منبع پایان نامه ارشد با موضوع گردشگری شهری، مقصد گردشگری، صنعت گردشگری، توسعه گردشگری

دانلود پایان نامه ارشد

همکارانش (26:1999) زمانی که یک جامعه شیوههایی را برای مدیریت و اداره توسعه گردشگری و استفاده از منابع مشترک خود مورد توجه قرار میدهد، آن جامعه برای ایجاد یک فرایند به منظور مشارکت دادن معنادار بخشهای مختلف جامعه به اهداف متفاوت نیاز دارد. در برنامهریزی گردشگری مدرن، این موضوع به “نظریه چشمانداز” معروف است. جمال60 و گتز61 (215:1997) در رابطه با تدوین چشم انداز معتقدند:
1- یک بیانیه چشمانداز مناسب و جامعه محور جهتدهی اثربخشی را برای بخش دولتی و خصوصی به منظور مدیریت منابع گردشگری جامعه در بلندمدت ارائه میدهد.
2- موفقیت بیانیه چشمانداز جامعه محور در دستیابی به یک اجماع در جامعه در قبال برنامهریزی و توسعه مقصد به طور مستقیم به سطح مشارکت جامعه در فرایند تدوین چشم انداز بستگی دارد.
2-5-3-2)بیانیه مأموریت62 جامعه گردشگری
بیانیه مأموریت سندی است که یک سازمان را از سایر سازمانهای مشابه متمایز مینماید. مأموریت سازمان نشاندهنده طیف فعالیت از نظر محصول و بازار میشود. در بیانیه مأموریت پرسشی که پیش روی همه استراتژیستها وجود دارد، مطرح میشود؛ یعنی، “ما به چه کاری مشغول هستیم؟”. یک رسالت بیانگر ارزشها و الویتهای یک سازمان است. رسالت یا مأموریت سازمان نموداری است که مسیر آینده سازمان را مشخص مینماید. در تدوین مأموریت قبل از هر اقدامی باید منطقهای که توسعه گردشگری آن مدنظر است از لحاظ بررسی عوامل خارجی و عوامل داخلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. بررسی فرصتها، تهدیدات، نقاط قوت و ضعف باعث میشود که مأموریت به صورت واقعگرایانه تدوین شود، همچنین با داشتن یک مأموریت روشن می توان استراتژیهای قابل اجرا تدوین نمود، بنابراین تعیین مأموریت و عوامل خارجی و عوامل داخلی با یکدیگر مرتبط هستند. تحقیقات بیانگر آن بوده است که سیستمهای دارای عملکرد عالی، دارای سند مأموریت مستند بوده اند (دیوید،173:1384).
یک بیانیه مأموریت کامل برای شهر، توضیح میدهد که شهر چه چیزی برای ارائه به بازدیدکنندگان دارد و میخواهد چه گروهی از گردشگران را به خود جذب کند. به علاوه در بیانیه مأموریت شرح داده خواهد شد که مزایای صنعت گردشگری برای جامعه چه خواهد بود (کلب،133:2006). بیانیه مأموریت فلسفه وجودی (غایت یا مقصود بودن) سازمان را توصیف میکند. یک بیانیه مأموریت اثربخش حداقل به سؤالات زیر پاسخ میدهد:
1- کسب و کار (فعالیت) اصلی سازمان چیست؟
2- سازمان برای چه کسی یا کسانی فعالیت میکند؟ (به چه کسی/ کسانی خدمت ارائه میدهد؟)
3- سازمان چگونه کارکرد اساسی خود را تحقق میبخشد؟

شکل شماره 5-2- عناصر اساسی مأموریت سازمان
(مأخذ: محمد قلیها و همکاران،115:1388)

3-5-3-2)اهداف بلند مدت
تعیین اهداف از آن جهت با اهمیت به شمار میرود که نتایج مورد انتظار و دلخواه را از توسعه گردشگری در یک منطقه بیان میکنند (سازمان جهانی جهانگردی،32:1379). تدوین چشمانداز و مأموریت به طور معمول توسط گروههای وسیعی از ذینفعان صورت میپذیرد، تدوین اهداف بلندمدت، اهداف کوتاه مدت و استرتژیهای توسعه، اغلب با استفاده از یک گروه کوچک از متخصصین صورت میپذیرد. بوسلمن و همکارانش در رابطه با اهداف بلندمدت بیان مینماید (10:1991): هدف بلندمدت هر جامعه گردشگری حساس نسبت به مسائل میبایست به حداکثر رسانیدن منافع و حداقل نمودن ریسکهای گردشگری باشد. اهداف بلندمدت هر مقصد گردشگری تقریبا مشابه هم است، شامل:
تأمین منافعی که در جهت خواستههای جامعه است؛ اجتناب از تأثیراتی که به جامعه آسیب می رساند؛ تقسیم نمودن منافع به شیوهای منصفانه و با انعطافپذیری کافی به منظور انطباق استراتژی انتخاب شده با تغییرات آینده.
4-5-3-2)اهداف عملیاتی/کوتاه مدت
اهداف عملیاتی عبارت است از نتایج پایانی فعالیت برنامهریزی شده (اعرابی و ایزدی،23:1378). دستیابی به اهداف عملیاتی میبایست منجر به موفقیت مأموریت مقصد گردشگری شود. تدوین اهداف عملیاتی یا کوتاه مدت، مرحله عملیاتی و واقعی از فرایند برنامهریزی استراتژیک گردشگری میباشد، به طوری که در قالب نتایج قابل انتظار در پروژهها تعریف میشود. اهداف عملیاتی از اهداف بلندمدت طرح گردشگری جامعه ناشی شده و از آن حمایت میکند. اهداف کوتاه مدت تعهدات واقعی را نشان داده و آنها به طور معمول به صورت کمی نشان داده میشوند (ازهری،1391).
بخش دوم: گردشگری شهری و استراتژیهای توسعه آن
4-2) گردشگری شهری
گردشگری در چارچوب الگوهای فضایی خاصی عمل میکند که یکی از این الگوهای فضایی گردشگری شهری است. نواحی شهری به علت آنکه جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیار زیادی دارند غالباً مقصد گردشگری مهمی محسوب میشوند. شهرها معمولاً جاذبههای متنوع و بزرگی شامل موزهها، بناهای یادبود، تئاترها، استادیومهای ورزشی، پارکها، شهر بازی، مراکز خرید، مناطقی با معماری تاریخی و مکانهایی مربوط به حوادث مهم با افراد مشهور دارا بوده که این خود گردشگران بسیاری را جذب میکند (تیموتی و جئوفری63،1995).
گردشگری شهری شاخهای از جغرافیای گردشگری است که سعی دارد گردشگری را به عنوان یک پدیده مهم و مؤثر در تغییرات شهری (کالبدی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و مدیریتی و…) و توسعه مورد بررسی قرار دهد (موحد، 1:1386). به بیان دیگر گردشگری شهری عبارت است از مسافرت به شهر با انگیزههای مختلف بر پایهی جاذبههای گوناگون، و تسهیلات و خدمات شهری که در شخص ایجاد جذابیت و انگیزه مینماید (موحد،34:1386).
لاو64 (4:2002)، نیز گردشگری شهری را فعالیتهای گردشگری در محیطهای شهری توصیف میکند. بنابراین برای بررسی ویژگیهای گردشگری شهری ابتدا باید ویژگیهای محیطهای شهری را ارزیابی کرد. محیطهای شهری معمولاً به فعالیتهای تولیدی و خدماتی وابستهاند، در حالی که روستاها به فعالیتهای مبتنی بر زمین مانند کشاورزی متکی هستند. علاوه بر نوع فعالیتهای اقتصادی، وسعت و جمعیت یک مکان نیز در شهر یا روستا نامیدن آن مؤثر است. البته اندازهی این شاخصها در مطالعات مختلف، متفاوت است (رافای65،43:2007). به طور مثال فدراسیون مؤسسات گردشگری شهری اروپا، داشتن حداقل 100000 نفر جمعیت را شرط لازم برای عضویت در این نهاد قرار داده است (لاو،4:2002). کازس و پوتیته (8:1382) نیز در مطالعه گردشگری شهری در فرانسه، حداقل جمعیت یک شهر را 25000 نفر فرض کردهاند. هنگامی که شهرها به عنوان مقصدهای گردشگری توسعه مییابند، پیچیدگی محیطهای شهری، آنها را از سایر مقصدها (روستاها، تفرجگاه ها، سواحل و ….) متمایز میسازد. گردشگری، تنها یکی از کارکردهای شهر بوده و گردشگران، ساکنین شهرها و سایر کاربران، در استفاده از خدمات، فضاها و امکانات موجود در شهر با یکدیگر رقابت میکنند و یا به طور مشترک از آنها استفاده میکنند.
یک شهر ممکن است علاوه بر این که مقصد گردشگری است، نقشهای مختلف و گاه متداخلی را در فرایند جریان حرکت گردشگران ایفا کند: دروازه ورودی، مرکز طراحی رویدادها و منطقهای گردشگر فرست (پیرس،2:2001).
یک شهر هنگامی “دروازه ورودی” محسوب میشود که محلِّ تلاقی راههای دسترسی به مقصدهای مجاور باشد. مثلاً شهر لندن را یک “دروازه ورودی” برای گردشگران ورودی به انگلستان میدانند که سفرهای یک روزه به شهرهای اطراف، مانند آکسفورد66، باث67 و استرانفورد-اپان-اون68 دارند. شهرها در صورت میزبانی رویدادهای ویژه، نقش مرکز طراحی رویداد را ایفا میکنند، مانند نقش شهر بارسلونا در بازی های المپیک سال 1992(اسمیت،5:2005). علاوه بر این، شهرها به دلیل داشتن جمعیت زیاد، مهمترین مناطق گردشگرفرست نیز محسوب میشوند (باسلی69،47:2009).
اشورث و تانبریج70 (27:1990)، سه ویژگی مهم گردشگری در شهرها را این طور بیان میکنند:
• فعالیت گردشگری در شهرها، به لحاظ تصویر ذهنی مقصد، در یک محیط وسیعتر از گردشگری منطقه ای و ملی قرار دارد.
• همکاری و همچنین رقابت میان شهرهای مختلف، باعث شکلگیری مسیرهای مختلف گردشگری و جابجایی گردشگران بین شهرها در سطح ملی و بین المللی میشود.
• تنوع امکانات و تسهیلاتی که شهرها به گردشگران ارائه میدهند، انواع مختلفی از گردشگری را به وجود میآورد که همین تنوع، یکی از جاذبههای گردشگری شهری محسوب میشود. البته این امکانات متنوّع علاوه بر گردشگران مورد استفاده کاربران دیگر از جمله ساکنین مقصد نیز قرار می گیرد.
طبقهبندیهای مختلفی از مراکز شهری ارائه شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره میشود:
جود71 و فینشتاین72 (1999)، مراکز شهری را در سه گروه طبقهبندی میکنند{به نقل از(لاو، 5:2002)}:
• شهرهای تفریحگاهی73: شهرهایی هستند که کارکرد اصلی آنها گردشگری است و تفریحگاههای ویژهای به طور برنامهریزی شده یا برنامهریزی نشده در آنها ایجاد شدهاند.
• شهرهای تاریخی و باستانی گردشگری: این شهرها به دلیل هویت تاریخی، معماری و فرهنگیشان گردشگران را جذب میکنند.
• شهرهای تغییر کارکرد یافته74: مکانهایی هستند که با ایجاد و توسعهی زیرساختها به دنبال جذب گردشگر هستند.
برخی از پژوهشگران کارکردهای گردشگری مناطق مختلف یک شهر را بررسی کرده و به طبقهبندی این مناطق پرداختهاند. ویور75 (1993) با بررسی مناطق مختلف گردشگری شهری در جزایر کارائیب، آنها را در پنج منطقه دستهبندی کرده است: منطقهی ویژه گردشگران76؛ منطقهی کسب و کار مرکزی77؛ سکونتگاههای محلی78؛ نوارهای تفرجگاهی79؛ حومهی روستایی80.
پیرس (2001) نیز یک طبقهبندی، از مناطق گردشگری در شهرها ارائه میدهد:
• مناطق تاریخی: مجموعهای از بناهای تاریخی، موزهها، مجسمهها و بناهای یادبود که در فاصلهی کمی از یکدیگر واقع شدهاند.
• مناطق قومی: مناطقی که اکثر ساکنین آن از یک گروه قومی هستند ( مانند محلّهی چینیها در شهرهای امریکایی).
• اماکن مقدس: این مناطق در شهرهای زیارتی وجود دارند.
• مناطق بازسازی شده81: این مناطق از طریق توسعهی گردشگری شهری احیا و بازسازی شدهاند (مانند باراندازهای لندن).
• مناطق تفریحی: این گونه مناطق دارای مجموعههای سینمایی، مراکز تفریحی و رستورانهای متعددی هستند ( مانند مرکز شهر منهتن).
• مناطق کارکردی گردشگری82: کسب و کارها در این مناطق با خدمات و جاذبههای گردشگری تلفیق شده اند.
1-4-2) عناصر گردشگری شهری
گردشگری شهری ترکیب پیچیدهای از فعالیتهای مختلف است که از به هم پیوستن ویژگیهای محیطی و میزان توانمندی و کشش شهر در جذب بازدیدکنندگان و ارائه خدمات به دست میآید. شناخت عناصر بنیادی گردشگری میتواند ما را در شناخت گردشگری شهری کمک کند. جانسن و وربک83 (1986) طبقهبندی سادهای از نوعشناسی منابع برای مصارف گردشگران پیشنهاد میکند:
1- عناصر اولیه: زمینهها و پایههای مادی و انسانی و همچنین فعالیتها و تجهیزات ویژه مستعد جذب گردشگران را با هم ادغام میکنند.
2- عناصر ثانوی: دربرگیرندۀ تسهیلات خرید، اقامت، رستوران و بنگاههای حمل و نقل گردشگری هستند.
3- عناصر کیفی: که به عناصر اضافی معروفاند و شامل تسهیلات دسترسی به نقاط مختلف از جمله توقفگاهها، اطلاع رسانی به مسافران و بازدیدکنندگان هستند.
ژرژ کازس و پوتییه (1382) نیز پنج گروه از عناصر را در یک طرح ترکیبی به شرح زیر ارائه کردند:
1- تجهیزات جانبی: مهمانسراها، خدمات مربوط به رفت و آمد، تجارت و سامانههای اطلاع رسانی؛
2- تدارکات و تجهیزات برای گردشگران؛
3- میراث شهری بازسازی شده و آماده در خدمت گردشگران؛
4- تجهیزات تفریحی و سرگرم کننده ویژه؛
5- رویدادها و فرصتها.
سی سا (1983) عناصر گردشگری را در پنج دستۀ اصلی منابع گردشگری، زیرساختهای گردشگری، تسهیلات پذیرایی از میهمانها، تسهیلات سرگرمی و ورزشی و خدمات واسطهای گردشگری مورد بررسی قرار میدهد. از سویی سینگلر و استبلر (1997) عناصر صنعت گردشگری را در پنج دستۀ: حمل و نقل، اسکان و اقامتگاه، تسهیلات واسطهای، جاذبهها و سایر خدمات تقسیم بندی و بررسی میکنند (عباسپور،1389).
2-4-2)تاریخچه گردشگری شهری
صنعت گردشگری به ویژه گردشگری شهری پس از اتمام جنگ جهانی دوم (1950) با گسترش

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع مدیریت استراتژیک، عوامل داخلی، توسعه گردشگری، اجرای استراتژی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع گردشگری شهری، توسعه گردشگری، زیست محیطی، صنعت گردشگری