منبع پایان نامه ارشد درباره آموزش از راه دور، مواد آموزشی، تکنولوژی اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

2-1-3-3-2-تهدیدها
عموماً فرصت هاي مختلف چنانچه مورد عنايت واقع نشده و از آن ها به خوبي استفاده نشود، خود به تهديد تبديل شده مانعي بر سر راه اهداف خواهند بود . تهديدها شرايطي را توصيف مي كنند كه در صورت استقرار فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش موجب تشديد نابرابري فضايي در اين حوزه يا تعميق شكاف ديجيتالي خواهند شد.
الف) افزایش شکاف دیجیتالی
يكي از اساسي ترين و مهم ترين تهديدهاي استقرار فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش، احتمال توزيع نامتوازن آن بين مناطق و فضاهاي مختلف و نابرابر است . همان گونه كه اشاره شد، فناوري اطلاعات و ارتباطات چنانچه به صورت نامتقارن توزيع شود، تأثير مضاعف بر نابرابري هاي فضايي خواهد گذاشت؛ چرا كه از يك سو بر بستر نامتقارن استقرار يافته است و از سوي ديگر، خود قابليت جديدي به مناطق برخوردار مي دهد تا آنان با توسل به اين قابليت به سرعت فاصله خود را از مناطق محروم بيشتر و بيشتر كنند.
همان گونه كه ذكر شد، اين تهديدها در روي ديگر، فرصتي براي برابرسازي نيز دارا مي باشد. از آنجا كه آموزش و پرورش حامل و ناقل آگاهي و دانايي است، چنانچه با توسعه نامتوازن فناوري اطلاعات و ارتباطات همراه باشد، تهديدي مضاعف براي عدالت توزيعي مي شود و با شدت و سرعت بيشتري نابرابري هاي فضايي را گسترش داده آن را تشديد مي كند (همان: 155).

ب) تقسیم کار نابرابر بین مناطق شهری و روستایی
اصولاً براساس نظريه هاي مختلف مبتني بر چارچوب ديدگاه وابستگي بين مناطق برخوردار و محروم جهان كه در قالب هاي شمال و جنوب يا توسعه يافته و در حال توسعه از هم تفكيك مي شوند و همچنين مناطق شهري و روستايي يا مركزي و حاشيه اي، نوعي تقسيم كار نامتوازن برقرار است؛ به گونه اي كه در اين تقسيم كار جهاني يا منطقه اي، يك قطب داراي مشاغل پر سود بوده و مديريت و هدايت امور را بر عهده دارند و در سوي ديگر مشاغل كم بازده و تابع قرار دارند (همان: 156). چنين تقسيم كار ناعادلانه اي با استقرار نامتوازن فناوري اطلاعات و ارتباطات مي تواند تشديد شود . كارهاي مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات با توجه به نياز آن به تخصص بالاتر در بطن خود نوعي تفكيك مناطق به مركز و پيرامون را به همراه داشته و نابرابري هاي ديجيتالي را افزايش مي دهد.
ج) تمرکزگرایی
در غالب كشورها به ويژه كشورهاي جهان سوم نوعي تمركزگرايي در سطح ملّي و همچنين به صورت حوزه اي يعني ميان شهرها و مناطق روستايي پيرامون وجود دارد، تا جايي كه ديدگاههايي همچون فاكس – بروژسكي توسعه ي مراكز شهري و مركزي را مديون توسعه ارتباطات راه دور و ساير شبكه هاي ارتباطي و اطلاعاتي فرض مي كند (نقوي، 1382).
بدين ترتيب، توزيع نامتوازن فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش نه تنها به صورت مستقيم، بلكه با تأثيرگذاري بر مجموعه زيادي از متغيرهاي توسعه منطقه اي موجب تشديد تمركز گرايي و در نهايت افزايش شكاف فضايي خواهد شد .استقرار فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش اگر مبتني بر ساختار موجود انجام شود، در عمل تمركز در مديريت، برنامه ريزي و توليد منابع را به همراه خواهد داشت . اين امر نيز در يك پايان بد فرجام مولد حجم بيش تري از نابرابري ها و تشديدكننده ي تمركز گرايي است. محصول تمركز گرايي در عرصه فناوري اطلاعات و ارتباطات، شكل گيري جريان يك طرفه اطلاعات از مركز به پيرامون خواهد بود؛ جرياني كه در نهايت امكان هرگونه رشد و خلاقيت را از مناطق محروم و روستاها سلب خواهد كرد.
د) افزایش احساس نابرابری و مهاجرت به مرکز
چنانچه با رشد نامتوازن فناوري اطلاعات و ارتباطات جريان يك سويه اطلاعات از مركز به پيرامون شكل گيرد، علاوه بر اثرات ذكر شده، عواقبي همچون رشد انتظارات عمومي در مناطق محروم را شاهد خواهيم بود كه معمولاً چنين نيازآفريني هايي با عدم كاميابي در برآوردن آن نيازها همراه است و نتيجه طبيعي اين امر افزايش احساس نابرابري نسبي در بين اهالي مناطق محروم خواهد بود . در پايان، اين فرآيند ، محصولي جز افزايش ميل به مهاجرت باقي نخواهد ماند؛ ميلي كه در صورت تحقق، اشكال جديدي از محروميت و نابرابري را در مناطق حاشيه اي شهرهاي بزرگ به وجود مي آورد (دهقان، 1386: 157).
ه) افزايش اشتغال تخصصي و بيكاري عمومي
از جمله تهديدهايي كه با توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش محتمل به نظر مي رسد، شکل گيري فرصتهاي جديد شغلي براي متخصصان از يك سو و كاهش فرصت ها براي مشاغل عمومي از سوي ديگر است كه به طور عمده توسط كامپيوتر اشغال مي شود (همان).
اگر به اندازه كافي به آموزش تخصص هاي موردنياز در مناطق محروم فكر نشود، افزايش بيكاري عمومي يك تهديد جدي خواهد بود. با توجه به اين كه اكثر متخصصان در مراكز و شهرهاي بزرگ هستند و تقريباً همين قاعده در سطح جهاني و ساختار اقتصادي بين الملل نيز وجود داشته و نابرابري فضايي را رقم مي زند.
در ادامه ی این بخش به برخی از مهم ترین فناورهای اطلاعاتی در زمینه آموزش اشاره شده و تاثیر این فناوری ها در آموزش و پرورش مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
2-1-4-کاربرد آموزشی فناوری اطلاعات
کاربرد اطلاعات و ارتباطات در آموزش درحال افزایش است. بهره گیری از تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی و ارتباطی همانند اینترنت و ابزارهای چندرسانهای بعنوان ابزارهایی برای بهبود آموزش و یادگیری و فراهم نمودن زمینههای همکاری و تعامل از راه دور، نظامهای آموزشی را قادر ساخته تا بتوانند آموزش خود را گسترش دهند.
آموزش از راه دور(آموزش الکترونیکی) که از بکارگیری تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در آموزش بدست آمده نوعی جدید از آموزش است که در آن به حضور فراگیران در کلاسها نیازی نیست. کامپیوتر و تکنولوژیهای اطلاعات در آموزش چهار مرحلهی زیر را طی کرده است:
1- اواخر سال1970 و اوایل1980 میلادی یا برنامه نویسی.
2- اواخر سال1980 و اوایل1990 یا آموزش براساس کامپیوتر.
3- اواخر سال1990 و اوایل2000 یا آموزش براساس اینترنت.
4- اواخر سال2000 به بعد یا نرم افزارهای گروهی و ارتباط آزاد و باز (لینونن،2005).
در صورت کاربرد درست از تکنولوژیهای اطلاعات و ارتباطات، فرآیند آموزش بهبود مییابد. به برخی از قابلیتهای تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در آموزش از جمله به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
• با عرضهی مواد آموزشی چندرسانهای، امکان یادگیری از طریق حواس مختلف فراهم میشود.
• انگیزه یادگیرندگان افزایش مییابد و در فرآیند یادگیری فعالتر میشوند.
• مفاهیم انتزاعی با زندگی افراد ادغام میشود.
• مهارتها و فرآیندهای شناختی سطح بالا از قبیل تفکر انتقادی بهبود پیدا میکند.
• برای یادگیری مهارتهای اساسی برپایه سرعت یادگیری افراد، فرصتهایی را فراهم میآورد.
• به دانش آموزان اجازه میدهد برای حل مسائل، اطلاعات لازم را بدست آورند.
• سبب ایجاد ارتباط، از راه دور، بین معلمان و دانش آموزان میشود تا بتوانند به مبادلهی اطلاعات پرداخته، در پژوهشها و فعالیتهای دیگر نیز با یکدیگر مشارکت کنند (حداد و همکاران،2002).
2-1-4-1-آموزش از راه دور
آموزش از راه دور سابقهای طولانی دارد. بطور تقریب در اواسط1800میلادی نخستین مدارس مکاتبهای در اروپا بوجود آمد که از طریق پست به آموزش میپرداختند. آموزش از راه دور به برنامههای آموزشی گفته میشود که در آن فاصله زمانی و مکانی میان فراگیر و آموزشگر وجود دارد و فراگیر در کنترل فرآیند یادگیری آزاد است. در این نوع آموزش، ارتباطی بین دانشجو و معلم از طریق تکنولوژی برقرار میشود. آموزش از راه دور دارای روشی است که طبق اصل خودآموزی بوده و در آن تهیه مواد آموزشی خودآموز نیز دارای اهمیت بسزائی است. از بهترین ویژگیهای آموزش از راه دور میتوان از جمله موارد زیر را نام برد:
• جدائی یاددهنده و یادگیرنده(معلم و شاگرد) از یکدیگر از نظر مکانی و زمانی.
• عرضهی آموزش از طریق یک سازمان پشتیبانی کننده.
• استفاده از فناوری نوین آموزش.
• برقراری تعامل بین یادگیرنده و یاددهنده.
• یادگیری متفاوت با شکل سنتی آن در کلاس.
• انفرادی کردن یادگیری و قرار گرفتن کنترل یادگیری در دست یادگیرنده.
• کاهش هزینه سرانهی افراد یادگیرنده به نسبت افزایش تعداد آنان (ابراهیم زاده،1383: 98).
2-1-4-1-1-تاریخ مختصر آموزش از راه دور
نخستین شکل آموزش از راه دور آموزش مکاتبهای بوده است. آموزش مکاتبهای برای چندین نسل، جریان اصلی بخشی از آموزش بزرگسالان بوده است. تحصیلات مکاتبهای با استفاده از سیستم پستی فراگیر گردید. آموزش مکاتبهای که ره آورد نیمهی دوم قرن نوزدهم بود بدلیل کمبود ارتباط بین فراگیر و یاددهنده که در آموزش ضروری است نتوانست گسترش یابد و بصورت آموزش ضمنی و فرعی باقی ماند. با پیدایش تکنولوژی ارتباطی جدید، امکانات تازهای برای آموزش فراهم آمد و درنتیجه، از آغاز نیمهی دوم قرن بیستم، با تحول آموزش مکاتبهای شکل دیگر آموزش بانام آموزش از راه دور پا به عرصه وجود گذاشت. یکی از عوامل پیدایش این آموزش را میتوان پیشرفت تکنولوژی دانست. درحقیقت آموزش از راه دور به موازات تکامل فناوری جدید، از دل آموزش مکاتبهای پدید آمد (ملک افضلی،1382: 112).
آموزش از راه دور با تغییر شکل از متون نوشتاری به تلویزیون آموزشی، شاهد تحول بزرگ بوده است و جای آموزش مکاتبهای که تا آن زمان بصورت مطلوب پذیرفته شده بود را گرفت و به این ترتیب، تلویزیون و رادیو آموزشی به شهرت رسید (بانی مجهور،1383: 87). با رشد سریع تکنولوژی، تجهیزات وسیعی در آموزش از راه دور ایجاد شد، بطوریکه اوایل1970 میلادی با اختراع اینترنت، استفاده از کامپیوتر به منظور ارائه آموزش از راه دور مطرح و مورد توجه قرار گرفت. این استفاده محدود به پست الکترونیکی و گروههای مباحثهای بود تا اینکه در اوائل دههی1990 میلادی با اختراع وب جهان گستر(www) و ظهور نسل جدیدی از تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری آموزشی از راه دور به شیوهی جدید و با تکیه بر آموزشهای مبتنی بر وب فراگیر شد که این امر با نگاه آماری به افزایش دانشگاههای متوالی آموزش از راه دور قابل مشاهده است (حسینی مقدم و دیگران،1381: 54).
2-1-4-1-2-اصول آموزش از راه دور
برخلاف نظامهای معمول دانشگاهی که” استاد محور” است. آموزش از راه دور” فراگیر محور” یا ” دانشجو محور” است. در این نظام، دانشجویان در مرکز فعالیتهای آموزشی قرار دارند و توجه بیشتری به شایستگیها و قابلیتهای آنان میشود. این موضوع نشان میدهد که از میان اصول آموزش از راه دور، چندین اصل زیر اهمیت بیشتری برخوردار است که مستقیم و غیرمستقیم در تحقق هدفهای آموزش از راه دور تاثیر دارند؛

1- اصل یادگیری کامل یا یادگیری درحد تسلط:
مطابق این اصل، شرایط یاددهی- یادگیری بعنوان کانون فرآیند آموزش طوری تنظیم و فراهم میشوند که همه دانشجویان بتوانند همه قابلیتهای تعیین شده را بطور کامل کسب کنند. توجه به این اصل یکی از ضرورتهای اساسی نظام آموزش از راه دور محسوب میشود.
2- اصل فعالیت یادگیرنده:
مطابق این اصل، یادگیرنده برای کسب دانش و آگاهی لازم تا سطوح کار بستن و خلاقیت باید از توانائیها و قابلیتهای فردی خود حداکثر استفاده را بکند و در این راه به کمترین کمک معلم متکی باشد ( ابراهیم زاده،1373: 99).
3- اصل یادگیری توزیعی:
در این اصل، محیط آموزشی توزیعی، رویکردی” فراگیر محور” دارد و در این محیط با استفاده از تکنولوژیهای مختلف، فرصتی برای انجام فعالیتهای با ایجاد تعامل میان مکان و زمان فراهم میآید.
4- اصل حفظ فاصله بین فراگیر و آموزشگر:
این اصل ضمن تاکید بر حفظ و تقویت تعامل بین عناصر آموزش در نظام آموزش از راه دور، هرگونه ارتباط آموزشی را در فرآیند یاددهی- یادگیری از طریق رسانه بصورت غیرمجاورتی و در حداقل ارتباطهای حضوری تعریف کرده است (فراهانی،1380: 133).
ممکن است بنظر آید که رعایت چنین اصولی منحصر به آموزش از راه دور نیست ولی با توجه به تفاوتهای نظام آموزش از راه دور با نظامهای

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره فناوری اطلاعات، شکاف دیجیتال، مفهوم فضا Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره آموزش از راه دور، شبیه سازی، نظام آموزشی