منبع پایان نامه ارشد درباره جوادی آملی، لیبرالیسم، رویکرد تاریخی، علوم سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

ی فطرت فاصله بگیرد و پیرو غریزه و نیروهای نفسانی گردد، گم‬راه می شود؛ اما اگر در مدار فطرت قرار گیرد سعادتمند خواهد شد.
درک چند‬بُعدی: با توجه به انسان‬شناسی اسلامی پدیده‬های بین‬المللی نیز دارای ابعاد مختلف است؛ به‬این صورت که اگر نیروهای غریزی و مادی بر انسان غلبه کنند عرصه‬ی بین الملل منازعه‬آمیز خواهد بود و چنان‬چه انسان به جنبه‬های معنوی و روحانی توجه بیشتری کند پدیده‬های بین‬المللی همواره بر همکاری و صلح استوار خواهند بود.
در این پژوهش انسان‬شناسی اسلامی را براساس آیات و تفاسیری که نزد علمای مذهب تشیع هستند، با تأکید بر آرای آیت‬الله جوادی آملی مورد بررسی قرار خواهیم داد. آیت‬الله جوادی آملی در زمره‬ی کسانی است که اعتقاد به جدایی دین از سیاست نداشته و نگاهی حدأکثری به دین دارد. این دسته از نظریه‬پردازان اسلام را به‬عنوان یک جهان‬بینی جامع در نظر می‬گیرند که دنیا و آخرت انسان را در بر گرفته و برای همه‬ی حوزه‬های زندگی، مناسبات اجتماعی، روابط افراد با یک‬دیگر و روابط بین‬الملل دستورها و احکام روشنی دارد. این دیدگاه جنبه‬های سکولار تمدن غرب را نفی کرده و مشکل‬های جامعه‬های معاصر را به دوری از دین و معنویت نسبت داده و راه رهایی از آن‬ها را توسل به ارزش‬های دینی و بازگشت به اسلام می داند؛ براین اساس با توجه به‬این‬که این دیدگاه در مذهب تشیع و ایران بعد از انقلاب اسلامی به لحاظ عملی صورت پذیرفته است، دیدگاه آیت‬الله جوادی آملی را به عنوان یکی از نظریه‬پردازان اصلی و تأثیرگذار این دیدگاه و به دلیل این‬که ایشان بررسی‬های زیادی پیرامون دیدگاه اسلام نسبت به انسان و هم‬چنین روابط بین‬الملل در اسلام انجام داده است را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

سازمان‬دهی تحقیق
این پایان‬نامه شامل پنج فصل می‬باشد. فصل اول به بیان کلیات شامل: بیان مسأله، سؤال و فرضیه، ادبیات تحقیق، اهداف، روش، واژگان کلیدی و سازمان‬دهی می‬پردازد. در فصل دوم از روش اسکینر در فهم نظریه‬های سیاسی به عنوان چارچوب مفهومی استفاده شده است. فصل سوم، نظریه‌ی واقع‌گرایی با تأکید بر نظریه‬ی مورگنتا و والتز و دیدگاه آن نسبت به انسان را بررسی می‬کند؛ هم‌چنین تأثیر نوع شناخت این نظریه از انسان بر برداشت آن از پدیده‌های بین‌المللی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در فصل چهارم نظریه‌ی لیبرالیسم با تأکید بر نظریه‬ی رابرت کئوهن و جوزف نای و ریشه‌های انسان‌شناختی و نوع تفکر و اندیشه‌ی نظریه‌پردازان آن بررسی می‌شود، پس از آن تأثیر این انسان‌شناسی بر برداشت آنان از پدیده‌های بین‌المللی را بررسی می‌کنیم.
فصل پنجم به دیدگاه اسلام با تأکید بر دیدگاه جوادی آملی نسبت به انسان اختصاص دارد و به‬این‌ موضوع می‬پردازد که آیا دیدگاه اسلام در مورد انسان مانند نظریه‌ی واقع‬گرایی است که انسان را تک‌بعدی و غریزی و سرشت انسان را بد می‌داند و یا مانند لیبرالیسم اعتقاد دارد که سرشت انسان نیک است؛ یا این‬که دیدگاه اسلام متفاوت از دو دیدگاه دیگر است و نگاهی چندوجهی به انسان دارد؟ پس از بررسی نگاه اسلام به انسان، تأثیر این نگاه بر برداشت اسلام از پدیده‌های بین‌المللی مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت. درخاتمه نیز به نتیجه‬گیری پایان‬نامه و جمع‬بندی مباحث و بررسی فرضیه می‬پردازیم.

فصل دوم:
چارچوب مفهومی

مقدمه
اندیشه‬ی سیاسی و فهم اندیشه‬ی سیاسی دو مقوله‬ی جدا ازهم هستند و با هم تفاوت دارند. روش اندیشیدن برای بهتر اندیشیدن است و اندیشه‬ی سیاسی به پژوهشگر سیاسی کمک کند که در حیطه‬ی علوم سیاسی بتواند بهتر تفکر کند. در مقابل، برخی روش‬ها مربوط به فهم اندیشه‬ی سیاسی دیگر متفکران است؛ این روش‬‬ها‬ برای بهتر اندیشیدن نیستند؛ بلکه برای شناختن اندیشه دیگر اندیشمندان است. به‬این معنا که عده‬ای نظریه‬پردازی و تفکر کردند و پژوهشگر برای فهمیدن اندیشه و تفکر آنان این روش را اتخاذ می‬کند.
روش اندیشیدن به دنبال راهی برای فکر کردن است درحالی‬که روش فهم سیاسی می‬خواهد اندیشه و آرای اندیشمندان دیگر را بفهمد. به عبارتی دیگر روش اندیشیدن سیاسی، امری هستی‬شناسانه است و روش فهم اندیشه‬ی سیاسی امری معرفت‬شناسانه. روش در مورد اول به شکل‬گیری یک اندیشه منجر می‬شود و در حالت دوم به فهم اندیشه‬ای که قبلاً شکل گرفته است.(حقیقت، 1385: 75)
در این پژوهش بحث ما بحثی هستی‬شناسانه نیست، یعنی ما به دنبال روش اندیشیدن نیستیم بلکه هدف اصلی فهم اندیشه‬ها‬ی پیشین است. ما به دنبال شناخت نظریه‬های واقع‬گرا‬یی، لیبرالیسم و اسلام هستیم تا با کمک آن بتوان به انسان‬شناسی این نظریه‬ها دست پیدا کرد. هر پژوهشی به‬ویژه پژوهش‬هایی که در رشته علوم سیاسی انجام می‬گیرند، باید در یک چارچوب خاصی ارائه شوند. آن دسته از پژوهش‬ها‬یی که مربوط به پدیده‬ها‬ی سیاسی هستند برای چارچوب نظری خود از یک نظریه و یا تلفیقی از یک یا دو نظریه استفاده می‬کنند و در قالب آن پژوهش خود را انجام می‬دهند؛ ولی برخی پژوهش‬ها‬ هستند که مربوط به خود نظریه‬ها‬ هستند؛ به عبارتی دیگر به دنبال بررسی خود نظریه‬ها‬ هستند. بنابراین برای بررسی آن‬ها نمی‬توان از یک نظریه برای چارچوب نظری استفاده کرد؛ بلکه به ناچار باید یک چارچوب مفهومی خاصی ایجاد کرد تا در قالب آن بتوان به بررسی مسأله‬ی مورد نظر پرداخت.
همان‬طور که قبلاً گفته شد بحث ما مربوط به فهم اندیشه‬ها‬ یا نظریه‬ها‬ی سیاسی است. متفکران برای فهم اندیشه‬ها‬ی سیاسی نویسندگان و متفکران همواره از دو رویکرد استفاده کرده‬اند: 1. رویکرد تاریخی یا مضمون‬گرا(بافت‬مند)2. رویکرد تحلیلی یا متن‬گرا(حقیقت، 1385: 75)یا به تعبیر دیگری رویکرد فلسفی12 و رویکرد تاریخی13. در روش فلسفی فرض بر این است که اندیشمندان برای پیش‬برد برنامه‬ی خاصی تلاش می‬کنند و از سیاست‬ها‬، ارزش‬ها، نهادها و گروه‬ها‬ی مشخصی دفاع می‬کنند.
با این وصف، این امور به تأملات کلی در خصوص انسان و جامعه و شرایط انسانی که ارزش فهم و بررسی آن‬ها دایمی است، منجر شده است. در روش فلسفی فهم متون سیاسی به بررسی ساختار درونی، انسجام و میزان قانع‬کنندگی استدلال‬ها‬ی ارائه شده در متون پرداخته می‬شود و به‬این منظور نه تنها روابط بین اجزای وجه سیاسی اندیشه‬ی یک متفکر، بلکه دیدگاه‬ها‬ی معرفت‬شناختی، اخلاقی، فلسفی و دینی او نیز مورد سنجش و بررسی قرار می‬گیرد و ناهماهنگی‬ها‬ و تعارضات موجود در نظرات متفکر مورد نظر روشن می‬گردد.(گلشنی، 1387: 93) طرفداران رویکرد فلسفی بر یک وجه اشتراک عمده دارند و آن این‬که همگی معتقد به استقلال متون هستند و عقیده دارند که متون کلاسیک با مسائل کلی، عام و ابدی سر و کار دارند، و در بردارنده‬ی حکمت و اندیشه‬ها‬ی کهن‬سال هستند.(حقیقت، 1385: 76) دیدگاه آنان این است که متن خودش مستقل است و برای فهمیدن آن نیازی به در نظر گرفتن خاستگاه و زمینه‬ها‬ی اجتماعی-سیاسی آن نیست.
دیدگاه دیگر دیدگاه تاریخی است. نمایندگان رویکرد تاریخی ادعا می‬کنند نمی‬توان افکار یک متفکر را صرفاً با رجوع به متون او فهمید؛ بلکه باید به زمینه‬ای نیز که آن متون اندیشه‬ی سیاسی به نگارش در آمده‬اند، توجه کرد. در این راستا می‬بایست زبان به‬کار رفته برای استدلال سیاسی در زمان آن متفکر بازیابی شود؛ مفروضات پایه‬ای بحث او درک شود؛ سنت‬ها‬ی تفکری که مرجع او، و یا مقصد واکنش او بوده‬اند، مورد توجه قرار گیرند. تنش‬ها‬ی سیاسی، اجتماعی یا اقتصادی زمان او سنجیده شود؛ دلیل‬ها‬ی مصلحتی وی برای انتشار افکارش و نیز مخاطبان، معارضان و اهداف او مشخص شود.(Lively and Reeve, 1989: 2-3 )
دانینگ14، ساباین15، مک‬فرسون16 و اوکشات17 را می‬توان نمایندگان و شارحان رویکرد عام تاریخی دانست و نویسندگانی چون پلامنتاس18، لئو اشتراوس19، بلوم20 و اندرو هکر21 هم از رویکرد تحلیلی حمایت می‬کنند.(حقیقت، 1385: 75-76) اما غیر از دو رویکرد بالا، رویکرد دیگری در اواسط قرن بیستم تحت‬تأثیر فلسفه‬ها‬ی تحلیلی و زبان شناختی به‬وجود آمد. ایده‬پرداز اصلی این رویکرد «کوئنتین اسکینر»22 است. اسکینر هر کدام از روش‬ها‬ی تاریخی و فلسفی را به گو نه‬ای ناقص می‬داند و رویکرد جدیدی ارائه می‬دهد که به نوعی هم آن‬دو رویکرد را دربر دارد و هم این‬که ایده‬ای جدید ابداع می‬کند؛ روش مورد استفاده اسکینر برای فهم اندیشه‬ی سیاسی روش هرمنوتیک است. اصحاب هرمنوتیک و نظریه‬پردازان ادبی در بحث از فهم متن سه نظریه را مطرح کرده‬اند.
1. متن‬محوری
2. مؤلف‬محوری
3. مفسرمحوری.(نصری، 1381: 105)
از این سه نوع نظریه اسکینر در نوع دوم یعنی، هرمنوتیک مؤلف‬محوری قرار می‬گیرد. در هرمنوتیک روشی مؤلف‬محور، قصد و نیت مؤلف مهم‬ترین عنصر است که یک پژوهشگر برای فهم آثار مؤلف تمام تلاش خود را می‬کند تا آن نیت، انگیزه و قصد مؤلف را کشف کند. در مطالعه یک متن باید به بررسی دیدگاه مؤلف پرداخت؛ یعنی این‬که مراد وی از بیان مطلب خود چه بوده است. جهان‬بینی و روش‬شناسی مؤلف و شرایط تاریخی و اجتماعی زمانه‬ی وی به مفسر یاری می‬رساند تا قصد مؤلف را شناسایی کند.(نصری، 1381: 106)
به همین دلیل ما برای این‬که از هریک از رویکرهای تاریخی و فلسفی بتوانیم استفاده کنیم، روش فهم اسکینر را برای چارچوب کار خود مناسب‬تر دیدیم. آقای اسکینر در نوشته‬ها‬ی متعددی برای فهم اندیشه‬ی سیاسی ابتدا مفروضات هر کدام از رویکردهای متن‬گرا و زمینه‬گرا را به چالش می‬کشد و آن‬ها‬ را برای فهم ناکافی و ناقص می‬داند و در نهایت رویکرد پیشنهادی خود را ارائه می‬دهد.

روش فهم اسکینر
کوئنتین اسکینر استاد تاریخ اندیشه‬ها‬ی سیاسی نوین دانشگاه کمبریج و از پژوهشگران انگلیسی معاصر است که تاکنون چندین اثر مهم در این زمینه نوشته است. تلاش اسکینر در این آثار این بوده است که چگونه می‬توان اندیشه‬ی گذشته را فهمید. به عبارت دیگر مسأله اصلی اسکینر پرداختن به‬این نکته است که در تلاش برای فهم یک اثر یا متن چه رویه‬ها‬یی را باید اتخاذ کرد.(Skinner, 1988, p.29).
وی سؤالات دیگری را نیز مطرح می‬کند؛ از جمله این‬که چگونه و براساس چه معیاری متن را باید تفسیر کرد؛ آیا متن یک موضوع (ابژه) خودکفای مستقل و خودمختار است؟ آیا مؤلف می‬تواند فراتر از زمان و مکان یا جدا از زمینه‬ی اجتماعی، تاریخی و زبانی خویش بیندیشد یا به تألیف متن اقدام کند؟ آیا فهم انگیزه‬ها‬ و نیات مؤلف متن امکان‬پذیر است و می‬توان به قصد و نیت مؤلف پی برد؟(مرتضوی، 1385: 157)
برای پاسخ دادن به پرسش‬ها‬ی بالا دو رهیافت یا دو روش‬شناسی رایج ولی متفاوت ارائه شده است: یکی «روش‬شناسی قرائت زمینه‬ای»23 است که «زمینه»24 را تعیین‬کننده‬ی معنای متن می‬داند و فهم معنای هر متن را منوط به فهم زمینه‬ها‬ی فکری، اجتماعی، دینی، سیاسی و اقتصادی آن متن می‬کند. براساس این روش‬شناسی برای فهم معنای یک متن باید «زمینه‬ی کلی»25 یا «چارچوب نهایی»26 را که متن در آن تکوین یافته است، بازسازی کرد. روش دیگر «روش‬شناسی قرائت متنی»27 است که بر «خودمختاری ذاتی متن»28 به عنوان تنها کلید ضروری برای فهم معنای آن تأکید دارد و هرگونه تلاش برای بازسازی زمینه‬ی اجتماعی را به عنوان تلاشی بیهوده کنار می‬گذارد.(Skinner, 1988, p. 29)
در دهه‬ها‬ی 1950 و 1960 تحت‬تأثیر فلسفه‬ها‬ی تحلیلی و زبان‬شناختی، رویکرد دیگری سر بر آورد. این رویکرد نخستین بار به گونه‬ای نظام‬مند در مقاله‬ای از کوئنتین اسکنیر (1969) تحت عنوان «معنا و درک در تاریخ عقاید» بیان گردید.(حقیقت، 1385،: 76)
اسکینر در این مقاله به بررسی و نقد رویکردهای متن‬گرا یا تحلیلی، زمینه‬گرا یا تاریخی می‬پردازد و استدلال می‬کند که این دو رویکرد ناکافی بوده و رویکرد جدیدتر و کامل‬تری نیاز است. ابتدا نقدهای

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره لیبرالیسم، روابط بین‌الملل، جوادی آملی، پیش‌فرض‌ها Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره ایدئولوژی، اجتماعی و سیاسی، آیت الله جوادی آملی، رفتار سیاسی