منبع پایان نامه ارشد درباره خود کارآمدی، یشرفت تحصیلی، پیشرفت تحصیلی، الگو گیری

دانلود پایان نامه ارشد

کارآمدی خود تعیین می‌کند که آنها به آزمایش یا کنار آمدن با موقعیت‌های مشکل، خواهند پرداخت یا نه. خود کارآمدی ادراک‌شده نه تنها ترس‌ها و بازداری‌های انتظاری را کاهش می‌دهد، بلکه از طریق انتظار موفقیت‌های احتمالی بر میزان تلاش فرد می‌افزاید. هر چه سطح در ک خود کارآمدی بالا برود رفتار و اعمال بهتری از خود نشان داده و سعی در انجام بهتر کارها دارد (عابدی، 1380).
دیدگاه شناختی-اجتماعی بیان می‌کند که انسان‌ها علاوه بر اینکه رفتار خود را بر اساس تأثیر تقویت‌های احتمالی شکل می‌دهند، بلکه برای رفتارهای خاص به قضاوت‌های خود کارآمدی در مورد اینکه چه قدر خوب می‌توانند رفتار لازم برای رسیدن به نتایج مورد دلخواه خود انجام دهند، نیز توجه دارند. بنابراین رفتار انسان‌ها می‌تواند بر اساس پیامدهای احتمالی و نیز خود کارآمدی شخصی قابل پیش‌بینی باشد. مثلاً شخصی با خود کارآمدی پایین در مورد اینکه می‌تواند به موفقیت برسد، تردید دارد درحالی‌که احساس خود کارآمدی بالا می‌تواند فرد راحتی در شرایط ناجور و پیامدهای مبهم، در جهت تلاش کمک نماید (لوتانز و استاجکویک، 1998).
افراد از نظر میزان خود کارآمدی در مورد مسائل مختلف متفاوت هستند. بنابراین که فرد ممکن است در انجام یک تکلیف از خود کارآمدی بالایی برخوردار باشد و در انجام تکالیف دیگر از خود کارآمدی کمی برخوردار باشد. این موضوع می‌تواند توضیح این مطلب باشد که چرا بعضی از افراد کارها را خوب انجام می‌دهند ولی از عهده انجام کارهای دیگر بر نمی‌آیند (اسپکتور30، 2003، به نقل از زمانی، 1385). بنابراین احساس خود کارآمدی می‌تواند تقریباً همه جنبه‌های زندگی را تحت تأثیر قرار دهد (شولتز، ترجمه کریمی و همکاران، 1378). از دید بندورا (1997) مهد خود کارآمدی، خانواده است و این متغیر یک میانجی قوی در انواع رفتار پیشرفت است. به واقع خانه و خانواده نخستین جایی است که به کودک تجارب شایستگی و خودباوری می‌بخشد، جایی که والدین، پاسخگوی نیازهای فرزندانشان هستند (بندورا، 1997). در یک محیط تحریک‌کننده، کودک به اکتشاف می‌پردازد و پی می‌برد اعمالش پیامدهایی به دنبال دارد و به این ترتیب حسی از خود کارآمدی را شکل می‌دهد (بندورا، 1997؛ به نقل از زولا31، 2008). بندورا (1997) خود کارآمدی را ادراک و داوری فرد درباره مهارت‌ها و توانمندی‌های خویش تعریف کرد. بر این اساس خود کارآمدی افراد سطح انگیزش آن‌ها را با کنترل میزان کوشش و زمان پایداری در برابر موانع پیش رو تعیین می‌کند.
یافته‌های پژوهشی در مورد موضوع پژوهش را می‌توان به سه گروه تقسیم کرد: گروه اول، در برگیرنده پژوهش‌هایی است که پیشایندهای خانواده گی موثر بر خود کارآمدی را بررسی کرده است. برای مثال نتایج پژوهش الاین شا32 (2008) در نمونه‌ی 31 نفری از دانشجویان سال اول رشته‌ی مهندسی، رابطه‌ی بین سبک‌های فرزندپروری و خود کارآمدی تحصیلی را نسبتاً تأیید کرد. به طوری رابطه‌ی بین فرزند پروری مقتدرانه‌ی مادر و خود کارآمدی تحصیلی معنادار نبود.
همچنین چائو33(2001) در پژوهش خود دریافت که دانشجویان متعلق به خانواده‌های مقتدر، نمره‌های بالاتری را در تحصیل کسب می‌کنند و توانایی بیشتری برای رویارویی با چالش‌های تحصیلی نشان می‌دهند. همچنین لیم و لنگ لو (2001) در مطالعه‌ی خود رابطه‌ی منفی معناداری را بین شیوه‌ی فرزند پروری مستبد (کنترل بالا و محبت پایین) و میزان خود کارآمدی دانشجویان به دست آوردند. بررسی‌ها نشان داد افراد دارای خود کارآمدی پایین، والدینی دارند که چندان توجهی به فرزندان نداشته و میزان توقعشان بسیار بالا است.
گروه دوم: شامل پژوهش‌هایی است که پیامدهای خود کارامدی را بر متغیرهای شناختی و تحصیلی بررسی کرده‌اند (بندورا، کاپرارا، باربارانلی، پاستورلی و رگالی، 2001؛ گرین، میلر، کروسان، دوک و آکی، 2004). کریم زاده و محسنی (1385) نشان دادند سازه کوشش به عنوان یکی از ابعاد متغیر خود کارآمدی بیش‌ترین بهره را در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دارد.
گروه سوم پژوهش‌هایی است که اثر واسطه‌گری خود کارآمدی را بررسی کرده‌اند (حجازی و نقش، 1387). با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد در پژوهش‌های گروه سوم به پیشرفت تحصیلی و به نقش واسطه‌گری خود کارآمدی در رابطه بین عوامل خانوادگی و تحصیلی توجه لازم نشده است. بر این اساس هدف اساسی پژوهش حاضر تعیین نقش واسطه‌گری خود کارآمدی در رابطه‌ی بین ابعاد دلبستگی به والدین به عنوان یکی از متغیرهای مهم خانوادگی و عاطفی و پیشرفت تحصیلی است.
2-2-2 ابعاد خود کارآمدی
خود کارآمدی دارای سه بعد است: مقدار، قدرت و عمومیت: مقدار خود کارآمدی: به دشواری مشکلاتی که شخص آمادگی مقابله با آن‌ها را دارد اشاره می‌کند. مثلاً برخی از افراد این نکته را قبول دارند که باید چیزهای جدید را امتحان کنند اما هرگز این کار را انجام نمی‌دهند.
قدرت خود کارآمدی: به اعتقاد راسخ فرد مبنی بر اینکه می‌تواند از عهده یک رفتار دشوار برآید اشاره دارد. قدرت خود کارآمدی به تفاوت بین این فکر که شاید بتوانم این کار را انجام دهم و این فکر که مطمئنم می‌توانم این کار را انجام دهم اشاره دارد.
عمومیت خود کارآمدی: به میزان احساس اطمینان شخص بر خود برای انجام رفتارهای خاص در شرایط و موقعیت‌های مختلف اشاره دارد. بدین معنی که عمومیت خود کارآمدی به توانایی فرد برای دادن مناسب‌ترین پاسخ در تمام موقعیت‌ها اشاره دارد (عابدی،1384).
3-2-2 عوامل اصلی در ایجاد خود کارآمدی
اشخاص باورهای خود کارآمدی‌شان را از اطلاعاتی که از چهار منبع می‌گیرند برداشت می‌کنند. عملکردهای موفقیت‌آمیز، اقناع کلامی، کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و هیجانی و تجارب نیابتی (شارف، ترجمه فیروزبخت،1381).
4-2-2 عملکردهای موفقیت‌آمیز
منظور بندورا از موقعیت‌های عملکردی این است که موفقیت‌های قبلی انتظارات فرد را بالا می‌برند و خود بسندگی وی را بیشتر می‌کنند و تجربه‌های موفق قبلی نشانه‌های مستقیمی را برای سطح تسلط و شایستگی ما فراهم می‌آورد. موفقیت‌های قبلی،قابلیت‌های ما را نشان می‌دهند و احساس کارایی شخصی مارا تقویت می‌کنند. شکست‌های قبلی، مخصوصاً شکست‌های مکرر در کودکی، احساس کارایی ما را کم می‌کند (شارف، ترجمه فیروزبخت،1381)
مهم‌ترین منبع تعبیری است که افراد از تجربه‌های پیشین خوددارند. افراد در فعالیت‌ها و کارها در گیر می‌شوند، سپس نتایج فعالیت‌هایشان را تعبیر می‌کنند و از این تعبیر باورهای خود را درباره ظرفیت و قابلیت‌های خود توسعه می‌دهند و با این باورها درگیر فعالیت‌های بعدی می‌شود و مطابق آن باورهای دیگری را ایجاد می‌کنند. خصوصاً تعبیر در مورد موفقیت‌ها خود کارآمدی را بالا می‌برد و در مورد شکست‌ها آن را کاهش می‌دهند به جای اینکه تغییری در خود ایجاد کنند. حتی اگر پس از یک تلاش سخت به موفقیتی دست یابند باز هم به تردید خود در مورد کارآمدیشان ادامه می‌دهند. تجارب گذشته تنها اطلاعات خام نیستند و برخی از عوامل بر روی چگونگی پردازش اطلاعات تأثیر دارد بر خود ارزیابی افراد اثر دارد (بندورا،1986، پاجارس،2000، نقل از شماعی زاده،1384).
1-4-2-2 اقناع کلامی
اقناع کلامی به تأثیر تحسین‌ها و تشویق‌های دیگران بر انتظارات اشخاص اشاره دارد. یعنی اینکه به افراد گفته می‌شود آن‌ها توانایی رسیدن به هر چیزی را که می‌خواهند دارند، یا می‌تواند کارایی شخصی را افزایش دهد. برای اینکه قانع سازی کلامی موثر افتند باید واقع‌بینانه باشد (شارف، ترجمه فیروزبخت، 1381).
اشخاص با ترغیب‌های اجتماعی که از سوی دیگران دریافت می‌کنند باورهای خود کارآمدی خود را ایجاد کرده و توسعه می‌دهند. این ترغیب‌ها می‌تواند شامل قضاوت‌های کلامی دیگران باشد. این مشوق‌ها نقش مهمی در رشد باورهای درونی اشخاص بازی می‌کنند. اما ترغیب‌های اجتماعی نباید با ستایش یا موعظه صرف، اشتباه گرفته شود. مشوق‌های موثر باید باورهای افراد را در مورد قابلیت‌هایشان پرورش دهند درحالی‌که درعین‌حال مطمئن شوند که موفقیت برای آن‌ها قابل حصول است. ترغیب مثبت در واقع حکم تشویق را داشته و باورهای خود کارآمدی در اثر تنبیه منفی تضعیف می‌شود و از طریق تشویق‌های مثبت قوت می‌یابند (لوتانز و استاجکویک،1998).
2-4-2-2 کاهش برانگیختگی فیزیولوژیکی و هیجانی
حالات هیجانی و جسمی مثل اضطراب، استرس، برانگیختگی و حالات خلقی اطلاعاتی را درباره‌ی باورهای خود کارآمدی ایجاد می‌کنند. افراد می‌توانند درجه شایستگی خود را با حالات هیجانی که به هنگام انجام یک کار تجربه می‌کنند ارزیابی کنند. بازتاب‌های هیجانی قوی در کار سرنخ‌های درباره موفقیت یا شکست خواهد داد. هنگامی که آن‌ها افکار منفی یا ترس را درباره قابلیت‌های خود تجربه می‌کنند این بازتاب‌های خلقی می‌تواند خود کارآمدی را پایین آورده و به دنبال آن استرس و افسردگی به اطمینان آن‌ها از عدم کفایت خود کمک نماید. یکی از شیوه‌های افزایش باورهای خود کارآمدی بهبود وضعیت هیجانی و فیزیکی و کاهش هیجانات منفی است. چون افراد قابلیت دارند که از افکار و احساسات خودآگاه شوند. باورهای خود کارآمدی می‌تواند افزایش‌یافته و به طور قاطع حالات روان‌شناختی آن‌ها تحت تأثیر این موضوع است (کن و اسمیت و هلمز،2000، به نقل از شماعی زاده، 1384).
بندورا (1982) اشاره می‌کند که مردم وقتی بیشتر مستعد داشتن انتظار موفقیت هستند که به وسیله‌ی انگیختگی آزارنده احاطه‌شده باشند تا وقتی که دارای تنش بوده و از نظر احساسی آشفته باشند. در فعالیت‌هایی که مستلزم قوت و استقامت هستند مردم خستگی و دردهای خود را به صورت شاخص‌هایی از کارایی بدنی می‌بینند. (شولتز، ترجمه کریمی و همکاران، 1378).
3-4-2-2 تجارب جانشینی یا نیابتی
تجربه‌های جانشینی عبارت‌اند از مشاهده دیگران و گفتن این جمله به خویش که من هم می‌توانم این کار را انجام دهم. دیدن افرادی که موفقیت‌آمیز عمل می‌کنند، احساس کارایی شخص را تقویت می‌کند، مخصوصاً اگر افرادی که آنها را مشاهده می‌کنیم از نظر توانایی‌ها مشابه خودمان بدانیم. در واقع می‌گوییم:” اگر آنها می‌توانند آن کار را انجام دهند، پس ما هم می‌توانیم” در مقابل دیدن افرادی که شکست می‌خورند، می‌تواند کارایی شخصی ما را کم کند، بنابراین این الگوهای موثر تأثیر مهمی بر احساس‌های کفایت و شایستگی ما دارند. این الگوها همچنین برای برخورد با موقعیت‌های دشوار، راهبردها و روش‌های مناسبی را به ما نشان می‌دهند (شارف، ترجمه فیروزبخت، 1381).
عواملی که می‌تواند الگو گیری را تحت تأثیر قرار دهند چه چیزهائی هستند؟ بندورا و همکاران (1986 و 1977، به نقل از شولتز، ترجمه کریمی و همکاران، 1378) سه عامل را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند الگو گیری را تحت تأثیر قرار دهند. ویژگی‌های مشاهده‌کننده و پیام‌های پاداش بخش مربوط به رفتار.

5-2-2 مراحل رشد خود کارآمدی (به نقل از شولتز و شولتز، ترجمه سید محمدی، 1383)
این مراحل عبارت‌اند از: 1- کودکی 2- نوجوانی 3- بزرگسالی 4- پیری که در اینجا به شرح هر یک می‌پردازیم:
2-5-2-2 کودکی
کارایی شخصی به تدریج رشد می‌کند. زمانی که کودکان می‌کوستند بر محیط فیزیکی و اجتماعی‌شان اعمال نفوذ کنند، پرورش کارایی شخصی را آغاز می‌نمایند. آن‌ها آموختن توانایی‌هایشان مثل مهارت جسمانی، مهارت اجتماعی و توانایی زبان را آغاز می‌نمایند. آن‌ها آموختن توانایی‌هایشان مثل مهارت جسمانی، مهارت اجتماعی و توانایی زبان را آغاز می‌کنند. این توانایی‌ها تقریباً به طور مستمر به‌کاربرده می‌شوند و عمدتاً از طریق تاثیرشان بر والدین، و محیط عمل می‌کنند. به صورت ایده آل، والدین به فعالیت‌ها و تلاش‌های کودک خود برای برقراری رابطه پاسخ می‌دهند و محیط تحریک‌کننده‌ای را فراهم می‌آورند و اجازه‌ی آزادی رشد کاوش را به کودک می‌دهند.
این تجارب اولیه کارایی سازه برای پسرها و دخترها فرق می‌کنند. بررسی‌ها نشان داده‌اند که مردان دارای کارایی شخصی زیاد به هنگام کودکی روابط گرمی با پدران خود داشته‌اند. مادران آن‌ها متوقع تر از پدرانشان بوده و سطوح بالای عملکرد

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره خود کارآمدی، والدین معتاد، شهر اصفهان، تعریف مفهومی Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره خود کارآمدی، دوران کودکی، عوامل بیرونی، جمعیت شناختی