منبع پایان نامه ارشد درباره الگوهای ارتباط، گروه همسالان، الگوهای ارتباطی، مشکلات رفتاری

دانلود پایان نامه ارشد

طرد شدن به وسیله والدین، دشمنی/پرخاشگری میان والدین و فرزندان، درجه علاقه نشان داده‌شده به وسیله والدین و زمان صرف شده با والدین (لی،2007؛ به نقل از موسوی،1389).
در بسیاری از موارد، والدین و نوجوانان باورهای متناقضی در مورد هم دارند، برای مثال والدین معتقدند که بر خلاف نظر فرزندان نوجوانشان، بیش از آنچه فرزندانشان فکر می‌کنند، با آن‌ها در تعامل‌اند. همچنین نوجوانان معمولاً والدین خود را سهل گیر یا خودکامه می‌دانند، درحالی‌که والدین خود را وقت در و خونگرم به شمار می‌آورند (اصمتانا116،1995). نوجوانی دوره افزایش فشار برای حل مشکل و تصمیم‌گیری شخص است. در طول این دوره نوجوانان باید تصمیمات مهم دوران زندگی خود را درباره‌ی شغل، سلامت، رفتارهای پرخطر و تحصیل بگیرند. عبور از این دوره می‌تواند برای نوجوانان و والدین آن‌ها دوران سختی باشد (جنکینز117،2007). یکی از مشکلات در روابط خانوادگی یک طرفه بودن ارتباط و تحکم و تسلط یکی از اعضای خانواده است. باید به نوجوان اجازه داده شود تا به صورت منطقی با مسائل برخورد کند. این کار مستلزم برخورد منطقی و درست والدین با آن‌هاست. بدون وجود یک رابطه منطقی و درست در رفتار والدین و نوجوان، زندگی برای دو طرف تحمل‌ناپذیر و سخت خواهد شد (احمدی،1382).
خانواده‌های دارای نوجوانان با مشکلات رفتاری، مشکلات متعددی در تعاملات با یکدیگر دارند، این خانواده‌ها عموماً از تعاملات خوشایند و مثبت برخوردار نیستند و در ارتباط و گفتگو دچار تنش عصبی، ابهام در ارسال پیام‌ها، گوش نکردن و قطع کردن حرف دیگران، تحقیر و سرزنش یکدیگر می‌شوند. برای برقراری یک ارتباط خوب باید بتوانیم مشکلات ارتباطی خانواده را حل و تضادها را برطرف کنیم. در این خانواده‌ها اغلب اگر یکی از افراد خانواده رفتار منفی از خود نشان دهد، افراد دیگر نیز پاسخی شبیه آن می‌دهند و بدین ترتیب زنجیره‌ای از تعاملات منفی پیشرونده آغاز می‌شود. مرحله اول برای بهبود تعاملات و ارتباطات در خانواده، شناسایی و توضیح ارتباطات منفی و مثبت است (امامی و محمدی،1383). والدین به جای اینکه درک کنند که این دوره از زندگی 10 تا 15 سال طول می‌کشد، اغلب انتظار دارند نوجوانشان یک شبه بالغ شود. معمولاً والدینی که تشخیص می‌دهند این انتقال احتیاج به زمان دارد، بیشتر از آن‌هایی که خواستار رعایت فوری قوانین هستند، می‌توانند با آرامش با نوجوان خود برخورد کنند (بکتاش و همکاران،1384). نوجوانان معتقدند والدین وظایف بیش از اندازه‌ای که لازم است بر آن‌ها تحمیل می‌کنند، به نظر می‌رسد اواخر دوران نوجوانی زمانی است که تعارضات کاهش‌یافته و کمتر از اوایل یا اواسط دوران نوجوانی در روابط والد-نوجوان دیده می‌شوند. به نظر می‌رسد والدین در اواسط و اواخر دوران نوجوانی کمتر کنترل گر و متعارض با نوجوانان‌اند.
8-4-2 الگوهای ارتباطی در خانواده
ارتباط روشن و موثر بین اعضای خانواده موجب رشد احساسات و ارزش‌ها می‌شود و سنگ زیربنای خانواده سالم و موفق است. نوع نظام خانواده و الگوهای ارتباطی آن اثر مهمی بر اعضاء خانواده دارد. زیرا شخصیت، یادگیری، اعتمادبه‌نفس، قدرت انتخاب و تصمیم‌گیری منطقی افراد، همه به نوع اطلاعات و نحوه انتقال آن بین اعضای خانواده وابسته است (به نقل از خسروی،1389). از نظر نظریه‌پردازان تبادل پیام/ تعامل نگر، کل رفتار نوعی تبادل پیام است. درست همان طور که آدمی نمی‌تواند رفتار نکند، قادر هم نیست که تبادل پیام نداشته باشد. هر پیامی دارای یک جنبه محتوایی (گزارش) و یک جنبه ارتباطی (دستور) است. یعنی هر پیام‌رسانی چیزی بیش از انتقال اطلاعات است و رابطه بین پیام‌رسانان را نیز تعیین می‌کند. روابط تحت تأثیر پیام‌های دستوری هستند. این پیام‌ها برای تثبیت روابط و تعریف قواعد خانوادگی، الگوهای تنظیم‌کننده‌ای را به دست می‌دهند. در عمل این قواعد به حفظ تعادل خانواده می‌انجامند. شیوه پیام‌رسانی خانواده بیانگر احساس ارزش شخصی اعضای آن است. پیام‌رسانی بد کار یا ناکارآمد (غیرمستقیم، مبهم، ناقص، تصریح نشده، غیر دقیق، تحریف‌شده، نامناسب، ناهمخوان) شاخص نظام خانوادگی بدکار به شمار می‌آیند. هر کس وقتی تحت فشار روانی قرار دارد، در ارتباطی که با شخص دیگری برقرار می‌سازد به یکی از این پنج شیوه زیر پیام خود را منتقل می‌کند. این سبک‌ها علاوه بر رفتار کلامی از طریق وضعیت بدنی و زبان بدن بیان می‌شوند.
1-سنخ آرام‌کننده: اعمالی ضعیف، محتاط و متواضع دارد. موافق دیگران است، پوزش می‌خواهد و می‌کوشد باب میل دیگران باشد.
2-سنخ سرزنشگر: بر دیگران سلطه گر می‌شود، دائماً از آن‌ها خرده می‌گیرد و به گونه‌ای حق‌به‌جانب دیگران را علامت می‌کند.
3-سنخ بسیار عاقل یا ابر معقول: موضعی انعطاف‌ناپذیر اتخاذ می‌کند، فاصله خود را با دیگران حفظ می‌کند، آرام و خونسرد است و درعین‌حال که می‌کوشد از لحاظ عاطفی با دیگران قاطی نشود، به صورت عقلی به هر چیز نزدیک می‌شود.
4-سنخ بی‌ربط گو: حواس دیگران را پرت می‌کند و به نظر می‌رسد که قادر به برقراری ارتباط با اموری که در جریان هستند، نیست.
5-سنخ پیام‌رسان: فقط سنخ پیام‌رسان همخوان است که در بافت مناسب به ارسال پیام‌های واقعی، صادق و مسئولانه سر راست و مستقیم (و نه پیام‌هایی که بن بست دوسویه به وجود می‌آورند یا سردرگم) می‌پردازد (ستیر118، به نقل از گلدنبرگ و گلدنبرگ، ترجمه حسین شاهی، نقشبندی،1386).
9-4-2 انواع الگوهای ارتباطات خانواده
ترکیب دو بعد جهت‌گیری گفت و شنود و جهت‌گیری همنوایی، چهار طرحواره ارتباطات خانوادگی را شکل می‌دهد، که الگوهای ارتباطات خانواده خوانده می‌شوند (فیتزپاتریک و ریچی، 1994). هر الگو نوع خاصی از خانواده‌ها را توصیف می‌کند. این چهار نوع الگو یا چهار نوع خانواده از ترکیب وضعیت‌های زیاد با کم بر روی پیوستارهای دو بعد جهت‌گیری گفت و شنود و جهت‌گیری همنوایی حاصل می‌شوند و عبارت‌اند از: خانواده‌ی توافق کننده، خانواده‌ی کثرت‌گرا، خانواده‌ی حمایت گر و خانواده بی‌قید. خانواده‌های توافق کننده، گفت و شنود و همنوایی بالایی دارند. در چنین خانواده‌هایی از یک سو علاقه به ارتباطات باز و کشف عقاید تازه و از سوی دیگر حفظ سلسله‌مراتب موجود، اهمیت دارد. والدین ضمن علاقه وافر به فرزندان و اظهار نظراتشان، خودشان تصمیم‌گیرنده نهایی خانواده محسوب می‌شوند.
خانواده‌های کثرت‌گرا، گفت و شنود بالا و همنوایی کم دارند. موضوعات به صورت باز و سر گشاده مطرح می شوندو همه‌ی اعضای خانواده در گفتگوها شرکت دارند. والدین ضرورتی برای کنترل فرزندان با تصمیم‌گیری‌های خانواده شرکت داشته باشند. خانواده‌های حمایت گر، گفت و شنود کم و همنوایی بالایی دارند. در این خانواده‌ها بر اطاعت از مرجعیت و صاحب اختیاری والدین تاکید می‌شود و به تفکر، تعقل و ارتباطات باز اهمیت چندانی داده نمی‌شود. والدین معتقدند آن‌ها باید برای خانواده و فرزندانشان تصمیم بگیرند و دلیلی نمی‌بینند در مورد تصمیمات خود توضیحی به فرزندانشان بدهند. خانواده‌های بی‌قید، گفت و شنود و همنوایی پایینی دارند. میزان تعاملات بین اعضای خانواده کم است و معمولاً تنها تعداد محدودی از موضوعات مورد بحث و تبادل‌نظر قرار می‌گیرد. والدین معتقدند تمام اعضای خانواده باید قادر به تصمیم‌گیری باشند، اما بر خلاف خانواده‌های کثرت‌گرا به تصمیمات فرزندان خود و برقراری ارتباط و محاوره با آن‌ها علاقه‌ای نشان نمی‌دهند.
10-4-2 نوجوانی
نوجوانی انتقال از مرحله‌ی آخر کودکی به مرحله بالندگی و کمال است؛ یا دوره‌ای از جریان تدریجی زندگی را نوجوانی می‌گویند که با تحول عمیق در جسم و روان و قدرت تجسم و تخیل زیادی همراه است.
سازمان بهداشت جهانی، دوره‌ی نوجوانی را زا 10 تا 15 سالگی و دوره‌ی جوانی را از 16 تا 25 سالگی تخمین زده است. (اکبری،1387).
مراحل نوجوانی و مسائل مربوط به آن
1-دوران اولیه‌ی نوجوانی (13-11)
– سازگاری با تغییرات دوران بلوغ
– آموختن کاربرد توانایی‌ها شناختی تازه
– یافتن جایی در میان همسالان
– کنار آمدن با انتظارات مربوط به جنسیت
2-اواسط دوران نوجوانی (16-14)
– کنار آمدن با مسائل مربوط به بلوغ جنسی
– گرفتن تصمیمات اخلاقی تازه
– ایجاد روابط تازه با همسالان
– تعادل بین خودمختاری و مسئولیت‌پذیری
3-اواخر دوران نوجوانی (19-17)
– انسجام هویت
– تجربه‌ی صمیمیت
– ترک خانه (می‌کوچی119؛ ترجمه یاسایی،1383).
1-10-4-2 نوجوانی و ارتباط با همسالان
دوره بلوغ همواره دوره تنهایی بوده است. بدون توجه به تعداد دوستانی که نوجوانان دارد، او همیشه در درون خود احساس خلأ می‌کند. ساختار شناخت نوظهور نوجوانان در سن بلوغ، آنان را به اندیشیدن به خود وا‌می‌دارد. این احساس تنهایی که به مراحل رشد مربوط می‌شود، نوجوانان را بر آن می‌دارد که با همسالان خود ارتباط برقرار کند. بنابراین دوست‌ها در این دوره بر اساس یک نیاز اجتماعی شکل می‌گیرد. معمولاً نوجوان تازه بالغ به دوستان خود وفادار است تا جایی که هیچ انتقادی را درباره دوستانش نمی‌پذیرد. در غالب موارد گروه‌های همسالان و دوستان نوجوان به قدری در حیات او نقش دارند که والدین برای القای نظر خود از دوستان نوجوان یاری می‌جویند. یکی از دلایل دوستی‌ها و رفاقت‌ها و پناه بردن به گروه همسالان در این دور، مشابهت مشکلات آنان است. بنابراین بودن در کنار آنان و بیان راز دل به دوستان، سبب آرامش روحی و تقلیل کشمکش‌های روانی می‌شود. عملکرد گروه همسالان را می‌توان به صورت زیر بیان می‌کند:1) جانشین شدن برای خانواده 2) منبع احترام شخص 3) منبع ثبات و استواری در زمانی که دوره تحول و انتقال است. 4) صبری در مقابل فشار بزرگسالان
5) منبع قدرتی که فرد طرز رفتار خود را از آنها می‌گیرد 6) الگویی برای رشد اجتماعی، اخلاقی، عاطفی و ذهنی. بنابراین با توجه به نقش مهم و سازنده همسالان، لازم است خانواده و مدرسه زمینه عضویت و حضور نوجوانان را در گروه‌ها و تشکل‌های دانش‌آموزی و محلی فراهم نمایند تا روابط اجتماعی را تجربه کنند. بعضی از نوجوانان به دلیل احساس خطاکاری و اشتباه و یا احساس بی‌ارزشی و ترس از برخورد با دیگران و نداشتن مهارت‌های اجتماعی، انزوا و گوشه‌گیری را بر معاشرت با دوستان ترجیح می‌دهند، که در این صورت آموزش مهارت‌های ارتباطی و ترتیب دادن جلسات گروهی از سوی والدین می‌تواند به نوجوان کمک کند تا در جمع حاضر شود و ابراز وجود کند. هرگونه سخت‌گیری و بی‌توجهی والدین در این مورد به شخصیت اجتماعی نوجوان آسیب وارد می‌کند و او را با بحران رو به رو می‌سازد. بنابراین پدر و مادر باید با دقت و حساسیت خاص، روابط فرزند خود را با دوستانش تحت کنترل و نظارت قرار دهند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نوجوانان اولین قدم‌های انحراف و تباهی را به کمک دوستان ناباب برداشته، سپس در سراشیبی سقوط قرارگرفته‌اند.
البته اعمال نظارت باید به گونه‌ای باشد که به حساسیت منفی فرزندان نینجامد و آن‌ها را به لجاجت وا‌ندارد، زیرا در این صورت نوجوان بیشتر به طرف دوستان نااهل سوق داده می‌شود (اکبری،1387).
مشخصه اوایل نوجوانی این است که همسالان برای نوجوانان اهمیت بسیاری پیدا می‌کنند. کودک پیش از دوران بلوغ دوستانی دارد ولی تأیید و توجه بزرگسال برای او اولویت دارد. بعد از بلوغ این تعادل تغییر می‌کند.
کودک در اوایل دوران نوجوانی خود را وارد گروه همسالان می‌کند، به نحوی که والدین احساس می‌کنند درگیر نبردی با همسالان نوجوان هستند تا بتوانند توجه و دقت نوجوان را قدر به خود اختصاص دهند و والدین در این نبرد بازنده‌اند. گروه همسال زمینه آموزش را فراهم می‌کنند تا نوجوان بتواند مهارت‌ها، دوستی‌ها و صمیمیت‌های دوران بزرگسالی را پایه‌ریزی کند. همچنین گروه همسال نوجوان را مجهز به چارچوبی موقتی می‌کند تا بر اساس آن هویت خود را شکل دهد. علاوه بر این گروه همسال، واسطه فرایند جدا شدن از خانواده اصلی است. در واقع گروه همسال جانشین خانواده اصلی می‌شود تا نوجوان بتواند بر اساس آن استقلال را تجربه کند. از

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره موانع ارتباطی، الگوهای ارتباطی، الگوهای ارتباط، الگوهای ارتباطی خانواده Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره گروه همسالان، جنس مخالف، مشکلات رفتاری، گروه مرجع