تهیه ی غذا بود. اما چیزی که مسلم است آن است که هر شخصی به دلیل حس کنجکاوی و لذت از غذا، دوست دارد که طعم غذاهای متنوعی را بچشد. در این میان که جنگ مدرنیته و سنت همچنان ادامه دارد، برخی برنامه ریزان درصدد همسویی آن ها برآمده اند. از این رو شاهد بوجود آمدن رستوران های محلی در اقصا نقاط جهان هستیم که غذاهای محلی را به سبک و سیاق گذشته طبخ کرده و به دست مشتریان می رسانند. این امر سبب شده است که هم سنت پخت غذاهای محلی و قومی حفظ شود و هم درآمدی عاید افراد بومی گردد. البته این موضوع به اینجا ختم نمی شود، به طوری که در جهان امروز غذا به عنوان یک صنعت پرفروش و الزامی مشغول به کار است و در حوزه ی صنایع دیگر همچون گردشگری نقش به سزایی دارد و خود رشته ای جدید تحت عنوان گردشگری غذایی را بوجود آورده است که در بخش بعد درباره ی آن صحبت می کنیم.

2-4-3-3 پوشش25
تهيه و دوخت لباس در طول تاريخ و در بين اقوام و ملل مختلف، اهميت ويژه اي داشته است زيرا پوشاك همچون پرچم نماد فرهنگي يك كشور محسوب مي شود .سرزمين پهناور ايران، مسكن و مأواي اقوام مختلف است، يكي از وجوه تمايز اين اقوام از يكديگر نوع لباس ايشان است ( عمرانی، 1386: 119).
نوع پوشش نه تنها در ایران بلکه در تمام نقاط جهان متفاوت بوده است. این تفاوت همانند غذا، به دلایل جغرافیایی بازمی گردد. اغلب جنس پوشاک مردم از چیزی بوده که بیشترین فراوانی را در منطقه داشته و با توجه به نوع آب وهوای سردسیری، گرمسیری و معتدل منطبق بوده است. قطعا در تمام طول تاریخ پوشش انسان ها تنها راهی برای گریز از سرما و گرما نبوده، در غیر این صورت شاهد لباس های فاخر پادشاهان که در نقاشی های قدیمی موجود است، نبودیم. علاوه بر جنس لباس، نوع دوخت و تزتیینات و زیورآلات آن نیز بسیار حائز اهمیت است. بسیاری از صنایع دستی قومی که بر روی پارچه انجام می شود، از گدشته تا به امروز تزیینات لباس ها را دربرمی گرفته است. درست است که در جامعه ی حال، اغلب مردم به دلیل ماشینی شدن یک شکل لباس می پوشند، ولی باز هم در بسیاری نقاط افراد با پوشیدن لباس محلی، خود را از سایر اقوام تمیز می دهند. در کشورهای چندفرهنگی این نمایش لباس ها خود را در مراسم و جشن ها بیشتر نشان می دهد.

2-4-3-4کالاهای مادی26
کالاهای مادی قومی مانند ديگر پديده هاي فرهنگي داراي ابعاد تاريخي، زيبايي شناختي، اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي است. در دنياي امروز كه هر كشور براي معرفي هويت خود مي كوشد و حتي كشورهايي وجود دارند كه براي خود هويت جعلي مي سازند. کالاهای قومی به طور خاص یک نوع از هویت مشخص، یعنی هویت قومی را نمایندگی می کنند. این کالاها می توانند کالاها و اشکال مادی سنتی در یک قوم خاص باشند، یا اشکال بازسازی شده (نوزایی شده)27 ای از کالاهای پیشین و یا حتی اشکال کاملا جدید کالایی که هویت قومی را به صورتی تازه مطرح و تبلور بخشد ( اسکیریلوف، 1999، اسکیریلوف و کارنیچر 1999).
کالاهای قومی ممکن است به صورت بارزی اشکال ظاهری قومیت مربوط را در خود داشته باشد. برای مثال لباس های قومی، غذاهای قومی یا هنرهای دستی و … ( فکوهی، 1385: 132). اما مفهوم کالاهای قومی در این مطالعه بشتر مطوف به صنایع و هنر دستی است که اقوام از دیرباز برای رفع احتیاجات خود، آن ها را تولید می کنند.
صنایع دستی بیانگر صنعت و هنر نیاکان و نشان دهنده ي ذوق و هنر مردم هر منطقه از یک کشور است. در روزگاران گذشته صنایع دستی پیوندي عمیق با زندگی روزمره ي مردم داشته است. در دورهاي که انسان زندگی ماشینی را تجربه نکرده بود، این صنایع دستی بود که حامی تمام استعدادها، ذوق، سلیقه و آفرینش هاي سازندگی بشر بود. امروزه با نگاه به صنایع دستی هر قوم و قبیله اي به روشنی می توان دریافت که آن قوم چه مرحله اي از صنعتگري را تجربه کرده و اکنون در چه جایگاهی قرار دارد. استعداد و روحیهي خلاق و قدرت ابتکار صنعتگران در کنار عواملی مانند: شرایط اقلیمی و محیطی، مواد اولیه، شرایط زندگی و علاقهي انسان هاي گذشته به تولید آثار هنري موجب شده است که کشور ما از گذشته هاي بسیار دور تا حال همواره در تولید صنایع دستی موقعیتی ویژه و ممتاز داشته باشد( پاپ زن و همکاران، 1390: 15) به نظر می رسد با حفظ و نگهداشت این هنر دیرینه پیشینان و با ایجاد تحولاتی مثبت در جهت امروزینه کردن آن و هدایت در جهت تامین نیازهاي بازار می توان امید داشت این هنر-صنعت بتواند در راستاي پایداري اقتصادي که خود در همپیوندي کامل با ابعاد دیگر پایداري نظیر پایداري اجتماعی و اقتصادي قرار دارد بتواند به معیشت پایدار خانوارهاي مرتبط با این بخش یاري رساند ( افشار زاده و همکاران، 1390: 2).
اگرچه با توجه به خصوصیات و ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی صنایع دستی، شاید نتوان تعریف دقیق و پذیرفتنی از سوي همه ي صاحبان ذوق و اندیشه براي صنایع دستی ارایه داد، اما از میان تعریفهاي گوناگونی که تاکنون از این « هنر- صنعت» ارائه شده، در سال 1348 از طرف شوراي صنایع دستی ایران چنین خوانده شد :« صنایع دستی به آن دسته از صنایع اطلاق می شود که تمام یا قسمتی از مراحل ساخت فرآورده هاي آن با دست انجام گرفته و در چهارچوب فرهنگ و بینشهاي فلسفی و ذوق و هنر انسانهاي هر منطقه با توجه به میراثهاي قومی آنان ساخته و پرداخته می شود»؛ و در سال 1362 گروهی از کارشناسان سازمان صنایع دستی ایران آن را چنین تعریف کرده اند : « صنایع دستی به مجموعه ای از « هنر- صنعت» اطلاق می شود که عمدتاً با استفاده از مواد اولیه ي بومی و انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید، به کمک دست و ابزار دستی موجب تهیه و ساخت محصولاتی می شود که در هر واحد آن، ذوق هنري و خلاقیت فکري صنعتگر سازنده به نحوي تجلی یافته و همین عامل وجه تمایز اصلی این گونه از محصولات از مصنوعات مشابه ماشینی و کارخانه اي است» ( یاوری، نورماه، 1384: 10). تعریف جامع تر آن مبنی بر این است که « صنایع دستی: کارهای تولیدی با استفاده از آلات و ابزارهای ساده ( مثلا قالب بافب، سفالگری، سوزن دوزی، خاتم کاری و غیره) و نیز کالاهایی که بدین گونه و طبق یک طرح ساخته می شود. اغلب آثار هنری سنتی و هنرهای تزئینی را می توان در این زمره به شمار آورد» ( پاکباز، 1387: 343) در دایره المعارف هنر ارائه شده است. در تقسیم بندي دیگري، هنر به طور عمده به دو گروه محض و کاربردي تفکیک شده است و شاخص ترین هنرِ کاربردي یعنی هنري که علاوه بر دارا بودن زیبایی وارسته و مفهومی می تواند سودمندي مشخص و کاربردي معین داشته باشد، صنایع دستی یا به عبارت دقیق تر هنرهاي صنایعی است؛ که اشاعه دهنده ي فرهنگ معنوي و عامه، حاصل از معرفت شهودي و جاري بودن در متن زندگی افراد اجتماع است ( افشارزاده، 1390: 3).

2-4-4 سیاست های چند فرهنگی
اصطلاح سیاست گذاري فرهنگي28 معادل (سياست هاي فرهنگي، سياست گذاري فرهنگي) است. ژيراره درتعريف اين مفهوم چنين مي‌گويد: نظامي از هدف هاي غايي ، شيوه ها و برنامه هاي فرهنگي که براي توسعه فرهنگ جامعه در نظر مي گيرند . ژيراره توضيح مي دهد مهمترين رکن مساله ، هدف هاي غايي است. طبق تعريف ژيراره سوالي مطرح مي شود مبني بر اينکه : آيا مي توان براي يک جامعه هدف هاي غايي تعيين کرد ، آيا امکان پذير است يا خير ؟ ( فاضلی، 1386: 3). به طور ساده مي‌توان گفت که سياست فرهنگي با مديريت نهادهاي توليدکننده و اداره‌کنندهي شکل و محتواي محصولات فرهنگي مربوط مي‌شود. سياست فرهنگي نوعي توافق رسمي و اتفاق نظر مسؤلان و متصديان امور در تشخيص، تعيين و تدوين مهم‌ترين اصول و اولويت‌هاي لازم و ضروري در فعاليت فرهنگي است و راهنما و دستور العمل براي مديران فرهنگي خواهد بود (محبی، اینترنت، سیاست). سياست فرهنگي دراين چارجوب شامل موزه‌ها، وزارتخانه‌هاي عهده‌دار امر آموزش، هنرها، فرهنگ، رسانه‌ها، ورزش، مدارس، مؤسسه‌هاي آ‌‌موزش عالي، سازمان‌هاي تلويزيوني، شرکت‌هاي ضبط، مؤسسه‌هاي تبليغاتي و بسياري عناصر ديگر است (Barker,2002:223). سياست فرهنگي در قالب مفاهيم گوناگوني مورد توجه برنامه ريزان بوده که درطول دهة اخير در کشورهاي صنعتي مفهوم «مهندسي فرهنگي» مطرح گرديده است. مهندسي فرهنگي عبارت است: ازعلم و فن وتوانايي ارائه پاسخ‌هاي مناسب از نظر کيفيت، هزينه، و مدت به درخواست‌هايي است که از سوي کارشناسان امور فرهنگي در جهت تحقق اهداف فرهنگي، اجراي برنامه‌ها، تأمين سرمايه براي برنامه‌ها و تحقق فني برنامه‌ها صورت مي‌گيرد (Mollard,1994:3).
سياست فرهنگي مجموعه ارزش‌ها، باورها و راهبردهايي است كه كنش‌ها و عملكرد افراد يا گروه‌هاي اجتماعي را هدايت مي‌كند يا بر آن‌ها تأثير مي‌گذارد .”اين ارزش‌ها و باورها كه راهنما، هدايت‌كننده و تأثيرگذار برعملكرد يك‌گروه، يك‌ مجموعه و يا يك‌ ملت است به دو بخش تقسيم مي‌شود: يك‌ بخش، آن‌هايي است كه توسط دولت بيان و مدون مي‌شود و معمولاً به صورت قانون اساسي، برنامه‌هاي توسعه و غيره است . بخش دوم راهبردهايي است كه افراد، گروه‌ها و ملت‌ها بدون تدوين يا قانون رسمي كردن آن براي تحقق هدف‌ها و منافع خود به‌كار مي‌گيرند. بنابراين دو سياست فرهنگي داريم: يكي آن كه دولت مدون كرده، دوم آن‌كه به صورت اصل مدون دولتي درنيامده . درنتيجه بايد گفت به صورت کلي يك سياست فرهنگي است كه بخشي از آن آشكار است و بخشي پنهان و بخشي رسمي و بخشي غيررسمي.( محسنی، 1386: 24). به‌طورکلي مي‌توان گفت که سياست گذاري فرهنگي عبارت است از فرايند اخذ تصميم در مورد يک خط مشي فرهنگي درجهت هدايت و کنترل فرهنگ به منظور حفظ مواريث فرهنگي، بسط و گسترش آن، تا در آينده بايد پيگيري ومورد عمل قرار گيرد.
الگوی چند فرهنگ گرایی به عنوان رویکرد سیاست گذاری عمومی برای مدیریت تنوع فرهنگی در جامعه چند قومی که بر مبنای ابراز رسمی احترام متقابل و رواداری نسبت به تنوع فرهنگی در قالب مرزهای ملی استوار است. شهروندی و سیاست چند فرهنگی، الگوی مناسب سیاست گذاری راهبردی و دراز مدت در مواجهه با مساله تنوع قومی و فرهنگی در جامعه ایرانی است و می تواند مبنایی برای تفاهم، تعامل و گفتگوی میان سیاست گداران و نخبگان قومی باشد ( تقی لو، 1386: 11-12).
برنامه های سیاست چندفرهنگی جامعه ی امروز ایران برخلاف دوران پهلوی، به دنبال شیوه ای است که مردم به شکل خود جوش و بدور از الزام نسبت به فرهنگ خویش حس عرق داشته و امور فرهنگی خویش را به راحتی انجام دهند. در سياست تنوع، دولت مركزي با شناسايي، مدارا و رواداري ميان تنوعات فرهنگي و قومي گوناگون به ارتقا ء، انسجام و وحدت ملي مي انديشد و به رعايت حقوق همة اقليت هاي قومي در حفظ و پرورش شاخص هاي هويتي آنان نظير زبان، سنت ها، هويت و … مي كوشد . همچنين از تحميل قوانين و مقررات مغاير با علايق فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي گروه هاي اقليت اجتناب مي كند (صالحی، 1388: 151)
به عقيدة انديشمندان حوزة تنوع فرهنگي، به رسميت شناختن تفاوت هاي فرهنگي از طريق اعطاي حقوق شهروندي چند قومي متمايز، به انسجام كامل جوامع كمك مي كند؛ در حالي كه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره کثرت گرایی، حقوق فرهنگی، زبان و فرهنگ، حیات اجتماعی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره جنگ جهانی دوم، محل سکونت، پناهندگان، مرزهای سیاسی