منبع پایان نامه ارشد درباره شورای امنیت، سازمان ملل، دولت ایران، جامعه بین المللی

دانلود پایان نامه ارشد

تاسیسات و مواد هسته ای موجود را شامل نمی گردید، کارایی چندانی نداشت و مانع گسترش سلاح های هسته ای نگردید. سرانجام در سال 1968 تلاش دول عضو کمیته خلع سلاح و توافقات دو بلوک شرق و غرب، به تصویب معاهده منع گسترش سلاح های اتمی منجرگردید که در 5 مارس 1970 لازم الاجرا شد. از ویژگی های پیمان، الزام دولت های فاقد سلاح اتمی در انعقاد موافقت نامه ایمنی هسته ای مربوط به پیمان بود که تحت نام INFCIRC/153 در سال 1970 از سوی شورای حکام به تصویب رسید.
1-1 انواع قراردادهای بازرسی آژانس
قراردادهای منعقده آژانس با دولت ها برحسب اینکه سلاح اتمی داشته باشند یا نداشته باشند و یا اینکه به معاهده منع گسترش سلاح های اتمی ملحق شده باشند یا نه، متفاوت است. انواع قراردادها به شرح زیر است :
1-1-1 قرارداد بازرسی INFCIRC/66
قرارداد INFCIRC/66 قبل از الحاق هر دولت به معاهده در اختیار آژانس قرار دارد که هر عضو جدید در صورت تمایل در چهارچوب آن با آژانس قرارداد منعقد می کند. به موجب این قرارداد، آژانس فقط از تاسیساتی نظارت خواهد کرد که دولت عضو داوطلبانه خواهان بازرسی از آن می شود و بازرسی از همه تاسیسات هسته ای یک دولت را شامل نمی شود. همچنین چنانچه دولت دارنده فن آوری و مواد و تاسیسات هسته ای، شرط واگذاری و فروش این اقلام را منوط بر نظارت آژانس کرده باشد، دولت خریدار ملزم است چنین قراردادی را با آژانس به امضا برساند. دولت های عضو دائم شورای امنیت، دولت هایی که به موجب معاهده، دولت هسته ای نامیده می شوند و دولت های اسرائیل، هند، پاکستان، آفریقای جنوبی، برزیل و آرژانتین، این نوع قرارداد بازرسی را با آژانس منعقد کرده اند. در این نوع قراردادها اصولا نظارت بر تاسیساتی که مورد استفاده غیر صلح جویانه و نظامی قرار می گیرند، پیش بینی نشده است.
1-1-2 قرارداد بازرسی INFCIRC/153
پس از تصویب معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای در سال 1968، شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، به موجب ماده 3 این معاهده و برای رعایت مواد 1 و 2 معاهده، مقررات بازرسی از دولت های فاقد سلاح های هسته ای را در مجموعه ای تحت نام INFCIRC/153 در سال 1970 و پس از لازم الاجرا شدن معاهده منع گسترش در 98 ماده تصویب و به مورد اجرا گذاشت و دولت های عضو معاهده به موجب ماده 3 به انعقاد قرارداد مزبور با آژانس ملزم گردیدند.
1-1-3 قرارداد بازرسی INFCIRC/193
نظر به اینکه ماهده 7 معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای، قراردادها و پیمان های منطقه ای راجع به عاری کردن هر منطقه از سلاح های هسته ای و همکاری هسته ای صلح جویانه را به رسمیت شناخته است، آژانس با سازمان دولت های اروپایی که برای همکاری های صلح آمیز هسته ای تشکیلاتی تاسیس کرده اند، قرارداد بازرسی INFCIRC/193 را منعقد ساخته است. دولت های عضو ضمن اینکه به موجب ترتیبات مندرج در سازمان خود مورد نظارت و بازرسی قرار می گیرند، بر اساس قرارداد فوق، در صورتی که آژانس نیز بازرسی هر یک از این دولت ها را ضروری بداند، تاسیسات، تجهیزات و مواد هسته ای آن دولت، مورد بازرسی آژانس قرار خواهد گرفت.
1-1-4 قرارداد بازرسی INFCIRC/225
دولت آمریکا برای انتقال سه تن اورانیوم طبیعی فلز جهت برنامه منطقه توگای ژاپن و برای جلوگیری از استفاده غیر صلح جویانه از مواد و تاسیسات از سوی دولت ژاپن، قراردادی را با این دولت منعقد کرد و پس از اینکه دولت ژاپن به معاهده منع گسترش ملحق شد، آژانس با توجه به مفاد قرارداد اولیه دولت آمریکا و ژاپن و مفاد قرارداد INFCIRC/153، قرارداد INFCIRC/225 را با دولت یاد شده منعقد کرد. آژانس بر اساس مفاد این قرارداد، تاسیسات و مواد هسته ای دولت ژاپن را مورد نظارت و بازرسی قرار می دهد.138
1-2 نظام های بازرسی آژانس
دولت های بازرسی شونده با توجه به نوع بازرسی معین می گردند. انواع روش های بازرسی مورد استفاده عبارت اند از : بازرسی تاییدی یا عادی، بازرسی ویژه و بازرسی داوطلبانه.
1-2-1 بازرسی تاییدی یا عادی
نوعی از بازرسی است که طی آن بازرسان آژانس برای تایید اطلاعات ارائه شده از سوی دولت ها در محل حاضر می شوند. بازرسان پس از حضور در محل، روش های حسابرسی دولت ها برای تعیین میزان مواد هسته ای موجود در انبارها یا رآکتورها را بررسی می کنند و در محل نگهداری مواد هسته ای و استقرار تاسیسات و تجهیزات حضور می یابند و اطلاعات ارائه شده از سوی دولت ها را مورد بازرسی قرار می دهند. در این مورد ماده 72 قرارداد بازرسی INFCIRC/153.214 در خصوص بازرسی تاییدی مقرر می دارد :
آژانس به صورت مستمر در این موارد به انجام بازرسی خواهد پرداخت : تطابق ثبت و گزارش ها؛ بررسی موقعیت، مشخصات، مقدار و ترکیبات تمامی مواد هسته ای موضوع حفاظت تحت این قرارداد؛ بررسی اطلاعات مربوط به علل بروز مواد به حساب نیامده و اختلاف ارسال کننده و دریافت کننده و خطاها در موجودی کتابی.
بازرسان آژانس برای انجام بازرسی از فنون روز بهره خواهند برد و برای تهیه گزارش از شیوه های آماری و نمونه برداری اتفاقی، استفاده می کنند. حق بازرسی تاییدی فقط محل های ذکر شده در اظهارنامه های دولت ها را شامل می شود و موارد دیگر و معادن اورانیوم را در بر نمی گیرد.
شدت و دفعات بازرسی تاییدی به میزان و نوع مواد و تاسیسات موجود در سرزمین تحت صلاحیت هر دولت بستگی دارد. هرچقدر مواد هسته ای غنی شده و تاسیسات موجود از نظر فن آوری پیشرفته تر باشند، شدت و تعداد دفعات بازرسی و دقت عمل بازرسان بیشتر خواهد بود. هرچقدر دولت ها برای تولید بمب هسته ای امکانات و تجهیزات و مواد بیشتری در اختیار داشته باشند، آژانس نظارت بیشتری اعمال خواهد کرد.
چنانچه بازرسان آژانس نسبت به عملکرد یکی از دولت های عضو که مقادیر معینی مواد هسته ای داشته است، شک کند در این صورت بازرسان آژانس در محل حضور دائمی خواهند داشت تا شبهه به وجود آمده برطرف شود. در چنین مواقعی بازرسان آژانس، صلح آمیز بودن فعالیت هسته ای آن دولت عضو را تایید نمی کنند. کره شمالی از مواردی است که بازرسان آژانس در محل تاسیسات هسته ای آن دولت حضور دائم دارند و صلح آمیز بودن فعالیت هسته ای مزبور را تایید نکرده اند.
چنانچه میزان مواد موجود در خاک هر دولت، در حد گرم و یا کمتر از حساسیت وسایل اندازه گیری و یا مقادیر آن کمتر از آنچه در جداول پیش بینی شده باشد به موجب مواد 36 و 37 قرارداد INFCIRC/153 حسب درخواست دولت عضو، موارد مزبور از اعمال حفاظت و بازرسی معاف خواهد بود. در صورتی که مواد موجود در داخل یک کشور از بین برود یا آنچنان رقیق گردد که قابل استفاده در فعالیت های هسته ای نباشد و یا مواد غیر قابل بازیافت تشخیص داده و یا به خارج از کشور منتقل شوند، در این صورت نظارت و بازرسی آژانس، خاتمه یافته تلقی می گردد.
برای انجام بازرسی تاییدی، آژانس مراتب را یک هفته قبل از اعزام بازرسان، کتبا به اطلاع دولت عضو خواهد رساند. این اعلام شامل مشخصات بازرسان، محل های مورد بازرسی و زمان و مکان ورود بازرسان خواهد بود. این مدت برای بررسی اطلاعات طرح ارائه شده از سوی دولت عضو، حداقل یک هفته خواهد بود. بازرسان پس از ورود به همراه نماینده دولت عضو به محل ماموریت اعزام و در امر بازرسی به گونه ای اقدام خواهند کرد که خللی در فعالیت روزمره وارد نشود. بازرسان نمی توانند انجام عملی را از کارکنان تاسیسات خواستار شوند. نماینده ای که از سوی دولت عضو، تیم بازرسی را همراهی می کند، نمی تواند با انجام اموری موجب تاخیر عملیات بازرسی گردد. در هر حال هرگونه اقدام مغایر با قرارداد در صورتجلسه پایانی بازرسان منعکس خواهد شد. در پایان بازرسی چنانچه اقدامات دولت عضو، مطابق با قرارداد بازرسی باشد، صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای دولت عضو، تایید خواهد شد.
1-2-2 بازرسی ویژه
در ماده 73 قرارداد بازرسی INFCIRC/214، بازرسی ویژه چنین تعریف شده است :
یک بازرسی در صورتی ویژه خواهد بود که اضافه بر بازرسی مستمر و در خصوص مواد 78 تا 82، قرارداد یا تقاضای دسترسی به اطلاعات یا مکان هایی علاوه بر دسترسی به آن هایی صورت پذیرد که در ماده 76 برای بازرسی های ویژه و مستمر یا هردوی آن ها مطرح شده است. در این تعریف دو نکته اساسی وجود دارد : بازرسی ویژه، اضافه بر بازرسی مستمر است. در مواردی که آژانس، بازرسی از تاسیسات یا مواد هسته ای دولت عضو را ضروری بداند، چنانچه شورای حکام با توجه به ماده 18 قرارداد بازرسی، انجام بازرسی ویژه را تصویب کند، این بازرسی انجام خواهد شد؛ در مواردی که دولتی قصد صدور مواد هسته ای خود را داشته باشد، باید دو هفته قبل از ارسال مواد، مراتب را به اطلاع آژانس برساند. در این صورت اگر آژانس، بازرسی از محموله را ضروری تشخیص دهد، از دولت عضو درخواست خواهد کرد که امکانات لازم را برای بازرسی از محموله فراهم آورد. پس از فراهم شدن مقدمات بازرسی، بازرسان آژانس در محل حضور می یابند و ضمن درج مشخصات مواد، نسبت به پلمپ آن اقدام خواهند کرد.
1-2-3 بازرسی داوطلبانه
به این نوع از بازرسی در قرارداد بازرسی، اساسنامه آژانس و مقررات معاهده اشاره ای نشده است. اولین بار پس از اینکه دولت آمریکا علیه فعالیت های هسته ای ایران، تبلیغات وسیعی راه انداخت و چنین عنوان کرد که دولت ایران در صدد دستیابی به سلاح اتمی است، دولت ایران برای خنثی کردن این تبلیغات و اثبات بی اساس بودن ادعاهای دولت آمریکا، دوبار داوطلبانه از آژانس تقاضا کرد که همه تاسیسات و مواد هسته ای ایران را مورد بازرسی قرار دهد. این قبیل بازرسی ها را که طی آن دولتی داوطلبانه از آژانس تقاضا می کند که تاسیسات هسته ای خود را مورد بازرسی قرار دهد، بازرسی داوطلبانه آژانس می نامند.139
1-3 اقدامات آژانس در قبال تخلف دولت ها
با توجه به شدت و ضعف و نوع تخلفی که دولت ها مرتکب می شوند، اقدامات بازدارنده ای در اساسنامه پیش بینی شده است که عبارت اند از :
1-3-1 تعلیق حق رای
در صورت عدم پرداخت حق عضویت و تعهدات مالی از سوی دولت های عضو، آن ها از حق رای در ارگان های آژانس محروم خواهند شد.
1-3-2 تعلیق امتیازات
چنانچه عضوی دائما مفاد اساسنامه یا موافقت نامه منعقده به موجب اساسنامه را نقض کند و این تخلفات، اهداف نهایی معاهده را نادیده انگارد، در صورتی که شورای حکام کنفرانس عمومی تقاضای تعلیق عضویت دولت عضو را داشته باشد و این پیشنهاد مورد موافقت کنفرانس قرارگیرد، حقوق و امتیازات دولت عضو به حالت تعلیق درخواهد آمد.
1-3-3 تعلیق امتیازات و گزارش به شورای امنیت سازمان ملل متحد
چنانچه یکی از دولت های عضو غیر هسته ای، اهداف اصلی معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای را نقض کند و تاسیسات و مواد هسته ای در اختیار خود را جهت تولید سلاح یا دیگر ادوات انفجاری هسته ای به کارگیرد و یا با نقض ماده 2 معاهده، سلاح هسته ای تولید کند یا اقداماتی را معمول دارد که بازرسان آژانس نتوانند پایبندی دولت مزبور را تایید کنند یا اینکه دولت یاد شده برای کسری مواد هسته ای خود، دلیل یا دلایل قابل قبولی ارائه ندهد و یا با اجازه فوری جهت بازرسی از اماکن و تاسیسات هسته ای مورد تقاضای آژانس موافقت نکند، ضمن تعلیق حق عضویت و امتیازات دولت عضو، ممکن است کمک های ارائه شده از سوی آژانس به او نیز مسترد گردد و مراتب تخلف از سوی شورای حکام به شورای امنیت مجمع عمومی سازمان ملل، کنفرانس عمومی و دولت های عضو اعلام شود.140
پیش بینی نظام های بازرسی در معاهدات مربوط به سلاح های هسته ای، پدیده جدیدی در حقوق بین الملل است که امنیت را برای جامعه بین المللی به ارمغان خواهد آورد. در قبال دستاورد شیوه های بازرسی، دولت ها بهای اندک آن را که محدود شدن بخشی از حاکمیت ملی آن هاست، می پردازند.
نظام های بازرسی، اهرم پیشگیری از تخلفات دولت ها نسبت به تعهدات پذیرفته شده بین المللی آنهاست و چنین استنباط می شود که اگر این اهرم از حمایت های مطلوب

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره سازمان های بین المللی، حقوق بین الملل، سلاح های کشتار جمعی، سازمان ملل Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره حقوق بین الملل، سلاح های کشتار جمعی، جامعه بین المللی، حقوق بین الملل کیفری