منبع پایان نامه ارشد درباره آداب و رسوم، ثبت اسناد

دانلود پایان نامه ارشد

گروه حيدري و نعمتي تقسيم مي شدند (صمدي، 1372، ص 42).
? شاخص اقتصادي:77
يکي از شاخص هاي نظام شکل گيري محلات بر اساس حرفه بود چنانکه هر محله متعلق به خانواده يا گروهي از قشرهاي اجتماعي يا دسته اي پيشه ور بوده و مراکز آن نيز جوابگوي نيازهاي مادي و معنوي ساکنان آن بود. نظام شکل گيري محلات بر اساس خويشاوندي و اعتبار خانوادگي يا حرفه بود. شهر تهران در دوره ي قاجاريه از چند محله تشکيل يافته بود و تمامي محله ها ي فوق از طريق يک شريان بلند به محور اصلي بازار راه داشتند و در کل تفاوت زيادي بين محله هاي شهري ديده نمي شد (نجم الدوله، 1353، ص 34).
2_8_3 شاخصهاي تقسيمات محله اي دوره معاصر:
در دوران معاصر شبکه هاي محلي و مرزهاي محله شکسته شده اند و افراد ساکن در محله ها پراکنده گرديده اند. محله با آن مفهوم اجتماعي و فيزيکي خود از بين رفته است و دلايل اين امر عمدتا ورود اتومبيل و فرهنگ و ارزشهاي صنعتي به شهرهامي باشد (روحاني، 1361: 5).
? شاخص ادراي، سياسي و کالبدي:78
تصميمات اداري و سياسي در مسير ساخت وسازهاي جديد و فعاليتهاي عمراني بويژه احداث شبکه هاي جديد ارتباطي مي باشد ( که باعث از بين رفتن مرزهاي قديمي محلات، بر اساس شاخصهاي اجتماعي شده است).
اثرات بزرگراه ها در تقسيمات فضايي: احداث بزرگراه ها نه تنها مستلزم صرف هزينه هاي هنگفت است، احداث بزرگراه، خصوصا اگر از درون بافتهاي زنده شهري عبور نمايد، اثرات مختلفي بر حيات اجتماعي_ اقتصادي، فيزيکي و کالبدي بافت و ساکنان آن بر جاي مي گذارد. اين اثرات شامل:
اثرات اجتماعي: بزرگراهها، بافتها و محلات شهري را متلاشي نموده و حيات اجتماعي محلات را به مخاطره مي اندازند، وابستگي اجتماعي دو طرف بافت را قطع نموده، دسترسي دو طرف به سختي صورت مي گيرد و به تدريج هويت اجتماعي محلات و بافتها کم رنگ مي گردد و به دنبال آن حس تعلق مکاني و حس زندگي در اين مکانها به شدت کاهش مي يابد. از ديگر اثرات اجتماعي ناشي از احداث بزرگراه ها مي توان به جابه جايي اقشار اجتماعي، استفاده از اجبار و زور براي خريد املاک مردم اشاره نمود.
اثرات اقتصادي: با ايجاد بزرگراه ها واحدهاي مسکوني، تجاري، اداري، آموزشي و صنعتي بسياري تخريب مي شود و اقتصاد محلي نيز دچار مشکل مي شود.
اثرات فيزيکي و کالبدي: عمده ترين اثرات ايجاد يک بزرگراه، اثرات فيزيکي_ کالبدي است که اين تاثيرات شامل: 1. از هم گسيختگي بافت: ايجاد بزرگراه باعث مي شود که محلات انسجام و سازمان فضايي و کالبدي خود را از دست بدهند که اين آثار نه تنها به صورت فيزيکي عيان مي گردند، بلکه تبعات اجتماعي نامطلوبي نيز به همراه خواهند آورد. 2. آلودگي هوا و آلودگي صوتي 3. افزايش بار ترافيک در خيابانهاي عمود بر بزرگراه (گودرزي، 1377)
? شاخص اقتصادي:79
اين شاخص با ماهيت گذشته خود بسيار متفاوت است به گونه اي که در گذشته باعث همبستگي بوده است. امروزه تقسيمات فعلي شهرها اعم از واحد همسايگي، مجموعه هاي آپارتماني، کويهاي کارمندي و شهرکهاي صنعتي بنابر علت اصلي وجوديشان، عموما ضرورتهاي صرفا اقتصادي است و فاقد ارزشهاي اجتماعي، اخلاقي و نظارتي (ارزشهاي تقسيمات گذشته) است (صمدي، 1372، ص 64). در مفهوم امروز محله هاي شهري، اشتراکاتي همچون اشتراک زباني، قومي، ديني، مذهبي، صنفي و پيشه وري تا حدود زيادي اهميت خود را از دست داده است و اشتراک در توان مالي و در مورد محله هاي مساکن کارمندي، اشتراک شغلي، باعث همجواري و نه همسايگي ساکنين در محله ها مي گردد. (هادي پور، 1388، صص 99 _ 101). در دوران معاصر تفاوت اقتصادي به گونه اي است که باعث طبقه بندي اجتماعي شده است که شامل طبقات مرفه، کم بر خوردار و غير برخوردار مي باشد.

9_3 نتايج مقايسه موارد تاثير گذار بر تقسيم بندي محلات در گذشته و حال:
جدول شماره 6: نتايج مقايسه موارد تاثير گذار بر تقسيم بندي محلات در گذشته و حال

تقسيم بندي محلات در حال
تقسيم بندي محلات در گذشته
دسترسي و شبکه هاي معابر
همبستگي اجتماعي
کاربري ها و نحوه ي قرار گيري آنها_ استقرار کاربري ها در سطح شهر
تجانس فرهنگي
از بين رفتن بازار و انتقال عملکردهاي تجاري به حاشيه خيابانها
پيروي افراد از آداب و رسوم واحد
اهميت يابي بلوک ها
روابط اجتماعي ارگانيک
قوانين شهري (قانون اصلاح معابر سالهاي 1309_ 1312_ 1347)
تعلق به يک مجموعه
تراکم متوسط ناخالص جمعيت
موثر بودن روابط اجتماعي در شکل گيري استخوان بندي محله هاي قديم
تعريف لبه ها با توجه به خطوط ارتباطي و يا تغيير الگوي کاربري ويا تغيير در ترکيب فضاهاي پر و خالي
مرکز محله، به عنوان يکي از عناصر کالبدي محله در ساختار کالبدي شهر
گسترش فيزيکي شهر و ظهور عناصر جديد شهري
شرايط اجتماعي و اقتصادي جامعه باعث بوجود آمدن عناصر کالبدي محله مي شدند
تقسيم بندي صرفا بر اساس شاخص هاي فيزيکي
محلات داراي سابقه تاريخي

بافت کالبدي محله تبلور فضايي شرايط اجتماعي_ اقتصادي بود که موجب همگني مي شد

وجود مرکزيت در محله ها

10_3 ترسيم خطوط و تحديد حدود محلات
تقسيمات محله جهت بهبود خدمات رساني، افزايش روابط اجتماعي، نظم مديريتي و مديريت بهتر شهر و محله صورت مي پذيرد و شهرداري ها نفشه هايي براي حدود محلات تهيه مي کنند و قبل از هرگونه قدام جهت ترسيم خطوط و تحديد حدود محلات بايد نکاتي رعايت شود که در زير به اختصار آورده شده است:
1. گردآوري نقطه نظرات واحد شهرسازي شهرداريها يا دفاتر فني آنها يا لااقل مورد توجه قرار دادن نقشه هاي کاربري جامع شهر يا کاربري نقشه هاي شهر در مورد طرح هاي آتي براي محدوده و يا در مورد سکونت کم يا متوسط يا تراکم زياد جمعيت و محله بندي هاي پيشنهادي آنها.
2. استفاده از نقطه نظرات دستگاه هاي اجرايي مانند امور برق، امورآب، مخابرات، گاز، پست، ثبت احوال و ثبت اسناد براي ايجاد هماهنگي بهتر در ارائه خدمات در حد امکانات و ملحوظ نمودن آن.
3. تهيه کردن فرمي که حاوي اطلاعات طول و عرض جغرافيايي و آمارهاي مقايسه اي و سعت و تعداد بلوک و خانوار و جمعيت در سالهاي مختلف باشد تا حداکثر و حداقل تعداد محلات و مناطق را بتوان از روي آن برآورد نمود ( صادقيان و ديگران، 1366: 7).

فصل4: تحليل اطلاعات و
آزمون فرضيات

1-4 شهر تهران
1-1-4 معرفي شهر تهران80 :
منطقه تهران از نظر موقعيت جغرافيايي در دامنه ي کوه هاي البرز از سمت شمال، شرق و جنوب شرقي بوسيله ارتفاعات محصور شده است. اين شهر از شمال به نواحي کوهستاني و از جنوب به نواحي کويري منتهي شده است. منطقه مسکوني تهران، به طور پيوسته در قسمت شمال و يا در حاشيه کوهپايه البرز (با قله توچال به ارتفاع 3940 متر) تا ارتفاع 1750 متر نسبت به سطح دريا و در شمال دشت امتداد يافته است (گودرزي، 1377). تهران را مي‌توان به سه منطقه ي طبيعي تقسيم کرد:
? کوه‌هاي شمالي. بلندترين نقطه ي اين کوه‌ها قله توچال به ارتفاع ???? متر است.
? دامنه ي کوه‌ها. اين منطقه شامل قسمت‌هاي شمالي شهر مانند اوين، درکه، نياوران، حصارک و سوهانک مي‌شود.
? دشت جنوبي. بخش اعظم شهر در اين دشت قرار گرفته و شيب ملايمي از شمال به جنوب دارد.
حد طبيعي فضاي جغرافيايي پهنه تهران هم در کوه و هم در دشت بوسيله دو رودخانه جاجرود و کرج مشخص مي شود. کوهستان البرز تعديل کننده اقليم مناطق دامنه اي و دره هاي کوهپايه اي است. نواحي شمالي از آب و هواي سرد و خشک و نواحي جنوبي از آب و هواي گرم و خشک برخوردارند. ميزان نفوذ بادهاي غربي در فضاي تهران و جريانهاي کوهستان در فضاي دشت ها نقش منفي کوير را در هواي تهران خنثي نمي سازد (سعيدنيا، 1366: 1).
شهر تهران با حدود 612 کيلومتر مربع وسعت و 5/7 ميليون نفر جمعيت، در کانون يک منطقه کلانشهري با وسعت تقريبي 6000 کيلومتر مربع و با جمعيتي در حدود 12 ميليون نفر قرار دارد (بوم سازندگان، 1385: 16).
تهران بزرگترين شهر, پايتخت کشور و يکي از 20 کلانشهر بزرگ جهان روزگاري فقط روستاي كوچكي در شمال شهر باستاني ري بوده است ، حدود 216 سال قبل به سبب پاره اي ملاحظات سياسي توسط آغا محمد خان قاجار به پايتختي ايران برگزيده شد . استقرار دستگاه هاي حكومتي و اداري، موجب افزايش جمعيت اين شهر نوپا گرديد ، روند افزايش جمعيت تا سال هاي بسيار به صورت بطئي بوده و تنها در دوران حكومت پهلوي اول (رضا خان) با تثبيت حكومتي مشخص ، تهران رشد و توسعه جديدي را آغاز كرد (مهندسين مشاور آتک، 1366: 66). توسعة ارتباطات شهري و خيابان كشي هاي جديد در دوران حكومت پهلوي اول ( رضاخان) و شكل گيري اولين سازمان مديريت شهري و به دنبال آن ايجاد تأسيسات عمومي همچون شبكة برق، آب لوله كشي و اسفالت خيابان ها ، تخريب و نوسازي محلات فرسوده و قديمي از تحولات عمدة اين دوران محسوب مي شود كه نهايتا منجر به تغييرات زيادي در شكل گيري فيزيكي شهر شده و وسعت آن از 4/24 كيلومتر مربع در سال 1301 هجري شمسي به 3/44 كيلومتر مربع در سال 1320 شمسي رسيد. گسترش تهران در دوران حكومت پهلوي دوم نيز به دليل افزايش درآمدهاي ناشي از صدور نفت و دگرگوني در ساختارهاي اقتصادي بيش از پيش ادامه يافت ؛ به طوري كه در فاصلة سال 55_1320 مساحت شهر از 3/44 كيلومتر مربع به 370 كيلومتر مربع و جمعيت آن نيز از 700000 نفر به 4530223 نفر رسيد (مهندسين مشاور آتک، 1366: 66). رشد فيزيكي تهران در دوران بعد از انقلاب اسلامي نيز ادامه يافته و در سال 1375مساحت آن به 78/733 كيلومتر مربع و جمعيت آن به6758845 نفر رسيده است. (مهندسين مشاور آتک، 68_1366) نتيجه آن كه طي سال هاي گذشته اين شهر به عنوان يكي از بزرگ ترين قطب هاي جاذب ، سيل مهاجرين از ساير نقاط كشور را به سوي خود روان ساخته است .رشد شتابان تهران كه همگام با رشد امكانات و زير ساخت هاي لازم براي زندگي در اين شهر نبوده ، باعث بروز مشكلات عديده اي در اداره آن شده است. افزايش بي رويه جمعيت و تراکم جمعيت، گسترش بي رويه مرز محدوده شهر در حاشيه هاي شمالي و ساخت و سازهاي بي رويه در حريم بلافصل شهر، نابساماني و هرج و مرج در نحوه استفاده از زمين (به ويژه به خطر افتادن آسايش, امنيت و سلامت نواحي مسکوني و اختلال در کارکرد فعاليتهاي اقتصادي)، بي توجهي به ميراث و ارزشهاي تاريخي و فرهنگي و طبيعي ،نابساماني و هرج و مرج در سيما و منظر شهري و کمبود فضاهاي عمومي شهري از جمله مشکلات شهر تهران مي باشد.

2-1-4 بررسي تقسيمات شهري در تهران81:
در بررسي تقسيمات محله اي شهر تهران از گذشته تا کنون تمامي عوامل سياسي ، تجاري، جمعيتي، فرهنگي و عامل طبيعي موثر بوده است. (مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران، 1370: 6_12).
اسناد به جاي مانده از تهران قديم، تهران را داراي تقسيمات شهري با خاستگاه صنفي، اجتماعي نشان مي دهد. دو دوره صفويه و قاجاريه نمود بارز اين تقسيمات هستند:
الف) تهران طهماسبي (دوران صفويه): شامل 4 ناحيه و ارگ حکومتي بود.
ب) تهران ناصري (دوران قاجاريه): محله هاي موجود آن توسعه دروني و جانبي پيدا کردند و يک محله جديد به شهر افزوده شد و ارگ حکومتي در محدوده پيشين باقي ماند ( مهندسين مشاور شاران، 1388: 1).
بر اساس عامل فرهنگي، محلات يهوديان، زرتشتيان، ارمني ها وجود داشته است و گروه هاي مختلف زباني چون ترک، عرب در محلات جداگانه اي در تهران زندگي مي کردند. محله موجب انسجام ميان آنها بود به گونه اي که علاقه خاصي نسبت به محله احساس مي کردند. عوامل طبيعي، از جمله مسيل ها مانند نهر فيروزآباد موجب جدايي محلات گشته است (مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران، 1370: 6_12). عامل تجاري در زمان قاجاريه مهم تر بوده و محلات بر اساس مشاغل، اصناف و پيشه وري شکل گرفته بود. مراکز محله ها جوابگوي نيازهاي مادي و معنوي ساکنان آن بود. عامل سياسي بعد از قاجاريه و در دوران پهلوي با تقسيم بندي محلات بر اساس خيابانهاي شطرنجي نمايان گشته است. از دوران پهلوي اول تاکنون تقسيمات شهري تهران تحولات بسياري را تجربه

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره برنامه سوم توسعه، توسعه شهر، برنامه چهارم توسعه، سلسله مراتب Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره سلسله مراتب، طرح جامع تهران، کلانشهر تهران، حمل و نقل