منبع پایان نامه ارشد با موضوع موانع توسعه، تلفن همراه

دانلود پایان نامه ارشد

منطقه از نظر جمعيتي در چه رده و طبقه اي قرار مي گيرند ، نياز است که آنها را طبقه بندي نمود و بر اين اساس مي توان متوجه شد که اکثريت روستاها داراي چه مقدار جمعيت هستند و آيا مي توان براي همه آنها امکانات و خدمات عمومي به وجود آورد و يا اينکه با انتخاب روستاهاي پر جمعيت تر با موقعيت مناسب تر به ارائه خدمات جهت استفاده ساير روستاها که امکان ارائه خدمات به آنها ميسر نمي باشد ، پرداخت ؟

جدول 3 – 20- طبقه بندي جمعيتي روستاهاي شهرستان دهلران در سه دوره سرشماري 75و85و90 ،
سال
رده هاي جمعيتي
1375
1385
1390

تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
49-1
69
9/53
41
6/38
43
3/38
99-50
21
16
10
4/9
10
9/8
249-100
16
5/12
20
8/18
17
1/15
499-250
14
9/10
18
9/16
23
5/20
999-500
8
25/6
17
16
16
2/14
1000+
0
0
0
0
3
6/2
جمع
128
100
106
100
112
100
منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده
با توجه جدول 3 – 20 مي توان گفت که در هر سه دوره سرشماري بيشترين تعداد روستاهاي منطقه بين 1تا49نفر جمعيت داشته اند . که ميزان آنها به ترتيب 9/53درصد در سال 75، 6/38درصد در سال 85 و 3/38درصد در سال90 بوده است . روند کلي در اين رده کاهشي است و مي بينيم که فراواني آنها از 9/53درصد در سال 75 به 3/38 درصد در سال 90 کاهش يافته اند . اگر روستاهاي بين 50 تا 99 نفر و روستاهاي بين 100تا249 نفر را هم به آنها اضافه کنيم متوجه مي شويم که در همه ادوار سرشماري بيش از 60درصد روستاها کمتر از 250 نفر جمعيت داشته اند . در رده روستاهاي 50 تا 99 نفر درصد روستاها در حال کاهش است و از 16درصد در سال 75 به 4/9درصد درسال 85 و9/8 درصد درسال 90 کاهش يافته اند . روستاهاي بين 100تا 249 نفر از 5/12درصد در سال 75 به 8/18درصد در سال 85 افزايش يافته اند اما در سال 90 به 1/15درصد کل روستاها کاهش يافته اند . در رده روستاهاي بين 250 تا 499روند افزايشي است و از9/10درصد در سال 75 به 9/16درصد در سال 85 و 5/20درصد در سال 90 افزايش يافته اند . در رده روستاهاي 500تا 999 نفر ، از 25/6درصد درسال 75 به 16 درصد در سال 85 افزايش يافته و در سال 90 به 2/14 کاهش مي يابد . و در آخرين رده که روستاهاي بالاي هزار نفر است درصد آنها ا ز 0درصد در سالهاي 75 و 85 به 6/2 درصد افزايش يافته است . با توجه به داده هاي جدول 3 – 20 نتيجه مي گيريم که بيشتر روستاهاي منطقه کمتر از 100 نفر جمعيت دارند هر چند که روند کلي به سمت افزايش تعداد و درصد روستاهاي بزرگتر است و پيدايش 3 روستاي بيش از 1000نفر در سال 90وکاهش ميزان روستاهاي کمتر از 100نفراز 70 درصد کل روستاها در سال 75 به حدود46درصد در سال 90 مويد اين نظر است . نوسان تعداد و ميزان روستاها به ويژه در طبقات پايين تر نشانه ناپايداري روستاهاي کوچکتر است و تاثير پذيري اين سکونتگاهها از شرايط و چگونگي تحولات محيط پيرامون خيلي زياد است و شرايط طبيعي منطقه ، پيشينه زندگي عشايري و هم جواري با مرز و مسائل ناشي از جنگ در روند تکوين روستاهاي منطقه موثر بوده اند . نمودار3- 11 طبقه بندي جمعيتي روستاهاي دهلران در سرشماريهاي سالهاي1375 ، 1385و1390را نشان مي دهد .

شکل 3- 10- نمودار طبقه بندي جمعيتي روستاهاي دهلران در سالهاي 1390،1385،1375

منبع : مرکز آمار ايران ، تهيه و ترسيم از نگارنده

3-3- 3- 3- وضعيت امکانات و خدمات عمومي موجود در سکونتگاههاي روستايي
يکي از عوامل موثر در افزايش روند مهاجرت روستاييان به شهرها ، عدم ارائه امکانات و خدمات مختلف عمومي در روستاها مي باشد . بنابراين با شناخت روستاهاي محروم و ارائه خدمات مورد نياز به روستاييان مي توان روند مهاجرت را کندتر کرد و مانع از تخليه روستاها گرديد . اگر چه ارائه خدمات به تمام روستاها ميسر نيست اما مي توان با برنامه ريزيهاي اصولي و واقع بينانه اکثريت روستاها را از خدمات عمومي بهره مند ساخت . از اين رو بطور اجمالي به بررسي وضعيت روستاهاي شهرستان از نظر امکانات و خدمات عمومي مي پردازيم تا بتوان به وضعيت کلي خدمات عمومي در روستاها پي برد . در اين بررسي متوجه مي شويم که بين مقدار جمعيت و خدمات عمومي موجود در روستاها يک رابطه مستقيم وجود دارد ، هر چه روستاها از جمعيت بيشتري برخوردار باشند ميزان برخورداري آنها از خدمات و امکانات عمومي بسشتر است و بالعکس . همچنين بين فاصله روستاها از مرکز شهرستان ، مرکز بخش و دهستان و ميزان بهره مندي آنها از خدمات عمومي ، رابطه وجود دارد . و معمولا روستاهاي نزديک به مراکز به نسبت روستاهاي دورتر از وضعيت خدماتي بهتري برخوردار هستند . مثلا مي توان روستاهاي شهرک وحدت و حاضرميل در بخش مرکزي را نام برد . در مقابل روستاهاي کوچک وکم جمعيت و همچنين دورتر از مراکز شهرستان و بخش مانند فرخ آباد ، خربزان پايين و بالا ، بوستانه و بانه موله در دهستانهاي سيد ناصرالدين و سيدابراهيم در بخش زرين آباد از حداقل امکانات و خدمات عمومي برخوردار هستند . و معمولا روستاهاي دورتر و کم جمعيت به علت نبود امکانات وخدمات مهاجر فرست هستند .
از مجموع173روستاي شهرستان دهلران ، 112روستاي منطقه مسکوني است که بيشتر روستاهاي مسکوني منطقه از برق و59 روستا از آب لوله کشي برخوردار هستند . از نظر خدماتي چون نمايندگي توزيع سوخت (نفت و سيلندرگازمايع) ، خانه بهداشت ، خدمات ارتباطي (پست و تلفن ثابت و پوشش تلفن همراه و شبکه هاي تلويزيوني ) تقريبا نيمي از روستاهاي شهرستان از اين خدمات برخوردار هستند . از نظر راههاي ارتباطي 72روستا از جاده آسفالته و40روستا از جاده شوسه يا خاکي برخوردار هستند . مهمترين کمبود خدماتي در روستاهاي شهرستان ، کمبود درمانگاه و مراکز بهداشتي است که در هيچ روستايي از شهرستان درمانگاه داير نيست و در روستاهاي بزرگ تنها خانه بهداشت داير است که توسط بهيار اداره مي شود و پاسخ گوي نيازهاي فوريتي (اورژانسي) روستاييان نيست . روستاهاي کوچکتر فاقد خانه بهداشت مستقل بوده و به صورت منظومه اي ، از خانه بهداشت واقع در روستاهاي بزرگتر خدمات اوليّه بهداشتي مي گيرند . از نظر خدمات آموزشي سعي شده با احداث مجتمع هاي آموزشي در مناطق روستايي ، امکان خدمت رساني به روستاهاي پراکنده که فاقد آستانه هاي جمعيتي لازم جهت استقرار مدارس هستند ، فراهم شود . در سال 1390تعداد 41واحد مدرسه ابتدايي ،14 واحد مدرسه راهنمايي و7واحد دبيرستان در مناطق روستايي شهرستان داير بوده است .
با توجه به اطلاعات فوق ، مي توان به کمبود امکانات و خدمات عمومي در روستاهاي منطقه مورد بررسي به ويژه امکانات آموزشي و فرهنگي ، بهداشتي و درماني پي برد.

3-3- 3- 4- فعاليت اقتصادي روستاها
همانطور که قبلا گفته شد محدوديتهاي طبيعي ، بخصوص توپوگرافي و شيب زمين در قسمتهاي شمال و شمال شرق شهرستان مانع از توسعه کشاورزي شده است . در مناطق جنوبي و غربي شهرستان عليرغم هموار بودن زمينها و وجود منابع آب زير زميني و رودخانه هاي فصلي و دائمي کشاورزي به ويژه در دهه هاي قبل ، چندان رواج نداشته است که علت اصلي آن پيشينه زندگي عشايري منطقه بوده است . درکناراين عامل بايد نقش جنگ 8ساله را هم بپذيريم که باعث مهاجرت ناخواسته اهالي به مناطق ديگر و در نتيجه باير ماندن اراضي زراعي شد . در طي جنگ اراضي وسيعي بخصوص در مناطق مرزي به مواد منفجره و مين آلوده شد که اين يکي از مهمترين موانع توسعه کشاورزي است و پاکسازي اين اراضي همچنان ادامه دارد .
از مجموع اراضي قابل کشت شهرستان که حدود103 هزارهکتار مي باشد در حدود 35هزار هکتار آن به صورت آبي و باقي آن بصورت ديم کشت مي شود . ( مديريت جهاد کشاورزي ايلام : 1390 ) در بخش زرين آباد به علت بيشتر بودن بارش و وسعت کمتر اراضي ، کشت بيشتر بصورت ديم و نيمه ماشيني و در بخشهاي مرکزي و موسيان به دليل وسعت اراضي و کمبود بارش نسبت به بخش زرين آباد ، کشت به روش آبي انجام مي شود .
ميزان توليدات کشاورزي شهرستان دهلران سالانه بيش از 300هزار تن است و محصول عمده کشاورزي دهلران ، محصولات جاليزي است که اين شهرستان با توليد ساليانه بيش از90هزار تن ، رتبه اول در توليد اين محصولات را در استان ايلام دارد . بعد از آن سبزي و صيفي با توليد ساليانه 80 هزار تن ، گندم 70 هزار تن که بيش از نيمي از گندم توليدي استان است ، ذرت دانه اي 66هزار تن ، دانه هاي روغني 7هزار تن و محصولات باغي با توليد ساليانه 500 تن ، مهمترين محصولات کشاورزي شهرستان دهلران است .

شکل 3- 11- نمودار ميزان توليد انواع محصولات کشاورزي شهرستان دهلران در سال 1390

منبع : مديريت جهاد کشاورزي دهلران ،1390 تهيه و ترسيم از نگارنده
بديهي است که عمده اين توليدات در مناطق روستايي انجام مي شود و رونق بخش کشاورزي تاثيرات انکار ناپذير در زندگي روستايي دارد . در کنار بخش کشاورزي که در روستاهاي مناطق غرب و جنوب شهرستان منبع اصلي درآمد روستاييان است ، بايد به فعاليت هاي دامداري هم اشاره کرد که در روستاهاي بخش زرين آباد و بخش مرکزي ، منبع اصلي درآمد روستاييان است .
در سال 1390 روستاييان منطقه داراي 357هزار واحد دامي کوچک (گوسفند ، بره ، بز و بزغاله) و14هزار واحد دامي بزرگ (گاو ،گوساله ،گاوميش ، شتر) بوده اند . البته بايد توجه داشت که احتمالا رقم واقعي دامهاي روستاييان بيش از اين رقم است و روستاييان معمولا از بيان ارقام واقعي تعداد دامها خودداري مي کنند . اهميت اين فعاليت بخصوص در روستاهاي بخش مرکزي و زرين آباد قابل ذکر است . موقعيت جغرافيايي و شرايط طبيعي مناسب منطقه (تنوع اقليمي) و وجود کوههاي بلند با مراتع ييلاقي سرسبز در مجاورت دشتهاي وسيع با مراتع قشلاقي ، از ديرباز عواملي بوده که باعث رونق گرفتن اين شيوه از زندگي شده و در حال حاظر در برخي روستاهاي بخش مرکزي و زرين آباد ، منبع اصلي و در ديگر روستاها منبع جانبي درآمد براي روستاييان است . مي توان از طريق اعطاي کمکهاي مالي و آشنا کردن روستاييان با روشهاي علمي و صحيح پرورش دامها ، همرا با ايجاد دامداريهاي صنعتي به بهبود کمي و کيفي دامداري منطقه پرداخت تا از اين طريق هم زمينه اشتغال روستاييان را افزايش داد و هم با افزايش توليدات دامي ، زمينه تقويت هر چه بيشتر اقتصاد منطقه را فراهم کرد . از ديگر منابع درآمدي روستاييان منطقه مي توان به باغداري در بخش زرين آباد اشاره کرد که در سالهاي اخير رونق گرفته است و توليدات باغي اين بخش شامل انگور ، زرد آلو ، آلو ، هلو ، انجير و انار ساليانه بيش از 500 تن است . در برخي نواحي خوش آب و هواي منطقه پرورش زنبور عسل هم منبع درآمد روستاييان است . در کنار فعاليتهاي فوق بايد از صنايع دستي نام برد که از ساليان دور هم براي تامين وسايل زندگي و هم کسب درآمد ، توسط روستاييان منطقه توليد مي شده است . از جمله اين صنايع ، گليم بافي ، نمد مالي ، جاجيم بافي و قالي بافي است . با توجه به محدود بودن منبع توليد در اکثر روستاهاي منطقه و عدم تطابق ساختارهاي سکونتگاهي با نيازهاي جديد ، برخي از روستاييان براي يافتن کار وکسب درآمد به شهر ها مراجعه مي کنند که از طريق کارگري امرار معاش مي کنند . بطور خلاصه منبع درآمد روستاييان در شهرستان دهلران در ارتباط با شرايط توپوگرافي است ؛ در مناطق شمال و شرق شهرستان که کوهستاني است (بخش زرين آباد و مرکزي) منبع اصلي درآمد دامداري و در کنار آن زراعت ديم و باغداري محدود است . و در مناطق غرب و جنوب شهرستان که هموار است (بخش موسيان) منبع اصلي کشاورزي و در کنار آن دامداري است .

3-4- جمع بندي
در پايان فصل سوم بطور اجمالي مي توان گفت که سکونتگاههاي روستايي يکي از مراکز استقرار و اسکان مردم منطقه به شمار مي رود . روند تحولات سکونتگاهي منطقه متاثر از دو عامل اسکان اجباري عشاير در اوايل قرن

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد دندانپزشک، دندانپزشکی، اقتصاد خرد Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع روستاهاي، مرکزي، پايکوهي