منبع پایان نامه ارشد درباره رشد حرکتی، پردازش اطلاعات، الگوی حرکتی، زندگی روزمره

دانلود پایان نامه ارشد

نظریه سیستمهای پویا که با کنترل حرکتی و هماهنگی سروکار دارد، شناخته شده است.
دیدگاه ادراک- عمل
گیبسون این الگو را در نوشتههای خود در دهههای 1960و 1970 مطرح کرد. وی پیشنهاد کرد که رابطه درونی نزدیکی بین سیستمهای ادراکی و حرکتی وجود دارد. بر اساس این دیدگاه اگر بخواهیم یافتههای ما از نظر بوم شناختی معتبر باشد، یعنی در رفتار دنیای واقعی قابل استفاده باشد، نمیتوانیم ادراک را مستقل از حرکت بررسی کنیم. بهمین صورت، رشد ادراکی- حرکتی نیز باید با هم مطالعه و بررسی شود. بر اساس این دیدگاه افراد با حرکات مداوم چشمها، سر وبدن، محیط را بطور مستقیم ادراک میکنند و برای اجرای حرکت نیازی به محاسبات پیچیده و پردازش اطلاعات مربوط به بدن خود ندارند. واژه فراهمسازی در این دیدگاه، به نوع عملی که یک شئ برای فرد فراهم میکند اشاره دارد و بدلیل ارتباط زیاد بین فرد و محیط، خصوصیات فرد به اشیاء معنی میدهند. بعبارت دیگر افراد ویژگیهای محیط را در ارتباط با خود میسنجند.
نظریه سیستمهای پویا
یکی از شاخههای دیدگاه بوم شناختی، دیدگاه سیستمهای پویاست. این نظریه در بین بسیاری از نظریه پردازان رشد حرکتی رواج دارد (الکساندر، 1990؛ کادول، 1990؛ تلن وتوماس، 2000؛ گچل و ویتال، 2004). این نظریه تا حد زیادی بر مبنای مطالعات روانشناس روسی، نیکولای برنشتاین (1967) بنا شده است و توسط کاگلر، کلسو و نیروی(1982) رواج یافت. از آنجا که رشد بعنوان پدیدهای غیر خطی مطالعه میشود، یک فرایند غیرمداوم محسوب میشود. یعنی تغییرات فرد در طول زمان، لزوما یکپارچه و به ترتیب نیست و همواره حرکت بسوی سطوح بالاتر پیچیدگی و تبحر در سیستم حرکتی را در بر نمیگیرد. یکی از فرضیهها و اصول اساسی این دیدگاه این است که حرکت و رفتارهای حرکتی، سازماندهی شده هستند و از تعامل بین فرد، محیط و تکلیف در یک زمینه بوجود میآیند. بر خلاف دیدگاه بالیدگی و پردازش اطلاعات، سیستمهای پویا پیشنهاد میکند که رفتار هماهنگ به نرمی جمع شده است تا اینکه به سختی محصور باشد.
رفتار نهایی از روابط درونی ایجاد و یا خود سازماندهی میشود. در صورتیکه فرد هر یک از این محدودیتها را تغییر دهد، ممکن است حرکت پدیدار شده تغییر کند (کلارک، 2004). این همان مفهوم محدودیتها در دیدگاه سیستمهای پویا است. بر اساس این دیدگاه، بالیدگی به تنهایی رشد مهارتهای بنیادی را در پی ندارد و محیط وعوامل محیطی نقش تعیین کنندهای در رشد این مهارتها دارند. طرفداران این دیدگاه اعتقاد دارند که سرعت رشد سیستمهای مختلف بدن یکسان نیست. در صورتیکه در یک رفتار حرکتی چند سیستم خاص درگیر باشند، تا وقتی که تمام سیستمها به درجه معینی از رشد نرسند، رفتار حرکتی مذکور ظاهر نخواهد شد (سالمون و بوت، 2007).
مراحل رشد حرکتی از نظر گالاهو (مدل ساعت شنی)
گالاهو رشد حرکتی را در طول عمر به ساعت شنی تشبیه کرده است. این ساعت با دو عامل وراثت و محیط پر میشود. در این مدل مراحل رشد حرکتی به ترتیب شامل دوره حرکات بازتابی، دوره حرکات مقدماتی، دوره حرکات بنیادی و دوره حرکات اختصاصی میباشد.
1- دوره حرکات بازتابی17:
در این دوره حرکات بصورت غیرارادی انجام میشود. بازه زمانی این دوره از جنینی تا یک سالگی است.
2- دوره حرکات مقدماتی18:
این دوره از تولد تا دو سالگی است و به دو مرحله تقسیم میشود. مرحله اول از تولد تا یک سالگی را شامل میشود و به مرحله بازداری رفلکسی معروف است. مرحله دوم، مرحله پیش کنترل است که از یک تا دو سالگی را شامل میشود.
3- دوره حرکات بنیادی19:
این دوره از دو سالگی شروع شده و تا هفت سالگی ادامه دارد. این دوره به سه مرحله تقسیم میشود که شامل مرحله آغازین (دو تا سه سالگی)، مرحله نوظهور (سه تا پنج سالگی) و مرحله تبحر (پنج تا هفت سالگی) است. دوره حرکات بنیادی، زمان ایدهآل برای پیشرفت کودکان در مهارتهای استواری، جابجایی و دستکاری است. در مرحله ابتدایی، کودک ابتدا مهارتها را بصورت تلاشهای قابل مشاهده و هدفمند در اجرای تکلیف ارائه میکند. در این مرحله حرکات ناشیانه و ناهماهنگ است. در مرحله نوظهور اجرا موزون و هماهنگ است و کنترل بیشتری بر حرکات وجود دارد. اما هنوز مقداری ناهماهنگی و زمختی در حرکات وجود دارد. آخرین مرحله دوره حرکات بنیادی، مرحله تبحر است که با کارایی مکانیکی، اجراهای هماهنگ و کنترل شده مشخص میشود. همراه با افزایش شانس تمرین، تشویق و آموزش این مهارتها باز هم پیشرفت کرده و در قالب معیارهایی مانند مسافت، سرعت و دقت خود را نشان میدهند. مهارتهای دستکاری بدلیل نیازهای پیچیدهتر بصری- حرکتی، دیرتر به این مرحله میرسند. به نظر سی فلدت (1982)، امکان دارد بدلیل عدم موفقیت در ایجاد فرصتهای تمرین، تشویق و آموزش در این دوره، یک سد تبحر فرضی در رسیدن به مرحله تبحر ایجاد و مانع توسعه و کاربرد بیشتر مهارتهای بنیادی در مرحله تخصصی شود. در این مرحله یادگیری مهارتهای حرکتی بنیادی خیلی دیر نیست ولی برگشتن و یادگیری آنها بسیار سخت تر از یادگیری در زمان مناسب است (گالاهو، اوزمون و گودوی، 2012).
با استفاده از نظریه نظامهای پویا، الگوی حرکتی مشاهده شده در توالیهای رشدی بعنوان گزینههای انتخاب حرکتی احتمالی برای کودک درنظر گرفته میشوند. به بیان دیگر، کودک از میان صفی از الگوهای حرکتی(مراحل)، مناسبترین را انتخاب میکند تا از این طریق به موفقیت برسد. به احتمال زیاد، مراحل موجود در روش کل بدن و نیمرخهای معمولتر در رویکرد توالی قطعهای، جاذبهای رفتاری قویتری هستند که ممکن است تحت شرایط حرکتی ویژه انتخاب شوند. جاذبهای قوی، حالتهای بهشدت نهادینه شدهای هستند که برای فرد خارج شدن از آنها مشکل است. جاذبهای ضعیف الگوهای حرکتی هستند که گهگاه قابل مشاهده هستند اما به پایداری جاذبهای قوی نبوده و تحت شرایط محدودیتهای فردی و محیطی براحتی تغییر میکند.
با استفاده از نظریه نظامهای پویا، چیزی بعنوان الگوی حرکتی بالیده وجود ندارد، چرا که کارآمدترین الگو با توجه به تکلیف پیش رو تغییر میکند. بعنوان نمونه، اگر کودکی را در فاصله 5 فوتی از یک دیوار نگه داریم و به او بگوییم که با پرتاب توپ به دیوار ضربه بزند، ممکن است برای اجرای تکلیف، یکی از 5 مرحله احتمالی پرتاب را انتخاب کند. به احتمال زیاد، کودک چیزی شبیه پرتاب جزء جزء یا الگوی پرتاب یکسویه را انتخاب میکند، چرا که تکلیف نیازمند پرتاب قوی نیست. اما، اگر از کودک بخواهیم در فاصله 25 پایی اینکار را انجام دهد، به احتمال زیاد کارآمدترین الگویی که قابلیت اجرای آن را دارد انتخاب میکند (گالاهو، اوزمون و گودوی، 2012). عوامل تکلیف و محیطی منجر به شکلگیری الگوهای حرکتی کودک میشود. آموزش و برنامههای آموزشی با توجه به تغییر مراحل حرکتی کودک، در اکتساب اصول بیومکانیکی حرکت و همچنین شکلگیری مهارتهای تخصصی زیر بنای ورزشها، نقش موثری دارد و با افزایش قابلیتهای عملکردی و ورزشی، پیچیدگی شناختی و بهبود تکامل گروهی، سبب جذب بیشتر کودکان بسمت رقابتهای سازمان یافته میگردد. فرصت تمرین راهی برای مشارکت بیشتر در گروه و کمک به رشد اجتماعی شدن کودک است که در برنامههای مداخله باید به آن توجه شود. از دیدگاه سیستمهای پویا، برنامههای آموزشی با ایجاد فرصت تمرین و غنیسازی محیط کودک، رشد مهارتهای حرکتی بنیادی را در پی خواهند داشت (گراهام، 2006).
دوره حرکات تخصصی20:
از هفت سالگی به بعد را شامل میشود. در این دوره حرکات بنیادی تبدیل به ابزاری کاربردی جهت انجام فعالیتهای حرکتی پیچیده و متنوع برای زندگی روزمره، فعالیتهای تفریحی و ورزش میشود. در این دوره، مهارتهای بنیادی استواری، جابجایی و دستکاری برای استفاده در موقعیتهایی با نیازهای فزاینده، بتدریج پالایش، ترکیب و بسط مییابند. این دوره شامل سه مرحله است: مرحله گذرا یا انتقال (هفت تا ده سالگی)، مرحله کاربرد (یازده تا سیزده سالگی) و مرحله بهرهبرداری مادام العمر(چهارده سالگی به بعد). در مرحله گذرا، کودک علاقه زیادی به ورزش و بازیها دارد ولی توانایی لازم را برای شرکت در آنها ندارد. در مرحله کاربرد، عنصر کلیدی دانش و مهارت کافی کودک برای اجرای فعالیت در شرایط تفریحی و رقابتی است. در این دوره کودکان برخی ورزشها را انتخاب می کنند. اولویتها در ابتدا مبتنی بر تجربیات موفق، موقعیت بدن، عوامل جغرافیایی، فرهنگی- اجتماعی وعاطفی است. در مرحله استفاده مادامالعمر، افراد فعالیتهایی را انتخاب میکنند که از انجام آنها لذت میبرند وآنها را در طول زندگی برای تفریح، آمادگی و احساس رضایت ادامه میدهند. در این دوره علاقه زیادی به فعالیتهای خاص نشان داده و به یک یا چند ورزش خاص روی میآورند (پاین وایساکس، 2011).

شکل 2-1 مدل ساعت شنی گالاهو
نظریه کوه رشد حرکتی
کلارک و متکالف (2002) یک مقاله جالب با عنوان کوه رشد حرکتی به چاپ رساندند. آنها اعلام کردند که هر کدام از ما از کوه خود بالا میرویم اما جالب اینکه کوههای ما متفاوت است. برخی بلند و تنومند و برخی کوتاهتر و باریک تر و برخی دیگر به شکل تپه هستند. در میان این همه کوه، فرد بعنوان کوهنورد و بعنوان یک ارگانیسم خودتنظیم غیر خطی دیده شده است که تا حد ممکن از کوه بالا میرود. اینکه چقدر فرد از از کوه بالا میرود وابسته به تعامل میان زیستشناختی فرد و مشارکت محیط میباشد. به بیان دیگر محدود کنندهها.
حال اینکه افراد تا چه مقدار از کوههای خود بالا میروند، بستگی به فرصتهای محیطی، تمرین، تشویق و آموزش دارد. برای ارائه یک چهارچوب جهت درک بهتر، ابزار اکتشافی کوه، که خیلی شبیه ساعت شنی است، تلاش میکند بشکل گسترده محصولات و فرایند رشد حرکتی را توصیف کند. اما نکته متمایز اینکه هر فرد کوه خود را بالا میرود. این کوه ممکن است بعنوان یک نظام پویا در نظر گرفته شود که از نظر شکل، تعداد، اندازه و پیچیدگی پویاست، در حالیکه ساعت شنی را میتوان بعنوان یک نظام ایستا توصیف کرد که رشدی ثابت دارد.

شکل 2-2 کوه رشد حرکتی و قله های رشدی
مدل نیوول(محدودیتها)
کارل نیوول(1986) اشاره کرد که حرکات از تعامل بین ارگانیسم، محیطی که حرکت در آن رخ میدهد و تکلیفی که انجام میگیرد ناشی میشوند. چنانچه هر کدام از این 3 عامل تغییر کند، نتیجه حرکت تغییر خواهد کرد. عوامل فوق را میتوان بعنوان سه ضلع یک مثلث با یک دایره پیکان دار که تعاملها را نشان میدهد به تصویر کشید.
نیوول سه عامل موجود در راس مثلثها را محدودیت نامید. این محدودیتها شبیه یک بازدارنده عمل میکنند. این موضوع به این دلیل اهمیت دارد که محدودیتها را منفی در نظر نگیریم. محدودیتها بسادگی مسیرهایی را ایجاد میکند که حرکت به آسانترین شکل ممکن انجام میگیرد. محدودکنندهها به حرکت شکل میدهند. آنها حرکت را به زمان و مکان خاصی هدایت میکنند و از این طریق به حرکت شکل ویژه میبخشند (هی وود، 2009).

شکل 2-3 مدل محدودیتهای نیوول
انواع محدودیتها
محدودیتهای فردی
ویژگیهای منحصر به فرد فیزیکی و روانی را شامل میشود که در راس بالای مثلث قرار گرفتهاند. برای مثال قد، طول عضو، قدرت و انگیزش، همگی میتوانند شیوه حرکتی افراد را تحت تاثیر قرار دهند. محدودیتهای فردی ساختاری یا عملکردی هستند.
محدودیتهای ساختاری، مربوط به ساختاربندی افراد میشوند. آنها با نمو و فرایند افزایش سن به آهستگی تغییر میکنند. قد، وزن، توده عضلانی، مثالهایی در این زمینه هستند.
محدودیتهای عملکردی، آنهایی هستند که با عملکرد رفتاری فرد ارتباط دارند. انگیزش، ترس، تجارب و تمرکز توجه، مثالهایی در این زمینه هستند که در برهه زمانی کوتاهتری تغییر میکنند (گالاهو، اوزمون و گودوی، 2012).
محدودیتهای محیطی
خارج از بدن بعنوان ویژگیهایی در جهان پیرامون ما قرار دارند. این محدودیتها عمومی بوده و به تکلیف خاصی اختصاص ندارند و میتوانند فیزیکی یا اجتماعی- فرهنگی باشند. محدودیتهای محیطی فیزیکی، همان ویژگیهای محیط هستند.
محیط اجتماعی- فرهنگی ما میتواند نیروی قوی برای ترغیب یا بازداری از انجام رفتارهایی چون رفتارهای حرکتی باشد. یک مثال بارز در این زمینه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره رشد حرکتی، پردازش اطلاعات، مهارت حرکتی، مبانی نظری Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره آمادگی جسمانی، فعالیت بدنی، تعلیم و تربیت، تربیت بدنی