منبع پایان نامه ارشد درباره اضطراب اجتماعی، آموزش مهارت، ابراز وجود، مهارتهای زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

خشمگین و ناراحت میشویم، اما برخی از ما نمیتوانیم ابراز وجود کنیم. این مشکل ریشههای تربیتی دارد و ناشی از پرورش یافتن ما توسط والدینی بسیار سختگیر است که«فرزندان خود را میبینند، اما حرفهای آنها را نمیشنوند». این گونه کودکان در مدرسه یاد میگیرند که معلمان، بچههای ساکت را دوست دارند. ولی آنها بعدها به سختی میتوانند بر سلطه پذیریهای بازمانده از دوران کودکی، خویش فایق آیند(هارجی و همکاران(؟)؛ ترجمه فیروز بخت و بیگی، 1384). ابراز وجود موهبتی مرموز و عجیب نیست که برخی از آن برخوردارند و برخی فاقد آن. بلکه مجموعهای از مهارتهاست که هر کسی از راه تمرین میتواند به آن دست یابد. مهیجترین جنبه ابراز وجود آن است که پس از کسب این مهارت ناگهان متوجه میشوید میتوانید بدون هر گونه احساس گناهی نه بگویید؛ خواستههایتان را مستقیماً مطرح کنید و کلاً راحتتر ارتباط برقرار کنید. از همه مهمتر آنکه اعتماد به نفس شما را به شدت بالا میبرد. برای درک کامل مفهوم ابراز وجود، ابتدا باید بین آن و سایر سبکهای پاسخدهی تمایز بگذاریم(همان منبع).
رفتارهای افراد فاقد قاطعیت با افراد دارای قاطعیت12و آنهایی که دارای رفتار پرخاشگرانه هستند فرق میکند. در مورد اول فرد اصلاً قادر به بیان احساسات و به اصطلاح حرف دل خود نیست، در مورد دومی فرد حق خود را میگیرد و به اعتلای نفس خویش در عین حال که حقوق دیگران را رعایت میکند میپردازد و در سومین مورد در حین رفتارهای اجتماعی رعایت حقوق دیگران برای وی اهمیت ندارد و به تضیع حقوق دیگران مبادرت میورزد(طباطبایی، 1378). بر اساس پژوهشهای انجام شده، عواملی نظیر عزتنفس، مهارتهای بین فردی، برقراری ارتباط مطلوب، تعیین هدف، تصمیمگیری، حلمسأله، تعیین و شناسایی ارزشهای فردی در پیشگیری و یا کاهش ابتلا به انواع ناهنجاریهای رفتاری و اختلالات روانی و افزایش سطح سلامت روان افراد، نقش مؤثری دارد. بنابراین با توجه به اهمیت و ارزش آموزش مهارتهای زندگی، با اهداف گوناگون پیشگیرانه و ارتقاء سطح سلامت روان، فقدان این مهارتها موجب میشود که فرد در برابر فشارها و استرسها به رفتارهای غیر مؤثر و ناسازگارانه روی آورد. آموزش چنین مهارتهایی در افراد، احساس کفایت، مؤثر بودن، غلبه کردن بر مشکل، توانایی برنامهریزی و رفتار هدفمند و مناسب با مشکل را به وجود میآورد(فلاح زاده، 1388).
از این رو میتوان گفت به کارگیری شیوههای آموزشی و مداخلاتی از آن جهت که نظامدار هستند، سودمندند. در این راستا، لازم است با انجام مداخلة آزمایشی جرأتورزی، اثر آن بر روی اضطراب اجتماعی و عزتنفس مورد مطالعه قرار گیرد؛ اما علیرغم شواهد تحقیقاتی دال بر اهمیت آموزش جرأتورزی، به دلیل پیچیدگی و چند بعدی بودن انسان هنوز به تحقیقات بیشتری نیازمندیم. بنابراین با توجه به توانمندسازی افراد با آموزش مهارت جرأتورزی، پژوهش حاضر به این مسأله میپردازد که آیا آموزش مهارت جرأتورزی به بهبود اضطراب اجتماعی و افزایش عزتنفس رابطان بهداشتی تحت آموزش، مؤثر واقع خواهد شد؟ به عبارت دیگر آیا میتوان با انجام این آموزش به کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش عزتنفس رابطان بهداشتی کمک کرد؟

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش
امروزه علیرغم ایجاد تغییرات عمیق فرهنگی و تغییر در شیوههای زندگی، بسیاری از افراد در رویارویی با مسائل زندگی فاقد توانایی لازم و اساسی هستند و همین امر آنان را در مواجهه با مسائل و مشکلات زندگی روزمره و مقتضیات آن آسیبپذیر نموده است. بسیاری از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی و عاطفی ریشههای اجتماعی دارند. برای غلبه بر مشکلات فردی و اجتماعی باید تواناییهای روانی– اجتماعی افراد را بالا برد. یکی از راههای بالا بردن تواناییهای افراد آموزش مهارتهای زندگی به آنان است. اصطلاح«مهارتهای زندگی»13یعنی ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر برای انجام مسئولیتهای اجتماعی، انجام تصمیمگیریهای صحیح، حل تعارضها و کشمکشها بدون توسل به اعمالی که به خود یا دیگران صدمه میزنند(رفیعی و همکاران، 1388). سازمان جهانی بهداشت در سال 1993 در جهت پیشگیری اولیه و همچنین ارتقاء سطح بهداشت روان برنامه مدونی با عنوان مهارتهای زندگی آماده نمود. هدف از اجرای این برنامه افزایش تواناییهای روانی اجتماعی کودکان، نوجوانان و جوانان بود تا با تجهیز آنان به تواناییهای روانی– اجتماعی آنان را قادر سازد که با تقاضاها و کشمکشهای زندگی روزانه سازگارانه و عمل مؤثر و مثبت داشته باشند(دی ان جلیس(؟)؛ ترجمه مادی ابراهیمی، 1383: 89). توانایی روانی یک فرد عبارت است از توانایی شخص در مواجهه با انتظارات و دشواریهای زندگی روزمره. بالا بودن توانایی روانی این امکان را به شخص میدهد که زندگی خود را در سطح مطلوب روانی نگه دارد و این توانایی را به صورت رفتار سازگارانه و عمل مؤثر و مثبت متبلور سازد(بخشی پور، 1378: 11).
افراد فاقد جرأتورزی نمیتوانند از حقوق خود دفاع کنند. بیجرأتی یعنی منفعل، پشیمان، ترسو و متواضع بودن. بیجرأتی یعنی اهمیت ندادن به نیازها و خواستههای خود و پذیرفتن خواستههای دیگران حتی اگر این خواستهها به ضرر خود شخص باشد. یکی از دلایل گرفتار شدن افراد به بیجرأتی، عدم آگاهی آنها از حقوق فردی خود است و آنان فکر میکنند برای اینکه مفید و مؤدب باشند لازم است تسلیم خواستههای دیگران شوند. گاهی افراد، جرأتورزی را با پررویی و پرخاشگری اشتباه میگیرند(کلینکه(؟)؛ ترجمه محمد خانی،1380: 260).
یافتههای بدست آمده در پیشینه تحقیق حاضر پژوهشهای نوتا14و سورسی15(2003)، پترسون16و همکاران(2002)، لنت17و همکاران(2002)، شریفیراد و همکاران(1390)، صاحب الزمانی و همکاران(1388)، محمودی عالمی و همکاران(1383)، و …. نشان میدهد که درسالهای اخیر، تحقیقات صورت گرفته پیرامون آموزش جرأتورزی بیشتر حاکی از اثر بخشی این روشها در مورد دانشآموزان است و کمتر در مورد زنان پژوهشی بعمل آمده است. در حالیکه زنان حدوداً نيمي از سرمايه انساني هر كشوري را تشكيل ميدهند و حتي به قولي آنها مربي جامعه هستند و براي ايفاي نقش بهداشتي نياز مبرمي به آموزش در زمينههاي بهداشت و سلامت دارند. با توجه به ويژگيهاي خاص فرهنگي و سنتي ايران، زنان راحتتر ميتوانند موضوعات بهداشتي را با يكديگر در ميان بگذارند و از طرفي در مراقبتهاي بهداشتي و درمان خانواده كه از اركان برنامه طرح رابطان ميباشد بيشترين مخاطبين برنامه را زنان تشكيل ميدهند. با توجه به نقش محوري زنان در بهداشت خانواده، رابطان بهداشتي از متن جامعه هستند و ميتوانند آموزشها را به خانواده منتقل نمايند(وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي، 1377).
بنابراین ضرورت دارد با انجام پژوهشی به بررسی اثربخشی آموزش جرأتورزی، در رابطان افتخاری بهداشت اقدام شود. با اجرای این آموزش رابطان خود را قادر ميسازند كه در رو به رو شدن با مسائل زندگي با جرأتمندي بيشتري برخورد كنند و عزتنفس خود را افزايش و اضطراب خود را كاهش دهند. آموزش مهارت جرأتورزی آنها را قادر میسازد تا دانش، ارزشها و نگرشهای خود را به تواناییهای بالفعل تبدیل کنند. بدین معنا که بدانند با توجه به شرایط و موقعیت، چه کاری، و چگونه انجام دهند. همچنین آنها میتوانند این آموزشها را به دیگر اقشار جامعه نیز منتقل کنند.

1-4- متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل: آموزش جرأتورزی
متغیرهای وابسته: اضطراب اجتماعی و عزتنفس
متغییر کنترل: جنسیت
1-5- گزارههای تحقیق
1-5-1- هدف کلی
هدف کلی اين پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش جرأتورزی بر اضطراب اجتماعي و‌‌عزت نفس رابطان افتخاری بهداشت مراکز بهداشتی درمانی شهری شهرستان یزد در سال1390 می باشد.

1-5-2- اهداف جزیی:
جهت تحقق هدف کلی فوق، اهداف جزيي زير تدوين گردیده است:
1- شناسایی تأثیر آموزش جرأتورزی رابطان افتخاری بهداشتی.
2- شناسایی تأثیر آموزش جرأتورزی بر کاهش میزان اضطراب اجتماعی رابطان افتخاری بهداشتی.
3- شناسایی تأثیر آموزش جرأتورزی بر افزایش عزتنفس رابطان افتخاری بهداشتی.
1-6- فرضیههای پژوهش
براساس هدفهای جزيي فوق اين پژوهش به بررسی فرضیات زير میپردازد.
1- آموزش مهارت جرأتورزی موجب کاهش اضطراب اجتماعي رابطان افتخاری بهداشتی ميشود.
2- آموزش مهارت جرأتورزی موجب افزایش عزتنفس کلی رابطان افتخاری بهداشتی ميشود.
3- آموزش مهارت جرأتورزی موجب افزایش جرأتورزی رابطان افتخاری بهداشتی ميشود.

1-7- تعاریف مفهومی و عملیاتی واژهها
تعریف آموزش جرأتورزی
تعریف مفهومی: جرأتورزی یعنی ملاحظه حقوق دیگران، و در عین حال گرفتن حق خود. ویژگیهای این سبک عبارتند از: دادن پاسخهای خود انگیخته با لحنی دوستانه اما قاطع، نگاه کردن به دیگران، ذکر مسائل مهم، ابراز احساسات و عقاید، بها دادن به خود، نرنجاندن خود و دیگران؛ در این سبک، هدف شخص رعایت عدالت برای تمام طرفهای رابطه است(کاسبان و همکاران، 1387). جرأتورزی یا به عبارتی آموزش این وجه از مهارتهای اجتماعی، رویکردی رفتاری است که امروزه رواج بسیاری یافته است و مخصوصاً برای افرادی که مشکلاتی در ابراز وجود خود در موقعیتهای بین فردی دارند، مفید است. ولی با این وجود، آموزش جرأتورزی میتواند برای همه افراد مناسب باشد، زیرا همه افراد در ابراز وجود خود، در موقعیتهای معینی مشکل دارند(صاحب الزمانی و همکاران، 1388). در آموزش جرأتورزی به فرد آموخته میشود که چگونه رفتار مبتنی بر جرأت و جسارت از خود نشان دهد. فرد با تلاش برای کشف و تعریف مشکل، پیگیری هدفهای مورد نظر(همواره با رفتار توام با جرأت)، تکرار نقشگذاری، واژگون سازی نقش و ارائه تدریجی و متوالی رفتارهای مطلوب، شیوههای مناسب مبتنی بر جرأت را برای بیان خواستههای خود میآموزد(مان، 1995؛ ترجمه ساعتچی، 1374). آموزش مهارت جرأتورزی در این تحقیق آموزشی است که محتوی آن برگرفته از کتاب مهارت رفتار جرأتمندانه، تألیف موتابی و کاظم زاده عطوفی(1387) و پاورپوینت آموزشی موتابی و کاظم زاده عطوفی(1390)، میباشد. آموزش این مهارت به مدت 8 جلسه و هر جلسه 60 دقیقه جهت رابطان بهداشتی برگزار گردید.
تعریف عملیاتی: نمرهای است که هر رابط افتخاری بهداشت در آزمون ابراز وجود18 گمبریج و ریجی19(1975)، بدست میآورد.
اضطراب اجتماعی
تعریف مفهومی: اضطراب اجتماعی شامل ترس پایدار از ارزیابی منفی توسط دیگران است. این اختلال یکی از انواع اختلالات اضطرابی به شمار میرود. مبتلایان به اضطراب اجتماعی از تحقیر شدن و شرمساری در موقعیتهای اجتماعی خاص مثل گفتگو در جمع به شدت میترسند. این ترس ممکن است شامل نگرانی از بروز علائم اضطراب از قبیل سرخ شدن، لرزیدن و عرق کردن باشد(محمودی و همکاران، 1389). فرض افراد مبتلا به هراس اجتماعی این است که دیگران ذاتاً انتقاد کننده هستند و احتمالاً آنها را منفی ارزیابی میکنند(رپی و هیمبرگ، 1997؛ به نقل از طهماسبی مرادی، 1384). میلر20(2007)، معتقد است، اضطراب اجتماعی به عنوان یک ترس مشخص و مزمن از یک یا چند موقعیت اجتماعی تعریف میشود که فرد خود را در معرض موشکافی به وسیلهی دیگران میبیند و میترسد مبادا کاری انجام دهدکه باعث خجالت باشد یا تحقیرآمیز به نظر آید. فردی که دچار اضطراب اجتماعی است، هیچ گونه تمایلی به آغاز ارتباط با دیگران ندارد و با احساس از ترس و پایداری غیر معمول، از هر موقعیتی که ممکن است در معرض داوری دیگران قرار گیرد، اجتناب ورزد.
تعریف عملیاتی: نمرهای است که هر رابط بهداشت در آزمون هراس اجتماعی مشاوری21(1381)، بدست میآورد.

عزت نفس
تعریف مفهومی: واژه عزتنفس تعاریف مختلفی دارد، به عقیده برخی محققان عزتنفس عبارت است از ارزشی که خصوصیات و صفات روانی خودپنداره برای فرد دارد که از اعتقادات فرد در مورد تمام چیزهایی که در او وجود دارد ناشی میشود(باقرزاده و همکاران، 1384). عزتنفس به این اشاره میکند که فرد خود را قبول دارد، به خود احترام میگذارد و خود ر

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره ابراز وجود، انحراف معیار، تحلیل واریانس، آموزش مهارت Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره مهارتهای زندگی، آموزش مهارت، آموزش مهارتهای زندگی، سلامت روان