منبع پایان نامه ارشد درباره سلسله مراتب، سلسله مراتبی، تحلیل شبکه، مقایسات زوجی

دانلود پایان نامه ارشد

طراحی مدل کسب و کار فعلی و با استفاده از رویکردهای نامبرده در ترکیب محصولات و خدمات به طراحی مدلهای کسب وکاری جدید پرداختیم که در فصل 4 این مدلها شرح داده خواهند شد.
تحلیل SWOTبه تنهایی امکان مشخص کردن فاکتورهای شناسایی شده یا توانایی ارزیابی گزینه های تصمیم گیری بر اساس این فاکتورها را فراهم نمی کند.تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی این کمبود ها را جبران می کند ،اما وابستگی بین فاکتورها را اندازه نمی گیرد.وابستگی بین فاکتورها بر وزن فاکتورها اثر گذاشته و اولویت های تصمیم گیری را تغییر می دهد.به منظور جبران این کمبود می توان از روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی استفاده کرد اما در این روش هم وابستگی میان عوامل در نظر گرفته نشده و فرض می شود عوامل بر یکدیگر تاثیر ندارند.به منظور بررسی تاثیر عوامل بر یکدیگر همزمان با اولویت بندی آنها از روش تحلیل شبکه ای استفاده می شود.در این پژوهش نیز به منظور تشخیص اهمیت فاکتورهای موثر بر مدلهای کسب و کار در قالب ماتریس swot با در نظر گرفتن وابستگی عوامل و رتبه بندی مدلها بر اساس این فاکتورها فرایند تحلیل شبکه ای را برای swot به کار گرفته ایم.در ادامه به معرفی روش SWOT،ANP و بررسی تحلیل شبکه ای برای SWOTمی پردازیم.
معرفی تحلیل SWOT
تحلیل SWOT برای اولین بار در سال 1950 توسط دو فارغ التحصیل مدرسه بازرگانی هاروارد به نامهای جورج آلبرت اسمیت و رولند کریستنسن مطرح شد. در آن زمان این تحلیل ضمن کسب موفقیتهای روز افزون به عنوان کسب ابزار مفید مدیریتی شناخته شد. اما شاید بیشترین موفقیت مشهود این تحلیل زمانی بدست آمد که جک ولچ39 از جنرال الکتریک در سال 1980 از آن برای بررسی راهبردهای جنرال الکتریک و افزایش بهره‌وری سازمان خود استفاده کرد.
SWOT سرواژۀ عبارات قوتها(Strenghths) ، ضعفها(Weaknesses) ، فرصتها (Opportunities) و تهدیدات (Threats) است. گام اول در مراحل برنامه ریزی استراتژیک تعیین رسالت، اهداف و ماموریتهای سازمان است و پس از آن می‌توان از طریق تحلیل SWOT که یکی از ابزارهای تدوین راهبرد است، برای سازمان راهبرد طراحی کرد که متناسب با محیط آن باشد. با استفاده از این تحلیل این امکان حاصل می‌شود که اولاً به تجزیه تحلیل محیط‌های داخلی و خارجی پرداخته و ثانیاً تصمیمات راهبردی اتخاذ نمود که قوتهای سازمان را با فرصتهای محیطی متوازن سازد. (جبل عاملی و همکاران،2009)

فرایند تحلیل شبکه ای (ANP)
با توجه به محدودیتهای روش سلسله مراتبی AHP و عدم توانایی این رویکرد در لحاظ کردن وابستگی های بین معیارها و عوامل ،پروفسور ساعتی در سال 1996 رویکرد دیگری را توسعه داد که به فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) معروف گردیده و مزیت آن نسبت به AHP این می باشد که وابستگی بین معیارها را در نظر می گیرد.فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اجزای یک سیستم را به صورت یک سلسله مراتب سازماندهی می کند به طوری که هر عنصر سلسله مراتبی به عنصر سطح بالاتر خود می تواند وابسته باشد و به صورت خطی این وابستگی می تواند ادامه داشته باشد.به عبارت دیگر در یک سلسله مراتب وابستگی ها باید به صورت خطی از بالا به پایین و یا بالعکس باشد.چنانچه وابستگی دو طرفه باشد یعنی وزن معیارها به وزن گزینه ها و وزن گزینه ها نیز به وزن معیارها وابسته باشد مسئله دیگر از حالت سلسله مراتبی خارج شده و تشکیل یک “شبکه” یا سیستم غیرخطی یا سیستم با بازخور را می دهد.(کورتیلا و همکاران،2000)که در این صورت برای محاسبه وزن عناصر نمی توان از قوانین و فرمول های سلسله مراتب استفاده کرد.در این حالت برای محاسبه وزن عناصر از تئوری شبکه ها باید استفاده کرد.(پیرس و رابینسون50:83)
فرآیند تحلیل شبکهای شامل چهار مرحله اصلی میباشد که عبارتند از:
ساختن مدل و ساختاربندی مساله
مساله را باید به طور شفاف بیان کرده و به یک سیستم منطقی برای مثال یک شبکه تجزیه کرد. ساختار مذکور را میتوان با استفاده از نظر تصمیمگیرندگان و از طریق روشهایی چون طوفان مغزی یا دیگر روشهای مناسب به دست آورد. همانطور که دیدیم شکل یک شبکه به عنوان مثال بالا نشان داده شد.
مقایسات زوجی و بردارهای الویت
در روش تحلیل شبکهای نیز همچون روش تحلیل سلسله مراتبی عناصر در هر قسمت با توجه به اهمیت آنها در کنترل معیار به صورت زوجی مقایسه میشوند، و خود قسمتها نیز با توجه به تاثیرشان در هدف بهصورت زوجی با هم مقایسه میشوند. از تصمیمگیرندگان در قالب یک سری مقایسات زوجی پرسیده میشود که دو عنصر یا دو قسمت در مقایسه با هم چه تاثیری در معیارهای بالادستی خود دارند.
به علاوه اگر روابط متقابلی میان عناصر یک قسمت وجود دارد، با استفاده از مقایسات زوجی و بهدستآوردن بردار ویژه هر عنصر باید میزان تاثیر دیگر عناصر روی آن نشان دادهشود. اهمیت نسبی با استفاده از یک مقیاس نسبی به دست میآید. برای مثال میتوان از یک مقیاس 1 تا 9 استفاده کرد، در حالیکه نمره 1 نشاندهنده اهمیت یکسان دو عنصر نسبت به هم و نمره 9 نشانه بالاترین اهمیت یک عنصر ( سطر ماتریس) در مقایسه با دیگری (ستون ماتریس) میباشد.
در یک ماتریس مقایسه زوجی، ارزش طرف مقابل برعکس میباشد؛ یعنی aij=I/aij ، در حالیکه aij=(aji) نشان دهنده اهمیت i امین (jامین) عنصر در مقایسه با jامین (iامین) عنصر است. در روش تحلیل شبکهای نیز همانند روش تحلیل سلسله مراتبی مقایسات زوجی در قالب یک ماتریس صورت میگیرد و بردار الویت محلی با تخمینی از اهمیت نسبی مرتبط با عناصر (یا قسمتها) به دست میآید که به وسیله حل رابطه زیر حاصل میشود:
معادله λmax.W=A.W
به طوری که A ماتریس مقایسات زوجی، W بردار ویژه، λmax بزرگترین بردار مقادیر A است. قابل ذکر است که ساعتی در سال 1980 چندین الگوریتم را برای تقریب W ارائه داد.
در تشکیل ماتریس مقایسات زوجی جهت پرهیز از هرگونه نگرش جانبدارانه، ممکن است از تصمیمگیری گروهی استفاده شود. دیر و فورمن ( فورمن ،2005) چندین شیوه را برای لحاظ کردن نگرشها و قضاوتهای اعضای گروه در ماتریس زوجی پیشنهاد دادهاند که این شیوه عبارتند از: 1. اجماع 2. رای یا مصالحه، 3. میانگین هندسی قضاوتهای فردی، 4. مدل مجزا.
تشکیل ابر ماتریس
مفهوم ابر ماتریس شبیه فرآیند مارکوف میباشد. ابر ماتریس قادر به محدودکردن ضرایب برای محاسبه تمامی اولویتها و در نتیجه اثر تجمیعی (تجمعی) هر عنصر بر سایر عناصر در تعامل میباشد (ساعتی،1986). هنگامی که یک شبکه، صرف نظر از هدف، صرفا دربرگیرنده دو خوشه به نامهای معیارها و گزینهها باشد، رویکرد ماتریسی ارائه شده توسط ساعتی و تاکیزاوا در سال 1986 میتواند برای مواجهه با وابستگیهای عناصر یک سیستم بهکار گرفته شود.

این دو بیان میکنند که برای به دستآوردن اولویتهای کلی در یک سیستم با تاثیرات متقابل، بردارهای اولویت محلی باید وارد ستونهای خاص یک ماتریس که در اینجا به آن ابر ماتریس میگوییم، شوند. یک ابر ماتریس در واقع یک ماتریس بخشبندی شده است که هر کدام از بخشهای آن نمایانگر ارتباط بین دو گروه (قسمت یا خوشه) در یک سیستم است.
فرض میکنیم که یک سیستم تصمیم دارای Ck جزء تصمیم باشد و k=1,2,…,n و هر جزء k دارای mk عنصر میباشد که با ek1,ek2,…,ekm نشان داده میشوند. بردارهای الویت محلی بهدست آمده در مرحله دوم گروهبندی شده بر اساس جهت تاثیر از یک قسمت دیگر، یا در خود یک قسمت طبق پیکان دایرهای شکل در مکان مناسب خود در ابر ماتریس طبق شکل زیر قرار داده میشوند (ساعتی، 1999).

شکل ‏212 شکل کلی یک ابر ماتریس

Wn=(■(0&0&0@w21&0&0@0&w32&I))
به طوری که w21 بردار تاثیر هدف بر معیار، w32 ماتریس تاثیر معیار بر هر یک از گزینهها و I نشان دهنده ماتریس واحد بوده و صفرها بیانگر عدم تاثیرپذیری عناصر مستقل از هم میباشند.
در مثال بالا اگر میان معیارها وابستگی (ارتباط) درونی برقرار باشد، شبکه جایگزین سلسله مراتب میشود. در این حالت ابر ماتریس، Wn، به صورت زیر بوده که در آن W22 نشاندهنده این وابستگی داخلی است:
Wn=(■(0&0&0@w21&w22&0@0&w32&I))
در صورتی که روابط متقابل میان عناصر در یک قسمت و یا بین دو قسمت وجود داشته باشد میتوان صفرها را نیز جایگزین کرد. از آنجاکه معمولاً در یک شبکه میان خوشهها وابستگی متقابل وجود دارد، ستونهای یک ابر ماتریس بیش از یک ستون خواهد بود.
انتخاب بهترین گزینه
در صورتی که ابر ماتریس تشکیل شده در مرحله قبلی همه شبکه را پوشش دهد، میتوان وزنهای اولویت را در ستون گزینهها در یک ابر ماتریس نرمال شده یافت. از سوی دیگر، اگر یک ابر ماتریس فقط شامل قسمتهای به هم مرتبط باشد، نیاز به محاسبات بیشتری برای رسیدن به اولویتهای کلی گزینهها وجود دارد. ترجیحات نهایی برای هر گزینه از راهحل زیر به دست میآید:
معادله lim┬(k→∞)⁡〖W_n^(2K+1) 〗
Wn ابر ماتریس تحقیق است، K عددی دلخواه و بزرگ است و به توان رساندن ابر ماتریس امکان همگرا شدن و در نتیجه ثبات وزنهای آنرا میدهد. درنهایت گزینه با بزرگترین الویت به عنوان اولین گزینه برتر شناخته میشود.
نرخ سازگاری در اعتبارسنجی پاسخهای خبرگان:
اهمیت ANP علاوه بر ترکیب سطوح مختلف سلسلهمراتب تصمیم و در نظر گرفتن عوامل متعدد، در محاسبه نرخ سازگاری(CR) است. این نرخ در واقع سازگاری مقایسات را مشخص میکند. این ساز و کار نشان میدهد که تا چه اندازه میتوان به اولویتهای جدولهای ترکیبی اعتماد کرد. به عبارت دیگر در فن ANP به پاسخدهنده اجازه داده میشود که در سادهترین شکل نظر خود را در خصوص مقایسه شاخص ها و گزینهها اعلام کند. واضح است که پاسخدهنده ممکن است در برخی مواقع در ترجیحات مختلف- که بر اساس نسبت استوار است- نسبتهای دقیق را رعایت نکند. مثلاً اگر عامل A به B را به ترجیح یکسان بدهد و عامل B بهC را به 3 برابر ترجیح دهد، پس لزوماً بر اساس قواعد نسبتها A به C را باید 3 برابر ترجیح دهد. هر عددی غیر از عدد 3 به معنی ناسازگاری است و باید با توجه میزان ناسازگاری،تصمیم لازم در خصوص قابل قبول بودن و مستند دانستن و ندانستن پاسخها اتخاذ شود.
تجربه نشان دادهاست که در صورتی که نرخ سازگاری کوچکتر یا مساوی 1/0 باشد در این صورت نرخ سازگاری قابل قبول است و پاسخ داده شده سازگار میباشد. مثلاً اگر CR=0در این صورت پاسخها کاملاً سازگارند. اما اگر CR بزرگتر از 1/0 باشد در این صورت نرخ سازگاری در حد قابل قبولی نیست و پاسخهای مربوط به آن ماتریس نمیتوانند ملاک تصمیمگیری قرار گیرند. در این حالت باید تلاش کرد که به کمک پاسخدهنده، ماتریسهای ناسازگار را به حد معتدل رساند یا اینکه شیوه آنالیز را تغییر دهد (گودرزی، نوروزی و نوروزی، 1391: 139) .
مدل شبکه ای مناسب برای SWOT
مدل سلسله مراتبی و شبکه ای که برای تحلیل SWOT در اینجا پیشنهاد می شود و در شکل 3-1 مشاهده می شود از چهار سطح تشکیل شده است.هدف(بهترین مدل کسب و کار برای انتشارات آریانا قلم)نشان دهنده ی سطح اول می باشد،سطح دوم گروههای SWOT می باشند و سطح سوم عوامل یا فاکتورهای هر گروه SWOT و سطح چهارم هم گزینه ها یا مدل های کسب و کار بدیل برای انتشارات آریانا قلم.

شکل ‏213ساختار سلسله مراتبی SWOT(الف)و ساختار شبکه ای SWOT(ب)

در مدل سلسله مراتبی w21 برداری است که نشان دهنده ی تاثیر هدف بر معیار است و w32برداری است که نشان دهنده ی تاثیر هر زیر معیار بر گزینه ها می باشد.در مدل شبکه ای SWOT همانطور که در شکل 3-1 هم نشان داده شده است در سطح معیار برای گروه های SWOTوابستگی درونی در نظر گرفته شده است که اشاره به این دارد که مثلا بین نقاط قوت و فرصت ها وابستگی وجود دارد.در مدل شبکه ای هم w1نشان دهنده ی بردار اثرگذار هدف بر گروه های SWOT می باشد و W2 هم نشان دهنده ی بردار وابستگی درونی میان گروه های SWOT می باشد و W3هم نشان دهنده ی بردار تاثیر گروه های SWOT بر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره کسب و کار، مدل کسب و کار، کسب و کار الکترونیک، مدل کسب وکار Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره تحلیل داده، کسب و کار، ارزش پیشنهادی، سطح تحصیلات