منبع پایان نامه ارشد درباره دوره پهلوی، هخامنشیان، پهلوی اول، باستان گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

اقتضای سیاسی و انسانی شکل می‌گیرد. معماری معاصر این دوره که در یک سردرگمی چند سبکی گرفتار شده بود به عبارتی همان طور که از سیاست پیروی می‌کرد، از سبک‌های معماری جهانی آن روز نیز پیروی می‌کرد. هر چه که به پیش می‌رفت سبک معماری مدرن جهانی در آثارش ظاهر می‌شد و نیز از طرفی دل بر گذشته داشت تا بلکه بتواند این آثار نوین را با ظواهری نمادین یادآور سنت‌های معماری ایران در دوره‌های پیش از اسلام و پس از اسلام نماید. بنابراین به‌کارگیری عنصر هنری و معماری در بناهای دوره‌های معاصر و به صورت نمادین در اصل احتیاجی بود که ما ایرانیان به پیچیدن و پوشاندن چهره‌های ناآشنای معماری غرب نه تکنولوژی آن‌ها داشت. در دوره پهلوی اول معمارانی ایرانی به عرصه معماری ایران پای گذاشتند که عمدتاً تحصیل‌کرده‌های خارج از کشور بودند. وارطان هوانسیان، گورکیان و پل آبکار و بعدها هوشنگ سیهون با تحصیلات آکادمی در غرب نتایجی را در معماری معاصر ایران گذاشته که تفارق آن با معماری سنتی و منحصربه فرد ایران بیشتر شد. هرچند که آثار به جا گذاشته این دوره توسط این معماران مرحله ارزشمندی است که در معماری معاصر ایران وجود دارد ولی از آنجایی که از یک طرف معماری شکوهمند و سنتی ایران هیچ‌گاه به دقت و موشکافانه بررسی و تحلیل نشد و جوانب مختلف آن در قرن حاضر شناسانده نشد و از طرفی دیگر معماری آمده از غرب هویت و فرهنگش را با خود به ارمغان آورد ولی به هر حال خلائی که از این دوگانگی به وجود آمد می‌توانست توسط تزویج و همکاری اولین نسل معماران فرنگ رفته با بازماندگان سازنده آثار قدیمی پر شود. به جهت سرعت تحولات و دگرگونی‌های پر شتاب قرن حاضر که ریشه در انقلاب صنعتی اروپا دارد آنچه که از کاربری‌های تازه در معماری به ایران آمد نتوانست خود را با معماری سنتی ایران تطبیق دهد حداقل اینکه زمان کافی برای رویش این اندیشه‌های فضاسازی به وجود نیامد.

فصل اول:
کلیات تحقیق

1-1-اهداف تحقیق
1-بررسی و مطالعه بخشی از بناهای دوره پهلوی ، که با تقلید از روشهای معماری باستان و یا با تلفیق با شیوههای محلی و مدرن ساخته شدهاند.
2-توجه به معماری دوره هخامنشی و ساسانی ، که احیاء سبکهای قدیم معماری که بخشی از تفکر باستانگرایی رضا شاه بود.
3-بررسی ریشههای باستانگرایی و باستان شناسی معاصر ایران در عصر پهلوی ، که در همه ارکان جامعه از جمله گزینش شیوه معماری تاثیر گذاشت.
4-بررسی تحولات و نوسازی در تمام زمینه های جامعه در دوره رضا شاه ، که برای تحکیم سلطنت خود بهره برداری میکرد.
1-2-پیشینه تحقیق
در زمینه معماری و سیاسی دوره باستان و پهلوی کتب و مقالات متعددی وجود دارد که بطور مستقل به هر کدام از دورهها پرداخته شده است. ولی در این مورد کار مستقل علمی که محصول یک پژوهش دانشگاه میباشد کمتر صورت گرفته است یعنی تلفیق علم تاریخ و معماری دوران پهلوی و عوامل مؤثر بر آن به ویژه دیدگاه رضاشاه که خود را وابسته به دوران شکوه و قدرت ایرانیان میدانست.

1-3-روش تحقیق:
این پژوهش، به روش کتابخانهای تنظیم شده و از طریق فیش نویسی و مطالعه کتب مختلف موجود در کتابخانهها انجام گرفته است. با توجه به موضوع پژوهش و گستردگی موضوع مورد تحقیق، در دو زمینه کلی زیر مطالعات انجام شده است.
1-موضوع های تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی
2-موضوع های معماری، شهرسازی، ساختمانی و عمرانی
این پژوهش از نوع پژوهشهای توصیفی تحلیل است که به بررسی اسناد، نقشهها، مطالب تاریخی، ابنیه تاریخی و نوشته های پژوهشگران و مورخان در دوره های هخامنشی و ساسانی و پهلوی پرداخته است. این پژوهش ثمره ماهها مطالعه و تحقیق در منابع و ماخذ دوره باستان (هخامنشی و ساسانی) و دوره پهلوی (رضاشاه و محمدرضاشاه) در زمینه تاریخی و به خصوص معماری میباشد.
1-4-سازماندهی تحقیق
در این رساله، ابتدا معماری دوره هخامنشیان و ساسانیان و بناهای ساخته شده در آن دوره بررسی شده است. سپس نوسازی و تحولات اجتماعی و سیاسی که در معماری پهلوی تاثیر گذاشته مورد مطالعه قرار گرفت و در انتها به علل باستانگرایی و عوامل شناخت آن و بناهایی که به تقلید از دوره باستان ساخته شدهاند، مورد تحلیل قرار گرفته است.
فصل اول- این فصل معماری دوره هخامنشی و ساسانی و ویژگیهای هر کدام را بیان می کند و تأثیراتی که ملل مختلف بر معماری هخامنشی داشته است. مفهوم نمادها و اشکال به کار رفته در بناها بررسی شده و از نظر معماری و سیاسی کاخ ها و بناهای این دو دوره مورد تحلیل قرار میگیرد.
فصل دوم: این فصل به حکومت سیاسی رضا شاه و محمدرضا شاه پهلوی اشاره دارد تحولات و نوسازی که در زمینه های مختلف در حکومت و جامعه ایجاد شده مانند تحولات نظامی، ادارای، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و پیامدهای آنها را مورد بررسی قرار میدهد.
فصل سوم: در این فصل تأثیرات و دستاویزهای باستانگرایی دوره رضاشاه پهلوی و مفهوم ملی گرایی و ناسیونالیسم و باستانگرایی بیان میشود. به باستان شناسی معاصر ایران، تآثیر شکست ایران در جنگ جهانی اول بر تفکر باستان گرایی و همچنین اهداف رضاشاه از باستان گرایی مورد بررسی قرار میگیرد.
فصل چهارم: در این فصل تأثیر باستان گرایی بر معماری دوره پهلوی به خصوص دوره رضا شاه را بیان می کند. معماری و انواع سبک آن در این دوره مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین به معرفی معماران، بناها و کاخهایی که از معماری باستان الهام گرفتند، میپردازد.
1-5- نقد و بررسی منابع:
در مورد پژوهش، نگارنده ملزم به مطالعه و جستجو در کتب در زمینه های معماری و تاریخی در دورههای هخامنشی، ساسانی، پهلوی اول و پهلوی دوم بوده است که از بهترین آنها میتوان به منابع و آثار ذیل اشاره کرد:
1-معماری دوره پهلوی اول: تألیف مصطفی کیانی به طور مشخص دوره بیست ساله تاریخ و تحولات معماری و شهرسازی معاصر ایران (1320-1299ه ش) را مورد کنکاش قرار میدهد. این کتاب دگرگونی اندیشه ها و تغییرات بنیادین و تأثیرات آن در معماری و شهرسازی را جست و جو میکند که در فصلهای چهارم و پنجم مورد استفاده قرار گرفته است.
2-معماری معاصر ایران: تألیف امیربانی مسعود، در این کتاب به معماری از دوره قاجار تا سه دهه بعد از انقلاب اسلامی پرداخته است. مباحث مطرح شده، در پنج شاخه کمی مطرح شده که عبارتند از آشنایی ایرانیان با مباحث غربی در دوره قاجار، معماری دوره قاجار، معماری دوره پهلوی اول- معماری دوره پهلوی دوم و معماری بعداز انقلاب اسلامی که در فصل سوم مورد بررسی قرار گرفته است.
3-باستان شناسی و هنر دوران تاریخ ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی: تألیف علی اکبر سرافراز، بهمن فیروزمندی، این کتاب در دو بخش تنظیم گردیده و شامل تاریخ و فرهنگ هنر و معماری دورههای تاریخی ماد و هخامنشی پارت و ساسانی میباشند. که در هر بخش ضمن ارائه توضیحات کامل به معرفی آثار معماری و اسناد تاریخی دورههای مزبور همراه با صدها عکس و نقشههای مربوطه پرداخته شده است که در فصل دوم مورد استفاده قرار گرفته است.
4-اقتصادی سیاسی ایران: تألیف همایون کاتوزیان، توسعه اقتصادی سیاسی ایران را بیان میکند دارای چهار بخش میباشد که در بخش اول به زمینه کلی تاریخ و نیز دیدگاههای نظری لازم برای بررسی موضوع اصلی ارائه شده در بخش دوم ظهور و سقوط رضاخان اشاره دارد. در بخش سوم به سلطه شبه مدرنیسم و در بخش چهارم به تحلیل و ارزیابی فرایندهای توسعه اقتصادی و سیاسی معاصر پرداخته است که در فصل سوم استفاده شده است.
1-6- موانع و مشکلات
عدم دسترسی به نقشهها و پلانهای معماری بناهای دوره پهلوی و همچنین عدم دسترسی به اسناد وکامل نبودن آنها
1-7- اهمیت و ضرورت
در زمان رضاشاه سبکهای معماری متفاوتی به وجود آمد از جمله سبک معماری نئوکلاسیک، معماری مدرن و معماری که نگاهی به باستان داشت. سبک اخیر، به دلیل اینکه در یک زمان محدود بیست ساله بوجود آمد مورد اهمیت میباشد. به همین دلیل در این رساله با نگاهی جدید به این سبک معماری، پرداخته شده است.

1-8- سوالات و فرضیات
سوال اصلی: تاثیر ایدئولوژی باستانگرایی بر معماری عصر پهلوی چیست؟
سوالات فرعی:
1-آیا در رقابت دو محور ناسیونالیسم نوساز و فرآیند مدرنیزه کردن در عرصه اصلاحات، به تبع آن کدام یک از دو محور سبکی در معماری، باستانگرایی و مدرنیسم موفق شدند؟
2-کارنامه رضاشاه در زمینه معماری باستانگرایی شامل چه بناهایی می شود؟
3-رویکرد معماری در دوره پهلوی به معماری باستانی و سنتی تا چه میزان تحت تأثیر اندیشه باستانگرایی در آن دوره بوده است؟
4-اندیشه و تفکر رضاشاه چه تأثیری به سبک معماری آن عصر به جای گذاشت؟ آیا این مسئله را با استفاده و بررسی و تحلیل بناهای به جا مانده می توان تفسیر کرد؟
1-9- بیان مسئله
سبک معماری دوره پهلوی تحت اثر چه عواملی از دوره هخامنشیان و ساسانیان تاثیر گرفت؟

فصل دوم:
معماری دوره هخامنشیان و ساسانیان

2-1-تاریخ پادشاهی هخامنشی
قوم پارس در سرزمینی در طول زاگرس و در جهت جنوب شرقی ایران مستقر بودند. مراکز این منقطه در آن عصر شامل سرچشمه های رود کر، دشت مرغاب، مرودشت و حدود شیراز امروزی بود. ظاهراً هنگامی که پارس به سوی سرزمین فارس امروزی راه میسپردند، رهبری ایشان در دست هخامنش و فرزندان وی بود. بیشتر افراد این خاندان و دیگر پارسیان نامشان با مفاهیم دینی و اخلاقی مربوط است. البته این سنت عمومی ایران نبود بلکه سنتی از آسیای غربی بود که اسم اشخاص باید با باورهایشان همخوانی داشته باشد. نام هخامنش مرکب است1 از: هخا به معنی دوست و منش از ریشه «man» به معنی اندیشیدن است. به هرحال میتوان گفت که شاید اجداد هخامنشیان، شاهان قبایل پارسی بودند که در جوار تمدنهای سلطنتی اورارتو، آشوری، بابلی و عیلامی، شاهی سنتیشان به شاهنشاهی تبدیل شد. از فرزند هخامنش به نام چیش پیش2، دو پسر به قدرت رسیدند که هر یک جداگانه بر مناطقی از پارس و متصرفات آن حکومت میکردند. کوروش کبیر از نسل بعد وی متولد گشت و سلطنت محلی پارسها را به شاهنشانی تبدیل نمود. از فرزند دیگر پس از دو نسل داریوش کبیر به دنیا آمد که پس از مرگ کمبوجیه، پسر کوروش، سلطنت در هم ریخته هخامنشی را از نو بازساخت و پس از آرام ساختن سراسر شاهنشاهی خویش توانست قدرتهای از دست رفته را به خاندان هخامنشی باز آورد و نظام عصر کوروش را از نو مستقر سازد. به گفته وی «شاهی را که از تخمه ما فرابده شده بود،
«آن را من بر پای کردم من آن را برجای باز ایستاندم… به خواست اهورَمزداه این (کارها را) من کردم»3.
داریوش فردی دانا بود. او با هوتوس دختر کوروش ازدواج کرد و خشایارشا که نتیجه این ازدواج بود، به سلطنت رسانید. علت این امر نباید الزاماً شخصیت مادر خشایار شاه بوده باشد. شاید این امر ریشه در سنتهای بسیار کهن عیلامی، جنوب و غرب ایران دارد. 4 آیین سلطنت در عهد هخامنشی را میتوان دنباله آیین سلطنت در میان مادها دانست. گمان میرود که سلطنت مادها خود نیز آیینهای سلطنت میان رودان، به ویژه آشوری را به وام گرفته باشد5. به گواهی تاریخ، کوروش فرماندهای بود باهوش سرشار، با قدرت و با بصیرت بسیار. او در عصر آشوب زده اواسط هزاره نخست قبل از میلاد قدرتی پویا محسوب میشد و پارسیان را که از اقوامی ناشناخته بودند به فرمانروایان امپراتوری بزرگ، از اقیانوس هند تا دریای اژه، تبدیل کرد. امپراتوری که حاکم بر سرنوشت مردمان سرزمینهای بسیار دوردست، چون استپهای آسیا، ماهیگیران نیل، صحرانوردان بیابان های لیبی، عبرانی، یونانی، میان رودان و قبایل کوه نشین افغانستان امروزی بودند. تا پیش از این هرگز یک قدرت تمرکز یافته نتوانسته بود جمعیتی چنین انبوه، متفاوت و دور از یکدیگر را باهم متحد سازد. 6 به قدرت رسیدن پارسی ها و ایجاد سلسله هخامنشی از وقایع مهم تاریخ باستان است. اینان دولتی تأسیس کردند که دنیای قدیم را به استثنای دوسوم یونان تحت تسلط خود درآورد. شاهنشاهی هخامنشی را نخستین امپراتوری تاریخ جهان می دانند. طوایف پار

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره دوره پهلوی، مدرنیزاسیون، هنر و معماری، وزارت امور خارجه Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره تخت جمشید، هخامنشیان، دیوارنگاره، نقش برجسته