منبع پایان نامه ارشد با موضوع یارانه ها، قیمت بازار، خرید تضمینی، هدفمند کردن یارانه ها

دانلود پایان نامه ارشد

باشد، تا بتواند انتقال درآمدی در جامعه را ایجاد نماید.
کالاهای تحت یارانه ای باید در اختیار عموم و خصوصاً افرادی که در مناطق محروم و نواحی روستایی زندگی می کنند، قرار گیرد.
کالای انتخابی باید دارای کشش درآمدی پایین باشد .”یعنی بر ای طبقات کم درآمد جامعه کالای پست یا ضروری باشد”.
تاریخچه پرداخت یارانه در جهان مربوط به پس ازجنگ جهانی می باشد چرا که به دلیل رکود اقتصاد ی و تورم، دولت برخلاف نظریه کلاسیک و طبق نظریه کینز(Kanyse) در اقتصاد دخالت کرد و نظریه کینز طرفداران بیشتری پیدا کرد بر ای مثال، طبق طرح برنان(Bernan) دولت آمریکا در سال 1984 کمک های مستقیمی به کشاورزان جهت جبران ما به التفاوت قیمت های بازار آزاد کالاهای فاسد شدنی کرد . (قادری و دیگران،1384 )
در آخر لازم به ذکر است که هدفمند کردن یارانه ها مساله ای بسیار ضروری و مهم می باشد، ولی در کشورهای جهان سوم نظیر کشور ما که در بسیاری از ساختارها با مشکلات اساسی مواجه هستند، این مساله باید با تأمل بیشتری مطرح گردد، چراکه هدفمند کردن یارانه ها به روشهایی که در حال حاضر از سوی مقامات مسئول مطرح می شود از کارآیی لازم برخوردار نبوده و با اهداف عدالت خواهانه مطرح شده سازگاری ندارد. به نظر می رسد که مساله هدفمند کردن یارانه ها باید با تامل بیشتر و در قالب طرحی همه جانبه همراه با اصلاحات اساسی و ساختاری در بخش های مختلف مطرح گردد. ) روزنامه دنیای اقتصاد ، بیتا(

2-1 چارچوب نظری :
طرح هدفمند کردن یارانه‌ها پیشینه قانون گذاری دارد یعنی در برنامه سوم و چهارم توسعه، مجلس، دولت‌های گذشته را مکلف کرد که طرح هدفمندسازی یارانه‌ها را در کشور انجام دهند اما به دلایل مختلف این طرح انجام نشد تا به دولت نهم رسید لذا مربوط به فرد یا دولتمردان و اقتصاددانان خاص نیست .
طرح هدفمند کردن یارانه‌ها مدتی است که در دستورکار دولت و مجلس قرار گرفته و با توجه به گستردگی بحث در جامعه و پیامدهای مثبت و منفی آن، توجه اذهان عمومی را به خود جلب کرده است هرچند اجرای این طرح برای اکثریت مقامات و کارشناسان امری ضروری تلقی شده و به عنوان “جراحی بزرگ اقتصادی کشور” مطرح است اما در نحوه اجرا و سیاست گذاری اختلاف نظر وجود دارد. بنابر این ما در این تحقیق این طرح را از ابعاد مختلف بررسی و سپس تأثیر را که بر عملکرد مالی شهرداری دارد را بیان می کنیم .( خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) ، 1388 )
2-2کمک های بلاعوض دولت :
کلیه موارد مختلف کمک های مستقیم و غیرمستقیم از کمک های بلاعوض دولت می باشد .
2-2-1 سوبسید(یارانه) مستقیم :
این سوبسید ناشی ازفروش کالاهای تجاری و یا خدمات به قیمتی کمتر از قیمت خرید یا تمام شده آنها ، همچنین هدایا و کمک های دولت از محل حساب جاری به شرکت های عمومی، از انواع کمک های بلاعوض می باشد و یکی از سیاست های دولت به حساب می آید. ( مرکز آمار ایران ، 1360)
2-2-2 سوبسید های غیرمستقیم :
کمک هایی که براساس ارزش کالای تولید ،صادر یا مصرف شده ،نیروی کار یا زمین به کاررفته و یا سازماندهی آن انجام می پذیرد و یا به کالاهای صادراتی ویژه، جهت پایین نگهداشتن قیمت آن ها تعلق می گیرد و به دو دسته کمک های بلاعوض کالایی، مصرفی و تولیدی تقسیم می شود. (مرکز آمار ایران، 1360)

2-3 انواع سوبسید :
در یک تقسیم بندی سوبسید به دو دسته سوبسید مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می شود که در قسمت ها ی قبل توضیح داده شده است و از سوی دیگر شامل سوبسیدآشکار و پنهان است .
2-3-1 سوبسید آشکار :
کلیه سوبسیدهایی که جز هزینه های دولت به حساب می آید و تحت عنوان کمک های بلاعوض نامیده می شوند، سوبسید آشکار می باشد. بنابراین کلیه سوبسیدهای مستقیم و غیرمستقیم نیز نوعی سوبسید آشکار می باشند . (رحیمی و دیگران،1371 )
2-3-2 سوبسید پنهان :
امتیازی است که دولت برای بخش هایی در نظر می گیرد، در ایران این نوع سوبسید از زمانی که بین نرخ ارز رسمی و قیمت واقعی آن تفاوت فاحشی به وجود آمد رواج یافت . (رحیمی و دیگران،1371 )
2-4 یارانه چیست؟
یارانه عبارتند از کمک های مالی مستقیم دولت برای ایجاد تعادل و تسهیل مبادلات در بازار یک محصول (کالا و خدمات) در راستای اهداف ملی . (عرب مازار، 1383)
اگر بتوان سوبسید (یارانه) را نوعی مالیات منفی نامید، تقسیم هایی که بر روی مالیات (از قبیل مستقیم و غیر مستقیم) صورت می گیرد در مورد سوبسید هم صادق خواهد بود. دولت ممکن است به صورت مستقیم برای کمک به گروه خاصی در جامعه یک نوع مالیات منفی مستقیم وضع کند یا برای کل جامعه به صورت غیرمستقیم وضع کند . در این دیدگاه سوبسید در حقیقت همان یارانه است . (فرهنگ ، چاپ پنجم :1236 )
عموماً یارانه به کمکی گفته می شود که دولت ها برای کمک به مردم کشورشان به آنها پرداخت می کنند و به دو صورت نقدی و غیر نقدی می باشد.

2-4-1 یارانه غیر نقدی:
به یارانه ای گفته می شود که دولت برای پایین آوردن قیمت کالاهای ضروری مانند نان و حامل های انرژی (برق، گاز، بنزین و …) می پردازد. مشکل این روش این است که افراد پردرآمد جامعه که معمولا حدود 20% جمعیت را تشکیل می دهند بیش از 80% یارانه را به خود اختصاص میدهند. (محمّدی، 1389)

2-4-2 یارانه نقدی:
این نوع یارانه به صورت وجه نقد و برای کم کردن اختلاف طبقاتی موجود در جامعه به افراد کم درآمد جامعه پرداخت می شود. (محمّدی، 1389)
2-5 طبقه بندی براساس هدف پرداخت یارانه و نحوه روش پرداخت :
به طور کلی انواع یارانه را براساس هدف پرداخت یارانه، نحوه و روش پرداخت آن نیز دسته بندی می کنند. براساس یک دسته بندی که در سال 1975 در یک مدل هفت گانه ارائه شده است، یارانه به هفت گروه تقسیم شده است .که عبارتند از : یارانه نقدی یا کمک های نقدی ،یارانه اعتبارات ،یارانه های مالیاتی،یارانه برابری،یارانه غیرنقدی ،یارانه خرید تضمینی کالا ، یارانه تنظیمی . ( اکبری شهرستانی، 1388)
2-5-1 یارانه نقدی1 یا کمک های نقدی2 :
عبارت است از پرداخت های مستقیم به تولیدکنندگان یا مصرف کنندگان . ( اکبری شهرستانی، 1388)
2-5-2 یارانه اعتبارات3 :
مثلاً تصمیم های دولتی، یارانه نرخ بهره به مؤسسات یا وام هایی با نرخ پایین نظیر وام هایی که مثلاً به مراکز محروم با بهره های کمتر داده می شود یا وام هایی را به بخش کشاورزی یا بخش های دیگر با نرخ پایین تری از نرخ رایج پرداخت می شود . به عنوان یارانه اعتبارت در نظر می گیرند . ( اکبری شهرستانی، 1388)

2-5-3 یارانه های مالیاتی4 :
با هدف کاهش بدهی های مالیاتی یا تشویق صنعت یا فعالیت های اقتصادی در مناطق خاص، که با کاهش مالیاتی آن ها، سود بیشتری برای تولیدکنندگان یا ارائه کنندگان خدمات فراهم می شود را یارانه های مالیاتی می نامند. ( اکبری شهرستانی، 1388 )
2-5-4 یارانه برابری5 :
کمک های دولت به برقراری برابری را یارانه برابری می نامند . ( اکبری شهرستانی، 1388 )
2-5-5 یارانه غیرنقدی6 :
تأمین کالا و خدمات توسط دولت به قیمتی کمتر از قیمت بازار را یارانه غیرنقدی می نامند . ( اکبری شهرستانی، 1388)
2-5-6 یارانه خرید تضمینی کالا7 :
خرید کالا و خدمات توسط دولت به قیمت بالاتر از قیمت بازار یا قیمت تضمینی جز اقلامی است که در مورد گندم و بعضی اقلام مختلف که حدود 28 قلم است ، عمل می شود را یارانه خرید تضمینی می نامند . ( اکبری شهرستانی، 1388)
2-5-7 یارانه تنظیمی8 :
پرداخت های ضمنی از طریق اقدامات تنظیمی دولت که قیمت های بازار را تحت تأثیر قرار می دهد، یارانه تنظیمی می نامند . ( اکبری شهرستانی، 1388)
2-6 یارانه هدفمند چه نوع یارانه ای است؟
یارانه هدفمند (هدفمندی یارانه ها) معمولاً به صورت یارانه نقدی به قشر کم درآمد جامعه و برای کاهش فاصله طبقاتی پرداخت می گردد. ( محمدی ،1389)

2-7 انواع نظام های یارانه :
نظام های یارانه به چهار دسته تقسیم می شوند که عبارتند ا ز : نظام یارانه نقدی، نظام یارانه کالایی، نظام یارانه قیمت عمومی، نظام یارانه کالابرگی که به اختصار به تعریف آن می پردازیم .
2-7-1 نظام یارانه نقدی :
این نظام در کشورهای صنعتی متداولتر از کشورهای در حال توسعه است . که به پنج دسته تقسیم می شود:
یارانه نقدی کمک هزینه فرزند
یارانه نقدی هزینه تکمیل فرزند
یارانه نقدی کمک های اجتماعی صلاحدیدی
یارانه نقدی انرژی
یارانه نقدی تضمین حداقل (سایت آفتاب )
2-7-2 نظام یارانه کالایی :
هدف از برقراری این نظام اطمینان از دسترسی خانوارآسیب پذیر به حداقل نیاز مصرفی است .این نظام یارانه ای میل نهایی به مصرف بالاتری نسبت به نظام یارانه نقدی دارد اما هزینه آن بالاتر است . (هزینه حمل و نقل و انبار و…)(سایت آفتاب )
2-7-3 نظام یارانه قیمت عمومی :
در این نظام منابع یارانه به کالاهای اختصاص می یابد که در سبد مصرفی فقرا نسبت غیر فقرا وزن بیشتری دارند . در این نظام از طریق واردات اقلام مشمول یارانه را به قیمت معینی خریداری می کنند واز طریق شبکه های توزیع به قیمت کمتر در اختبار در اختیار مصرف کنندگان قرار می دهند . (سایت آفتاب )
2-7-4 نظام یارانه کالابرگی :
کالا برگ ها در بیشتر موارد با ارزش پولی مشخص در اختیار افراد قرار می گیرند تا کالای مشخص را خریداری کنند. امکان پذیری اجرای یارانه های کالا برگی به سه عامل نحوه انتخاب افراد واجد شرایط ، نحوه توزیع کالا برگها و نحوه استرداد آنها بستگی دارد. (سایت آفتاب )
2-8 یارانه در ایران و جهان :
یارانه در جهان با آغاز دخالت دولت در جهت تصحیح و هدایت امور اقتصادی در مسایل اقتصادی جامعه آغاز شد. این دخالت به طور عملی با شروع جنگ جهانی دوم کلید خورد . محدودیت های شدید منابع و توجه کردن دولت ها به بخش های خاصی در دوره های جنگ ، موجب شد که دولت ها به صورت عملی وارد بازار شوند و با خرید کالاها از تولید کنندگان به قیمت بالاتر از قیمت بازار ، نیازهای زمان جنگ را مرتفع سازند . این کار باعث افزایش قیمت ها شده و سبب از بین رفتن گروهی از جامعه می شد . دولت ها برای این که از فشار وارده بر اقشار آسیب پذیر بکاهند . با وضع یارانه بر برخی از کالاها ، از این اقشار حمایت کرده ، در نتیجه ، رفاه در جامعه به طور نسبی ، حکم فرما می شد .
در ایران نیز اگر چه سابقه اعطای یارانه را می توان در دوران صفویه جستجو کرد ؛ اما ایران اولین نظام سهمیه بندی همراه با یارانه را در زمان جنگ جهانی دوم تجربه نمود . اولین نهاد حمایت کننده که وظیفه آن اعطای یارانه بود ، در سال 1353 به علت ایجاد تورم ناشی از افزایش قیمت نفت تشکیل شد . وظیفه این نهاد حمایت مصرف کننده از نوسانات قیمتی و حمایت معقول از تولید کننده بود . البته اعطای یارانه در دوران بعد از انقلاب به خصوص در دوران جنگ تحمیلی نیز ادامه یافت به گونه ای که بزرگترین جنگ قرن بیستم از حیث زمانی ، با مدیریت یارانه و سهمیه بندی هدفمند ، بدون گزارش یک مورد فراگیر و قحطی به پایان رسید . ( رحیمی ، 1375 )
2-9 مخاطرات پرداخت نقدي يارانه‌ها :
قاعدتاً وقتي يارانه را حذف كنيم، از محل آن درآمدهايي حاصل مي‌شود و آنگاه به‌اين سؤال مي‌رسيم كه چگونه ‌اين درآمد را هزينه كنيم؟ در اين مورد، دو روش كلي براي هزينه كردن منابع يارانه‌ها داريم؛ يكي مستقيم و ديگري غيرمستقيم. بسياري از كارشناسان با پرداخت مستقيم يارانه‌ها موافق نيستند چون پرداخت مستقيم به معناي تزريق نقدينگي به اقتصاد كشور است كه عامل افزايش تورم است، ولي روش ديگر پرداخت غيرمستقيم است كه تبعات منفي روش مستقيم را ندارد؛ مثلا قراردادن معافيت‌هاي مالياتي كه به‌طور غيرمستقيم قابليت‌هاي قشرهاي مختلف را افزايش مي‌دهد و يا بحث سلامت در كشور كه بسيار جاي كار دارد. الان يكي از حلقه‌هاي مفقوده اقتصاد ما سلامت است .
مردم الان هزينه بسيار گزافي را بابت سلامت پرداخت

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع یارانه ها، هدفمند کردن یارانه ها، عملکرد مالی، تامین مالی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع یارانه ها، هدفمندی یارانه ها، الگوی مصرف، هدفمند کردن یارانه ها