منبع پایان نامه ارشد درباره بیمارستان، دوره پهلوی اول، دانشگاه تهران، نیازهای فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

گونه ذيل قابل بررسي است :269
نخست: بناهايي كه در طراحي نماي آنها به طور قاطع از عناصر و نشانههاي باستاني استفاده شد. از جمله آنها مي توان به بناهاي ذيل اشاره كرد :
1. آرامگاه فردوسي، اثر كريم طاهرزاده بهزاد، طوس، 1313ه.ش
2. نماي شمالي مجلس شوراي ملي، اثركريم طاهر زاده بهزاد، تهران، 1315ه.ش
3. كاخ شهرباني، اثرقليچ باغليان، تهران، 1315ه.ش
4. صندوق پس انداز بانك ملي ايران، اثرهاينريش، تهران، 1315ه.ش
5. مدرسه انوشيروان دادگر، اثر ماركف، تهران، 1315 ه.ش
6. غرفه ايران در نمايشگاه جهاني، اثر بروكسل، 1314 ه.ش
دوم: بناهايي كه طراحي احجام آنها براساس بناهاي باستاني شكل گرفت ، بدون آنكه مستقيما تقليدي از فرمها يا عناصر معماري هخامنشي، اشكاني و ساساني داشته باشند . در اين دسته از بناها معماران در گذر از تكرار و تقليد يكنواخت، با ذوق خود روي به طرح آثاري آوردند كه بتوانند معرف شخصيت معماري زمان خود باشد، هر چند كه در اين روي آوردن نشانههاي باستانگرايي وجود داشت. از جمله آنها ميتوان به ساختمانهاي ذيل اشاره نمود :
1. وزارت امور خارجه، اثرگابريل گوركيان، تهران، 1312-1316 ه.ش
2. موزه ايران باستان، اثر آندره گدار، تهران، 1312-1314ه.ش
3. بانك ملي اصفهان، اثر محسن فروغي، 1321ه.ش
5-4-3-معماری ملی گرا با گرایش به معماری مدرن غرب
این گروه از بناها که میتوان گفت بیشترین موارد را از نظر تعداد داراست افزون بر اینکه حیطه ساختمانهای دولتی را در برمیگیرد تعداد زیادی از ساختمانهای بزرگ غیر دولتی نیز به اینگونه شناخته شدند. این شیوه نیز همانند شیوههای گفته شده قبلی از نظر موضوع سبکی به دودسته متمایز تقسیم میگردند:
اول: این شیوه از بناها به گونه ای عمده در حوزه بناهای حکومتی مورد استفاده قرار گرفت. حضور مهندسان و متخصصین آلمانی در ایران و پیوندهای نزدیک ایران و آلمان در این دو دهه و همچنین آرمانهای مشابهی که در جهت بازیابی عظمت گذشته در اندیشه حاکمیت وقت در این دو کشور وجود داشت تشابه و یا اقتباس ساختمانهای این دوره را ایجاد کرد. برترین اصول فکری مستتر در این بناها تقارن شدید یا تمرکز و خودنمایی بنا در وسط آن، به کارگیری ستونهای متعدد و بلند به ویژه در محل ورودی آن و نمای ریتمیک با ارتفاع یکسان در طول بنا همگی ظاهری با شکوه، مرتفع و ایجاد احساسی سنگین، قدرتمند و متوازن را تبیین میکند. ساختمان راه آهن تهران، مجموعه پنج دانشکده اولیه دانشگاه تهران، بنای دادگستری تهران، ساختمان سینگر در خیابان سعدی و بهداری سابق در میدان ارگ تهران نمونههای روشن از این نگرش است.270
دوم: این شیوه از بناهای سبک غربی نیز ویژگیهای خاص خود را دارند، در واقع میتوان گفت تشابه عناصر معماری در این دو گروه است تا تفاوت آنها. گروه دوم این سبک، تقارن کاهش یافته و در بعضی موارد عدم تقارن، همراه با تزئینات و فرمهای دکوراتیو بیشتر و استفاده معمارانه و حساب شده در نبشها که عموماً دارای شکل منحنی هستند ویژگیهای متفاوت خود را با گروه اول که تقارن شدید، سادگی همراه با عظمت و منفرد بودن از خصوصیات آنها بود، مجزا میکند. این دسته از بناها که ادامه ساخت آنها بیشتر در دهه بیست و سالهای بعد از سقوط رضاشاه ادامه پیدا کرد. بیشترین بناهای چندین خیابان اصلی آن دوره را در برگرفته است. بیشتر بناهای خیابان انقلاب، میدان و خیابان فردوسی، لاله زار، سعدی، حافظ از این گونهاند. در دوره پهلوي اول، حضور مستشاران آلمان در حوزههاي مختلف و انتقال رويكردهاي باستان گرايانه توأم با سلطه طلبي ديكتاتورهاي فاشيسم اروپا به ايران، موجب شد در حوزه معماري نيز بخشي از تحولات بر اين مبنا رخ دهد. حضور گسترده و فعال شركتهاي خارجي كه عمدتا شركتها و مهندسين آلماني بودند و عموماً در محيط ساخت و ساز ابنيه دولتي نظير شهرباني و شهرداري شهرهاي مختلف ايران از جمله تبريز اروميه، شيراز، رشت، گرگان و … فعاليت مينمودند، باعث شد تا گونه اي از ملي گرايي معماري بر اساس الگوهاي معماري مدرن غرب با حفظ برخي تزئينات به صورت محدود مربوط به پيش از اسلام در نماي ساختمانها شكل گيرد. از ديگر ويژگيهاي اين جنبش مليگرايي در معماري ميتوان به تبعيت كاربرد مصالح بر اساس ويژگيهاي معماري مدرن اشاره كرد. از جمله اين ساختمانها ميتوان به بناهاي ذيل اشاره كرد271:
1. ساختمان كاخ وزارت دادگستري، اثر گابريل گوركيان ، تهران ، 1325-1316ه.ش
2. بانك ملي ايران، اثر محسن فروغي، تبريز
3. بانك ملي ايران، شعبه بازار تهران، اثر محسن فروغي، 1320ه.ش
4. بانك ملي ايران، اثر محسن فروغي، شيراز
در ايران نيز از ميان سه گرايش مليگراي ليبرال، مذهبي و باستانگرا، در حوزه معماري دو گرايش اول و آخر توانست به عنوان منبع ظهور جنبش هاي ملي گرا در سا ل هاي 1304 تا 1320 هجري شمسي ( 1925 تا 1941 ميلادي ) موثر واقع شود، به گونهاي كه در آثار ارائه شده توسط اين گروه از معماران ضمن بهرهگيري از برخي عناصر و تزئينات معماري قبل و بعد از اسلام و معماري قبل از اسلام در نما و فضاي داخلي ساختمانها توجه به كاربرد الگوهاي معماري مدرن غرب در آثار آنها ديده ميشود . چنين به نظر ميرسد كه سياست دين دوستي در دهه اول و دين گريزي در دهه دوم حكومت رضا شاه از يك طرف و حضور برخي معماران خارجي نظير نيكلاي ماركف و معماران تحصيلكرده در خارج از كشور نظير كريم طاهر زاده بهزاد از طرف ديگر موجب ارائه آثاري با رويكرد التقاط عناصر معماري قبل و بعد از اسلام شده است لذا در یک جمع بندی کلی میتوان سیاستهای حکومتی مؤثر در ظهور جنبش های ملی گرایانه معماری ایران را براساس جدول (5-2) . (ص 169) بیان نمود.
5-5-بناهای تأثیر گرفته از باستانگرایی در دوره پهلوی اول و دوم
معماری مدرن شکل گرفته در ایران، موسوم به «شبه مدرنیسم ایرانی» نتیجه انعکاس مستقیم تحولات معماری مدرن اروپایی از کانال و صافی معماران نسل اول معماری معاصر ایران بود. معماران نسل اول همگی تحصیلکرده اروپا بودند و با جریانات و با گرایشهای معماری آن دوره از نزدیک آشنا شدند و سعی فراوانی در پیاده کردن اهداف و مفاهیم معماری مدرن در ایران دوره رضاشاهی داشتند. از این معماران میتوان به نامهایی از این دست اشاره نمود:
قلیچ باغانی، کریم طاهرزاده بهزاد، وارطان هوانسیان، گابریل گورکیان، محسن فروغی، پل آبکار، علی اکبر صادق و کیقباد ظفر بختیار.
5-5-1- کریم طاهرزاده بهزاد
کریم طاهرزاده بهزاد در سال 1267ه.ش در تبریز متولد شد. از عنفوان جوانی، همچون بقیه همشهریان خود، به گروه مشروطه خواهان پیوست، و بعد از شکست آنها، به سال 1287ه.ش، از ایران فرار کرد و به استانبول گریخت. طاهرزاده بهزاد 18 سال در استانبول ماند و در آنجا تحصیلات خود را در مقطع دبیرستان و سپس دانشکده هنرهای زیبای استانبول در رشته معماری به اتمام رساند. او در سال 1297ه.ش استانبول را به قصد برلین ترک کرد و در سال1300ه.ش در آکادمی برلین پذیرفته شد و در سال 1305ه.ش جز دانشجویان دکترای مدرسه عالی تکنیک برلین در آمد. او در همین سال دعوت ایران را برای کار پذیرفت و تحصیلات خود را نیمه کاره رها کرد و به ایران بازگشت.272 او تا زمان مرگش در سال 1342ه. ش، پروژه های زیادی را طراحی نمود که اهم آنها از این قرار است: آرامگاه فردوسی بین سال های 1307 و 1313ه.ش در توس؛ بیمارستان شاهرضا بین سال های 1308 و 1313ه.ش در مشهد، تئاتر شیرو خورشید بین سال های 1308 و 1313ه.ش در مشهد، بنای اداره پاسبانی راه آهن در سال 1319ه.ش در تهران، ایستگاه راه آهن به سال 1317ه.ش در سمنان، ساختمان اداری کاخانه ی چیت سازی بین سال های 1314 و 1317ه.ش در بهشهر.273 از دیگر کارهای او می توان به دبیرستان شاهرضا در مشهد1310ه.ش و هنرستان راه آهن تهران 20-1319ه.ش اشاره کرد. درک درست طراحی این آموزشگاهها زمانی خوب میسر میشود که توصیفات و ایده ساخت مدرسه را در کتاب سرآمدان هنر به خصوص مقاله مندرج در آن به عنوان شرایط لازمه در ساخت بناهای مدارس مورد بررسی قرار داده شود. طاهرزاده در مقاله مذکور عوامل تأثیر گذار در ساخت و طراحی مدرسه را در نُه بند با سرتیترهای «طرح و شالوده بنا»، «انتخاب مکان بنای مدرسه»، «جنس خاک»، «مسئله آب»، «مسئله هوا»، «روشنایی»، «مقاومت و دوام بنا»، «فایده شیروانی» و «جلوگیری از زلزله» شرح می دهد. او در این باره چنین نوشته است:
«چون فن معماری در ممالک فرنگ بسیار وسیع است آن را نیز به چند رشته منقسم کردهاند. مانند معماری ساختن مدارس، بناهای پرستشگاه، خانهها، قصرها، خانههای کرایه، میهمانخانهها، بناهای دولتی، کارخانهها، دکانها، تیاترها، سربازخانهها، بناهای قشونی و باغچهها و غیره میباشند. ولی از آنجا که در مملکت ایران بدبختانه نه مدرسه معماری داریم و نه یک معمار تحصیل دیده، لذا از همه قیود خانه سازی آسوده هستیم و به این تفرق و تعین حاجت ندارد. در حالتی که از ندانستن فن معماری رعایت نکردن حفظ صحت، ما میبینیم که چقدر امراض مسری شیوع مییابد و چگونه اطفال معصوم مبتلا به امراض گوناگون شده، علیل و ضعیف و بیاراده و کم حافظه بار میآیند. از این جوانان مرده دل و بیحس و بیمتانت امروزی که پدران فردای این مرزو بوم خواهند گردید، چه منتظر و متوقع می توان شد. لهذا محض یادآوری بعضی از قواعد و شرایط لازمه ساختن خانهها را عموماً و بناهای مدارس را خصوصاً شرح بیان میکنم که اقلاً معمارهای ایران تا اندازه که میتوانند آنها را در نظر بگیرند رعایت بکنند.274»
طرحهای ارائه شده طاهرزاده برای بیمارستانها و ساختمانهای راه آهن، گرایش خاصی را به معماری مدرن آغازین به خصوص به مکتب معماری مدرن وین نشان میدهد. در این بیان، بنای امور اداری راه آهن تهران از همه شاخصتر است. این ساختمان با بناهای موجود راه اهن به خصوص ساختمان اصلی آن در هماهنگی کامل است. پلان و ساماندهی فضاها شباهت خاصی را به معماری نئوکلاسیک نشان میدهند، ولی آن چیزی که ساختمان را شاخص گردانیده است، انتخاب بجا و مناسب مصالح، تزئینات و موتیف های به کار رفته در نماهای ساختمان است.

5-5-2-وارطان هوانسیان
وارطان هوانسیان یکی از مدافعان سرسخت معماری مدرن در ایران بود. او در سال 1274ه.ش در یک خانواده ارمنی در تبریز به دنیا آمد. در اواخر جنگ جهانی اول به قصد ادامه تحصیل راهی فرانسه شد. او از مدرسه مخصوص معماری به سال 1301ه.ش فارغ التحصیل شد. او تا سال 1314ه.ش مقیم فرانسه بود و بعد از این سال به ایران بازگشت و به استخدام دولت درآمد. او در اداره ساختمان شهربانی مشغول خدمت شد. اهم کارهای او بعد از حضور در ایران به قرار زیر است: هنرستان دختران (بین سال های 1314 تا 1317ه.ش)، تکمیل باشگاه افسران وزارت جنگ (طراح اصلی ساختمان، گابریل گورکیان بود)؛ هتل دربند (بین سالهای 1314 تا 1317ه.ش)؛ کاخ اختصاصی (کاخ شهناز پهلوی در سعد آباد)، سینما متروپل و سینما دیانا طرح میهمانخانه ایستگاه راه آهن به سال 1319ه.ش طرح هتل فردوسی عمارت اصلی بانک سپه بین سال های 1329 تا 1332ه.ش بانک سپه شعبه بازار تهران و اکثر مراکز بانک سپه در شهرستانها، ساختمان جیپ در خیابان اکباتان، و مجتمع آپارتمانهای شاهرضا275. وارطان علاوه بر طرح نظارت بر بناهای گوناگون، در دیگر زمینههای حرفه معماری به ویژه در نوشتن مقالات، بسیار فعال بود. وی در عضو هیئت موسس انجمن آرشیکتهای ایران، عضو هیئت تحریریه مجله آرشیتکت، صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله معماری نوین بود. وارطان هوانسیان در سال 1361ه.ش در تهران درگذشت. سبک کارهای وارطان را باید در معماری مدرن قبل از جنگ جهانی دوم، و در حال و هوای سبک آرنووُی فرانسه و مدرسه باؤهاؤس آلمان و کارهای معمارانی نظیر اُگوست آدولف لوس و لوکوربوزیه جستجو کرد. مدرنیسم وارطان ریشه در تاریخگرایی داشت. او در اکثر مقالهها و نوشتههای خود مخالف تقلید از شکلهای سنتی بود ولی چنین به نظر میرسد که ضرورت تطبیق شکلها مدرن با نیازهای فرهنگی و اقلیمی ایران را به خوبی احساس میکرد. او در مهمترین مقاله خود با عنوان

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره معماری ایران، دوره پهلوی، نام گذاری، پهلوی اول Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره تخت جمشید، نقش برجسته، معماری ایران، شرکت سهامی