منبع پایان نامه ارشد درباره اشتراک منابع، کتابداران، واژه نامه

دانلود پایان نامه ارشد

فراهم آوري مشترک، مي‌توانيم بگوييم که اگر چنانچه در همکاري بين کتابخانه‌ها که ميان دو يا چند کتابخانه بوجود مي‌آيد، لزوم فراهم نمودن منابع و اطلاعات مورد نياز کتابخانه‌ها نيز به صورت مشترک انجام مي‌شود. آنها مي‌توانند به راحتي به مواد دست يابند. موادي که شايد قبلاٌ از عهده تهيه آن برنمي‌آمدند.
2-14- 5-1. تحويل مدرک و اشتراک منابع
تحويل مدرک در شکل سنتي خود بر پايه‌ي فعاليت‌هاي امانت بين کتابخانه‌اي دو که منابع خود را به اشتراک مي‌گذارند استوار مي‌باشد. اين فرآيند با درخواست مدرک از سوي استفاده کننده از کتابخانه‌اي که عضو آن مي‌باشد، شروع مي‌شود. اگر کتابخانه‌اي که استفاده کننده عضو آن مي‌باشد مدرک مورد نياز را نداشته باشد آن مدرک را از کتابخانه‌اي که طرف همکاري با کتابخانه است درخواست مي‌کند. اين اصطلاح امروزه اين چنين تعريف شده است. ” تهيه‌ي مدرک منتشر شده يا نشده، در شکل چاپي يا الکترونيکي بنابر درخواست در قبال دريافت وجه يا مفاد يک قرارداد براي يک فرد يا کتابخانه” (مظفري غربا، 1388، 3).
2-14-6. محدوديت‌هايي که در اشتراک منابع پيش مي‌آيد
اغلب مشکلات و محدوديت‌هاي زيادي در اشتراک منابع پيش مي‌آيد:
– بدون مطالعات و تحليل‌هاي کافي مقدماتي، اشتراک منابع نمي‌تواند بر پايه‌اي مناسب يا با اهدافي روشن آغاز به کار کند، بنابراين ضعف‌هاي اساسي در ساختار خدمات سازماني و محلي مي‌تواند به طور موقت پنهان بماند.
– بدون برنامه‌ريزي خوب، بدون برنامه آموزش مستمر براي کارکنان بدون ساختار سازماني مستحکم، موانع سازماني و فردي مي‌تواند ازاجراي مؤثر اشتراک منابع جلوگيري کند.
– فعاليت اشتراک منابع ممکن است شامل ترتيباتي کافي براي پايش خدمات و براي پاسخ به بازخورد اطلاعاتي که بدين ترتيب به دست مي‌آيد، نباشد. اين امر مي‌تواند فشارهاي پيش بيني نشده‌اي به بعضي از مؤسسات شرکت کننده وارد آورد و هم‌چنين ناسازگاري‌هاي فني ما بين کتابخانه‌هاي شرکت کننده ممکن است پيش بيايد و چنانچه يک طرح ضعيفي آغاز به کار کند غلبه بر آن ناسازگاري‌ها مشکل خواهد بود (سيوئل، 1377، 198)47.
دسترسي کتاب‌شناختي و فيزيکي به مجموعه‌ها يکي از جنبه‌هاي مهم اشتراک منابع و فراهم‌آوري توسعه‌يافته موفق است. اگر کاربران نتوانند آنچه را که مي‌خواهند به دست آورند، و نتوانند آن را در يک زمان قابل قبول در دست بگيرند، تقسيم کار در ساختمان‌هاي مجموعه‌هاي کتابخانه‌ها نتيجه معکوس خواهد داشت. فناوري فرصت‌هاي برابري را در توليد و اهميت همکاري به‌وجود آورده است. استفاده گسترده از شبکه‌هاي رايانه‌اي، سدهاي مهم در مقابل همکاري، مانند ابزارهاي پيچيده همکاري که در گذشته براي کاربر وجود داشت را از بين برده است. فراهم‌آوري مشترک به هدف کتابخانه نسبت به اطلاعات محلي و کاربردهاي جديد بستگي دارد (اتکينسون، 1993، 6)48.
2-15. پيشينه‌هاي تحقيق
همکاري و امانت بين کتابخانهاي در ايران و خارج از کشور تا کنون موضوع بسياري از تحقيقها بوده است. در اين اينجا تعدادي از آنها را در داخل و خارج معرفي مينماييم.
2-15-1. مطالعات انجام شده در خارج از ايران
– باوچر و فياد49 (1988) ، در تحقيقي تحت عنوان: “به اشتراک گذاري منابع در کتابخانه کلرادو” به اين نتيجه رسيدند که: هدف از تحقيق، کتابخانه ايالتي کلرادو به منظور ارزيابي وضعيت فعلي به اشتراک گذاري منابع – به عنوان مثال، امانت بين کتابخانه‌اي آي. ال. ال50، ارجاع مرجع، و تحويل سند – در ميان کتابخانه‌هاي کلرادو مي‌باشد. هدف، ايجاد معيار براي ارزيابي خدمات فعلي و ايجاد توصيه‌هايي براي بهبود شرايط اشتراک منابع کتابخانه در اين مناطق است. از چهار روش جهت جمع‌آوري داده‌ها استفاده شده است: 1- ديدار از سايت سامانه کتابخانه‌ها در هر منطقه و بررسي خدمات آي. ال. ال کتابخانه کلرادو به عنوان مرکز منابع سي. آر. سي. اس51 (نظام کنترل دوره‌اي) 2- گرفتن آمارهاي مختلف از گزارش‌هاي موجود سامانه منطقه‌اي سي. آر. سي. اس، کتابخانه‌هاي تخصصي، و پيروي از اُ. سي. ال. سي 3- توزيع فرم‌هاي نظرسنجي به چند کتابخانه که به عنوان نمونه‌ از کتابخانه‌هاي شرکت کننده در آي.ال. ال انتخاب شده بودند. 4- بررسي هزينه امانت دهي منابع کتابخانه‌ها . در نتايج حاصل از تجزيه و تحليل تمام اين اطلاعات، 38مورد توصيه شده است. اين گزارش شامل شرح بازديدکنندگان از سايت که ارائه يک تصوير جامع و دقيق از سامانه به اشتراک گذاري منابع است. نتايج اين تحقيق، نشان مي‌دهد که فعاليت‌هاي بخش خدمات کتابخانه کلرادو با به اشتراک گذاشتن منابع، هزينه امانت دهي را فراهم مي‌کند. که تعيين واقع بينانه بخشي از هزينه امانت کتابخانه؛ که با آمار امانت آي. ال. ال، نشان دهنده اهميت بحث دسترسي به اطلاعات مورد نياز افراد با واژه نامه و شرح برنامه‌ي کتاب‌شناسي که در دو بخش آمده، مي‌باشد.
– اريک داويس52 (1998) ، در پژوهشي با عنوان: “مسائل استراتژيک در مديريت اطلاعات و خدمات تحويل مدرک در کتابخانه‌هاي دانشگاهي” اشاره به بررسي مديريت استراتژيک سند و عرضه اطلاعات و سياهه‌هاي متني با تحولات در آموزش عالي و خدمات کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رساني دارد. موضوع را با انجام تجزيه و تحليل اطلاعات و شناسايي وضعيت عواملي از جمله: در دسترس بودن منابع، ماهيت تقاضا، پويايي اطلاعات و تغيير در فرهنگ مورد بررسي قرار داده است. عوامل استراتژيک تقاضا و تحويل اطلاعات را از ديدگاه مديران و کاربران ال. اس. آي53 در نظر گرفته است. حالت دسترسي به اطلاعات را مجموعه‌هاي سنتي، امانت بين کتابخانه‌اي، تحويل مدرک و مجموعه شبکه “مجازي” با نياز به برنامه ريزي مناسب و کافي براي مديريت اطلاعات و تأمين سند شناسايي و عنوان نموده است.
– گورمن و کولن54 (2000) ، در مقاله خود با عنوان: “مدل‌ها و فرصت‌هاي همکاري براي کتابخانه‌ها در منطقه آسيا” به روند تکامل همکاري در کتابخانه‌ها در برابر افت شيوه‌هاي همکاري در کشورهاي مختلف آسيايي پرداخته‌اند. براي اولين بار پس از بررسي موانع و عوامل مثبت براي همکاري، پس از ارائه يک نماي کلي از مدل‌هاي مختلف براي همکاري، بحث ويژگي‌هاي کليدي سرمايه‌گذاري و ديدگاه‌هاي تعاوني موفق و چگونگي اداره نمودن اينگونه سرمايه‌گذاري در کتابخانه‌ها را مورد بررسي قرار داده‌اند.
– آرورا55 (2002) ، در تحقيق خود تحت عنوان:”‌کتابخانه ملي ديجيتال هند در علوم مهندسي و فناوري ايندست56: يک پيشنهاد براي همکاري استراتژيک براي هم‌سرمايگي مبتني بر دسترسي منابع الکترونيکي” به يافته‌هايي رسيده که همکاري مؤسسات براي به اشتراک گذاري منابع کتابخانه‌ها براي چندين دهه انجام مي‌شود. با اين حال، نحوه همکاري با تزريق از طريق فناوري جديد اطلاعات به يک تحول تبديل شده است. ظهور اينترنت، به ويژه شبکه جهاني وب به عنوان رسانه‌ي جديد ارائه اطلاعات، باعث گسترش ابزارهاي هسته‌اي از وب سايت مبتني بر متن کامل منابع در خطوط اينترنت است. کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رساني، به عنوان مصرف کنندگان زياد مجلات الکترونيکي و پايگاه‌هاي داده بر روي خطوط، تا حد زيادي از اين انقلاب که در فناوري بوجود آمده، سود مي‌برند. از منابع الکترونيکي در جامعه شبکه‌اي در توسعه “اشتراک” مبتني بر استفاده مجلات در سراسر جهان منجر شده است. اشتراک منابع الکترونيکي از طريق هم‌سرمايگي کتابخانه به عنوان يک راهبرد عملي از جمله کاهش بودجه، افزايش تقاضا و افزايش قيمت مجلات را بوجود آورده است. در اين تحقيق به تشريح تلاش‌هاي کتابخانه‌هاي هند و مؤسسات، نسبت به تشکيل هم‌سرمايگي کتابخانه‌ها براي خريد منابع الکترونيکي به صورت مشترک پرداخته است. پيشنهاد همکاري به نام “کتابخانه ملي ديجيتال هند در علوم مهندسي و فناوري ايندِست بر اساس 5 نوع از خدمات ارائه شده و به 3 وزارتخانه/ دولت هند، يعني وزارت توسعه منابع انساني (ام. اچ. آر. دي)57پيشنهاد شده است. که به عنوان کتابخانه فني و مهندسي، براي مجموعه هسته‌هاي ديجيتال در مهندسي و فناوري است. گرد هم آمدن مؤسسات براي دريافت حمايت مالي از اين سه وزارتخانه و ادارات دولت هند مي‌باشد. در حالي که اين وزارتخانه‌ها، براي ايجاد منابع مالي و به دست آوردن منابع اصلي الکترونيکي، تا 70% از نهادهاي شرکت کننده براي اشتراک و ائتلاف کمک مي‌گيرند.
– مورنو و آن شو58 (2005) ، در پژوهش خود “عرض? خدمات اسناد کتابخانه ملي استراليا” پرداخته و متوجه اين موضوع شده‌اند که: اين کتابخانه در سال 1988 به فهرستگان پيوسته، پيوسته است. دو سال بعد شبکه‌هاي کتاب‌شناختي اي. بي. سي59 خدمات کتاب‌شناختي، فهرست‌نويسي و امانت بين کتابخانه‌اي به کتابخانه‌هاي عضو را بر عهده داشت. در سال 1999 پذيرش خدمات از معماري بخش جديد، مديريت ارائه و پياده‌سازي آن در مرحله آزمون قرار داده شد، پيوستن به عرضه‌ي خدمات اسناد، به اشتراک گذاري منابع ملي که در کارگروهي، توسعه‌ي بخش امانت مجموعه وخدمات تحويل مدرک آي. ال. ال60بود، صورت گرفت. در سال 2001 انجام امانت بين کتابخانه‌اي و تحويل مدرک در برنامه‌هاي آموزشي، مورد مطالعه و محک زني قرار گرفت. در کتابخانه‌هاي مختلف استراليا، بخش مشترک المنافع دولت بين سال‌هاي 1996 و 2000 به طور عمده در بخش مرجع و امانت بين کتابخانه‌اي، عرضه‌ي خدمات اسناد کتابخانه ملي و طرح خودکار خود را آغاز کرد. دو هدف اصلي وجود داشت: مرحله اول براي بهبود خدمات به مشتريان، اندازه گيري زمان گردش اطلاعات بود. مرحله دوم، به منظور دستيابي به هدف اول و هچنين کاهش هزينه‌هاي عملياتي بوده است. در گزارش اين تحقيق، عرضه‌ي اسناد کتابخانه ملي استراليا به عنوان تأثير کلي بودجه تعيين شده و براي امانت و خدمات به مشتري در نتيجه پيشرفت‌هاي بوجود آمده در اين رابطه و به نتيجه رسيدن اين طرح در ارائه خدمات کتابخانه ملي استراليا معرفي شده است.
– دبال، باتاچاريا و دِب61 (2007)، در پژوهشي با عنوان: “وضعيت و چشماندازهاي شبکه‌هاي کتابخانهاي در هند براي به اشتراک گذاري منابع” و در اين بين متخصصان اطلاع‌رساني هند، متخصصان آموزش و پرورش و دانشمندان متوجه شدهاند که زمان آن رسيده است که با يک هماهنگي، منابع اطلاعاتي را به اشتراک بگذارند. اين امر به تغيير سناريوي اطلاعات هند منجر شده است. تعداد زيادي از شبکههاي اشتراک منابع کتابخانه مانند شبکههاي شهري از قبيل کاليب‌نت62 در کلکته، در دهلي دل نت63 و بونت64 و در سراسر کشور تحت مراحل مختلف طراحي، توسعه و پياده‌سازي شدهاند. مطالعه حاضر به طور خلاصه برخي از شبکههاي کتابخانهاي بزرگ هند را مد نظر قرار داده است. اهداف، خدمات، عملکرد، چشم انداز آينده و مراحل کامل از اين شبکههاي به اشتراک گذاري منابع کتابخانه نيز مورد بحث قرار گرفته است. آمار نشاندهنده اين امر است که: در حال حاضر، 30 کتابخانه از طريق مودم در دسترس هستند. دسترسي به نايک نت65 و پايگاه داده موجود بر روي آن به عنوان مثال، مدلاينز66، پايگاه داده ثبت اختراع ايالات متحده، فهرستگان کتابهاي موجود در کتابخانههاي بريتانيا در هند و بانکهاي اطلاعاتي مختلف موجود در اينترنت قابل مشاهده است. هدف نهايي اين است که کاربران نهايي، از طرز کار اشتراک منابع و استفاده از منابع اطلاعاتي و فناوريهاي نوين بهرهمند شوند.
– عليدوستي، نظري و ابوي اردکان67 (2008)، در تحقيق خود با عنوان: “عوامل موفقيت به اشتراک گذاري منابع در کتابخانه‌هاي دانشگاهي ايران” است و هدف از تحقيق ارائه نتايج يک مطالعه در مورد عوامل موفقيت از به اشتراک گذاري منابع آر. اس. آي68 و همکاري در کتابخانه‌هاي دانشگاهي ايران آي. اي. ال69، است. از نقطه نظر کتابداران که داراي تجربه مستقيم از چنين فعاليت‌هايي هستند. اين بررسي و مقايسه تجارب و نظرات کتابداران، اهميت عوامل موفقيت در شرايط فعلي و مطلوب در آي. ال. ال است. بر اساس يک بررسي جامع از ادبيات مربوطه، 58 عامل موفقيت، از مطالعات قبلي مشخص شد. با استفاده از روش مقياس ليکرت، اهميت عوامل در شرايط فعلي و مطلوب از

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره اشتراک منابع، کتابداران، کودکان و نوجوانان Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره اشتراک منابع، شکاف اطلاعات