منبع پایان نامه ارشد با موضوع پیامبر اسلام(ص)، فرهنگ اسلامی، پیامبر (ص)، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

سنت پیامبر (ص) میباشد که سنت خود برگرفته از آموزههای قرآن و واقعیات عصر پیامبر(ص) بود. قرآن، مسیحیت را در ردیف ادیان الهی قرار داد. اما باید این نکته را متذکر گردید که پارهای تغییر و تحریف در آن رخ داده است. بنابراین مسلمانان در تعامل با نصارا باید به این موضوع توجه داشته باشند تا به فرهنگ توحیدی آنان خدشه ای وارد نشود.
برخورد پیامبر با اقلیتها از زمان هجرت شروع می شود البته در دوران قبل از هجرت نیز حوادثی رخ داد که میتواند زمینه ساز برخوردهای بعد از هجرت و نحوه معامله رسول خدا با اهل کتاب بوده باشد از جمله ملاقاتهایی که پیامبر با بعضی از اهل کتاب به خصوص علماء آنها داشته است که خاطرات خوش دوران قبل از هجرت را تشکیل میدهد. در این ملاقاتها نه تنها برخوردها دوستانه بود. مصاحبت نیکوی حضرت باعث آن شد که آنها مزاحمتی برای ایشان فراهم نیاورند؛ بلکه احیاناً مؤید آن حضرت بود. آنها بشارت به بعثت آن بزرگوار داده و او را موعود تورات و انجیل از نسل اسماعیل معرفی کرده اند و چه بسا افرادی از آنان رسماً مسلمان شده و از پیروان آن بزرگوار به حساب آمده اند(ابراهیمی، 1368: 160).
مهاجرت مسلمانان به حبشه و امکان سکونت آنها در آن سرزمین، آمدن هیأتی از اسقف های نجران برای مباهله با پیامبر (ص) و همچنین تحت حمایت قرار گرفتن قبایل مسیحی در برابر پرداخت جزیه، نمونهای از نخستین تعاملات مسلمانان و مسیحیان در صدر اسلام میباشد. احکام معتدل اقتصادی و تسامح مذهبی که نسبت به اهل کتاب که نزد مسلمین اهل ذمه یا معاهد خوانده میشود، دو نعمتی بود که اسلام برای ملل مغلوب به ارمغان آورد. اما در عین حال با دقت نظر در آیات قران و سنت پیامبر(ص)تدارک نوعی حریم میان معتقدین به فرهنگ اسلامی با فرهنگ غیر اسلامی دیده میشود.
روابط پیامبر(ص) با مسیحیان جزیر العرب، مهمترین سند هم زیستی مسلمانان با مسیحیان نجران است. ارتباط گسترده پیامبر(ص) و مسلمانان با مسیحیان از مدینه آغاز شد از آن جمله میتوان به مباهله با نصارای نجران اشاره کرد. «مباهله آن است که دو نفر یا دو گروه پس از مناظره و استدلال در برابر یکدیگر، به نتیجهای که مقبول طرفین باشد نرسند و هر یک ادعای کتمان عمدی حق از سوی دیگری را داشته باشد. برای اثبات ادعای خود مسئله خود را به خدا واگذار میکنند و هر یک از خدا میخواهد که اگر دیگری در ادعای خود عمداً دروغ می گوید و حق را دانسته و کتمان میکند، فوراً عذاب را بر او نازل کند تا حق روشن شود»(ابن اسحاق، 1373 :256).
مفسران نوشتهاند نصارا به این امر اقدام نکردند و قبول کردند جزیه بدهند. با گسترش عصر فتوحات، مسلمین در تعاملی گسترده با ملل دیگر از جمله مسیحیان قرار گرفتند که نتیجه آن تأثیرپذیری متقابل معتقدین به فرهنگ اسلامی و مسیحی از یکدیگر بود. با رحلت پیامبر(ص) کوشش بر این بود که روش آن حضرت ادامه داده شود، اما گسترش فتوحات مسلمین و سیاست خلفای پس از پیامبر(ص) سبب تأثیر متقابل مسلمانان و مسیحیان از یکدیگر شد(ولوی،1389: 145).

3-2- وضعیت یهود پیش از هجرت پیامبر اسلام(ص)

پیش از آمدن قبایل جنوبی(اوس و خزرج) به یثرب، یهودیان حاکمیت این شهر را در دست داشتند. اما پس از آن به تدریج از موقعیت آنان کاسته شد. از آیه 89 سوره بقره استفاده میشود که یهودیان از سوی اوس و خزرج مورد ستم واقع میشدند، از این رو به آنان میگفتند: وقتی پیامبر ظهورکند به کمک او بر شما پیروز خواهیم شد(وکانوا من قبل یستفتحون علی الذین کفروا فلما جاء هم ماعرفوا کفروا به فلعنه الله علی الکفرین) امام صادق در تفسیر این آیه فرموده است:« وقتی اوس و خزرج فزونی یافتند به اموال یهودیان تعرض میکردند و سپس یهودیان گفتند وقتی محمد(ص) مبعوث شد شما را بیرون خواهیم کرد»(صادقی ،1382: 43).
براساس گزارش ابن اسحاق، پیش از هجرت مسلمانان به یثرب بنی نضیر و بنی قریظه و دیگر گروههای مرتبط و منتسب به این دو قبیله با اوسیان پیمان دوستی داشتند و بنی قینقاع و دوستانشان با خزرج هم پیمان بودند. وقتی نزاعی رخ میداد هر قبیله یهودی به یاری هم پیمان مشرک خود بر میخاست و در برابر هم کیش خود قرار میگرفت و گاه خون او را میریخت پس از جنگ نیز درکنار هم جمع شده، با دادن فدیه اسرای خود را آزاد میکردند(ابن هشام: 1/540).
در قرآن کریم به این موضوع اشاره شده و یهودیان به خاطر کمک به مشرکان در برابر دوستان موحد خود سرزنش شده اند(بقره/ 85). به همین جهت پیمانهای جاهلی که آنان با اوس و خزرج داشتند، هنگام محاصره از سوی مسلمانان انتظار یاری آن دو قبیله را داشتند؛ ولی هم پیمانان قدیمی که یهود که اکنون انصار پیامبر به شمار میرفتند در جواب آنان میگفتند «دیگر پیمانهای جاهلی از بین رفته است»(صادقی، 1382، 44).
آنچه درباره وضعیت یهود پیش از اسلام مهم است موقعیت فرهنگی آنان به خصوص احبار و علمای این قوم در نزد عرب جاهلی است. به گونهای که آنان مرجعی برای پاسخ گویی پرسشهای دینی مشرکان به شمار میرفتند. ابن خلدون مینویسد: عرب، پرسشهای مربوط به هستی و اسرار خلقت و ابتدای آن را از اهل کتاب میپرسید، در حالی که خود یهود در آن زمان بادیه نشین بود و غیر از آنچه عوام اهل کتاب میدانند، چیز دیگری نمیدانست(ابن خلدون، 1363: 1/ 555).
پس از بعثت پیامبر اسلام مشرکان قریش، گروهی را به یثرب فرستادند به آنان گفتند از علمای یهود درباره محمد پرسش کنید که آنان اهل کتاب اول هستند و علوم انبیاء نزد آنان است. پس فرستادگان قریش نزد علمای یهود یثرب آمده با توصیف پیامبر و برخی گفتههایش درباره درستی ادعای حضرت پرسیدند یهودیان سؤالهایی را به مشرکان آموختند که از پیامبر بپرسند تا درستی یا نادرستی ادعای او را روشن کند(ابن هشام: 1/ 300).
این سلطه فرهنگی حتی پس از هجرت برجای مانده و آن گاه که سران یهود برای دعوت قریش به جنگ احزاب به مکه رفتند مشرکان گفتند:«ای گروه یهود شما اهل کتاب اول و آگاه به اختلاف میان ما و محمد هستید آیا دین ما برتر است یا دین او؟یهودیان گفتند دین شما بهتر از دین اوست و شما به حق سزاوارترید»(نساء /51 ). این سخن مشرکان را خوشحال کرد و آنان را برای جنگ با رسول خدا برانگیخت(صادقی،1382 :44).

3-3- سیره پیامبر در تعامل با یهود

اسلام از همان آغاز پیدایش با مخالفتها و کارشکنیهای گروههایی مواجه شد که گسترش آن را به زیان منافع خود میدیدند و به همین جهت از راهی وارد میشدند تا این آئین نوپا و دعوت جدید را از ریشه بخشکانند و نتیجه آن، وقوع جنگها و درگیریهایی بود که پیامبر و مسلمانان صدر اسلام را به خود مشغول کرده بود. یکی از این گروهها که دردسرهای بزرگی برای پیامبر اسلام درست کردند یهود بوده است. با وجود اینکه دانشمندان یهود خود در انتظار ظهور اسلام بودند و نشانههای پیامبر اسلام را در کتاب خود دیده بودند باز هم برای حفظ موقعیت و منافع مادی خود با پیامبر اسلام دشمنی میکردند و توطئههای بسیاری برای نابودی اسلام به راه انداختند. این علیرغم پیمانی بود که در آغاز تشکیل حکومت اسلامی در مدینه با مسلمانان بسته بود(جدید بناب،1385: 11).
توطئههای یهود همه جانبه بود و آنها هم از طریق فرهنگی، هم از طریق اقتصادی و هم از طریق نظامی با تمام نیرو با اسلام مقابله کردند. درگیری پیامبر اسلام(ص) با یهود آن چنان اهمیتی داشت که در قرآن کریم دهها آیه درباره یهود و پنهان کردن حقایق تورات توسط دانشمندانشان و اقدامات خصمانهای که به عمل میآوردند، نازل شده است. قرآن آنها را بزرگترین دشمن مسلمانان در کنار مشرکان می داند(مائده/ 82).
از زمانی که پیامبر(ص) به مدینه هجرت کرد و آن را مرکز نشر اسلام قرار داد نزاع میان مسلمانان و یهودیان درگرفت. یهودیان محمد(ص) را رقیب نیرومندی میدانستند که ممکن بود عظمت دین وی، نفوذ دین یهود را از عربستان براندازد. اولویتی که تا آن وقت میان یهود و نصاری مورد نزاع بود احراز کند زیرا پیغمبر ‌از نژاد عرب بود و با شریفترین خاندانهای قریش نسبت داشت. از این رو عربها از یهودیان که ملت عرب را تحقیر میکردند و بوسیله تورات و دین موسی به آنها بزرگی میفروختند محبوبتر بود. از این رو مردم مدینه دعوت محمد را به آسانی پذیرفتند و زیر پرچم پیغمبر عرب که یهودان به ظهور وی تهدیدشان میکردند جای گرفتند. یهودیان از گرویدن دسته دسته مردم مدینه اسلام حسدشان گرفت و ترسشان افزون شد و به ضد اسلام و مسلمانان به وسایل مختلف توطئه آغاز کردند. وقتی درباره مندرجات کتابهای آسمانی از آنها پرسش میشد مطالب آن را تغییر میدادند و حق را با باطل میآمیختند تا دوستی مشرکان را جلب کنند و منزلت اسلام را بکاهند .یهودیان دائماً کوشش میکردند که مسلمانان را از دین خود برگردانند و عقاید آنها را به وسیله شبهههای باطل متزلزل کنند(ابراهیم حسن، 1356: 148).
پیامبر درمدینه برای برقراری امنیت و آرامش یک پیمان دفاعی مشترک با یهودیان منعقد ساخت که بر اساس این پیمان یهودیان متعهد شدند که علیه مسلمانان اقدامات خراب کارانه انجام ندهند و در دفاع از مدینه مشارکت داشته باشند(جعفریان،1386: 114). یهود آزادانه به داد و ستد پرداختند و کالاهای خود را در بازارهای مسلمین به فروش میرساندند، گسترش اسلام در میان مردم حساسیت یهود را بر ضد پیامبر اکرم(ص) برانگیخت، عبدالله بن سلام از دانشمندان یهود به آئین اسلام گروید و پس از مدتی مخیرق به جمع مسلمانان پیوست خبر اسلام آوردن آنان موجی از خشم را در طوایف یهود پدید آورد، به تدریج همکاری یهود با مسلمانان ضعیف شد(کریمی نیا، 1382: 106و105).
یهود به علل گوناگون در ابتدا به پیامبر و مسلمانان روی خوش نشان دادند و در پیمان دفاعی مدینه شرکت جستند. آنان میخواستند از تشکیلات مسلمانان به نفع خود سود جویند. گسترش روزافزون اسلام سبب شد که یهودیان به این همکاری و همراهی با مسلمانان ادامه ندهند و به روشهای مختلف در تضعیف روحیه مسلمانان بکوشند. آنان پیمان خود با مسلمانان را نقض و پنهان و آشکار با دشمنان اسلام همکاری کردند. مسلمانان در مقابل اقدامات خرابکارانه و شایعهسازی یهود، هیچ گونه تعرضی به آنان نداشتند و همواره در حفظ صلح مدینه کوشیدند و اعمال و رفتار تحریک آمیز یهودیان را نادیده گرفته، با عفو و اغماض پاسخ میدادند(همان،123).
پیامبر در مقابل بدرفتاری یهودان صبور بود و از نفاقشان چشم میپوشید و آنها را با مسلمانان برابر میگرفت و رسوم دینیشان را محترم میدانست. پیغمبر(ص) بر پیمانهائی که با یهودان بسته بود استوار بود و اگر یکی از یهودان برخلاف پیمان رفتار میکرد به مجازات او اکتفا میکرد و دیگران را به گناه او نمیگرفت. چنانکه درباره کعب بن اشرف و سلام بن ابی حقیق که به مسلمانان خیانت کرده بودند همین روش را به کار بست و به قتل آن اکتفا کرد و متعرض یهودیان دیگر نشد. پیغمبر با یهودیان مدارا میکرد و وقتی پیمان خود را میشکستند و برآنها دست مییافت در مجازاتشان حد اعتدال را نگه می داشت؛ یا به حکم کسیکه یهودیان او را به داوری انتخاب کرده بودند رضایت میداد. رفتار پیامبر با یهودیان ملایمتر از رفتار وی با مردم قریش بود(ابراهیم حسن، 1356: 1/ 149).
پیامبر اکرم(ص) در مراسم اجتماعی آنان شرکت میجستند و از آنان قرض میگرفتند و از بیمارانشان عیادت و در مراسم تشیع جنازهی یهودیان شرکت مینمودند. با آنان ابراز همدردی میکردند و مانند فرد عادی با آنان معامله می کردند. سایر مسلمانان نیز یهودان مدینه را هم پیمان خود و جزو ملت خود میدانستند و رفتارشان براساس همین اصول محکم استوار بود. یهودان در تجارت و دادو ستد، فعالیتهای اجتماعی، مراسم عبادی و فعالیتهای مذهبی آزادی کامل داشتند. پیامبر اکرم(ص) دعوت اسلامی و پیام الهی را به همه و از جمله یهودان ابلاغ میکردند؛ ولی هیچ گاه آنان به ترک دین و عقاید خود مجبور نبودند(کریمی نیا، 1385: 124).
پیامبر اکرم(ص)خواهان ابلاغ رسالت جهانی خود بودند و طبیعی است که چنین امری در محیط آرام و بدون جنگ و خونریزی ممکن میشد.

3-3-1-

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع پیامبر (ص)، فرهنگ اسلامی، فرهنگ جاهلی، حکومت اسلامی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع امور مالی، دیوانسالاری، منابع تاریخی، جامعه ساسانی