منبع پایان نامه ارشد با موضوع گردشگری شهری، توسعه گردشگری، زیست محیطی، صنعت گردشگری

دانلود پایان نامه ارشد

شهرنشینی، کاهش ساعات کار، توسعهی روز افزون راهها و شبکههای حمل و نقل، ارتقای سطح فرهنگ عمومی و اصلاح قوانین و مقررات تحولی شگرف یافت، به طوری که امروزه گردشگری به نمادهای عصر تمدن تبدیل شده است (رضوانی، 15:1377). به عبارت دیگر، می توان گفت انباشت و سرعت نوآوریهای تکنولوژیکی در عصر مدرن و پسامدرن در زیر فشارهای حاصل از این تکنولوژی سبب شکلگیری تحولات اجتماعی گردید؛ که یکی از این تحولات اجتماعی در جهان معاصر پدیدار شدن اوقات فراغت به عنوان یکی از نیازمندیهای اساسی جوامع معاصر و ملزومی برای تاب آوردن زندگی تحت سیطره تکنولوژی است (پاپلی یزدی و سقایی،35:1385). از سوی دیگر، نواحی شهری مکانهای مجزا و پیچیدهای هستند، که دارای چهار مشخصه عمومی؛ یعنی، 1- تراکم فیزیکی بالای ساختارها، جمعیت و کارکردها؛ 2- ناهمگنی اجتماعی فرهنگی؛ 3 – اقتصاد چند کارکردی؛ و 4- مرکزیت فیزیکی در درون شبکه راههای منطقهای و بین شهری است و به این صورت وقتی شهر به عنوان چنین مکانی پذیرفته شود، گردشگری توسعه پیدا میکند (رنجبر و همکاران،84:1390).
استنفیلد84 (1964)، معتقد است که میان محیط شهری و غیرشهری اختلافی وجود دارد که باعث میشود ساکنین هر یک به دنبال تفریح و سرگرمی در محیط دیگر باشند. کریستالر85 (1964)، نیز در همان سال پژوهشی در اروپا انجام داد و یک الگوی فضایی از رفتار گردشگران ارائه کرد که اظهارات استنفیلد (1964) را تا حدودی تایید میکرد. در این الگو، شهرها به عنوان مناطق گردشگرفرست و حاشیه شهرها و روستاها، به عنوان مناطق گردشگرپذیر مطرح میشوند. به همین دلیل بخش قابل توجهی از پژوهشهای گردشگری تا اواخر قرن بیستم، به گردشگری در روستاها و طبیعت پرداخته و گردشگری شهری و شهرها به عنوان یک مقصد چندان مورد توجه واقع نشده است.
در اواخر قرن بیستم، صنایع تولیدی به تدریج اهمیت خود را به عنوان ابزار اصلی رشد شهرها، از دست داد و به تدریج بخش خدمات به عنوان موتور محرّک اقتصادی شهرها شناخته شد؛ که یکی از این بخشهای خدماتی، بخش گردشگری است.
لاو (1992) چهار عامل مؤثر در توسعه گردشگری به عنوان یک بخش خدماتی را در شهرها این طور ذکر میکند:
1. افول صنایع تولیدی؛
2. نیاز به ایجاد فعالیتهای اقتصادی جدید و مقابله با بیکاری؛
3. شناخت اهمیت گردشگری به عنوان یک صنعت در حال رشد؛
4. نقش توسعه گردشگری در بازسازی و احیای مناطق شهری؛
نیری86 (2006) دو عامل دیگر را نیز به عوامل فوق اضافه کرده است:
1. جهانی شدن
2. جایگاه ویژهی شهرها در انباشت سرمایه.
در چنین شرایطی گردشگری به عنوان گزینهای مناسب برای توسعهی شهرها شناخته شد؛ زیرا، شهرها به طور بالقوه، دارای بسیاری از جاذبهها مانند بناهای تاریخی، میراث فرهنگی، رویدادها و… میباشند.
به گفته رابینز87 (38:1991)، حتی محرومترین شهرها نیز به دلیل برخورداری از میراث تاریخی و فرهنگی میتوانند در رقابت میان مقصدهای گردشگری شهری شرکت کنند‌ (همان:13).
از دهه نود میلادی موضوع گردشگری شهری، هم از سوی محققان گردشگری و هم از سوی پژوهشگران مطالعات شهری مورد توجه قرار گرفت.
شارپلی و رابرتز88 (163:2005) موضوعاتی را که تاکنون در پژوهشهای گردشگری شهری مورد توجه قرار گرفتهاند این طور طبقهبندی کردهاند:
• تقاضای گردشگری شهری: شناسایی گردشگری شهری، عوامل انگیزشی، اندازهگیری تقاضا، روندها و الگوهای تقاضا، رفتار مصرف کننده (گردشگر)، پیش بینی تقاضا و…
• عرضهی گردشگری شهری: عناصر اصلی، عناصر ثانویه و عناصر جانبی (بر اساس الگوهای جانسن وربک،1986).
• بازاریابی گردشگری شهری: پیشبرد شهرها، اصلاح برند و تصویر ذهنی شهرها؛
• خط مشی، برنامهریزی و مدیریت: گردشگری و بازسازی، روابط و ساختارهای سازمانی (مشارکت، همکاری و شبکه ذینفعان)، خط مشیهای گردشگری.
• اثرات گردشگری شهری: هزینه ها/منافع اقتصادی، توسعه اجتماعی فرهنگی، پایداری.
این توجه روز افزون به موضوع گردشگری شهری تا حدودی به دلیل اهمیت آن در تجدید حیات اقتصادی و زیست محیطی شهرها میباشد (سو89،19:2001). یکی از اهداف اصلی توسعه گردشگری شهری (و سایر انواع گردشگری)، توسعه اجتماعی اقتصادی مقصد و رفاه ساکنین محلی است. این توسعه در گردشگری شهری معمولاً با نام احیاء یا بازسازی مطرح میشود.
به گفته ی لاو (1992)، سرمایهگذاری در گردشگری؛ توسعهی امکانات، محیط فیزیکی و زیرساختهای شهری را در پی دارد که برای ساکنین شهر نیز مفید خواهد بود. چنین توسعهای باعث ارائهی تصویری مثبت از شهر شده و بازاریابی آن را تسهیل میکند. توسعهی این امکانات و افزایش تعداد گردشگران باعث افزایش عِرقِ شهری در میان ساکنین مقصد میشود و از مهاجرت آنها جلوگیری کرده و افزایش جمعیت مقصد را به دنبال دارد. درآمدهای حاصل از گردشگری، سایر فعالیتهای اقتصادی را نیز رونق میبخشد و باعث بهبود و توسعه بیشتر جاذبهها و محیط شهرها و همچنین افزایش سرمایهگذاری میشود. بدین ترتیب توسعهی گردشگری در شهرها منجر به بازسازی فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی شهر خواهد شد.

نمودار 3-2- استراتژی گردشگری شهری

سواربروک90 (2000)، استراتژیهای دستیابی به توسعهی شهری از طریق گردشگری را شناسایی کرده است که در شکل نشان داده شده اند{به نقل از (شارپلی و رابرتز،165:2005)}:
توسعهی گردشگری به منظور توسعهی اقتصادی شهرها، از امریکای شمالی آغاز شد و به اروپای غربی و سپس، استرالیا، زلاندنو و سنگاپور نیز راه یافت. توسعهی گردشگری، نقش مؤثری در فرایند بازسازی فیزیکی محیطهای درون شهری بسیاری از شهرهای اروپایی و آمریکایی داشته و از این طریق به بهبود تصویر ذهنی این مقصدها منجر شده است. ظهور فضاهای تفریحی درون شهری، توسعهی سواحل، جشنوارهها، کازینوها، موزهها، سالنهای کنفرانس و استادیوهای ورزشی در واقع تجلی فیزیکی توسعه اقتصادی محلی از طریق گردشگری شهری است (راجرسون91،2002).

استمرار موفقیت در گردشگری شهری نیازمند نوآوری و سرمایهگذاریهای مداوم به منظور پیشی گرفتن از رقبای جدید میباشد. تیمور92 (33:2005) در این باره میگوید: “شهرها با پیش گرفتن استراتژیهای توسعهی گردشگری محور، خود را گرفتار یک استراتژی بلندمدت کردهاند که هیچ ضمانتی برای موفقیت آن وجود ندارد”.
همان طور که گفته شد تلاش برای توسعهی گردشگری شهری در همه شرایط مولد ثروت نیست؛ بلکه وجود سه شرط اساسی برای سودمندی توسعهی گردشگری در شهرها و تاثیر مثبت آن در بهبود و توسعهی کلی شهر ضرورت دارد (محلّاتی، 1381).
1. شهر باید سیمایی جذاب داشته باشد؛
2. شهر باید حداقل دارای برخی عناصر نیرومند رقابتی در زمینه محصولات گردشگری باشد؛
3. منافع مورد انتظار از توسعه در دراز مدت باید فراتر از هزینهها در دراز مدت باشد.
به منظور دستیابی به منافع بلندمدت، گردشگری شهری باید به گونهای پایدار توسعه یابد.
3-4-2)گردشگری شهری پایدار
تیمور (29:2009) میگوید: توسعهی گردشگری شهری باید برای ساکنین محلی، صنعت گردشگری محلی، گردشگران و سایر ذینفعان مفید باشد و به عنوان بخش لاینفک استراتژیهای توسعهی شهری و توسعهی پایدار محسوب شود.
انجمن گردشگری سبز، که در تورنتوی کانادا فعالیت میکند، ” گردشگری شهری پایدار” را دارای چهار ویژگی می داند: مسئولیت زیست محیطی، احیای اقتصاد محلی، توجه و حساسیتهای فرهنگی و غنای تجربه.
منظور از مسئولیت زیست محیطی، حفظ، ارتقا و بهبود کیفیت محیط طبیعی و فیزیکی به منظور پایداری بلندمدت اکوسیستمهای منطقه است. احیای اقتصاد محلی به حمایت و پشتیبانی از اقتصاد و کسب و کار جوامع محلی اشاره دارد. منظور از حساسیت فرهنگی، استمرار و بقای فرهنگهای محلی و احترام به فرهنگهای مختلف و تنوع فرهنگی است. غنای تجربهی گردشگری شهری نیز به فراهم آوردن یک تجربهی رضایت بخش برای گردشگران از طریق مشارکت فعال و ارزشمند در محیط طبیعی، اجتماعی و فرهنگی مقصد اشاره دارد.
به گفتهی هینچ93 (1996)، به منظور پایداری شهر و کارکرد گردشگری آن، سرمایههای اجتماعی، فیزیکی و فرهنگی مقصد را باید به گونهای پایدار برای توسعهی گردشگری شهری مورد استفاده قرار داد. منظور از گردشگری شهری پایدار، حفظ ویژگیها و خصایص جامعهی محلی و حفاظت و ارتقای ابعاد مختلف محیط شهری ( محیط انسان ساخت، طبیعی و فرهنگی) میباشد.
پاسکلیوا-شاپیرا94 (2001) اهداف گردشگری پایدار شهری را این گونه بر می شمارد: حفظ میراث فیزیکی شهرها، تقویت تواناییهای فرهنگی و اجتماعی جوامع بومی، توسعهی بلند مدت، ایجاد فرصتهای شغلی مناسب، برقراری تعادل میان منافع ساکنین شهرها و گردشگران{به نقل از(تیمور،29:2005)}.
لاو (69:2002)، با نگاهی متفاوت، بر سه جنبهی دیگر از گردشگری پایدار شهری تاکید میکند؛ ظرفیت بارگذاری، حفاظت از میراث تاریخی و مقابله با آلودگی هوا.
مفهوم ظرفیت بارگذاری در مقصدهای شهری را میتوان از طریق اثرات منفی ناشی از حضور و استفاده انبوهی از گردشگران از محصولات مختلف شهری توضیح داد. با افزایش هزینههای ناشی از حضور تعداد زیادی از گردشگران در یک شهر، منافع اقتصادی گردشگری کاهش مییابد، از کیفیت تجربه گردشگر کاسته شده و محیط انسان ساخت شهرها دچار فرسودگی میشود.
دومین جنبهی مورد توجه لاو (69:2002) در گردشگری شهری پایدار، حفاظت از میراث تاریخی از طریق حفظ، بازسازی و به کارگیری مجدد بناهای قدیمی است. به عقیده ی او، اگر بناهای قدیمی شهرها در صنعت گردشگری به کار گرفته شوند، نه تنها حفظ و بازسازی این بناها تضمین میشود، بلکه بر غنای محیط انسان ساخت شهر نیز افزوده خواهد شد.
لاو (70:2002) برای حصول به سومین جنبهی گردشگری شهری پایدار؛ یعنی، کاهش آلودگی ناشی از رشد گردشگری در شهرهای بزرگ، توسعهی سیستم حمل و نقل عمومی و ایجاد و گسترش پیادهروها را پیشنهاد میکند.
تلاش برای توسعه گردشگری پایدار در شهرها، آسیبهای محیط طبیعی و انسان ساخت را به حداقل می رساند، میراث اجتماعی و فرهنگی را حفظ میکند، منافع اقتصادی حاصل از توسعه گردشگری را حداکثر ساخته و کیفیت زندگی ساکنین و تجربه گردشگران را بهبود می بخشد.
4-4-2) اهمیت مناطق شهری برای اهداف گردشگری
همانطور که بازار گردشگری، در سراسر جهان در حال توسعه است و گردشگری فعالیت قابل توجه شهرهای مدرن است؛ گردشگری شهری به استراتژی اصلی در طرحهای بازسازی شهرها تبدیل شده است. به همین دلیل گردشگری شهری به یک بخش پایهای مدیریت شهری نوین تبدیل شده است (بورگ95، ۱۹۹۱). گردشگری یک بازار مهم است، که با تخصیص مقدار زیادی از درآمدها به شهر توسعه مییابد. در نتیجهی توسعه گردشگری، ایجاد درآمدها و بکارگیری برای اقتصاد محلی، سبب تنوع محصولات ارائه شده میشود (سیراسی96 و کریموگلو97، ۲۰۰۷).
هر مقصد شهری یک ماهیت متمایز دارد؛ یعنی، محققان و برنامهریزان استراتژیهای برنامهریزی متفاوتی را برای هر یک از آنها توسعه خواهند داد. اطلاعات نهایی و درست در مورد تقاضا برای گردشگری شهری، برای نمایندگان صنعت گردشگری و برنامهریزان اهمیت حیاتی دارد. یکی از مشکلات اصلی که بخش گردشگری با آن مواجه است، تعادل برقرار کردن بین عرضه خدمات، محصولات و زیرساختها با تقاضا برای این محصولات است. بدون داشتن اطلاعات کافی در این زمینه، تلاش برای جذب و توسعه بازار گردشگری شهری، مشکلاتی را برای برنامهریزان به وجود می آورد (سیراسی و کریموگلو، 2007).
مسئله مهم از دیدگاه برنامهریزان این است، که آنها برای مکانیابی فعالیتهای گردشگری و مدیریت توسعه گردشگری در مناطق شهری، چگونه استراتژیهای برنامهریزی را توسعه دهند. ایجاد گردشگری در شهرها؛ به خود شهر، انتظارات شهر، قرار دادن تنوع در گردشگری و استراتژیهای مؤثر انتخاب شده بستگی دارد (لاو98، ۱۹۹۳). تحقیق بازار در گردشگری شهری، به منظور دریافت الزامات و رضایت بازدیدکنندگان اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از شهرها، از نظرسنجی بازدیدکنندگان، برای تحلیل دادهها و انطباق دادن آنها با استراتژیهای بازاریابی استفاده شده است (برگ99 و همکاران، ۱۹۹۵).

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع گردشگری شهری، مقصد گردشگری، صنعت گردشگری، توسعه گردشگری Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع مقصد گردشگری، مقصدهای گردشگری، خدمات گردشگری، بهبود کیفیت