منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، جهانی شدن، رفاه اجتماعی، گردشگری فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

ی در این زمینه صورت گرفته است ( قلیچ و فاضلی، 1389: 2). با شكل گيري آنچه كه به چرخش فرهنگي شهرت يافته نوعي بازنگري در نقش و اهميت مولفه هاي فرهنگي به وجود آمد. چنين موجي ، اشكال مختلف علوم اجتماعي و رشته هاي وابسته به آن را تحت تاثير خود قرار داد ( عاملی و حاضری، 1386: 1). نکته اساسی دیگر این است که در پرتو پيشرفت ها و نگرش های تازه ای که در زمینه انسان شناسی، جامعه شناسی و بخصوص مطالعات فرهنگی در زمینه فهم معنا و جایگاه و کارکردهای فرهنگ در جامعه معاصر بدست آمده است، فرهنگ دیگر در گفتمان فرهنگی رفاه، معنایی ملموس و عینی و قابل مشاهده و سنجش دارد و در برگیرنده عوامل مشخص مانند عامل جنسیت، قومیت، نژاد، طبقه اجتماعی، الگوهای طرد و انحصار اجتماعی، نقش سرمایه فرهنگی و سرمایه اجتماعی است (قلیچ و فاضلی، همان: 5-6). در طول تاریخ، رویکردهای مختلفی به مقوله ی رفاه اجتماعی وجود داشته است که هر چه از دوران قدیم به سمت روزگار جدید حرکت می کنیم، در می یابیم که تعریف مفهوم رفاه به عنوان احساس امنیت، رفته رفته به تعریفی بدل شده که آسایش و آرامش و بهره مندی از لذت های زندگی را دربر می گیرد. به عبارت دیگر، مفهوم رفاه و سیاست اجتماعی از برآوردن نیازهای اولیه به تامین نیازهای ثانویه و یا از تامین اجتماعی به رفاه اجتماعی گرایش یافته است ( موسوی و محمدی، 1388: 20). از این رو وقتی به تاریخچه ی گردشگری نگاهی می اندازیم درمی یابیم که هدف اصلی از مسافرت تامین آسایش و آرامش است، این درست همان چیزی است که در جامعه ی کنونی رفاه اجتماعی نام دارد. لذا گردشگری به عنوان یکی از عناصری که می تواند موجبات رفاه اجتماعی را فراهم نماید، بسیار مورد توجه است.
بر اساس آنچه بیان شد، موضوع فرهنگ و به دنبال آن تنوع فرهنگی از مسایل مهم در زمینه توسعه گردشگری است. فرهنگ در معناي وسیع خود از یک طرف ابعاد ذهنی و از طرف دیگر ابعاد عینی دارد .شناخت، باورها، هنر، اخلاق، زبان و آداب و رسوم، شیوه ها و سبک زندگی و در یک کلام کلیت زندگی اجتماعی انسان را در بر می گیرد. به تناسب و ضرورت تنوع زیستی و طبیعی انسان ها، تنوع فرهنگی هم در میان ملل وجود دارد (احمدی، 1389: 6). رابطه ی میان میراث فرهنگی و گردشگری به خوبی مستند شده است (Ashworth 2000, Grrod & Fyall 2000; Printice 1993a, 1993b) و به طور کلی فرهنگ و گردشگری به صورت وابسته در نظر گرفته شده اند 13) (Ashworth, 1993:. از گذشته تا به امروزکشورهای بسیاری با ارائه و نمایش جلوه های تنوع فرهنگی خود، درآمدهای بیشماری را به کشورشان سرازیر کردند. از طرفی دیگر این پویایی فرهنگی به حفظ این میراث با ارزش کمک کرده است و موجبات تفاهم فرهنگی گردشگران جهان را به سبب قرابت فرهنگی فراهم نموده است. تنوع فرهنگی در سراسر جهان به دلیل تسهیل شرایط مهاجرت و ارتباطات بسیار زیاد شده است و در داخل مرزهای هر کشوری شاهد فرهنگ های بی شمار بومی و غیر بومی هستیم. نظر به اینکه در قرن حاضر امر گردشگری در همه ی کشورهای توسعه یافته و اغلب کشورهای در حال توسعه در سبد کالای مصرفی خانوارها قرار دارد، ما را بر آن می دارد که مطالعات در این زمینه را هر چه بهتر و دقیق تر انجام دهیم. لذا در هم آمیختگی فرهنگ ها، در یک منطقه، در گردشگری نیز تاثیر گذار بوده است. برگزاری جشنواره ها و فستیوال هایی که عناصر فرهنگی مردم یک منطقه را با زبانی ساده به نمایش می گذارد، نمونه ای از این در هم آمیختگی است. کارناوال های رقص و موسیقی، غذاهای محلی، لباس های سنتی همگی نمایان گر تنوع فرهنگی در سراسر دنیا است. در این میان بسیاری از کشورها بر اساس مطالعات انجام شده دریافته اند که این تنوع فرهنگی به عنوان یکی از جاذبه ها و پتانسیل ها ی گردشگری می تواند درآمد بالایی را به کشورها سرازیر نماید. البته لازم به ذکر است که جهان در چهار دهه ی آخر قرن بیستم، شاهد ظهور شبکه ای از جنبش های سیاسی و فکری اقلیت های مذهبی، قومی، مهاجران، فمنیست ها، طرفداران محیط زیست و .. بوده است (احمدوند، 1385: 76). در این میان گردشگری فرهنگی، بخش مهمی از تقاضای جهانی گردشگری را تشکیل می دهد. طبق آمار سازمان جهانی گردشگری، 37 درصد گردشگری بین المللی با انگیزه فرهنگی انجام می شود و این تقاضا سالانه در حال افزایش است (فائقی، امیر، 1390: 1). رشد گردشگری فرهنگی و گردشگری میراث به عنوان گردشگری نوین، توجه سیاستگذاران و محققان را در سراسر دنیا به خود جلب کرده است. گردشگری فرهنگی شامل تمام اشال گردشگری می شود ه با انگیزه ی فرهنگی صورت می گیرد ( کاظمی، 1386: 153- 154). از این جهت است که تنوع فرهنگی موجود در جوامع ریشه ی بسیاری از این نوع گردشگری را به خود اختصاص داده است. در کنار این رشد و فزونی گردشگری فرهنگی مساله ی جهانی شدن آن را مورد تهدید قرار می دهد. جهانی شدن2 به مفهوم گیدنزی آن ” تشدید روابط اجتماعی جهانی” از دهه 1970 تحقق یافته است. اما آنچه مورد بحث و مناقشه قرار می گیرد، جهانی سازی به عنوان یک پروژه است که از سوی برخی قدرتمندان دنبال گردیده و شامل ابعاد اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است (خانمحمدی، 1389). جهانی شدن را (حلیمی 2000، کاسن 2000، مارتین 2000، ولف 2000) را اغلب فرایندی تعریف کرده اند که ماهیتاً و عمدتا اقتصادی است، اما تقریباً در همه جا به مثابه نوعی موتور با نتایج متضاد عمل کرده است؛ از یک سو موتوری که تلاش دارد با ترویج اشکال خاصی از فرهنگ در همه ی زمینه ها، از پوشش و آرایش گرفته تا شیوه های زیستی، انسان ها را شبیه به یکدیگر کند و نوعی یکسان سازی و شبیه سازی را به اجرا درآورد و از سوی دیگر بر عکس به عنوان موتوری که چه به دلیل واکنش های برانگیخته شده از آن و چه ذاتاً، سبب پدید آمدن هویت هایی هرچه بیشتر و متنوع تر و حتی ناهمسازتر با یکدیگر می شود ( فکوهی، 1385: 129). در نتیجه مساله جهانی شدن، بعد فرهنگی و در نتیجه تنوع فرهنگی را هم دربرمی گیرد. اندیشمندان در این خصوص نظرات متفاوتی دارند، ولی اینکه هر یک از این نظرات تا چه حد برنامه ریزی شده و شخصی نباشد، قابل تامل است. این پژوهش در نظر دارد تنوع فرهنگی را از این حیث نیز مورد بررسی قرار دهد و تبعات این روند جهانی را بر این موضوع بسنجد. سیاست گذاری های برخی کشورها در این زمینه بسیار حائز اهمیت است، چگونگی اجرای سیاست های چند فرهنگی در قبال ارتباطات میان فرهنگی، در کشورهای توسعه یافته ای همچون انگلستان که با روند جهانی شدن همراه است، ما را بر آن می دارد که کم و کیف این سیاست ها و قوانین را بسنجیم و راهکارهای درست را تمیز دهیم. ارتباطات میان فرهنگی در این عرصه مسائل خاص خود را دارد و مراد از آن موقعیتی است که در آن، افرادی که به پیشینه های متفاوت فرهنگی تعلق دارند، در این ارتباط سهیم می گردند (دیویس و نایلند، 1386: 63). تشخیص کاربرد گردشگری به عنوان حافظ تنوع فرهنگی و یا نابود کننده ی آن امری است که در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد. از این رو مطالعات سیاست های فرهنگی این کشورها می تواند راهگشایی برای توسعه گردشگری کشور ایران باشد. يكي از انگيزه‌هاي عمل‌گرايانه براي مطالعات تطبيقي از جانب مصلحيني است كه درصدد بسط و توسعه رفاه و همچنين آموختن از تجارب (واشتباهات) سايرين هستند (الکات و دیگران، 1391).
ايران سرزميني است كه از ابتدا تعامل، رفاقت و وحدت در عين كثرت در آن نهادينه شده است . لذا در جامعة چند فرهنگي ايران ، شناسايي فرهنگ هاي مختلف ضروري بوده و مي بايست الگوي خاص و مناسبي با وضعيت جغرافيايي، تاريخي، فرهنگي، سياسي و … ارائه شود (صالحی، 1388: 216). لذا با توجه به وجود تنوع فرهنگی و قومی بیشمار در ایران، این رساله درصدد بررسی هایی در زمینه تاثیرات تنوع فرهنگی بر توسعه گردشگری است تا برنامه ریزی های دقیقی برای توسعه گردشگری با تاکید بر تنوع فرهنگی به بهترین صورت انجام شود. از این رو در این پژوهش سعی شده است که ارتباط تنوع فرهنگی و توسعه گردشگری با مطالعات تطبیقی کشورهای مذکور بررسی شده و عملکردهای دقیق توسعه گردشگری در کشور ایران را در این راستا برنامه ریزی شود.

3. اهميت و ضرورت انجام پژوهش
شاید مهم ترین مصوبه سی و دومین اجلاس عمومی یونسکو(اکتبر 2003، پاریس) تصمیم برای طرح و تصویب کنوانسیون جهانی تنوع فرهنگی بر اساس اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی باشد که با اجماع تمام کشورهای عضو یونسکو در سال 2001 به تایید رسیده است (وحید، 1383: 253). از این رو مطالعه این مهم در تمام زمینه ها، از جمله گردشگری حائز اهمیت است. لذا توسعه گردشگردي به ويژه در كشورهاي كمتر توسعه يافته، عامل موثري براي مقابله با فقر است و موجب افزايش درآمد قشرهاي مختلف، كاهش بيكاري و رونق اقتصادي و اجتماعي مي شود (هزار جریبی، 1390: 121). صنعت گردشگری به عنوان صنعتی پویا و با ویژگی های منحصر به فرد، بخش مهمی از فعالیت های اقتصادی و تولیدی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را به خود اختصاص داده است (Unwto,2007). توسعه فعاليت توريستي با انگيزه گردشگري غالباً منوط به جاذبه هاي متنوع طبيعي، فرهنگي و تاريخي است (تقوایی و همکاران، 1388: 46). منابع موجود از حداقل ده نوع گردشگر یاد کرده اند که عبارت اند از:
الف)گردشگر به عنوان باستان شناس علاقه مند به فضاهاي تاريخي گردشگري؛
ب)گردشگر به عنوان انسان شناس علاقه مند به فرهنگ، خصايص فرهنگي، فرهنگ قومي و از جمله فولكلور؛
ج) گردشگر به عنوان ماجراجو و علاقه مند به تجربه هاي جديد؛
د) گردشگر به عنوان گريزنده از شرايط موجود خود و علاقه مند به فضاهاي استراحتي واوقات فراغت؛
ه) گردشگر به عنوان عضوي از طبقة مرفه علاقه مند به استانداردهاي بالاي خدمات اقامتي؛
و)گردشگر به عنوان جستجوگر علاقه مند به كشف فضاهاي تازه و سرزمين هاي ناآشنا و آداب و رسوم متفاوت؛
ز)گردشگر به عنوان شكمبارة علاقه مند به غذاهاي متنوع ساير ملل؛
ح)گردشگر به عنوان محقق علاقه مند به بررسي فرهنگ ها و آداب و رسوم؛
ط)گردشگر به عنوان انتقال دهندة فرهنگ، علاقه مند به تاثير بر فرهنگ بومي؛ و
ي)گردشگر به عنوان خوشگذران و علاقه مند به انجام اعمال خلاف (پیروز، 1370: 69)(کروبی، 1387: 320).
نگاهی به ده نوع گردشگر که آقای کروبی و پیروز به آن اشاره می کنند، درست نیمی از اجتماع گردشگران را علاقمند به تنوع فرهنگی مطرح می کند که اهمیت موضوع مطالعه این پژوهش را دو چندان می کند.
سیر تکاملی گردشگری نشان دهنده ی آن است که این صنعت نیز با مدنیزاسیون3 و پیشرفت تکنولوژی که همگی در تحولات زندگی بشر نقش بسزایی داشتند، همراه بوده است. کوچک ترین کسب و کارهایی که روزگاری تنها متعلق به بخش خاصی از اجتماع بشری بوده، اکنون به صنایعی بزرگ تبدیل شده اند. مسافرت از زمان های بسیار دور تا کنون انجام می شده است، ولی آنچه در گردشگری امروز وجود دارد با گذشته تفاوت زیادی دارد. پیشرفت های چند قرن اخیر و به خصوص قرن گذشته، راه را برای علمی کردن مباحث انسانی باز کرده است. تاسیس دانشگاه ها و مراکز آموزشی بخش هسته ای هر کسب و کاری هستند. آنچه از گذشته بصورت شفاهی و یا مدون وجود داشته، اکنون به کتبی با تیراژ بالا تبدیل شده که در دسترس همگان قرار دارد. گردشگری با آنکه صنعت جدیدی محسوب می شود ولی توانسته مسیر پیشرفت را به خوبی سپری کند و این تعالی مرهون بوجود آمدن موسسات آموزشی و علمی در این راستا است. علمی شدن صنعت گردشگری در تمامی جهات وجود داشته و رتبه ی این صنعت نشان دهنده ی سطح علمی آن می باشد. البته این موضوع بدین معنا نیست که دیگر نیازی به تحقیقات وجود ندارد، بلکه نشان دهنده ی تلاش ذینفعان این صنعت است که از علم بیشترین بهره را برای ترقی خود بکار می برند. تحقیقات مکرر در زمینه های مختلف گردشگری، نوپا بودن این صنعت را توجیه می کند. گرچه این صنعت عواید بسیاری را بوجود آورده ولی نباید این را فراموش کرد که بررسی های علمی هنوز هم ناکافی است و پیشرفت های علمی هر روزه ی انسان تداوم دارد. لذا بررسی

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، اوقات فراغت، صنعت گردشگری، حمل و نقل Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، حقوق فرهنگی، جهانی شدن، زیست محیطی