منبع پایان نامه ارشد درباره تقسیم کار، مشارکت زنان، قرآن کریم، رسالت مادری

دانلود پایان نامه ارشد

زاید بر زاد و ولد است. زاد و ولد در واقع، تولید نسل است که اگر نسل تولید شده دوام پیدا کند، تکثیر نسل نیز محقق میشود، پس تکثیر نسل، نتیجه دو چیز: تولید نسل، و تداوم یافتن نسل تولید شده میباشد؛ از این رو میزان و نحوه مشارکت مرد و زن در هر یک از دو اثر باید بررسی شود. قبل از این بررسی، نکته دوم در زوجآفرینی انسان را نیز مطالعه
میکنیم، آنگاه به این بررسی میپردازیم.

4-6- دستیابی همسران به آرامشخاطر:
برای پیدایش و تکثیر نسل، ضرورت دارد که دو رکن اصلی خانواده از میل و کششی درونی نسبت به یکدیگر برخوردار باشند تا به همزیستی تشویق و از انجام آن احساس رضایت و خرسندی کنند. خداوند در آیه 21 سوره روم از پیریزی این تدبیر در نهاد زن و مرد خبر میدهد: «و من آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجاً لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه ان فی ذالک لایات لقوم یتفکرون»؛ و از نشانههای او این است که برای شما از [جنس] خودتان همسرانی بیافرید تا بدیشان آرام گیرید و میان شما دوستی و مهربانی نهاد، هر آینه در این کار برای مردمی که بیندیشند نشانهها و عبرتهاست.»
در این آیه زن و مرد، طالب و مطلوب یکدیگر قلمداد میشوند که به دنبال ائتلاف و اجتماعشان به سکونت و قرار دست مییابند و از آیه شریفه فهمیده میشود که:
1) زن و مرد نیازهایی دارند که در سایه همزیستی آنان تأمین میشود.
2) این نیاز، محدود به نیاز جنسی نیست و نیازهای انسانی در کانون خانواده را شامل میشود؛109
زیرا نیاز جنسی رو به ضعف و سستی میگراید و حال آنکه احساس نیاز همسران به یکدیگر مستمر است.
افزون بر اینکه خداوند برخلاف بیان هدف اول- تکثیر نسل- که حیوانات را نیز مطرح فرمود؛ این هدف را به حیوانات توسعه نداد و فقط در مورد زوجآفرینی انسان مطرح کرد.
در این مرحله نیز، نوعی تقسیم کار طبیعی بین زن و مرد وجود دارد و هر کدام با انجام همان کار رضایت و خوشنودی طرف مقابل را تأمین میکند. پژوهشگر معتقد است این تقسیم کار با تقسیم کار در مرحله تولید و پرورش نسل انسانی همانند و هماهنگ است و به همین دلیل دو طرف- زن و مرد- برای ایفای این وظایف نیازمند روحیات و لوازمی همگون و همانند پیش نیازهای همان مرحله میباشند. استاد شهید مطهری این تقسیم کار را چنین بیان میفرماید: «نوع علاقه مرد و زن با نوع علاقه زن به مرد متفاوت است، با اینکه تجاذب طرفینی است؛ اما به عکس اجسام بیجان، جسم کوچکتر، جسم بزرگتر را به سوی خود میکشاند. آفرینش مرد را مظهر طلب و عشق و تقاضا و زن را مظهر محبوبیت و معشوقیت قرار داده است. احساسات مرد نیازآمیز و احساسات زن نازخیز است. احساسات مرد، طالبانه و احساسانه زن مطلوبانه است… همه اینها یک فلسفه دارد؛ پیوند محکمتر و عمیقتر برای چه؟ برای اینکه زن و مرد از زندگی لذت بیشتری ببرند؟ نه، تنها این نیست، شالوده اجتماع انسانی و بنیان تربیت نسل آینده بر این اساس نهاده شده است.110

4-7- مسئولیت و نقش زن در تولید و پرورش نسل:
نقش زن در تولید نسل، چنان برجسته میباشد که مردم تا مدت زیادی برای مردان هیچ نقشی قائل نبودند، گرچه امروزه دخالت مرد قابل انکار نیست ولی به هیچ وجه با میزان مشارکت زنان هماوردی نمیکند. این امر نتیجه کیفیت مشارکت زنان در تولید نسل است.111
قرآن کریم نقش زن در این مرحله را در قالب مثال این گونه بیان میکند: «نساءُکم حرثً لکم»؛ یعنی نقش زن در جامعه بشری برای تولیدمثل، بسان کشتزاری است که محل نشو و نمای بذری
میباشد و مرد در این میان هنری جز بذرپاشی ندارد. به همین دلیل، میزان مشارکت مرد در تولیدمثل بسیار کم است. قابل توجه اینکه این نقش، نقش انحصاری زنان میباشد. چنانچه مردان نیز در کار خود نقش انحصاری دارند.
افزون بر این نقش برجسته زن در مرحله تولیدمثل که جز اراده الهی، چیز دیگری در پیدایش آن مؤثر نبوده است، زن در مرحله تداوم یافتن نسل تولید شده نیز از نقشی اساسی در تغذیه کودک و رشد وی برخوردار میباشد. این نقش نیز صددرصد طبیعی است و چنین نیست که ساخته و پرداخته فرهنگها و آداب و رسوم و از خارج بر زن تحمیل شده باشد.
دلیل طبیعی بودن این نقش، وجود ابزار طبیعی مناسب برای آن است؛ یعنی پستان و تولید فرآوردههای مورد نیاز کودک و منطبق با آن نیاز برای رشد و بقاء … توانایی بسیار بالای نوزاد در بهرهبرداری از این منبع غذایی و شواهد بسیاری که از دید ما پوشیده است.112
یکی از متخصصان گفته است: «رابطه میان مادر و کودک، دو جانبه، متقابل و معجزهآسا است. گریه نوزاد، شیر مادر، یعنی بهترین و کاملترین شیر روی زمین برای او را به جریان میاندازد. شیر دادن پس از زایمان باعث تسریع در خروج باقیماندههای جفت میشود و مادر را از خونریزی دوران نقاهت پس از زایمان محافظت میکند. افزون بر این در نگاه و تماس نوزاد نیروی حیاتی وجود دارد که موجب تحریک احساسات و مهارتهای لازم برای انجام وظایف مادری به نحو احسن میشود.113
ایفای این مسئولیت بزرگ توسط زن در مدت زمانی طولانی انجام میگیرد؛ اگر چه نیازمندی کودک به علت ضعف جسمانی در مقایسه با جانداران دیگر تداوم دارد و تا موقعی که نتواند به تنهایی به زندگی ادامه دهد، نیازمند مساعدت است.
قرآن کریم زمان طبیعی برای این دو مقطع- بارداری و شیردهی- را سی ماه بیان میکند: «و انسان را نسبت به پدر و مادرش به احسان سفارش کردیم. مادرش با تحمل رنج به او باردار شد و با تحمل رنج او را به دنیا آورده و بار برداشتن و از شیر گرفتن او سی ماه است…»114 چنانچه آیه شریفه میفرماید: و ما خود در زندگی روزمره مییابیم، انجام این مسئولیت با مشکلات بسیاری همراه است.
نکته اساسی آن است که انجام این وظیفه از طرف جنس زن، چه نوع عواطف و احساسهایی طلب میکند؟ واقعیت این است که زن در انجام این مسئولیت به طور پیوسته، مستقیم و تنگاتنگی با یک دنیا ظرافت حساسیت و ناتوانی، یعنی جنین و نوزاد روبه رو میباشد. با موجودی مواجه است که به رغم هرگونه ضعف و ناتوانی، احساسش و درکش قابل انکار نیست.
چنین به نظر میرسد که پرورشدهنده این موجود ظریف، حساس و ضعیف به روحی لبریز از عواطف مثبت، بخشش و ایثار نیازمند است تا بتواند اعتماد نوزاد را به خود جلب کرده و با او به تعامل برخیزد. زن باید از قدرت ارتباطی قویتر برخوردار باشد تا بتواند با موجودی که از زبان، منطق و استدلال بهرهای ندارد و چیزی غیر از عواطف و احساسات از خود بروز نمیدهد، رابطه برقرار کند و به نیازهای او پاسخ دهد.
نقش مادر، تنها پاسخ به نیازهای فیزیکی جنین و نوزاد نیست، بلکه در ورای همین تعامل، پایههای شخصیتی نوزاد شکل میگیرد و اگر نیازهای نوزاد بیپاسخ بماند یا نادرست پاسخ داده شود،
ناهنجاریهایی پدید میآید که برای نسل بشر تهدید کننده است.
نتیجه آنکه فردی که میخواهد این مرحله از مسئولیت تکثیر نسل را بر عهده بگیرد، باید دارای شخصیتی آرام و آرامشبخش باشد. اگر بخواهیم مقصود خویش را در قالب تمثیل بیان کنیم، باید به کلام گهربار مولیالموحدین امیرمؤمنان، علی علیهالسلام تمثل جوییم که فرمود: «زن گلی بهاری است نه پهلوانی سخت کوش».115
زن در این مرحله از هستی خویش، باید مظهر خلاقیت خداوند، تجلیگاه اوصاف دلانگیز خداوندی چون رحمت، عطوفت و … باشد، چراکه پروردن چیزی بدون این اوصاف به سامان نمیرسد. اگر نیازمندیهای درونی ایفای این مسئولیت بزرگ و سنگین در نهاد زن تعبیه نشده باشد، چگونه میتوان پذیرفت که تکثیر نسل تحقق پذیرد؟ این موضوع حتی در بین حیوانات نیز بدون پشتوانه درونی تحقق نمیپذیرد چه برسد به انسان.116
نتیجه آنکه طبیعت باید زن را به گونهای تجهیز کند که دوران بارداری، شیردهی و نگهداری از طفل را از بهترین دورههای زندگی خویش بداند و بتواند نظر مساعد زن در انجام این کار مهم و طاقتفرسا را به خود جلب کند و اگر زن به طور طبیعی از زمینه مساعد روانی با آنچه اندامش برای آن پیریزی شده است برخوردار نباشد، نمیتواند از عهده این مسئولیت برآید.
بیشک، برای اینکه زن بتواند از عهده مسئولیتهای خویش در تولیدمثل و پرورش آن برآید تا تکثیر نسل محقق شود، باید نیازمندیهای اولیه و اساسی حیات وی، چون امنیت، مسکن، پوشاک، خوراک، سلامت، بهداشت و مانند آن تأمین شود. در واقع این امور، تأمین نیازمندیهای مرحله دوم تکثیر نسل- تداوم یافتن نسل- میباشد.

4-8- تأمین نیازمندیهای اولیه زن با کیست؟
با عنایت به تأثیر مهم و گستره وسیع این نیازمندیها، تأمین آنها بر عهده کدامیک از همسران میباشد؟ به عبارت بهتر، خداوند دانا و توانا که به این نیازهای ضروری انسانی توجه داشت، ابزار تأمین آنها را نزد کدامیک از زوجها به ودیعه نهاده است؟ نیز، ابزارهای لازم برای رسیدن به این هدف کدامند؟ مناسب است ابتدا در یک ارزیابی کوتاه، ابزار لازم برای نیل به این هدف را شناسایی کنیم:
الف) قدرت: تردیدی نیست که یکی از ابزارهای لازم برای تأمین نیازمندیهای مذکور، نیروی بدنی و توانمندی جسمانی است. این ابزار در تأمین همه نیازمندیهای فردی و اجتماعی، کارکردی مهم و اساسی دارد. به رغم پیشرفت صنعت و تکنولوژی و ماشینی شدن بسیاری از امور که انسان را در تأمین احتیاجهای زندگی کمک شایانی میکند، نقش قدرت جسمانی در بهرهبرداری بهینه از ماشینآلات قابل کتمان نیست، گرچه لزوم آن کمتر شده است.
ب) چارهاندیشی و مدیریت احساسات: چیره شدن بر مشکلات، خطرها و هموار کردن راه زندگی، به ویژه در آنجا که طرف درگیری انسانها باشند و مسئله از امور اجتماعی باشد، محتاج تدبیر، چارهاندیشی، کنترل و گاه چشمپوشی از عواطف و احساسات است تا شخص با بهرهگیری از ابزار لازم و مناسب برای تأمین نیازمندیها اقدام کند.
خلاصه آنکه برای تأمین احتیاجها به دو چیز نیازمندیم: قدرت و تدبیر؛ البته هر کدام از همسران به مقتضای انسان بودن و برخورداری از نعمت عقل، اراده و اختیار، دارای دو عطیه قدرت و تدبیر هستند؛ اما آنچه مسلم است این است که متولی تأمین نیازمندیهای اولیه حیات به علت مسئولیت مضاعف باید از این دو نعمت «قدرت و تدبیر» بهره بیشتری داشته باشد.117

4-9- این ابزارها در اختیار کیست؟ زن یا مرد؟
حال به همان سؤال اول برمیگردیم که این ابزار در اختیار کدامیک از همسران میباشد؟ آیا هر دو، این وسایل را به طور یکسان دارن؟
صلابت اندام مرد و ظرافت و لطافت اندام زن که یکی از تفاوتهای تکوینی و چشمگیر آنان میباشد و علوم تجربی هم بر آن صحه گذاشته، حاکی از آن است که یکی از دو ابزار لازم برای تأمین آن نیازمندیها نزد مردان یافت میشود؛ از این رو میتوان گفت آفرینش، تأمین احتیاجهای زنان و کودکان را بر عهده مردان گذاشته است؛ چه اینکه در ابزار دوم (تدبیر و مدیریت احساسات) نیز زنان مقدم یا با آنها مساوی باشند [و فرضهای موجود از این دو حال خارج نیست که یا زنان از لحاظ تدبیر و مدیریت عواطف و احساسات مساوی با مردان، یا ضعیفتر هستند] که باید آنرا در بخشی جداگانه مورد بحث و بررسی قرار داد. اما آنچه به طور اجمال در این جا میتوان گفت اینکه: تفاوت زن و مرد در قوه تدبیر ثابت است؛ زیرا اگر بپذیریم این وظیفه- تأمین نیازمندیها- متوجه زنان نیست، چه ضرورتی ممکن است لزوم درایت مضاعف را برای آنان توجیه کند تا اعطای آن از بیهودگی و عبث خارج و با اتقان صنع هماهنگ گردد.
همانطور که زنان برای ایفای رسالت مادری و همسری به برخورداری بیشتر از رفتارهای مطبوعی مانند ایثار، مهربانی، شفقت و مانند آن نیازمند هستند؛ البته این امر ارتباطی با شخصیت انسانی آنان ندارد، بلکه مقتضای اتقان صنع است.
اگر مردان در تدبیر- عقل عملی- نیز برتر از زنان باشند در این صورت مسئله روشن است و اگر مساوی هم باشند؛ نیز وظیفه- تأمین نیازمندیها- به عهده مردان است؛ زیرا افزون بر برتری مردان در نیروی بدنی، این نقش مقتضی حالتها و لوازمی میباشد که متعارض، بلکه متضاد با حالتها و لوازمی است که زنان برای انجام نقش مادری و همسری به آن احتیاج دارند. در غیر این صورت، موازنه منفی عجیبی بین کارکردهای زنان و

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، حقوق بشری، مجمع عمومی، سازمان ملل متحد Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره قانونگذاری، ایفای نقش، قرآن کریم، شهید مطهری