منبع پایان نامه ارشد درباره بودجه ریزی، بودجه بندی، بهای تمام شده

دانلود پایان نامه ارشد

ن یا یک جامعه را به صورت ارقام مالی نشان می دهد.
• بودجه عبارت است از بیان مالی و یا مقداری سیاستی که در طول مدتی معین از زمان آینده برای وصول به هدف های تعیین شده باید تعقیب شود.
• بودجه یک برنامه کار است. یک پیش یبنی است و یک مجوز است و می تواند یک معیار هزیه و یک ضابطه بخش کارایی دستگاه ها باشد.
• بودجه بیان رسمی سیاست ، و اهدف مدیریت برای یک دوره معین است.
• بودجه عبارت است از آئینه تمام نمای وظایف ، عملیات و هدف های دولت می باشد(الماسی 1387).
م) تعاریف حقوقی و قانونی بودجه:
اولین تعریف قانونی از بودجه در کشور ایران مربوط به ماده 1 قانون محاسبات عمومی مصوب 21 صفر سال 1329 (هـ .ق) به شرح ذیل است.
«بودجه دولت ، سندی است که معاملات دخل و خرج مملکتی برای مدت معینی در آن پیش بینی و تصویب می گردد. مدت مزبور را سند مالی می گویند که عبارت از یک سال شمسی است.»
دومین تعریف مربوط می شود به ماده یک قانون محاسبات عمومی مصوب 16 اسفند سال 1312 خورشیدی که بودجه را این گونه تعریف می کند.
«بودجه لایحه پیش بینی عواید و مخارج مملکتی است و برای مدت یک سال شمسی که به تصویب مجلس شورای ملی رسیده باشد»
تعریف سوم برابر ماده 1 قانون محاسبات عمومی کشور ، مصوب دی ماه 1349 خورشیدی به این صورت است:
«بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمد و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به وصول به هدف های دولت می شود.»
و بالاخره آخرین تعریف قانونی بودجه مربوط به ماده یک قانون محاسبات عمومی کشور مصوب اول شهریور ماه سال 1366 از بودجه به شرح ذیل است:
«بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به نیل سیاست ها و هدف های قانونی می شود و از سه قسمت زیر تشکیل می شود:
1)بودجه عمومی دولت که شامل :
الف) پیش بینی دریافت ها و منابع تامین اعتبار که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در سال مالی قانون بودجه به وسیله دستگاه ها از طریق حساب های خزانه داری کل اخذ می گردد.
ب) پیش بینی پرداخت هایی که از محل درآمد عمومی و یا اختصاصی برای اعتبارات جاری و عمرانی و اختصاصی دستگاه ها اجرایی می توانند در سال مالی مربوط انجام دهند.
2)بودجه شرکت های دولتی و بانک ها شامل پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبارد.
3)بودجه موسساتی که تحت عنوانی غیر از قوانین فوق در بودجه کل کشور منظور می شود.
دقت در تعاریف بودجه برابر قوانین محاسباتی ایران ، بیانگر این مطلب است که این تعاریف از بودجه با توجه به شرایط مختلف مالی ، اقتصادی و … دولت در زمان های مختلف صورت گرفته است. مثلا در سال 1349 بودجه بانک ها جزو بودجه دولتی نبوده ، در حالی که در سال 1366 بانک ها نیز در شمار دستگاه های دولتی قرار گرفته و بودجه آنها در بودجه کل کشور منظور شده است (علوی طبری 1385).
ی) عوامل مشترک در تعاریف بودجه :
1. عامل درآمد
2. عامل هزینه
3. عامل برنامه کار
4. عامل مدت زمان
5. عامل هدف
پنج عامل مشترک در تعاریف بودجه ، در بعضی از تعاریف روشن و در بعضی دیگر از تعاریف ضرورت دارد که به منظور رسیدن به عوامل مزبور آن را با دقت و دید وسیع تری مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد (الماسی 1387).
2-2-4 مقاصد و اهداف بودجه ریزی:
1- طرح ریزی دوره ای : کلیه فعالیت های واحد تجاری برای استفاده کارآمد و اثربخش از منابع کمیابی که در اختیار دارد ، مستلزم نوعی طرح ریزی است.
2- هماهنگی ، همکاری و ارتباط: فرایند بودجه ریزی ، وسیله ای برای تبادل نظر و ایجاد هماهنگی بین هدف های مدیران سطوح مختلف واحد فراهم می سازد. در مرحله بررسی و تجدیدنظر بودجه معمولا برنامه های تکراری ، غیرضروری یا حتی مضر قبل از تصویب نهایی بودجه حذف می شود یا به حداقل می رسد.
3- به مقدار درآوردن پیشنهادها : نظر به اینکه منابعی که در اختیار واحد تجاری یا سایر ارگانهاست معمولا محدود است ، لذا این واحدها ناچارند منابع خود را به نحوی سهمیه بندی کنند. اندازه گیری منافع و مخارج پروژه ها (فعالیت ها) مستلزم به مقدار درآوردن آنهاست.
4- ارزیابی فعالیت های انجام شده : چون بودجه ، برآوردی از فعالیت های آینده است ، لذا از آن می توان به عنوان معیاری برای ارزیابی فعالیت های گذشته واحد تجاری استفاده کرد. به عبارت دیگر ، کارایی و اثربخشی مدیریت را در هر یک از بخش های واحد تجاری می توان از مقایسه عملکرد واقعی آن با پیش بینی های بودجه مورد ارزیابی قرار داد.
5- آگاهی از اقلام بهای تمام شده : در هنگام تنظیم بودجه ، همه مدیرانی ک همسئولیت برآورد بودجه را دارند ، ناگزیر مخارج و منافع حاصل از اجرای پروژه ها و فعالیت ها را مقایسه می کنند. آگاهی از بهای تمام شده ، مبنای مشترکی را برای تفاهم و برقراری ارتباط بین مدیران مختلف فراهم می سازد.
6- تامین الزامات قانونی : بسیاری از سازمان ها ، از لحاظ قانونی ملزم به تهیه بودجه می باشند زیرا در غیر این صورت وجوهی برای اجرای عملیات خود در اختیار نخواهند داشت.
7- هدایت فعالیت ها به سمت هدف ها: تصمیم گیری در مورد تخصیص منابع معمولا با توجه به آثار اجرای فعالیت ها بر دستیابی به هدف ها ، انجام می گیرد (شباهنگ 1383).
2-1-5 وظایف بودجه ریزی :
به طور کلی دو وظیفه اصلی را می توان برای بودجه ریزی بیان نمود:
1. طرح ریزی
2. کنترل
1. طرح ریزی : برای اغلب مدیران همزمان با واژه بودجه بندی مفهوم طرح ریزی نیز تداعی می شود. طرح ریزی کلیه مراحل بودجه بندی را از نقطه شروع فکر تا مرحله برآورد بودجه شامل می شود و بالطبع زمان نسبتا طولانی نیز به آن اختصاص می یابد. ضمنا طرح ریزی چهارچوبی برای وظیفه دوم بودجه بندی ، یعنی کنترل فراهم می کند.
2. کنترل : وظیفه کنترل بودجه بندی عبارت است از مقایسه بین نتایج واقعی و پیش بینی های بودجه است. این مقایسه بعد از فراهم شدن ارقام و اطلاعات حسابداری انجام پذیر است. مقایسه نتایج واقعی با ارقام مورد انتظار بودجه را غالبا گزارش عملیات می نامند. وظیفه کنترل تنها به حداقل کردن بهای تمام شده محدود نمی شود. بلکه در صورت وجود اختلاف بین نتایج واقعی و ارقام بودجه موجب اعمال نظارت بر عملیات و اتخاذ تدابیر اصلاحی نیز می گردد. به عبارت دیگر بودجه معیاری است که مدیران به کمک آن درامدها و اقلام بهای تمام شده واقعی را ارزیابی می کنند (فرزیب 1376)
2-1-6 روش های پیش بینی درآمد :
پیش بینی درآمد باید قبل از آغاز برآورد هزینه انجام یابد چون نیازمندی های دولت نامحدود و منابع و امکانات مالی او محدود. از این رو لازم است مقدمتا مجموع عواید حاصل از منابع مختلف درآمد پیش بینی گردد و بعد چگونگی توزیع درآمد پیش بینی شده بین نیازهای گوناگون از طریق برآورد هزینه تعیین شود که در اینجا روشهای برآورد هزینه ها به شرح ذیل عنوان می شود(آقایی و سیف اللهی 1386).
2-1-7 روش های برآورد هزینه :
در آغاز پیدایش بودجه ، توجه خاصی نسبت به بخش هزینه و نحوه برآوردهای آن وجود داشته است. تکیه و تاکید در امر تنظیم بودجه ناظر است بر چگونگی برآورد هزینه ها یا اعتبارات بودجه و اصولا زمانی که بحث تنظیم بودجه مطرح می شود همواره چگونگی برآورد هزینه ها به ذهن متبادر می گردد(آقایی و سیف اللهی 1386).
بودجه از لحاظ نحوه برآورد هزینه ها انواع مختلفی دارد که عبارتند از :
1-بودجه سنتی (متداول)1
بودجه سنتی قدیمی ترین نوع بودجه و ساده ترین روش بودجه بندی است و هدف از تخصیص منابع مالی در این نوع بودجه کنترل های مالی و تاکید بر صرفه جویی در مصرف اعتبارات است. به عبارت دیگر ، توجه اصلی در این روش معطوف به دادها می باشد تا ستانده ها و نتایج کار. در این روش از بودجه نبدی هزینه های دستگاه به تفکیک فصول و مواد هزینه برآورد می شود ولی عملیاتی که اجرای آنها مورد نظر است در بودجه منعکس نمی شود و به عبارت دیگر در بودجه متدال ارقام هزینه بر حسب کالا ، و خدماتی که خریداری خواهد شد در قالب مواد هزینه نشان داده می شود و به ماحصل و نتیجه اجرای بودجه توجهی نمی شود(آقایی و سیف اللهی 1386).
2-بودجه ریزی افزایشی (تفاضلی)2
در این روش ، بودجه سال های گذشته هر دستگاه اجرایی مبنایی است که بودجه هر سال بر اساس شاخص های تعدیل نامشخص ، افزایش فعالیت ها و پرسنل جدید بدون توجه به محصول دستگاه اجرایی تدوین می شود. بودجه افزایشی یا تفاضلی عبارتست از افزایش بودجه هر دستگاه اجرایی نسبت به سال قبل با درصدی خاص. در این روش قدرت چانه زنی دستگاه اجرایی اساس تصویب و تخصیص بودجه است. اگر بودجه پیشنهادی دستگاه اجرایی با سقف تعیین شده مطابقت نداشته باشد. درصدی از بودجه دستگاه کاهش می یابد و بدین ترتیب اجرای همه فعالیت های دستگاه با مشکل مواجه می شود. ضمن آنکه امکان نظارت بر اجرای بودجه دستگاه اجرایی میسر نخواهد بود (عباسی 1387).
3-بودجه ریزی برنامه ای 3 :
دولت آمریکا در سال 1947 کمیسیونی به نام هوور را مامور تحقیق از عملیات اقتصادی دولت و بازنگری در آن کرد. این کمیسیون در سال 1949 به دولت فدرال پیشنهاد بودجه ریزی را ارائه کرد که در آن وظایف ، طرح ها و فعایت های دولت مشخص شود که آن را بودجه ریزی برنامه ای نام نهادند.در این بودجه ریزی ، دستگاه اجرایی بر اساس انواع برنامه های مورد نیاز و ضروری خود و بر اساس سیاست های دولت ارقام درآمد و هزینه های خود را پیش بینی می کند. در این صورت اهداف ، امور و عملیات اصلی دولت در قالب برنامه ها از طریق دستگاه اجرایی عملی می شود. وظایف اساسی دولت بین برنامه ها و هر برنامه به چند فعالیت و طرح طبقه بندی می شود. بدین ترتیب برای برنامه ریزان ، قانونگذاران و دولت معلوم می شود که در سال بودجه ای اولا چه اهداف و سیاست های مورد نظر است ، ثانیا برای تحقق این اهداف و سیاست ها چه برنامه ها ، عملیات و فعالیت هایی انجام خواهد گرفت ، ثالثا هر برنامه نیاز به چه میزان اعبتارات دارد واین اعتبارات از کدام منابع مالی (بودجه عمومی یا اختصاصی) باید تامین شود. و رابعا هر برنامه را کدام دستگاه اجرایی باید به اجرا درآورد. بدین ترتیب شفافیت بودجه بیشتر یم شود و مجلس ارقام بودجه هر دستگاه اجرایی را پس از تایید برنامه هایش و همسویی برنامه ها با اهداف و سیاست های دولت به تفکیک هر برنامه به تصویب می رساند (عباسی 1387).
4-نظام طرح ریزی ، برنامه ریزی ، بودجه ریزی 4(PPBS)
روشی است که برای تکمیل بودجه برنامه ای در همه کشورها معمول شده است. این اصطلاح ابتدا در اوایل سال 1960 توسط وزارت دفاع آمریکا به کار برده شده و سپس تحت شرایط متفاوت به دستگاه های دیگر دولتی راه یافت. با استفاده از این سیستم می توان برنامه ریزی ، طرح ریزی ، بودجه ریزی اطلاعات مدیریت ، کنترل مدیریت و ارزش یابی برنامه ها را به هم مرتبط ساخت(عزیزی 1385).
منظور از برنامه ریزی ، تولید مجموعه ای از قابلیت های معنی دار برای انتخاب اقدام های مناسب از بین راهکارهای مختلف است. منظور از طرح ریزی تعیین نیری انسانی ، مواد ، تجهیزات و تسهیلات مورد نیاز برای اجرای هر برنامه است «برنامه» ساختار اصلی PPBS را تشکیل می دهد و از آثار اجرای آن در امریکا می توان بودجه ریزی ستاد محور ، هزینه یابی بر مبنای فعالیت ، بودجه ریزی عملیاتی و تجزیه و تحلیل های هزینه – فایده از آثار اجرای این ناظم علیرغم اجرای ناکام این طرح در آمریکا بود(کردبچه 1382).
اما کلید درک مناسب ، کامل و جامع مفهوم PPBS این است که به حروف “S” در PPBS تاکید شود ، این مجموعه باید یک سیستم تلقی شود نه روش و فن خاص. سیستمی که شامل مبنای تصمیم گیری مناسب و معقول در مرحله سیاست سازی و اعلام خط مشی ، طراحی برنامه های اجرایی و تخصیص منابع محدود میان نیازهای نامحدود بوده و برقراری ارتباط مداوم بین این عوامل را فراهم می سازد. طبعا هر یک از اجزای سیستم از لحاظ نیل به هدف های سیستم در ارتباط

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره بودجه ریزی، بودجه ریزی عملیاتی، مدیران و کارکنان Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره بودجه ریزی، بودجه ریزی عملیاتی، بودجه بندی