منبع پایان نامه ارشد درباره ايالت، زمينساختي، كپه، ويژگيهاي

دانلود پایان نامه ارشد

لرز ه خيزي گذشته و در امتداد آن مي توان به نبود فعاليت لرزه اي در پاره اي از مكانهاي آن پي برد.
با مطالعات لرزه زمين ساخت مي توان از شكستگي ساختارهاي زمين شناسي و هندسه آنها پيرامون ساختگاه سازه ها مطلع شد و نهايتا مي توان مدل لرزه زمين ساختي يا درعمق برش لرزه زمين ساختي از آنها تهيه نمود و مخاطرات احتمالي گسلش زمين و يا رويداد احتمالي زمين لرزه برروي آنها را براي تخمين رويداد زمين لرزه هاي آتي و چگونگي ويژگيهاي آنها پيش بيني نمود.
هندسه گسلها، زون خرد شده، نوع و سازوكار آنها مي تواند در برآورد پتانسيل حداكثر زمين لرزه محتمل برروي آنها ما را كمك نمايد و اين امر در مطالعات زمين ساخت و لرزه زمين ساخت صورت مي پذيرد. سن گسلها از عوامل مهم در رويداد زمين لرزه برروي آنهاست بطوريكه گسل هاي جوان از اهميت بيشتري برخوردار هستند و مطالعات نو زمين ساخت مي تواند كمك زيادي در كلاس بندي گسل ها از ديدگاه فعاليت لرزه اي داشته باشند.
معمولا روابط تجربي در پيوند با هندسه گسل، حداكثر توان لرزه زايي و ميزان بيشينه جابجايي برروي آن وجود دارد كه تا حدودي در تخمين رويدادهاي زمين لرزه اي آتي منطقه مي تواند موثر واقع شود . بزرگاي ز مينلرزه رابطه مستقيم با انرژي آزاد شده توسط زمين لرزه دارد.
يكي از ويژگيهاي چشمه لرزه زا ژرفاي كانوني زمين لرزه ها مي باشد. تحقيقات و پژوهشهاي زيادي برروي ژرفاي كانوني زمين لرزه ها انجام شده است. بصورت كلي ژرفاي زمين لرزه ايي كه در پيوند با حركت فرورانش ايجاد مي شود نسبتا عميق و ژرف مي باشد كه تا عمق ٨٠٠ كيلومتري سطح زمين نيز گزارش شده است، ولي ژرفاي كانوني زمين لرزه ايي كه در پيوند با گسترش جانبي اقيانوسي مشاهده شده كم عمق بوده و ژرفاي آنها كمتر از ٢٠ كيلومتر مي باشد و ژرفاي كانوني زمين لرزه هايي كه با گسترش انتقالي در پوسته قاره اي مشاهده شده اند داراي ژرفاي كمتر از پوسته زمين مي باشند يعني كمتر از ٦٠ كيلومتر . رويداد زمين لرزه هاي ايران بسيار سطحي بوده است و به جز منطقه مكران، تقريبا در تمام ايران كمتر از ٢٠ كيلومتر برآورد شده است و به همين دليل لايه لرزه زا درفلات ايران را مي توان بين ژرفاي ١٠ تا ٢٠ كيلومتر درنظر گرفت.
ويژگيهاي شرايط ژئوتكنيك لرزه اي ساختگاهي برجنبش نيرومند زمين :
شرايط ژئوتكنيك لرزه اي ساختگاهي بركليه پارامترهاي مهم جنبش نيرومند زمين نظير دامنه، محتوي فركانسي و مدت دوام لرزش اثر قابل ملاحظه اي مي گذارد. ميزان تاثير، تابع هندسه، خواص مصالح لايه هاي زير سطحي، توپوگرافي ساختگاه و ويژگيهاي امواج لرزه اي كه از چشمه لرزه زا توليد و از لايه هاي سنگي مختلف عبور نموده تا به پي سنگ ساختگاه وارد شود، ميباشد.
طبيعت اثرات ژئوتكنيك لرزه اي ساختگاهي بر تقويت جنبش نيرومند زمين را مي توان با بهره گيري از روشهاي مختلف مانند تحليل ساده تئوري پاسخ زمين، اندازه گيريهاي جنبش واقعي سطحي و زيرسطحي در همان ساختگاه و اندازه گيري جنبش نيرومند سطح زمين در ساختگاه هايي با شرايط متفاوت از ساختگاه موردنظر تشريح نمود.
اثرات هندسي سنگ بستر برروي جنبش نيرومند زمين تاثير پذير مي باشد. گرچه بي قاعدگيهاي توپوگرافي سنگ بستر موجب پراكنده ساختن امواج زمينلرزه شده و الگوهاي پيچيده اي از تقويت يا كاهيدگي جنبش نيرومند زمين را ايجاد مي كنند ليكن به هرحال جنبش نيرومند زمين در بالاي ارتفاعات معمولا تقويت و تشديد مي شوند.
ساختار تکتونیکی صفحات و لرزه خیزی منطقه
تکتونیک صفحات
اساس تئوری تکتونیک صفحات این است که تقریبا 12 صفحه اصلی سازنده لایه 70 تا 150 کیلومتری خارجی زمین هستند که به عنوان پوسته یا لیتو سفر شناخته می شوند. علاوه بر این می دانیم که این صفحات حرکت آرامی دارند و نیروی محرک آنها به طور کامل شناخته نمی شود. فرض می شود که موادی که زیر پوسته واقع شده اند و به عنوان آستنوسفر شناخته شده اند بدلیل اختلاف دمایی که در عمقشان وجود دارد حرکت می کنند. حرکت نسبی لایه های مجاور منجر به تغییر شکل و کرنش سنگ ها می شود، سنگ تغییر شکل یافته در نهایت شکسته و جایجا می شود که منجر به ایجاد زمین لرزه می شود. این گونه لرزه ها، لرزه های تکنونیکی هستند که می تواند در مرز صفحات یا داخل صفحات اتفاق افتد. {5}
ايالتهاي لرزه زمينساختي ايران
ايالت لرزه زمينساختي، پهنه اي است كه تحت رژيمهاي ژئوديناميكي كن وني، داراي جايگاه تكتونيكي همانند و الگوي لرز هخيزي يكسان باشد (يي ١و همكاران، ١٩٩٥ ). با توجه به اين مفهوم، ميرزايي و همکاران (١٩٩٨) ايران را به پنج ايالت لرزه زمينساختي عمدة : ١- البرز – آذربايجان ٢- كپه داغ ٣- زاگرس ٤- ايران مركزي و شرق ايران و ٥- مكران، تقسيم کرده اند كه خصوصيات عمده آنها به اختصار به صورت زير است. {5}

شکل 3: ايالتهاي لرزه زمينساختي ايران(میرزایی 1977) {5}

جدول 1: پارامتر های ایالت های لرزه زمینساختی ایران{5}
β
λ
ایالت
1.97 ± 0.07
37.86 ± 4.24
البرز – آذربایجان
1.56 ± 0.12
6.13 ± 1.47
کپه داغ
1.99 ± 0.09
27.93 ± 4.0
ایران مرکزی

ايالت لرزه زمينساختي البرز- آذربايجان
اين ايالت پهنه اي لرزه خيز است كه بخشهاي شمال و شمال غربي ايران را در بر ميگيرد رشته كوه البرز از شمال به فرونشست درياي خزر و از جنوب به فلات ايران مركزي منتهي مي گردد. البرز، بخش مركزي منطقة كوهزايي گسترده تري را تشكيل مي دهد كه حدود آن از نظر محققين مختلف، متفاوت است.
در تعيين ايالت لرزه زمينساختي البرز آذربايجان، حد شمالي البرز در امتداد بلوك جنوبي درياي خزر قرار مي گيرد. بلوك جنوبي درياي خزر در حال حاضر داراي نرخ کرنش پايين و نحوة رفتار آن در برابر عوامل تغيير شكل دهنده، با بقية ايران متفاوت است (جكسون ٥ و همكاران، ١٩٩٥). بسياري از محققين خصوصيات بلوك جنوبي درياي خزر را همانند ويژگيهاي پوستة اقيانوسي مي دانند. از ديدگاه زمين شناسي، حد جنوبي ايالت لرزه زمينساختي البرز-آذربايجان بخوبي مشخص نيست، اما بر اساس مطالعات نوزمينساخت(نئوتكتونيك) مرز جنوبي اين ايالت لرزه زمينساختي بر روي گسل هاي فعال قرار مي گيرد. مهمتر ين اين گسل ها عبارتند از: گسل شمال تبريز، گسل ايپك و گسل ترود. مرز شرقي ايالت لرزه زمينساختي البرز-آذربايجان با ايالت لرزه زمينساختي كپه داغ واضح نيست و مرز بين اين دو ايالت عمدا بر اساس اطلاعات مربوط به فعاليت لرزه اي و تغيير روند ساختاري ساختهاي زمين شناسي تعيين شده است. كوتاه شدگي قاره اي ناشي از همگرايي صفحه هاي اوراسيا و عربستان كه با نرخ همگرايي ٣٠ ميلي متر در سال (جكسون، ١٩٩٢ ) صورت مي گيرد. با ضخيم شدن پوستة قاره اي و رانده شدن جانبي پوسته در منطقة برخورد تكميل و تعديل مي شود. سازوكار زمينلرزه ها در شرق تركيه و ناحيه قفقاز نشان دهندة گسلش تراستي و امتدادلغز مي باشند. {5}

شکل 4: الف: حل صفحة گسل زمينلرزه هاي شرق ترکيه، قفقاز و شمال ايران. ب: نقشة سادة گسلهاي فعال شرق ترکيه، قفقاز و شما ايران (جکسون، ١٩٩٢) {5}
بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد كه بر اثر همگرايي صفحات اوراسيا و عربستان، سرزمين تركيه نسبت به اوراسيا به صورت گوه اي بين گسل هاي امتدادلغز شمال آناتولي و شرق آناتولي به سوي غرب رانده مي شود در شکل فوق در حاليكه گسلش امتدادلغز در شمال غرب ايران و بردارهاي لغزش به سوي شرق در شمال و شرق، ايران(شكل هاي زیر ) نشان مي دهد كه جنبش ايران نسبت به اوراسيا داراي مؤلفة به سوي شرق است (مكنزي، ١٩٧٢ ؛ جكسون و مكنزي، ١٩٨٤ ؛ جكسون، ١٩٩٢) {5}

شکل 5: سازوكار كانوني زمينلرزه هاي شمال ايران (البرز، خزر و غرب كپه داغ). در كنار هر سازوكار تاريخ رويداد زمينلرزه و در كنار هر رومركز، عمق كانوني زمينلرزه نوشته شده است (ميرزائي، ١٩٩٧) {5}

ايالت لرزه زمينساختي كپه داغ
نوار چي نخوردة كپه داغ بخشي از كمربند كوهزايي آلپ هيماليا در غرب آسيا م ي باشد كه مرز شمال شرقي فلات ايران را تشكيل مي دهد. كپه داغ بر روي حاشية جنوب غربي پوستة قاره اي توران)تركمنستان ( قرار دارد و پوشش اپي هرسينين آنرا تشكيل مي دهد )بربريان، ١٩٨١ ؛ نبوي، ١٩٨٣(.

در حدود ١٠ كيلومتر نهشته هاي رسوبي متعلق به مزوزوئيك ١٦ و ترشيري ١٧ در كپه داغ وجود دارد كه در يك حوضة رسوبي فرونشستي كه خود در خلال فاز كششي مزوزوئيك تشكيل شده است، نهشته و در آخرين فازكوهزايي آلپي دچار چين خوردگي شده اند فرونشست كشف رود كوههاي كپه داغ )در شمال ( را از كوههاي بينالود )در جنوب ( جدا مي كند. از ديدگاه تكتونيكي، كوههاي بينالود به صورت ادامة شرقي كوههاي البرز مد نظر قرار گرفته است )علوي، ١٩٩٢ ( و مرز شمالي آن زون بخيه اي تتيس قديمي قلمداد شده است.
از ويژگيهاي زمينلرزه‌هاي اين ايالت ساز و كار برشي آن است. با توجه به اينكه گسلهاي موجود در اين ايالت يكسري گسلهاي متقاطع با روندهاي شمال غرب – جوب شرق و شمال شرق- جنوب غرب، ساز و كار برشي چپگرد، فشاري برشي راستگرد در اين ايالت ديده مي شود. كانون زمينلرزه‌ها در اين ايالت ساختاري معمولاً عمقي كمتر از 30 كيلومتر دارد و تقريبا اكثر زمينلرزه‌ها توأم با دگرريختي سطحي هستند. بزرگي زمينلرزه‌ها معمولاً كمتر از 6 درجه در مقياس ريشتر و دوره بازگشت آنها متوسط است. در اين ايالت زمينلرزه با ساز و كار كششي كمتر ديده شده و تنها مورد آن در دشت عشق آباد تركمنستان بروي گسلة عشق آباد رخ داده است. گسلة عشق آباد بر اساس دگرريختي‌هاي سطحي داراي ساز و كار كششي است. معمولاً يكي از ويژگيهاي گسلهاي فعال ايران تغيير شيب از سطح به عمق است. خصوصاً در زاگرس اين وضعيت بيشتر ديده مي‌شود. به عبارت ديگر گسلها قاشقي يا ليستريك ديده مي‌شوند كه علت آن تغيير رفتار سنگها در برابر تنش نسبت به عمق است . بطوريكه هرچه به طرف عمق حركت كنيم سنگها حالت پلاستيك دارند. رفتار سنگ در برابر تنش نسبت به عمق در دو بخش قابل بررسي است. بين اعماق 8 تا 10 كيلومتري كه داراي رفتار شكننده است و بعد از اين عمق كه داراي رفتار شكل پذير مي شود. معمولاً وقتي شكنندگي وارد اين محدودة شكل پذير مي‌‌شود، شيب كم مي‌شود. پراكندگي عمقي كانون زمينلرزه‌ها، شكل صفحة گسلي در عمق زمين را نشان مي دهد. در زون زاگرس وجود لايه‌هاي نمكي اين مسئله را تشديد مي‌كند، بطوريكه لغزش رسوبات بروي لايه نمكي باعث شكل گيري شكستگيهاي فلسي و راندگي دوپلكس (Duplex) مي گردد. به همين دليل پديدة ليستريك در ناحية زاگرس بروي لاية نمك و در كپه داغ بيشتر در پي سنگ ديده مي‌شود. {5}

ايالت زمين لرزه ساختي زاگرس
اين ايالت شامل زاگرس چين خورده و زاگرس مرتفع است و يكي از فعالترين ايالت‌هاي ايران است. بطوريكه بيشترين تجمع كانونهاي زمين لرزه‌اي در اين ايالت مي‌باشد. از ويژگيهاي اين ايالت اين است كه زمين لرزه‌ها راستالغز معكوس يا فشاري برشي هستند. همچنين داراي عمق كانوني كم تا متوسط ( 33 تا 150 كيلومتر )، دورة بازگشت آنها كوتاه و از بزرگي متوسطي برخوردارند. معمولاً زمينلرزه‌هايي كه در زاگرس اتفاق مي‌افتد توأم با دگرريختي يا گسلش سطحي نيست، بخصوص زمينلرزه‌هايي با عمق بيش از 30 كيلومتر، زمينلرزه‌هايي هستند كه در پي سنگ رخ مي‌دهند. بدليل وجود لاية نمكي سري هرمز بين پي سنگ پركامبرين و رسوبات فانرئوزوئيك در زاگرس، گسلش يا گسيختگي موجود در پي‌سنگ به سطح راه نيافته و در اثر برخورد به زون ناپيوسته نمكي، عملكرد دگرشكلي الاستيك نشان مي‌دهد. لذا تعداد زيادي كانون زمين لرزه‌اي وجود دارد كه فاقد دگرشكلي سطحي هستند و يا اينكه گسلش در رسوبات فانرئوزوئيك ديده نمي‌شود، ولي گسله‌هايي با عمق كمتر از 30 كيلومتر با دگرريختي سطحي همراه است. وجود نمكهاي هرمز، نمكهاي سازند دالان و گچساران موجب كاهش دگرريختي شكننده در ايالت ساختاري زاگرس مي‌شود.

نكتة قابل توجه آن است كه مطالعة زمينلرزه‌هاي باستاني و دستگاهي نشان مي‌دهد كه كانون هيچ زمينلرزه‌اي در ايالت سنندج – سيرجان ديده نمي‌شود، در حاليكه به لحاظ آماري بيشترين تمركز زمينلرزه‌ه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره بزرگا، بندي، رويداد، زمينلرزه Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره ايالت، حركت، زمينلرزه‌هاي، مكران