منبع پایان نامه ارشد با موضوع کتابخانه ملی، خدمات مرجع، فناوری اطلاعات، اشتراک منابع

دانلود پایان نامه ارشد

راه‌اندازی این شبکه، ایده‌ای برای ارتقاء خدمات کتابخانه‌ای در استرالیا بود که بعد از عدم موفقیت چند برنامه دیگر مطرح شد. قضیه از این قرار بود که در 1970 کتابخانه ملی برای رسیدگی به مشکل ناكافي بودن خدمات كتابخانه‌هاي استراليا براي حمايت از پژوهش «كميته رسيدگي به خدمات اطلاعات علمي و تكنولوژيكي»146 (STISEC) را با حضور شماری از اعضاي شورای کتابخانه ملی، «سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي استراليا»147 (CSIRO) و ديگر دستگاه‌هاي دولت مركزي تشكيل داد. این کمیته در گزارشی که در 1973 ارائه داد تشکیل یک نهاد تکنولوژیکی و علمی را برای بهبود شرایط توصیه کرد. این نهاد هرگز تشکیل نشد اما کتابخانه ملی برای اجرایی کردن توصیه‌های کمیته رسیدگی، در سال‌های 1974 و 1975 بودجه‌ای برای راه‌اندازی یک سیستم اطلاعات کتابخانه‌ای در کشور اختصاص داد. اولین طرح ارائه شده به‌این منظور، راه‌اندازی سیستمی جامع در سطح کشور در شاخه‌های موضوعی مختلف نظیر علوم، تکنولوژی، تجارت و … بود. اجرای این طرح به دلیل محدودیت‌های مالی و نبود نیروی انسانی متخصص به زودی متوقف شد (حداد، 2003، ص. 1964).
طرح بعدی که با هدف کاهش دوباره‌کاری در فهرست‌نویسی، تسهیل اشتراک منابع ملی و در نتیجه ارتقاء خدمات کتابشناختی در کشور ارائه شد، منجر به راه‌اندازی شبکه کتابشناختی استرالیا 1983 گردید. در 1979 شبکه کتابشناختی واشنگتن به عنوان سیستم مناسب برای شبکه ملی کتابشناختی استرالیا انتخاب شد و پس از استفاده در سطح کتابخانه و ارزیابی و آماده‌سازی در 1983 با اطلاعات منابع موجود در کتابخانه راه‌اندازی شد. اضافه شدن مدل امانت بین کتابخانه‌ای به آن در 1989 و امکان ورود کاراکترهای چینی، ژاپنی و کره‌‌ای از 1996 قابلیت‌های سیستم را بیش از پیش بالا برد. این شبکه که تا 1999 ارائه خدمت می‌کرد از موفق‌ترین زیرساخت‌های اشتراک منابع ملی در سطح جهان به شمار می‌آمد (حداد، 2003، ص. 1964).
اقدام دیگر مسئولان مدتی بعد از تصویب قانون، برای سازماندهی خدمات، محدود کردن دامنه وظایف و تخصصی کردن آن‌ها بود؛ بدین معنی که فعالیت‌هایی که در دامنه اهداف اصلی سازمان نمی‌گنجیدند به سازمان‌های مرتبط واگذار شد تا با تمرکز، بودجه و امکانات بیشتری در تحقق اهداف اصلی سازمان فعالیت شود.
4-3-4-2 تخصصی شدن دامنه وظایف
در دهه 1980 استرالیا علاوه بر تصویب قانون اساسی و استقلال کامل از بریتانیا، شاهد تغییر و تحولاتی در سطح خرد و بین سازمان‌های دولتی نیز بود. تفکیک بخش ملی از محلی، قدرت یافتن شهرداری‌ها، الزام مدیریت و حفاظت اسناد دولتی (بعد از تصویب قانون آرشیو ملی در 1984) از جمله این تغییرات بود. کتابخانه ملی نیز از این فرصت برای تجدید نظر در حدود وظایف استفاده کرد تا با واگذار کردن وظایف غیرمرتبط با اهداف اصلی سازمان به دیگر ارگان‌ها، شرایط برای تحقق اهداف اصلی را فراهم کند.
یکی از اولین اقدامات در این راستا توقف ارائه خدمات کتابخانه عمومی به ساکنین کانبرا بود که از زمان انتقال پارلمان به آنجا (1927) آغاز شده‌بود (نگاه کنید به 4-3-2) با توسعه سريع پايتخت و كتابخانه ملي بعد از جنگ جهاني دوم، تمايز بين خدمات ملي و محلي ضروري به نظر مي‌رسيد. از آن پس «بخش خدمات كتابخانه عمومي كانبرا»، مسئول خدمات محلي شد و اداره آن هم بر عهده کمیته مشورتی (متشکل از شهروندان کانبرا) گذاشته شد. هرچند به این ترتیب اداره این خدمت از جنبه ملی خدمات کتابخانه جدا شد اما به هر حال مسئول ارائه آن هنوز کتابخانه ملی بود. در 1981 به دنبال توسعه شهر كانبرا و انتقال تدريجي فعاليت‌هاي دولت از دولت مركزي به دولت محلي (شهرداري) در ناحيه پايتخت، خدمات كتابخانه عمومي هم به سازمان مسئول اداره اين ناحيه منتقل شد (حداد، 2003، ص. 1964).
اقدام دیگر برای تخصصی شدن فعالیت‌ها، تفکیک بخش فیلم و صدا در 1984 و تأسیس سازمان مستقل «آرشیو ملی فیلم و صدا» با مجموعه‌های تصاویر متحرک، منابع دیداری- شنیداری و رکوردهای صوتی موسیقی کتابخانه ملی بود (حداد، 2003، ص. 1964). این رویداد علاوه براین‌که موجب تعدیل حجم روبه گسترش مجموعه کتابخانه شد، گامی مهم جهت تقسیم وظایف بین سازمان‌های تخصصی برای مدیریت اطلاعات کشور بود.
علاوه بر واگذاری وظایف غیرمرتبط به سایر سازمان‌ها، اقدام دیگر کتابخانه ملی برای تخصصی کردن فعالیت‌ها، بازنگری در سیاست‌های مجموعه‌سازی کتابخانه ملی بود (حداد، 2003، ص. 1965). از زمانی که کتابخانه ملی بخش غیر مستقلی از کتابخانه پارلمان بود تا زمانی که کم کم هویت خود را یافت و به عنوان سازمان مستقل فعالیت خود را آغاز کرد، یکی از دغدغه‌های اصلی آن، گردآوری و حفاظت از منابع مرتبط با استرالیا و مردم آن بود. علاوه بر این شرایط جغرافیایی و سیاسی استرالیا و بعضی رویدادهای تاریخی باعث شده، شناخت کشورهایی که در سرنوشت آن نقش داشته یا دارند و گردآوری منابع مهم در مورد آن‌ها از اولویت‌های بعدی دولت استرالیا و کتابخانه ملی آن باشد. به عنوان مثال یکی از‌ ورویدادهای اثر گذار بر روند مجموعه‌سازی کتابخانه ملی استرالیا جنگ جهانی دوم بود که تا حدی در قسمت تاریخچه استرالیا به آن اشاره شد. تهدید ژاپن و حمله آن‌ها به بعضی مناطق استرالیا، مسئولان کتابخانه را به این فکر واداشت که شناخت خود را از کشورهای آسیایی به ویژه آسیای شرقی افزایش دهند. بنابراین از همان زمان کتابخانه ملی (که آن‌موقع جزئی از کتابخانه پارلمان بود) شروع به تهیه منابع راجع به کشورهای آسیایی به ویژه چین، ژاپن و کره کرد. (گوسلینگ148، 2001).
بعد از مدتی مشخص شد مجموعه سازی منابع مربوط به سایر کشورها در کنار منابع مربوط به استرالیا با وجود محدودیت‌های فضایی و مالی بسیار دشوار و بلکه غیر ممکن است. بنابراین همان‌طور که اشاره شد کتابخانه ملی طی برنامه‌های تخصصی‌سازی فعالیت‌ها در روند مجموعه‌سازی سازمان تجدید نظر کرد. این روند از سال 1985 تا 1995 طول کشید و طی این ده سال با مشورت متخصصان بازنگری کلی روی آن صورت گرفت. کتابخانه‌ملی در «سیاست مجموعه‌سازی» که در 1990 منتشر کرد نقش کتابخانه را در مجموعه‌سازی منابع خارج از کشور دوباره تعریف کرد؛ بدین معنی که مجموعه‌سازی منابع سایر کشورها شامل آسیا و اقیانوسیه بعضی کشورهای اروپایی به منابعی محدود شد که مورد نیاز محققین استرالیایی در جهت تحقق اهداف کشور و توسعه آن باشد (حداد، 2003، ص. 66-1965).
حلقه بعدی در زنجیره توسعه کتابخانه بعد از تصویب قانون در 1960، شناساندن سازمان به مردم بود.
4-3-4-3. تمرکز بر روابط عمومی
همان طور که اشاره شد کتابخانه ملی استرالیا بعد از تصویب قانون 1960 به توسعه خدمات در سطح کشور و پس از آن اصلاح و بازنگری دامنه وظایف پرداخت. گام بعدی درجهت توسعه سازمان، آگاه ساختن مردم از نقش کتابخانه ملی، شناساندن سازمان و مجموعه آن به مردم بود (حداد، 2003، ص. 1965). این کار با اقداماتی نظیر انتشار نشریه «اخبار کتابخانه ملی استرالیا»، ارتباط با رسانه‌ها و برگزاری نمایشگاه‌های آموزشی شروع شد و در سال‌های اخیر با استفاده از تکنولوژی‌های جدید و امکانات موجود در وب، برگزاری نمایشگاه‌های مجازی، نمایشگاه‌های سیار از مجموعه کتابخانه در مناطق مختلف و… ادامه یافته است. فعالیت‌های روابط عمومی تنها به نمایش فعالیت‌ها و مجموعه محدود نمی‌شود، بلکه گاه در جهت جلب کاربران دامنه به آن به برگزاری جشن‌ها و نمایش فیلم‌های عامه‌پسند نیز می‌رسد (گزارش سالانه149، 2003، ص. 1).
اقداماتی که در بالا ذکر شد باعث شد کتابخانه ملی هویت خود را در خدمات کتابخانه‌ای کشور بیابد و تا حد زیادی اهداف وجودی خود را تحقق بخشد. در اواخر دهه 90 و اوایل قرن جدید، کتابخانه ملی علاوه بر تلاش برای حفظ موقعیت خود و توسعه هرچه بیشتر با چالش‌هایی نظیر تحولات تکنولوژیکی، تغییر شکل‌منابع اطلاعاتی و راه‌های ارتباطی مردم مواجه شد. این مسائل که می‌توانست تأثیر زیادی در نحوه اجرای وظایفی نظیر حفظ منابع ملی و دسترس‌پذیری آن داشته باشد، اولویت‌های جدیدی را پیش روی مسئولان گذاشت.
4-3-5. کتابخانه ملی استرالیا و تحولات عصر اطلاعات
در اوايل دهه 90، روي كار آمدن اينترنت، و همچين توسعه «شبكه تحقيقات دانشگاهي استراليا»، كتابخانه را به سوي محيط تكنولوژيكي سوق داد كه نيازمند مدل‌هاي جديد خدمات كتابخانه‌اي و نحوه ارائه آن‌ها بود. كتابخانه ملي در اولین اقدام خود برای استفاده از تکنولوژی‌های نوین مثل بيشتر كتابخانه‌هاي ديگر با راه‌اندازي وب‌سايت، به ارائه اطلاعات و خدمات عمومي، نظم دوباره‌اي بخشيد (حداد، 2003، ص. 1967).
می‌توان گفت کتابخانه ملی همگامی با تغییرات عصر حاضر را رسما در 1960 با جمع‌آوری منابع دیجیتالی، و تمرکز روی حفاظت آن‌ها شروع کرد. پروژه‌ای که بدین منظور آغاز شد، پروژه «حفاظت و دسترسی منابع مستند شبکه‌ای استرالیا»150 (PNDORA) یا همان آرشیو وب استرالیا بود. این پروژه در حال حاضر نیز در حال اجراست و چنانچه در وب‌سایت آن ذکر شده کتابخانه ملی با همکاری 9 کتابخانه و سازمان فرهنگی دیگر، مسئول آن است. آرشیو وب استرالیا حاوی نسخه‌ای از انتشارات دیجیتالی است که برابر چاپی ندارند و به منظور جلوگیری از نابودی، گردآوری و آرشیو می‌شوند151 (حداد، 2003، ص. 1965؛ پاندورا: آرشیو وب استرالیا152، بی‌تا).
برای همگامی با تغییرات تکنولوژیکی و اطلاعاتی سال‌های اخیر تنها به آرشیو کردن منابع دیجیتالی کفایت نشد، بلکه برای اجرای سایر وظایف نظیر خدمات مرجع نیز از تکنولوژی‌های جدید استفاده شد. به عنوان مثال ارائه خدمات مرجع به صورت آنلاین (سرویس Ask Now) و امکان سفارش منابع از راه دور در ازای پرداخت هزینه آن (سرویس Copies Direct) برای ارتقا خدمات مرجع با استفاده از تکنولوژی‌های جدید از سال 2003 آغاز شد (گزارش سالانه، 2003، ص. 5،6،45).
در سال 2003 «کمیته مرجع ارتباطات، فناوری اطلاعات و هنر مجلس سنا»153 در نتیجه بررسی و تفحصی که با مشورت کتابخانه‌های استرالیا در مورد موضوع نقش کتابخانه‌های در محیط آنلاین صورت داده بودند، گزارشی ارائه کردند که حاوی 11 توصیه به دولت و جامعه کتابداری استرالیا بود. کتابخانه ملی از این توصیه‌ها به‌عنوان رهنمود برای توسعه خدمات جدیدش در محیط دیجیتال استفاده کرد (گزارش سالانه، 2006، ص.2). یکی از مواردی که این کمیته در اکثر توصیه‌ها به آن اشاره کرده بود، آگاه کردن عموم مردم از منابع موجود در کتابخانه‌های استرالیا بود (کتابخانه‌ها در محیط آن‌لاین154، 2003، ص.Vii).
همان طورکه در قسمت ساماندهی خدمات کتابشناختی (4-3-4-1) اشاره شد از سال 1983 شبکه کتابشناختی استرالیا یا ای بی اِن155 به کتابخانه‌های استرالیا ارائه سرویس می‌کرد. این سرویس در 1999 بنا به ضرورت‌های توسعه و برای پشتیبانی از امانت بین کتابخانه‌ای با سیستم جدید کینتیکا156 جایگزین شد (حداد، 2003، ص. 1968). بعد از ارائه توصیه‌های کمیته مرجع ارتباطات، فناوری اطلاعات و هنر سنا، مسئولان کتابخانه ملی برای عملی کردن آن‌ها، به توسعه و بازبینی دوباره کینتیکا پرداختند و بدین ترتیب بعد از جایگزینی و ارتقاء سیستم جستجو و فهرست‌نویسی کینتیکا، شبکه «کتابخانه‌های استرالیا»157 در 2006 راه‌اندازی شد (گزارش سالانه، 2006، ص. 2، 3، 38). این شبکه امکان جستجو و دسترسی به حدود 39 میلیون منبع (شامل کتاب، مجله، طرح پژوهشی، تصاویر، نقشه و اوراق شخصی) را در کتابخانه‌ها و سایر سازمان‌های مشابه در سراسر استرالیا فراهم می‌کند. کتابخانه‌ها می‌توانند با استفاده از شبکه کتابخانه‌های استرالیا برای امانت بین کتابخانه‌ای برای هم درخواست ارسال و پاسخ دریافت کنند. همچنین بر اساس توافق كتابخانه با مركز 158OCLC در سال 2007 كتابخانه‌هاي استراليا كه عضو Libraries Australia هستند اجازه دسترسي و جستجو در پايگاه كتابشناختي بين‌المللي Worldcat159 را نیز دارند (گزارش سالانه، 2008، ص.6 ، 69).
مورد مهم دیگری که کمیته مرجع ارتباطات، فناوری اطلاعات و هنر سنا

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع کتابخانه ملی، آرشیو ملی، جنگ جهانی اول، فناوری اطلاعات Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع کتابخانه ملی، دارالفنون، کتابخانه ملی ایران، کتابداران