منبع پایان نامه ارشد درباره امام صادق، قرآن کریم، بی عدالتی، امر به معروف

دانلود پایان نامه ارشد

عَلَیهِم بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرضِ وَ لکِن کَذَّبُوا فَأَخَذناهُم بِما کانُوا یَکسِبُونَ»:‌«و اگر اهل آبادی‌ها ایمان می آوردند و پارسایی می‌کردند، حتماً برکاتی از آسمان و زمین بر آنان می‌گشودیم، اما (آنان حق را) تکذیب کردند، پس به سبب آنچه همواره کسب می‌کردند، گرفتارشان کردیم». (الاعراف/96)
امیر مؤمنان علی ( می‌فرماید:«و ایم اللَّه! ما کان قوم قط فی غض نعمه من عیش فزال عنهم الا بذنوب اجترحوها، لان اللَّه لیس بظلام للعبید»:«به خدا سوگند هیچ ملتی از آغوش ناز و نعمت زندگی گرفته نشد، مگر به واسطه گناهانی که مرتکب شدند، زیرا خداوند هرگز به بندگانش ستم روا نمی‌دارد. »
سپس افزود:«و لو ان الناس حین تنزل بهم النقم، و تزول عنهم النعم، فزعوا الی ربهم بصدق من نیاتهم، و وله من قلوبهم، لرد علیهم کل شارد و اصلح لهم کل فاسد»:«هر گاه مردم، موقعی که بلاها نازل می‌شود، و نعمت‌های الهی از آنان سلب می‌گردد، با صدق نیت رو به درگاه خدا آورند، و با قلب‌هایی آکنده از عشق و محبت به خدا از او درخواست حل مشکل کنند، خداوند آنچه را از دستشان رفته به آنان باز می‌گرداند، و هر گونه فسادی را برای آنان اصلاح می‌کند». (نهج البلاغه، 1412:‌2، 92)
7- عدم ایمنی از مصائب و بلایا: امیرمؤمنان على ( فرمودند: گنهکار نباید خود را از بلاهاى شبانه و حوادث ناگهانى ایمن بداند (کلینی، 1365:‌2، 269)
از امیر المومنین ( نقل شده که فرمودند:مؤمن در جسم یا مال یا فرزندان یا مرتبطین خود دچار بلا و گرفتاری می‌شود چرا که خداوند فرمود:« وَ ما أَصابَكُم مِن مُصيبَه فَبِما كَسَبَت أَيديكُم وَ يَعفُوا عَن كَثيرٍ»:« و هر مصیبتی به شما رسد پس به سبب دستاورد شماست و بسیاری از خطاهای شما را می‌بخشد. » (الشوری/30) (مجلسی، 1403: 75، 52)
در روایات آمده که هرچه انسان‌ها گناهان جدیدتری را انجام دهند باعث می‌شود بلاهای جدیدتری بر سر آنان ببارد. (کلینی، 1365: 2، 572) و نیز از جمله عواقب شوم دیگر گناهان عبارتند از: قطع باران، ویرانى، خشم و لعن الهى، بلاهاى بى سابقه، پشیمانى، پرده درى و رسوایى، کوتاهى عمر،‌اندوه، بیمارى و غیره.
ارتباط بلاهایی که در اثر گناه نازل می‌شود، به قبح ذاتی گناه برمی‌گردد و این که هر گناهی آثاری تکوینی دارد. روابط نا مشروع باعث شیوع بیمار‌های مقاربتی است و اصولا یک علت بیولوژیک منع آن، همین است. تولد بچه‌های نا مشروع باعث شیوع بحرانهای عاطفی و اخلاقی در جامعه و سقوط آن جامعه پس از چند نسل می‌شود. لواط باعث ایدز است. بی عدالتی اقتصادی باعث عیاشی عده‌ای و به فساد کشیده شدن گروهی دیگر می‌شود و همچنین دزدی، رشوه و انواع و اقسام مفاسد اجتماعی را به بار می آورد. آه ستم دیده می‌تواند نازل کننده بلایای طبیعی باشد، چنانکه خشم خداوند باعث زلزله و دیگر بلایایی خواهد بود که بارها رخ داده است. اگر رحمت و غفاریت خداوند نبود و وجود بندگان خاص خدا که در میان مردم پنهانند و برای آنها دعا و از جانب آنها استغفار می‌کنند چه بسا خداوند بساط این دنیا را بر می چید و خلق دیگر می آفرید:«وَاللهُ الغَنِیّ وَ اَنتُم الفُقَراءُ وَ اِن تَتَوَلّوا یَستَبدِل غَیرَکُم ثُمَّ لا یَکونوُا اَمثالَکُم»:« خدا بى‏نياز است و شما نيازمنديد و اگر روى برتابيد خداوند مردمى ديگر به جاى شما مى‏آورد كه همسان شما نخواهند بود». (محمد/38) (همچنین ر.ک قرائتی، 1390:‌254تا258)
4-6) آثار اجتماعی
بدون شک هر امری که در عالم اتفاق می افتد بدون علت نیست. از آن جمله بلاها و مشکلاتی است که بر سر راه افراد یا جوامع نهاده می‌شود و بدان‌ها گرفتار می‌شوند. اگر انسان‌ها در مدار بندگی خداوند قدم بر می‌داشتند از بسیاری از بلاها و مشکلات در امان بودند و همواره در حفظ و حراست خداوند به سر می‌بردند. اما بر اثر انجام گناه و معصیت الهی مستحق نزول بلا می‌شوند.
در سوره شوری می خوانیم:«وَ ما أَصابَکُم مِن مُصیبَه فَبِما کَسَبَت أَیدیکُم وَ یَعفُوا عَن کَثیرٍ»:«و هر مصیبتی به شما رسد پس به سبب دستاورد شماست! و (خداوند) بسیاری (از خطاهای شما) را می‌بخشد. » (الشوری /30)
در ذیل همین آیه در تفسیر المیزان می خوانیم:مصائب و ناملایماتی که متوجه جامعه شما می‌شود، همه به سبب گناهانی است که مرتکب می‌شوید، و خدا از بسیاری از آن گناهان درمی‌گذرد و شما را به جرم آن نمی‌گیرد. پس آیه شریفه در معنای این آیات است: «ظَهَرَ الفَسادُ فِی البَرِّ وَ البَحرِ بِما کَسَبَت أَیدِی النَّاسِ لِیُذِیقَهُم بَعضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُم یَرجِعُونَ» اگر فساد در خشکی و دریا پیدا شود، به سبب گناهانی است که مردم می‌کنند، و پیدا شدن آن برای این است که خداوند نمونه‌ای از آثار شوم اعمالشان را به ایشان بچشاند، شاید برگردند. (الروم/41) (طباطبائی، 1417: 18، 59)
در روایات اهل بیت ( بیان شده که هر گناه بلای خاصی را در پی خواهد داشت و اثر هر گناه را بیان کرده‌اند. به عنوان مثال در مورد زنا فرموده‌اند که هرگاه زنا در جامعه زیاد و علنی شود موجب زیاد شدن زلزله می‌شود. (شیخ طوسی، 1364: 3، 741)
خداوند متعال در قرآن مجيد با بيان سرگذشت و تاريخ اقوام گذشته فقط قصد نقل تاریخ نداشته، بلكه بارها از مردم مي خواهد كه از سرنوشت اقوام عبرت بگيرند. بنابراين اگر جامعه‌اي فقط اسمي از اسلام را داشته باشد ولي در عمل پاي بند به اصول و اعتقادات اسلام نباشد و دستورات پيامبر اكرم( را ناديده بگيرد و مرتکب گناه شود دچار هلاكت خواهد شد. «وَ لَو أَنَّ أَهلَ القُری آمَنُوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرضِ وَ لکِن کَذَّبُوا.. » و اگر مردم شهرها ایمان می آوردند و تقوی پیشه می‌کردند، ما برکت‌هایی از آسمان و زمین به رویشان می‌گشودیم، اما به جای ایمان و تقوی تکذیب کردند (سوره اعراف آیه96).
و می‌فرماید:«إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا ما بِأَنفُسِهِم» خدا نعمت‌های هیچ قومی‌را دگرگون نمی سازد، تا آنکه خودشان وضع خود را دگرگون کنند و رفتار خود را تغییر دهند. (رعد/11)
و آیات دیگری که همه دلالت دارد بر اینکه بین اعمال آدمی و نظام عالم، ارتباطی خاص برقرار است. به طوری که اگر جوامع بشری عقاید و اعمال خود را بر طبق آنچه فطرت اقتضا دارد وفق دهند، خیرات به سویشان سرازیر و درهای برکات به رویشان باز می‌شود، و اگر در این دو مرحله به فساد بگرایند، زمین و آسمانشان هم تباه می‌شود، و زندگیشان را تباه می‌کند.
این، آن حقیقتی است که سنت الهی اقتضای آن را دارد، همان سنت که حاکم بر سنت رزق است، یعنی سنت امتحان و استدراج و املاء که در این صورت به جای چشاندن نمونه‌ای از آثار سوء اعمالشان، نعمت را به سویشان سرازیر می‌کند، تا به طور کلی با فساد خو بگیرند، و سراسر جهان برای نابودیشان یک جهت شده، عوامل و اسبابش برای منقرض ساختن آنان بسیج شوند، هم چنان که فرموده: «ثُمَّ بَدَّلنا مَکانَ السَّیِّئَه الحَسَنَه حَتَّی عَفَوا وَ قالُوا قَد مَسَّ آباءَنَا الضَّرَّاءُ وَ السَّرَّاءُ فَأَخَذناهُم بَغتَه وَ هُم لا یَشعُرُونَ»:«آن گاه به جاى بدى خوبى آورديم تا فزونى گرفتند، و گفتند: بيمارى و سختى به پدران ما نيز مى‏رسيد پس ناگهان در آن حال كه بى‏خبر بودند، ايشان را بگرفتيم. » (الاعراف/95) (ر.ک طباطبایی، 1417: 8، 200)
قرآن کریم تصریح می‌کند که عذاب نازل شده بر جوامع با حساب و کتاب بوده است و نتیجه اعمال خودشان است::‌«وَ كَايَن مِن قَريه عَتَت عَن اَمرِ رَبها وَ رُسُلهِ فَحاسَبنها حِساباً شَديداً وَ عَذَّبناها عَذاباً نُكراً»:«چه بسيار آباديها كه از فرمان خدا و رسولانش سرپيچى كردند و ما به دقت حساب آنها را رسيديم و به سختى عذابشان كرديم». (الطلاق/ 8) (در باره سنتهای الهی در فصل 4-9 بحث خواهد شد)
از دیگر آثار اجتماعی گناه می‌توان: تسلط اشرار در اثر ترک امر به معروف و نهی از منکر، فقر عمومی‌در اثر ظلم و بی عدالتی اقتصادی و ربا خواری، بیماری‌های همه گیر در اثر گناهان جنسی را نام برد.
4-7) مجازات یا مکافات دنیوی
در يك تقسيم بندي كلي دیگر مي‌توان عذاب را به عذاب دنيوي و اخروي تقسيم نمود، اين تقسيم بندي خود از آيات قرآن بدست مي آيد:«فَاَمَّا الَّذینَ کَفَروُا فَاُعَذِّبَهُم عَذاباً شَدیداً فِی الدُّنیا وَ الآخِرَه وَ ما لَهُم مِن ناصِرین» (آل عمران/56). چرا كه حق تعالي به حکمت و عدالت خود جزاي بعضي از اعمال سوء را در دنيا به انسانها مي چشاند و جزاي بعضي ديگر را به آخرت وا مي‌گذارد. پیامبر ( به امام علی( فرمود:« یا على! ما من خدش عود و لانکبه قدم الا بذنب» «اى على! هر خراشى که از چوبى به انسان مى‏رسد و هر لغزش قدمى بر اثر گناهى است که از او سرزده است». (کلینی، 1365: 2، 445) به عبارت دیگر، هر عملى داراى عکس‏العمل و هر کنشى داراى واکنش است. در حدیث است که تحقیر مؤمن باعث حقارت در دنیا و آخرت می‌شود. (شیخ صدوق، 1368:‌250) امام صادق ( فرمودند:
«از گناهاني كه موجب پشيماني‌اند، قتل است؛ آن گناهی كه بلا نازل مي‌كنند، ستم است؛ و آن که پرده درد، مي خواري است؛ و آن كه روزي را بند مي آورد، زناست؛ و آن كه مرگ را زود مي‌رساند، قطع رحم است؛ و آن كه دعا را برمي‌گرداند و فضا را تيره می سازد، ناسپاسي پدر و مادر است. »
(كليني، 1365: 2، 448)
آثار مخالفت دستورات شرعی و گناه، واقعی و تکوینی است:«یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوُا اِنَّمَا الخَمرَ وَالمیسِرِ وَالاَنصابَ وَالاَزلامَ رِجسٌ مِن عَمَلِ الشَّیطانِ فَاجتَنِبوُهُ لَعَلَّکُم تُفلِحوُن. اِنَّما یُریدُ الشَّیطانُ اَن یوُقِعَ بَینَکُمُ العَداوَه وَالبَغضاءَ فِی الخَمرِ وَالمَیسِرِ وَ یَصُدَّکُم عَن ذِکرِ اللهِ وَ عَنِ الصَّلوه فَهل اَنتُم مَنتَهوُن؟»:«شيطان مى‏خواهد با شراب و قمار در ميان شما عداوت و كينه ايجاد كند و شما را از ياد خدا و نماز باز دارد، آيا خوددارى خواهيد كرد؟ » (مائده/90و91) چنان که ملاحظه می‌شود بوجود آمدن دشمنی یکی از نتایج شرابخواری و قمار است که در همین دنیا رخ می‌دهد. پس بسیاری از مجازات‌های گناهان همان نتایج تکوینی بدی کار است که در همین دنیا دامنگیر شخص می‌شود. برخی نیز نتیجه به خشم آمدن خداوند و منتقم بودن اوست که وقتی بندگان از حد میگذرانند چه بسا در همین دنیا عقاب می‌شوند مانند مسخ گروهی از بنی اسرائیل که در شنبه با کلاهی شرعی ماهیگیری می‌کردند در حالی که از کسب و کار در شنبه نهی شده بودند. این قبیل مجازاتها نیز به طور غیر مستقیم و با واسطه، نتیجه عمل خود انسان است. بنا بر این نکات زیر به دست می آید:
اولا همه عذاب‌های الهی از طرفی به واسطه اعمال بد و زشت بندگان و از طرف دیگر به سبب عدل الهی است.
ثانیا این که خداوند سریع الحساب است باعث می‌شود ابتدا تأثیر باطنی گناه بلافاصله پس از آن آشکار شود (چنان که پیامبر ( فرمود:« ان العمل السیىء اسرع فى صاحبه من السکین فى اللحم»:‌«تأثیر عمل بد در شخص سریعتر از تأثیر چاقو در گوشت است» (کلینی، 1365: 2، 273)) و در برخی موارد نیز گناهکاران در همین دنیا تقاص بیرونی آن راببینند.
ثالثا تقاص بیرونی یا به صورت عکس العمل تکوینی گناه است یا رنج و عذابی که خداوند متناسب با گناه برای شخص در نظر می‌گیرد.
البته باید توجه داشت که گرفتارى‏هاى گوناگونى که در دنیا دامنگیر انسان مى‏گردد، گاهى مکافات عمل است و گاهى براى امتحان. یعنی رنج و سختی دنیا براى بعضى مایه و پایه‏ى ترقّى و تکامل و پاداش افزون و مضاعف است؛ چنانکه در قرآن کریم به این مطلب اشاره شده و روایات متعدد نیز دلالت بر آن دارد. از جمله؛ امام صادق ( فرمودند: «إنّ أشدّ النّاس بلاء الأنبیاء ثمّ الّذین یَلونهم ثمّ الأمثل فَالأمثل:« سخت‏ترین مردم از نظر بلا، پیامبرانند سپس کسانى که در پى آنانند، سپس کسى که از دیگرى بهتر است به ترتیب». (کلینی، 1365: 2، 252) (بنا بر این درست است که هر گناهی بلایی به دنبال دارد اما عکس آن صحیح نیست یعنی هر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره عالم برزخ، قرآن کریم، ظاهر و باطن، رفتار انسان Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره قرآن کریم، نهج البلاغه، تجسم اعمال، امام صادق